Қабдеш Жұмаділов өмірі

Жоспар
1. Қаламгердің алғашқы ұстаздары.
2. Алғашқы әңгімесі басылымда жарық көруі
3. «Соңғы көш» романына арқау болған өмір құбылыстары мен халық тағдыры.
4. Жазушының тарихи романдары
5. Тырнақалды жинағы
Кіріспе
Ауыл арасының әңгімесі емес, басқа мемлекеттің, оның ішінде, бүгін қияң-кескі оқиғалар болып жатқан Қытай елінің өмірінен алынып жазылған «Соңғы көш» романы - көкейкесті туынды.
Тағы да жазу үстеліне отырған Қабдеш «алтын шыққан жерді белден қаз» деген аталар даналығын ұстанып, XIX ғасырдың екінші жартысындағы Шығыс Түркістан тарихын көрсететін «Тағдыр», XVIII ғасырдағы Қазақстан тарихын бейнелейтін «Дарабоз» романдарын жазып бітірді. Сөйтіп, әділін айтқанда, Қабдеш Жұмаділов данышпан Мұхтар Әуезов реалистік негізін салып, әсемдік биік көркемдік деңгейге көтерген, кейін Ілияс Есенберлин деректілік арқауын ширатқан қазақ тарихи романистикасының бүгінгі таңдағы ең беделді өкілінің бірі болып отыр. Бұл – оның Қазақстанның бергі бет, арғы бетіндегі досы да, дұшпаны да мойындаған шындық.
Қ.Жұмаділов соңғы жылдарда елдің бүгінгі әлеуметтік жағайы, әдебиет дағдарысы, ұлыстар арасы, тіл тағдыры секілді көкейкесті сырларын толғау, саралау мақалаларымен шешіле, жеріне жеткізе айтып, пікір білдіріп жүр.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. «Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы, Алматы, 2001;
2. «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007.
Маңғыстау»энциклопедиясы, Алматы
        
        Жоспар
1. Қаламгердің алғашқы ұстаздары.
2. Алғашқы әңгімесі басылымда жарық көруі
3. «Соңғы көш» ... ... ... өмір ... мен халық тағдыры.
4. Жазушының тарихи романдары
5. Тырнақалды жинағы
Кіріспе
Ауыл арасының әңгімесі емес, басқа мемлекеттің, оның ішінде, бүгін қияң-
кескі оқиғалар болып ... ... ... ... ... ... ... романы - көкейкесті туынды.
Тағы да жазу үстеліне отырған Қабдеш «алтын шыққан жерді ... ... ... даналығын ұстанып, XIX ғасырдың екінші ... ... ... ... «Тағдыр», XVIII ғасырдағы Қазақстан тарихын
бейнелейтін «Дарабоз» романдарын жазып бітірді. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... реалистік негізін салып, әсемдік
биік көркемдік деңгейге көтерген, кейін Ілияс Есенберлин деректілік ... ... ... ... ... таңдағы ең беделді өкілінің
бірі болып отыр. Бұл – оның ... ... бет, арғы ... досы ... да ... ... соңғы жылдарда елдің бүгінгі әлеуметтік жағайы, әдебиет
дағдарысы, ұлыстар ... тіл ... ... ... сырларын толғау,
саралау мақалаларымен шешіле, жеріне ... ... ... ... ... Жұмаділов
(1936)
Өмірбаяны мен шығармашылығы. Қабдештің туған ауылы Семейдің Мақаншысынан
алыс емес – Тарбағатайдың арғы беті, халықтың ырыс – ... ... ... сақтаған, мың жылдар бойы қалың қазақ мекен еткен құтты жер. Ата –
бабалары Жұмаділ, Күдері, Смайылдар – ел ... ... ... ... ... ... рухы шайқалмаған қасиетті топырақта өсіп, көшпелі ... ... ... ... бала ... ... ... Алаш қозалысының
белгілі өкілі Тұрсын Мұстафин, Уфадағы Медресе Ғалияның түлегі Қисам Бадин
сынды терең білімді, ұлтжанды, талантты ұстаздардан ... ... ... ... ... ... көреді.
Әуелі татымды өлең, байсалды мақала жазып көріне бастаған Қабдештің
алғашқы прозалық туындылары соны ... оқыс ... ... ... ... ... баурап алды. Аз уақыт ішінде ... ... ... қажырлы қаламгер келгеніне копшіліктің көзі
жетті. Тырнақалды «Қаздар қайтып ... атты ... ... ... ... ... ата – бабасының мың жылғы жұрты сайрап жатқан
топырақта отырса да, ... екі ... ... екі ұлы ... ... бір ... ... суреттеледі. Қоңыр әуез, мұңлы ой, ... ... ... ... жолының құлақ күйіне айналды. Қазіргі
замандағы Қазақстан ... ... ... ... «Бір
тораңғы», «Бір қаланың тұрғындары», ... ... ... ... ... ... малшылыр, жылқышылар, студенттер,
ғалымдар өмірін, бүгінгі ауылды, Алматыны бейнелей ... ... ... ел ... ... ... идеяларды түпқазақ нысана етіп ұстайды.
Қ.Жұмаділовтің тарихи ... ... ... ... ... ... хандар, әр ұлттың өкілдері, түрлі тартыстар, соғыстар,
тарихи оқиғалар – баршасы қазақ халқы азаттық үшін ... ... не ... ... асты деген ұлы бір сауалдың жауабын табу үшін бейнеленген
секілді.
Әдебиетіміз Қазақстан аумағын мекендейтін қазақтардын ғана ... ... ... ... ... ... болды,
халықаралық тақырыптарға да бара бастады. Осы ... ... бір ... ... көш» ... ... ... Жұмаділов «Қаздар қайтып барады» әңгімелер
жинағы, «Көкейкесті» романымен келген қаламгер.
Жазушының тырнақалды прозалық кітабынан сезімге ден қою, ... ... өмір ... ... ... ... сипаттар аңғарылған.
Жастар өмірін суреттеуге арналған «Көкейкесті» ... ... ... ... ... ... белгілі сюжет жүйелерінің ізін қуып
кетпей, жаңа сырлар айтуға күш ... Орыс ... ... бұл кітапта
баспасөзде әр түрлі пікір айтылды.
«Соңғы көш» романы. Көлемді дүние – «Соңғы көш» атты ... ... ... ... тексеріп, сұрыптап алған ... ... ... арқау болатын тіршілік көріністерін тарихи деректерден,
мұрағат қазыналарынан, газет – журнал ... ескі көз, кәрі ... алу бір арна ... өз ... ... көрген, жаксы білетін
жағдайларды қағазға түсіру - екінші арна.
Шығармада қазақ әдебиетінде бұрын шет пұшпақтап қана ... қиын ... ... ... ... ... ... Түркістан аталатын аймақты
мекендеген қазақтардың ... ... ... ... көне ... ... шығарма өзегі – осы ғасырдың елуінші жылдарының
шындығы. Жазушы: «Шығыс Түркістан ... ... ... ... ... халықтардың атамекені, бұлар ешқайдан қашып, ауып келген жоқ» деген
ойды айтады. Осы халықтардың тілінде қойылған қала, қыстық, тау – тас, ... көл, жер – су ... ... бойы сақталып келе жатқан ата – баба
бейіттері, тарихи ... көне ...... бәрі бұлтартпас
дәлелдер.
Роман басталғанда Қытай мемлекетіне қарайтын ... ...... ... бір ... ... ... ру таласынан туған
тартыстың үстінен ... ... ... ... ұлттық тұғырға әлі жетпеген
жандардың берекесіз, мәнсіз тайталасы. Екі рулы елдің әңкі – ... өрт ... ... бір ... оқиға. Қожанасыр мінезді,
зуылдаған сөзшең Ұзақ арықсуын ағызам деп жүріп, Қараменде мен Жұмықтоғас
руларын ... ... өзі ... қалады. Екі атаның жігіттерінің
түкке тұрмайтын, майда – шүйде нәрсе үшін бір – ... ... ... ... ... бүкіл Қытайда дүниежүзілік әні бар тарихи ... ... ... ... жер – жерде үкімет басына басқалар келген.
Осы өзгерістердің дүмпуі қиян шеттегі ... қала ... де ... көп ... ... ... ... аймағына атағы
жайылған белгілі кісі Қанағат бидің ұлы Естайдың көзімен ... ... ... ... ... ... ... Қытай әскерінің кіруі – «Қарсаңда» деп аталатын бірінші
бөлімнің орталық оқиғасы.
Ұлт – ... ... ... Шығыс Түркістанды мекендейтін
ұйғыр, ... ... ... ... ... ... ... қырқыншы жылдардың аяғында билікті өз қолдарына алғаны белгілі. Бұл
тарихи жеңісте Қазан идеялары ерекше қызмет атқарғаны ... ... ... мұғалімдері Тұрсын, Нұрбек секілді көзі ... ... өзі ... ... ... түсіне алмады. Жаңа басшылардың
келуіне байланысты ашылған жиналыс үстінде мінездік жағынан сәтті табылған
бейне – Нартай образы.
Бұл – кешегі ұлт – ... ... ... ... ... ... ел еркесі. Созі мен ісі арасындағы ... жоқ, ... ... ... ... білім, әлеуметтік тартысты ұғынуы әлі терең
адам емес екені де рас. Гоминданшылар тізесі көп батқандықтан шығар, ... ... ... – бірі ...... ... арыз айта келген Қараменде,
Жұмықтоғас рулары ... ... ... ... ... көргенде, ұсақ – түйек
өкпені қойып, құшақтасып ... ... ... бейнелеген.
Кітапта қазақтың шешендік өнерінің кейбір өрнектері қолданылады. Романда
әр тұста беріліп отыратын билер ... ... ... ... халықтық айшықтарды аңғарамыз. Жазушы мақал – мәтелдерді,
тұрақты сөз тіркестерін, қанатты оралымдарды кең ... Бұл ... да, ... ... де ... тұрады. Шығарманың
екінші бөлімі басқа бөлімдерге ... ... ... ... өткенді еске түсіруі ой ағымы арқылы берілетін эпизодтарда
Шығыс Түркістан тарихына байланысты бірқыдыру жағдайлар, қызықты ... ... бар. Ең ... – әр ... тіршілік суреттері көз
алдымыздан өтеді. Гимназия директоры Нұрбек тағдырында ... ... ... ... соғысы кезіндегі аласапыранда, ұжымдастыру дүрбелеңінде
ұйыған халықтың іргесі соғылып, шетелге көп қашты. ... ... ... суырып кеткендер қанша? Адасып, бекер сандалғандар да аз ... ...... ... ... ... Қытайға қашып
барғандардың трагедиясын бірер көрініспен ғана ... ... жан ... ... ... болатын еді. Ес білмейтін бала кезде елден кеткен
Нұрбек кейін жігіт болғанда Ташкент ... оқып ... ... ... ... ... ... зерттеуінде Кеңес Одағының тарихи
іргерілшіл міндетін міндетін үнемі аузынан тастамай айтып отырады.
Тау ... ... ... ... ... әр ... ... бөлімде етене танысамыз. Автор, ... ... ... ... ... бару, алтыбақан, көш – салтанаты – бұларды
жазушы көзге елестеп, есте қалатын жақсы суреттермен берген.
Саяси мәнді оқиғалар Шәуешек ... ... жаңа ... ... туа
бастайды.
Автор бейнелеген қытай коммунистері Ли – Хуң мен ... ... ... да, ... ... ... да ұқсамайтын адамдар. Аймақтың
партия комитетінің хатшысы Ли – Хуң – ...... ... ... коммунист, кәсіби революционер, интернационалист. Ол былай дейді:
«Біз болашақ билікке бір-ақ жолмен ғана қол жеткізе аламыз. Ол – ... ... ... ... достығы. Таптық туысқандық». Ли –Хуң қырды
аралауға шыққанды, өзіне таныс емес әдет ... ... ... ... ... Бұл – ... халқының жақсы қасиеттерін бойына
жинаған кісі.
Балжан, Сақыпжамал, ... ... ... ... әр ... ... бар
әйелдер, Естай, Жолбарыс секілді жастар, Ережеп, ... ... ... Жақып, Төлеубай секілді билер, Тұрсын, Нұрбек секілдіоқығандар –
романда осындай әр түрлі кейіпкерлер бар.
Автор ... ... ... ... ... ... ... босқыны, Тимофейге байланысты әңгімелер негізгі сюжеттен
бөлектеніп тұр. Кейіпкерлер ... ... ... ... ... созалаң,
мінезді аша алмайтын ... сөз ... ... ... ... мәні ... ... реалист жазушының тұрғысынан, идеялық
қағидатпен келгенін ашып айту ... ... ... ... ... мемлекеттің, оның ішінде, бүгін қияң-
кескі оқиғалар болып ... ... ... ... ... ... ... романы - көкейкесті туынды.
Тағы да жазу үстеліне отырған Қабдеш «алтын шыққан жерді ... ... ... ... ұстанып, XIX ғасырдың екінші жартысындағы ... ... ... ... XVIII ... ... тарихын
бейнелейтін «Дарабоз» романдарын жазып бітірді. Сөйтіп, әділін айтқанда,
Қабдеш Жұмаділов ... ... ... ... ... ... ... көркемдік деңгейге көтерген, кейін Ілияс Есенберлин деректілік арқауын
ширатқан қазақ тарихи романистикасының бүгінгі таңдағы ең беделді ... ... ... Бұл – оның ... ... бет, арғы ... досы да,
дұшпаны да мойындаған шындық.
Қ.Жұмаділов соңғы ... ... ... әлеуметтік жағайы, әдебиет
дағдарысы, ұлыстар арасы, тіл тағдыры секілді көкейкесті сырларын толғау,
саралау мақалаларымен шешіле, жеріне ... ... ... білдіріп жүр.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1.  «Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы, Алматы, 2001;
2.  «Қазақстан» ... ... (10 ... ... 1998 – ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тарихи қазақ романдары9 бет
Қабдеш Жұмаділов6 бет
Қабдеш Жұмаділов және қазіргі роман жанры40 бет
Қабдеш Жұмаділовтің «Таңғажайып дүние» романының жанрлық сипаты60 бет
Қазақ прозасы және тарихи тақырып85 бет
Қазақ әдеби туындыларының аударылуы4 бет
Қазақ аңшылығы жайындағы мақалалар жинағы90 бет
Тарихи романдардың басты идеялық-көркемдік ерекшелігі. Қ.Жұмаділовтің "Дарабоз" романына, Шерхан Мұртазаның "Ай мен Айша" роман-диологиясына, А.Кемелбайдың "Қоңыр қаз" шығармасына әдеби талдау7 бет
Қ.Жұмаділовтің романдарының тарихилығы7 бет
Қ.Жұмаділовтың «Дарабоз» дилогиясында хандар образы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь