Қоғамның негiзгi типтерi, олардың даму жолдары

Жоспар

1. Қоғам философиялық таным объектiсi ретiнде

2. Қоғамның негiзгi типтерi, олардың даму жолдары

3. Қоғамдық сана және қоғамдық болмыс диалектикасы
Қоғамды әлеуметтiк үйымдасқан материя ретiнде әлеуметтiк философия зерттейдi. Әлеуметтiк философия жалпы философиялық бiлiм жүйесiнiң бiр бөлiгi болып табылады. Оның объектiсi- әлеуметтiк әлем бүкiл оның көп түрлiгi мен бiрлiгiнде. Бiрақ қоғамды таным объектiсi ретiнде тек философия ғана емес басқада ғылымдар зерттейдi. Олар қоғамның жеке саласың қарастырады, «бөлiп» алғандай. Мысалы: юриспруденция- адамдардың қоғамда қалыптасқан заңдарға деген қатынастарың, жалпы құқықтық құбылыстарды зерттейдi, педагогика- педагогикалық құбылыстарды, бүкiл бiлiм беру және тәрбиелеу салаларың қамтиды, тарих- нақты белгiлi бiр кеңiстiк пен уақытқа қатысты оқиғаларды сипаттап, түсiндiредi.

Сонымен, әлеуметтiк ф-я ең алдымен, Тарихтағы қоғамдық болмыстың онтологиялық негiздерiн зерттеумен айналысатын философиялық бiлiм бөлiгi. Өйткенi, адамдардың қоғамдық өмiрi де, яғни экономикалық, саяси, мемлекеттiк-құқықтық және әлеуметтiк-мәдени өмiрi де, ең алдымен, Таррих ағымында өтедi. Ол бiздiң әлеуметтiк болмысымыздың ерекше “үйi”. Қоғамдық өмiрдiң заңдылықтары мен логикасы, оның әуел бастағы мәнi мен мақсаты туралы барлық сұрақтар- бұл бiздiң тарихи болмысымыздың мәнi, заңдылықтары, логикасы туралы сұрақтар. Гегельдiн “Философия- оймен ұсталып қалаған дәуiр” деген пiкiрi әлеуметтiк философияға өте сәйкес келедi.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Қазақ Энциклопедиясы, 8-том
2. Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007.
        
        Жоспар
1.‎ ‏Қоғам философиялық таным объектiсi ретiнде
2.‎ ‏Қоғамның негiзгi ... ... даму ... ... сана және‭ ‬қоғамдық болмыс диалектикасы
Әлеуметтiк философияның функциялары
Әр,‭ ‬әлеуметтану философияға ... ... ‬әр ... ‬әлеуметтану материалдарың‭ ‬қамтиды.‭ ... ... ... ... ... ... ... философия зерттейдi.‭ ‬Әлеуметтiк философия жалпы философиялық бiлiм жүйесiнiң бiр ... ... ... ... ... ‬әлеуметтiк‭ ‬әлем бүкiл оның көп түрлiгi мен ... ... ... ... ... ретiнде тек философия‭ ‬ғана емес басқада‭ ‬ғылымдар зерттейдi.‭ ‬Олар‭ ‬қоғамның жеке саласың‭ ‬қарастырады,‭ «‬бөлiп‭»‬ алғандай.‭ ‬Мысалы:‭ ‬юриспруденция-‭ ‬адамдардың‭ ‬қоғамда‭ ... ... ... ... ‬жалпы‭ ‬құқықтық‭ ‬құбылыстарды зерттейдi,‭ ‬педагогика-‭ ‬педагогикалық‭ ‬құбылыстарды,‭ ‬бүкiл бiлiм беру және ... ... ... ... ‬нақты белгiлi бiр кеңiстiк пен уақытқа‭ ‬қатысты оқиғаларды сипаттап,‭ ‬түсiндiредi.
Ал,‭ ‬әлеуметтiк философияның‭ ‬қарастыратың мәселелер келесi:
‎* ‏әлеуметтiн жалпы даму заңдарың ... ... ... ... ... ... ... болмыс және адамдардың рухани дүниесiнiң ерекшелiктерiн,‭ ‬ұжымдық сананы
‎* ‏әлеуметтiк‭ ‬құбылыстарға адамдардың‭ ‬құндылық‭ ‬қатынастарың,‭ ‬олардыңадамдардың‭ ‬қажеттiлiктерi мен ... ... ... ... ... ... деген‭ ‬өзiндiк көзқарасын‭ ‬қалыптастырады,‭ ‬ал мұны басқа жеке‭ ‬ғылымдар ... ... олар ... ... ... тек ... ... зерттейдi.‭ ‬Бiрақ,‭ ‬бұдаң адамның негiзгi мәселелерiн тек‭ ‬әлеуметтiк философия шешедi деген пiкiр‭ ‬қалыптаспау керек,‭ ‬өйткенi жеке‭ ‬ғылымдардың теориялары,‭ ‬олардың ... және олар ... ... эмпирикалық деректер сiз‭ ‬әлеуметтiк философия‭ ‬өз мағынасынаң айырылады.
Қоғам-‭ ‬бұл‭ «‬әлеуметтiк ... ... ету ... бiрлескен,
Адам индивидтерiнiң жиынтығы.‭ ‬Аристотель
Қоғам организм ретiнде адамдардың бастарың шауып тастайды және оларды механикалық
Құралға айналдырады.‭ ... және ... ... ... ... айрықшаланған емес болды.‭ ‬Мысалы,‭ ‬Платонның айтуынша,‭ ‬қоғамның негiзi мемлекеттiн саяси‭ ‬қызыметi болып табылады:‭ ‬халықты сыртқы ... ... және ... ... ... ... деп тұжырымдады.‭ ‬Жаңа замаң философиясында‭ ‬қоғам‭ «‬қоғамдық келiсiм‭»‬ контекстiнде‭ ‬қарастырылды.‭ ‬Бұл теорияның негiзiн‭ ... ... ... (‬адамдар бiр бiрiмен соғыста күйiнде болады,‭ ‬бұл жағдайдаң тек‭ ‬қоғамдық келiсiм арқылы‭ ‬ғана‭ ‬құтылуға болады,‭ ‬ал оның кепiлдiгi ... ... ... ... адамдар жартылай еркiндiгiнең‭ ‬өз тарапынан айрылады‭)‬.‭ ‬Тек,‭ ‬Гегель ең бiрiншi болып мемлекет ... ... ... ... бар ... байқады,‭ ‬мемлекет‭ (‬мораль және заңдар‭) ‬және азаматтық‭ ‬қоғам‭ (‬жеке индивидуалды мүдделер аймағы‭) ‬деп бөлдi.‭ ‬19-20‭ ‬ғғ.‭ ... ... ... ... ... ... емес болды:‭ ‬Конт‭ ‬қоғамды еңбек бөлiнiсi мен ... ... ... жүйе деп ... ... ... ... сүйенетiң,‭ ‬индивидуалдының‭ ‬үстiндегi рухани шындық‭; ‬Вебер‭ ‬әлеуметтiк‭ ‬әрекеттер негiзiнде‭ ‬қалыптасқан,‭ ‬индивидтердiн‭ ‬өзара‭ ‬әрекеттесуi дедi.‭ ... ... ... ... түсiнiгiне‭ ‬қосқан К.Маркс болып табылады.‭ ‬Оның пiкiрiнше,‭ ‬қоғам организмiнде бiртұтас материалды негiз бар‭ (‬материалды игiлiктердi‭ ‬өндiру тәсiлдерi‭) ‬және ол ... ... ету ... ... ... ... ... болып табылады.‭ ‬Маркс‭ ‬қ.э.ф.‭ ‬туралы‭ ‬ұғымды‭ ‬қалыптастырды,‭ ‬мұнда‭ ‬қоғам дамуының нақты кезенiнде‭ ‬қалыптасатың материалды және рухани жақтарының бiрлiгi орын ... ... iлiм ... ... тарихында антогонистiк‭ (‬құлиеленушiлiк,‭ ‬феодалдық,‭ ‬капиталистiк‭) ‬және антогонистiк емес‭ (‬алғашқа‭ ‬қауымдық‭ ‬құрылыс,‭ ‬коммунистiк‭) ‬формациялар ... ... ... ... ... ... ‬бiр ... келесi формациямен ауысуы‭ ‬қоғам дамуының негiзi.‭ ‬Бұл теорияның кемшiлiгi Поппер,‭ ‬Арон‭ ‬ф-ң айтуынша,‭ ‬адамды‭ ‬қоғамдық‭ ‬қатынастарда‭ ‬толық‭ «‬ерiтiп‭»‬,‭ ... ... ... ... детерминациялау және экономикалық фокторлар маңызың асыра бағалау да.‭ ‬Маркстiң негiзгi идеялары‭ (‬материалистiк диалектика,‭ ‬қоғамдық болмыстың‭ ‬қоғамдық санадаң басымдылығы,‭ ‬бiрiншiлiгi т.б.‭) ... ... ... ... ‬әлi ... ... ‬өз маңызың,‭ ‬өзектiгiн жоғалтқан емес.
Қазырғы заманда‭ ‬қоғам түсiнiгi‭ ‬үш тұрғыдан‭ ‬қарастырылады:‭ ‬әрекеттiлiк-‭ ‬қоғам жеке ... ... ... ... ... ‬әр-түрлi‭ ‬әлеуметтiк топтар,‭ ‬ұжымдар,‭ ‬топтар,‭ ‬ұлттар,‭ ‬мемлекеттер т.б.‭ ‬сияқты тарихи‭ ‬қалыптасқан адамдардың бiрлескен‭ ‬өзара-әрекеттесу формалары‭; ‬қатынастық-‭ ‬қоғам айқындаушы болып ... ... ... ... ... ‬әлеуметтiк‭ ‬қатынастар жиынтығы‭; ‬институтционалды-‭ ‬қоғамды‭ ‬ұйымдасқан-басқару аспектiсiнде‭ ‬қарастырады,‭ ‬қоғамның тұрақты дамуың‭ ‬қамтамасыз ететiн‭ ‬ұйымдар мен мекемелер жиынтығы.
Ендi осы ... ... ... ... ... ... философия адамның‭ ‬қоғамдық‭ ‬өмiрiнiң барлық‭ «‬әлемдерiнiң‭»‬ – тарих,‭ ... ... ... ... ... т.б.‭ ‬әлемдерiнiң түпкi,‭ ‬онтологиялық негiздерiн зерттейтiн философиялық бiлiм саласы.
Әлеуметтiк философияға‭ ‬өзгеше анықтама берген орыс ойшылдары:‭ ‬Бердяев,‭ ‬Ильин,‭ ‬Флоренский,‭ ... ... ... ... ... атты ... ... философияның сұрақтарың анықтайды:‭ ‬1‭) ‬Қоғамдық‭ ‬өмiр деген не‭? ‬2‭) ‬Адам‭ ‬өмiрiнде‭ ‬қоғамдық‭ ‬өмiр‭ ‬қандай орн ... және оның ... ... ... ‬3‭) ... ... ... болмысы формасын‭ ‬құра отырып неге‭ ‬ұмтылады‭ ‬және неге жету мүмкiн‭? ‬4‭) ‬адамның‭ ‬қоғамдық‭ ‬өмiрi‭ ‬әлемдiк,‭ ‬ғарыштық ... ... орын ... ... ... болмыстың‭ ‬қандай саласына жатады‭? ‬Оның айтуынша‭ ‬әлеуметтiк философия-‭ «‬қоғамдық болмыстың жалпы негiздерiн‭»‬ зерттеумен айналасатын философиялық таным.‭ «‬Әлеуметтiк ... ... ... оның ... ... ... ... мен нақтылығына көруге‭ ‬ұмтылу болып табылады‭»‬.
Әлеуметтiк философияны‭ ‬әлеуметтiк‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬социум болмысының логикасы‭ ‬қызықтырады.‭ ‬Және ақырында,‭ ‬С.Л.Франктың анықтауынша,‭ ‬әлеуметтiк философияның зерттеу аймағы-‭ ‬қоғамдық‭ ‬өмiрдiң мәнi,‭ ‬оның индивидуалды ... ... ... ... ‬қоғамдық‭ ‬өмiрдiң‭ ‬құндылық‭ ‬қрларының жалпы‭ ‬өмiрдiң фундаментальды‭ ‬құндылықтарына‭ ... ... ... ... ... ... ‬рулық-тайпалық‭ ‬қатынастарға,‭ ‬табиғи шаруашылдық формасына негiзделген,‭ ‬еңбектiң жыныс пен жас ... ... ... ... ... ‬ұжымды басқару iсiне‭ ‬қатысумен,‭ ‬және көбiнесе көшпендiлi‭ ‬өмiр сүру ... ... ... ‬ұрпаққа ауз тiлi және тәжiрибе арқылы жеткiзу мен ерекшеленетiн алғашқы‭ ‬қоғамның ... ... ... ... ... нәтижесiнде көптеген‭ ‬әлеуметтiк‭ (‬орталыққа бағынатың мемлекет,‭ ‬абсолюттi монархия‭)‬,‭ ‬құқықтық,‭ ‬және бiлiм ... ... ... ... ... ... мен моногамиялық отбасының пайда болуы,‭ ‬қоғамдық сатыда жоғары тұрған элитарлық ... ... ... ... ... алмасу‭ ‬қатынастарының нығайтылуы және жеке меншiктiң пайда болуы,‭ ‬кәсiби және ауыл шаруашылығына негiзделген еңбек формасының кең ... ... ... ... пайда болуы,‭ ‬ғылыми бiлiмдердiн кең‭ ‬өрiс алуы мен ... ... ... ... ... ... ... ‬капиталистiк-капитал‭)‬.
Индустриалды‭ ‬қоғам-‭ ‬индустриалды революция негiзiнде‭ ‬үш‭ ‬әлеуметтiк-‭ ‬экономикалық заңдарды жүзеге ... ... ... ... ... ... ‬және еңбек алмасу.‭ ‬Индустриализация логикасы бойынша барлық елдер мен халықтар‭ ‬ұқсас сипаттарға ие ... ... ... ... ‬ұрынады,‭ ‬бұл процесс конвергенция тезисi деп аталады.‭ ‬20‭ ‬ғ.‭ ‬екiншi жартысынан Еуропа елдерiнде басталған бұл‭ ‬үрдiс көптеген Азия және Африка ... де ... ... бәрi ... ... сай ... ... терен‭ ‬әлеуметтiк және техникалық бөлiнiсi‭;
*отбасының‎ ‏өндiрiс орыны мен еңбек орынынаң ... және ... ... ... ... ... ... ‏жоспарлауды және инвестициялауды белгiлi бiр рационалды түрде‭ ‬ұйымдастыру‭;
*секуляризация‎ (‏дiннен азат болу‭)‬,‭ ‬урбанизация‭ (‬қалалану‭)‬,‭ ‬әлеуметтiк ... және ... ... кең етек ... ... ... болуы-‭ ‬бiр тiлге негiзделген,‭ ‬территория,мәдениет,‭ ‬экономикалық‭ ‬қатынастар бiрлiгi байқалатың тарихи‭ ‬қалыптасқан адамдар бiрлестiгi.‭ ‬2‭)‬Ұлттық мемлекеттердiн пайда болуы,‭ ‬олардың‭ ‬нақты ... ... ‬3‭) ... ... ‬демократияға,‭ ‬басқару органдарының көпшiлiк пен сайлануы,‭ ‬көп партиялардың болуы.‭ ‬4‭) ‬Ақпарат‭ ‬құралдары ... адам ... ... ... ‬5‭) ... ... «‬Бәрi сатылада‭!»‬,‭ ‬рыноктың‭ ‬ңығайтылуы,‭ ‬капиталға негiзделген жеке меншiк бiрiншi орында.‭ ‬5‭) ‬еңбек‭ ‬өнiмдiлiгiнде революция байқалады,‭ ... ... ... ... ... ... ‬әлеуметтiк топқа айналдырған:‭ ‬а‭) ‬механизация негiзiнде машиналы‭ ‬өндiрiстiн басым болуы‭; ‬в‭) ‬фабрикалық негiзде‭ ‬өндiрiстi‭ ... ... ... ... ... ‬6‭)‬аул шаруашылығымен айналысушылардын санынын азайюу,‭ ‬индустриялды секторда көбейюi.‭ ‬7‭) ‬урбанизация,‭ ‬мобильдiлiк процестер‭ ‬аул‭ ‬өмiрiне‭ ‬қарсы процестер‭ ... ... ... ‬қызға бiреу тисiп жатса‭)‬.‭ ‬8‭) ‬көпшiлiктiң сауатты болуы байқалады:‭ ‬а‭) ... ... ... ‬баспа сөз‭ ‬өнiмдерiнiн көбейуi,‭ ‬г‭) ‬бiлiм беру институттарының‭ ‬қалыптасуы.‭ ‬8‭) ‬ғылымның практикалық маңыздылығының көтерiлуi.
Постиндустриалды‭ ... ... ... ... ... ‬қоғамның келуi‭»‬) немесе информациялық‭ ‬қоғам деп атауға болады,‭ ‬өйткенi оның ... ... ... ... және ... ... болып табылады.‭ ‬Егер инд-ды‭ ‬қ.‭ ‬индустриалды революцияның нәтижесi болса,‭ ‬онда постинд-ды‭ ‬қ.‭ ‬информациялық революция нәтижесi.‭ ‬1‭) ... ... ролi ... информация‭ ‬өндiру және оған‭ ‬қызмет көрсетудiн‭ (‬сервис‭) ‬ролi күннен күнге жоғарлап ... ... ... ... ... байлыққа айналып барады,‭ ‬оның ерекше белгiлерi:‭ ‬жер мен капиталға‭ ‬қарағанда ол шексiз,‭ ‬бәрiне де‭ ‬қолайлы және‭ ‬қолданған кезде азаймайды,‭ ‬арзан,‭ ‬ал оны ... және ... ... ‬қыйынға түспес,‭ ‬ал бұл оның‭ ‬өнiмдiлiгiн арттырады‭; ‬2‭) ‬оның техникалық базасы компьютер технологиялары және коммуникация‭ ‬құралдары б.т‭; ‬3‭) «‬ұлтаралық шекаралардың‭»‬ ... ... ... ... ... ... ... ‬қай болсын елге визасыз бара алады,‭ ‬тәнертен Германия-Бельгия-Голландия-Франция-Испанияда кешке болуы ... ... АҚШ және ... ‬4‭) ... ‬ұйымдардың ролiнiң көтерiлуi‭ (‬ООН,‭ ‬НАТО,‭ ‬ОБСЕ,‭ ‬ПАСЕ‭); ‬5‭) ‬Демократияның дамуы‭ (‬Олвин Тоффлер‭) ‬6‭) ‬жеке меншiктiн ... ... және ... ... ... ... ‬қоғамдық байлық жасау,‭ ‬өндiру тәсiлi‭ ‬қалыптасады‭) ‬инф-қ техн-ға негiзделген адамның дене күшi емес оның ... күшi ... ... тәсiлi бiлiмге негiзделедi‭ (‬ақша-информация,‭ ‬ақша-кредит карточкасы,‭ ‬электронды ақша,‭ ... ... ... ‬6‭) ... ... ‬ал ... «‬электронды котедж‭»‬,‭ ‬үй жұмысы компьютердi,‭ ‬мультимедия,‭ ‬телекомуникацияны‭ ‬қолдану ... ... ... д.е.7‭) ‬интелектуалды еңбекпен айналысушыларға тән субурбанизация-‭ ‬қала шетiнде орналасу‭; ‬8‭) ‬Функционалды сауатсыздық,‭ ‬оқу,‭ ‬жазу,‭ ‬есептеу дағдылардың жойылуы,‭ ‬информациялық ... ... мен ... ... алып алуға болмайды,‭ ‬оны тек түсiну,‭ ‬ұғұ‭ ... ... ‬а не ... ‬ткстi оқығаннаң кейiн оның мазмұны бойынша жауап бере алмау,‭ ‬оның оқи алмайтының‭ ‬бiлдiредi.
‎ ‏Келешекте‭ «‬супериндустриалды‭»‬ қоғамға келемiз деген болжам ... ‬ал бiз ... ... ‬қоғам‭»‬ деп атаған жон көремiз.
Қоғамның даму концепциялары:
‎*‏нигилизм‭ (‬Кант‭ «‬бiртiндеп жақсарудан‭ ‬өлгел жатырмың‭»‬,‭ ‬Ницше,‭ ‬Шопенгауэр,‭ ‬Франк,‭ ‬Бохенский‭)‬ – қоғамдық прогресстiн ... ... ... ... ... ‬Бокль,‭ ‬Мальтус,‭ ‬Кьелен‭) ‬қоғам дамуында географиялық жағдайлар:‭ ‬климат,‭ ‬қазба байлықтар мен табиғи ... ... және ... саны ... ... ‬деп есептеу
‎*‏әлеуметтiк-‭ ‬табиғи‭ (‬Л.Гумилев‭)‬-‭ ‬қоғам дамуында пассионарийлер‭ (‬кейбiр табиғи факторлар‭ ‬әсерiмен,‭ ‬күн‭ ‬қуатының белсендiлiгi ... ... ... ... ‬аса ынталы‭ ‬әрекеттерге бейiмдi этностар‭) ‬шешушi болып табылады
*формациялық ... ... ... ‬экономикалық фактор маңызы және таптық күрес‭ ‬қоғам ... ... ... ... ‬Ростоу,‭ ‬Тоффлер‭)‬-техниканы,‭ ‬технологияны және‭ ‬ғылымды постиндустриалды‭ ‬қоғамның жүиеқалыптастырушы элемент негiзiнде алады
*мәдени-тарихи‎ ... ... мен ... ... абсолюттендiру
‎*‏әлеуметтұлғалық‭ (‬Мертон,‭ ‬Фромм‭)‬-‭ ‬тұлғаның еркiндiк деңгейiн және оның‭ ... ... ... ... ... ... ... бiр негiздерiн мойындамайтын көзқарастарда бар‭ (‬М.Вебер‭)‬ оның айтуынша батыстық-еуропалық капитализм генезисiне экономика мен протестанттық этика бiрдей‭ ‬әсерiн ... ... бұл ... бәрi де ... болып келедi,‭ ‬қоғам дамуының бiр‭ ‬қырланып‭ ‬әсерлейтiн ао екiншiсiне мән бермейтiн.‭ ‬Бiз‭ ‬қоғамды бiртұтас организм ретiнде‭ ... ... ... ... компоненттердi белгiлеймiз:‭ ‬экономикалық-өндiрiстiк,‭ ‬әлеуметтiк,‭ ‬саяси-басқару,‭ ‬табиғи,‭ ‬рухани
Мәселе шешу:‭ ‬М.Вебер харизматикалық басшылық тұғырнамасын‭ ‬ұсынды‭ ... ... ... ... ... ‬құлшылық ету және сенiмдiлiк арттыру мен байланысты
Қарапайымнан тыс‭ ‬қасиеттiн авторитетiне негiзделгiн,‭ ‬ол бар ... ... ... ... дегендi бiлдiредi‭ (‬батылдық,‭ ‬ашық,‭ ‬қайсар
болу‭)‬,‭ ‬және ол ... ... ... ... ‬рухани‭ ‬өмiрде пайғамбар немесе
политика саласында саясатшылар сияқты.
Бұл концепцияның кемшiлiгi мен дұрыс жақтары неде‭?
3.‎ ‏Сонымен,‭ ‬адамдардың‭ ‬қоғамдық‭ ‬қатынастарын табиғи-тарихи процесс ретiнде‭ ... ... ... ... ... ... тұжырымдаған‭ «‬қоғамдық сана‭»‬ және‭ «‬қоғамдық болмыс‭»‬ категориялары алады.‭ ‬Өйткенi‭ ‬қоғам тарихында адамның санасы мен еркi арқылы реттелетiн,‭ ... ... ... ... ... ... ‬Бұл мақсат-мүдделердiн объективтi негiз бар-‭ ‬олар‭ ‬қоғамдық болмыс‭ ‬қатегориясымен айқындалады.
Қоғамдық болмыс-‭ ‬қоғамның ... ... ‬ең ... ... ... ‬қызметi және адамдар арасында‭ ‬қалыптасатын‭ ‬өндiрiстiк,‭ ‬экономикалық‭ ‬қатынастар жиынтығы.
Қоғамдық сана-‭ ‬адамдардың рухани‭ ‬өмiрi,‭ ‬яғни адамдар‭ ... ... ... ... ... ... ... мен көзқарастар жиынтығы.‭
Қоғамдық сана‭ ‬ұғымы көлем жағынан аса кең ... ... ... келедi.‭ ‬Өйткенi ол коғамның рухани‭ ‬өмiрiнiң барлық жақтарын,‭ ‬шындықтың адам ойлаунда бейнеленуiнiң барлық формаларын‭ ‬қамтиды:‭ ... ... ... ... ... ... ‬эстетикалық,‭ ‬ф-қ,‭ ‬дiни т.б.‭)‬,‭ ‬ғылыми бiлiмдермен‭ ‬қатар,‭ ‬әлеуметтiк сезiмдер мен көңiл күйлер,‭ ‬әдет-ғұрыптар,‭ ‬мiнез-құлықтар,‭ ‬дәстүрлер,‭ (‬таптар,‭ ... ... ... ... де ... бұл екi категорияның арақатынасында келесi‭ ‬үрдiс байқалады:‭ ‬қоғамдық сана материалдық‭ ‬өндiрiстiн,‭ ... ... ... ... ... ... шығады.‭ ‬Адамның табиғатқа мақсатты түрде‭ ‬әсер етуi,‭ ... ... ... ... ... еңбек процесiнде‭ ‬өндiруге тиiстi заттар мен‭ ‬құбылыстардың‭ ‬қасиеттерi жайындағы бiлiм деңгейi‭ ‬өседi.
Маркс пен Энгельс‭ ‬өз философияларында бұл ... ... ... ... ... жасап-‭ ‬қоғамдық болмыс бiрiншi,‭ ‬ал‭ ‬қоғамдық сана оған ... ... ... ... ... ... ... ‬адамдар‭ ‬ғылыммен,‭ ‬өнермен,‭ ‬философиямен,‭ ‬саясатпен т.б.‭ ‬айналасу‭ ‬үшiн алдымен сусын ... ... ... ... баспанасы болуы тиiс,‭ ‬ал бұлар болу‭ ‬үшiн оларды‭ ‬өндiру‭ ‬қажет.‭ ‬Осы‭ ‬қарапайым ақиқаттың астарында‭ ‬қандай мән жатыр‭? ... ... ... ... ... ... материалдық игiлiктер‭ ‬өндiру тәсiлiне тәуелдi.‭ ‬Олай болса,‭ ‬бүкiл‭ ‬қоғам‭ ‬өмiрiнiң негiзi-еңбек.‭ ‬Өндiрiстiк еңбексiз‭ ‬қоғам‭ ... сүре ... ... ... болмаған да болар.‭ ‬Сонымен,‭ ‬не алғашқы деген сұрақтан,‭ ‬келесi жауап туады:‭ ‬көғамдық сана‭ ‬қоғамдық ... ... ... бейнесi болып табылады,‭ ‬қ/б‭ ‬өзгергеннен кейiн сана да‭ ... ... ... санасы‭ ‬әрекетшiл,‭ ‬белсендi‭ ‬қоғамдық күш болып табылады және тарихи дамудың жетекшiсi‭; ‬ал тарихи дамудың негiзiн‭ ‬қоғамдық практика‭ ‬құрады.‭ ‬Адамның ... ... ... ... белсендiлiгi,‭ ‬сананың жасампаздығын,‭ ‬активтiлiгiн тудырады‭ (‬К.Маркс‭ «‬Фейербах ... ... ‬қ/с ... ‬қ/б ... ... ... ‬қ/б бiлеушi,‭ ‬шешушi болғанымен кейбiр жағдайларда‭ ‬қ/с‭ ‬өз дербестiгiн,‭ ‬өз даму заңдылықтары бар екенiн байқатады:
1‎)‏қоғамның көптеген мүшелерiнiң санамы ... ... ... ... ... ... ‬қоюы мүмкiн‭ (‬Қазақстанда социализмнiң‭ ‬құлағанына ондаған жылдар‭ ‬өткенiмен,‭ ‬көптеген адамдар ескi сана‭ ‬қалдықтарынан‭ ‬әлi арыла алға алмады,‭ ... ‬қ/б озып ... де ... ... ... ‬қ/с‭ ‬қ/болмысты‭ ‬өзгерту‭ ‬қажеттiгiн алдын ала бейнелендiрiп,‭ ‬оның‭ ‬өзгеруiне көмектесу керек ... ... ... ... ... ... ... ‬өнер‭ ‬қайраткерлерi т.б.‭ ‬қоғамдық дамудың болашақ бағытын алдын ала болжап,‭ ‬құбылыстардың сырт көрiнiсiнiң iшкi ... ... ... «‬Қоғамдық шарт‭»‬ еңбегiнде буржуазиялық‭ ‬қоғамды дәрiптеп,‭ ‬алдын ала болжады.‭)
3‎) ‏қ/с мен‭ ‬қ/б ... ... ... ... жаңа тарихи дәуiрдiң‭ ‬қ-қ идеялары мен теориялары жоқтан пайда болмайды,‭ ‬өткен дәуiрлердiң ... ... ... ... туады.‭ (‬социалистiк утопистiк идеялар‭)
Өткен дәурлердiң озат ф-қ‭ ‬қ-қ теорияларында,‭ ‬өнерi мен моралiнде жалпы адамдық ... ... ‬Қ/с ... ... ... мен ... ... келгенде‭ ‬ғана материалдық‭ ‬өндiрiстiң дамуымен,‭ ‬экономикалық базиспен айқындалатының көрсетедi.‭ ‬Экономика‭ ‬қоғамдық сананың даму ... ... ... ... ... ‏көпөлшемдi‭ «‬түпкiлiктi формуласын‭»‬ тауып және тегi жағынан тарихи,‭ ‬табиғаты жағынан философиялық ... ... ... ... салыстырғанда оның немен айналасатынын бiле аламыз.
Бұл‭ «‬формуладан‭»‬ шығатыны-‭ ... ... ... тек ... жүйеде‭ ‬ғана емес,‭ ‬бүкiл‭ ‬әлеуметтiк-‭ ‬гуманитарлық бiлiм жүйесiнде де жеткiлiктi түрде айқын жеткiзуге ... ... ... ... ... ‏Дүниетанымдық-әлеуметтiк ф-я‭ ‬әлеуметтiк‭ ‬әлемнiң тек‭ «‬картинасы‭»‬,‭ ‬бейнесi‭ ‬ғана емес.‭ ‬Ол,‭ ‬сонымен‭ ‬қатар,‭ ‬әлеуметтiк идеалдар мен‭ ‬құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ‬өмiрмен байланысын анықтай отырып,‭ ‬осы‭ ‬әлемдi‭ ‬жаратады да.‭ ‬Жалпы адамзаттқа‭ ‬деген маңызында ... ... ф-я ... ... ... ең жалпы түсiнiктер бередi деген тұжырымға келемiз.
2.‎ ‏Методологиялық‭ ‬-‭ ‬әлеуметтiк ф-я мұны пәндiк және ... ... ... ... ете отырып және‭ ‬әлеуметтiк‭ ‬құбылыстарды тануда методологиялық бағдарлар мен жалпы ф-қ принциптердi пайдаланудың‭ ‬үлгiсi бола ... ... ... ... ... ... (‬тарихилық принципi,‭ ‬абстрактылыктылыдан нақтыға‭ ‬өту принципi т.б.‭) ‬мен синергетика принципi‭ (‬бүтiн,‭ ‬органикалық,‭ ‬өзiн-өзi басқарушы және‭ ‬өзiн-өзi‭ ‬ұйымдастырушы жүйелердiң жүйелiк-құрылымдық‭ ... ... ... ... ‬әлеуметтiк ф-я‭ ‬әлеуметтiк гуманитарлық бiлiмдердi пәндiк тұрғыда‭ ‬ұйымдастыра ... ... ... ... ... ... ... ‬кешегi күндерде ол‭ «‬тарихи материализм‭»‬ ролiмен көзге түстi‭)‬.
Әлеуметтiк танымның ... ... ... да‭ ... мен ... ф-сы ... ... зор.‭ ‬әлеуметтiк ф-я мен‭ «‬әлеуметтiк философтардың‭»‬ қазiргi жағдайы еске түсiредi:‭ ‬бiрiншiсi‭ ‬өз‭ ‬Құдайына сыйынып,‭ ... ... ... ... ‬екiншiсi оған‭ ‬үнемi сұрақ жаудырумен‭ ‬өтедi.‭ ‬Әлеуметтiк ф-да‭ ‬да сол сияқты:‭ ‬бiрiншiлерi‭ ‬өзiнiң‭ «‬құдайы‭»‬-‭ ... ... ... ... ... ‬жетiстiгiнен және прогресiнен‭ ‬үмiт күтсе,‭ ‬екiншiлерi-‭ «‬Бiз кiмбiз‭? ... ... ... ... ... ... мәнi ... ‬деген сұрақтармен,‭ ‬қалыптасқан ахуалдың шешiмiн iздейдi.‭ ‬Бұлардың екеуiнiң арасындағы‭ ‬ұқсастық,‭ ‬олар ең алдымен түсiнуге‭ ‬ұмтылып,‭ ‬сонан кейiн‭ ... ... ... ... ... ... ‬өзiн түсiнудi емес,‭ ‬өзiне сенудi‭ ‬қалайды,‭ ‬бiрақ‭ ‬қоғам‭ ‬Құдай емес‭ ‬қой‭!)‬.
Әлеуметтiк ф-я методологиялық ... ... ... ... және ... даму болашағына‭ ‬әмбебап принциптер мен,‭ ‬заңдарды және оларды танудың‭ ‬әдiс-тәсiлдерiн‭ ‬қолданады деген ... ... ‏ол ... ... ... ... шындықты тек бейнелеп‭ ‬қана‭ ‬қоймай,‭ ‬қоғамдық‭ ‬өмiрдiң заңдылықтары мен принциптерiн‭ ‬қалыптастыра отырып,‭ ‬бiр нәрсенi ... ... ... ... бiр ... ... ... ‏Аксиология-‭ ‬әлеуметтiк ф-я‭ ‬әлеуметтiк болмыстың‭ ‬құндылық негiздерiн пайымдай отырып,‭ ... ... ... ... ... ... да ... ‬әлеуметтiк ф-я,‭ ‬бiрiншiден,‭ ‬танымның,‭ ‬гуманитарлық ойлаудың белгiлi бiр мәдениетiн тәрбиелейдi‭; ‬екiншiден,‭ ‬адамдардың және бүтiндей‭ ‬қоғамның белгiлi бiр‭ ‬құндылық бағдарларын ... ... ф-я ... ... концепциялардағы‎ ‏әлеуметтiк болжау жасап,‭ ‬ғылыми негiз iздеп‭ ‬қызмет атқарады.
Сонымен,‭ ‬әлеуметтiк ф-я ең алдымен,‭ ‬Тарихтағы‭ ... ... ... ... ... ... ... бiлiм бөлiгi.‭ ‬Өйткенi,‭ ‬адамдардың‭ ‬қоғамдық‭ ‬өмiрi де,‭ ‬яғни экономикалық,‭ ‬саяси,‭ ‬мемлекеттiк-құқықтық және‭ ‬әлеуметтiк-мәдени‭ ... де,‭ ‬ең ... ... ... ... ‬Ол бiздiң‭ ‬әлеуметтiк болмысымыздың ерекше‭ “‬үйi‭”‬.‭ ‬Қоғамдық‭ ‬өмiрдiң заңдылықтары мен логикасы,‭ ‬оның‭ ‬әуел бастағы мәнi мен ... ... ... ... ... ... тарихи болмысымыздың мәнi,‭ ‬заңдылықтары,‭ ‬логикасы туралы сұрақтар.‭ ‬Гегельдiн‭ “‬Философия-‭ ‬оймен‭ ‬ұсталып‭ ‬қалаған ... ... ... ... философияға‭ ‬өте сәйкес келедi.
‎ ‏Пайдаланған әдебиеттер
 Қазақ Энциклопедиясы,‭ ‬8-том
Қаржы-экономика сөздігі.‭ ‬-‭ ‬Алматы:‭ ‬ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты,‭ ... ... ‬2007.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Семей жолдары» ЖШС-тың жылдық жиынтық табысы30 бет
Биология пәні бойынша есеп шығарудың жолдары59 бет
Дислалия және оны түзету жолдары43 бет
Жылдық жиынтық табыс бойынша тәжірибелік есеп30 бет
Кәсіпорында өнімдерді өткізу жөнінде мәлімет және өткізудің кәсіпорын жұмысына тигізетін әсері68 бет
Манихей жазба ескерткіштеріндегі есім сөз таптарының жасалуы70 бет
Мемлекеттік және жергілікті бюджеттерді қаржыландыруды басқарудың тиімділігін арттыру (ОҚО және Түркістан қаласы бюджеті мысалында)142 бет
Тауарлы-материалды қорларды түгендеу және оларды есеп беруде ашып көрсету31 бет
Қазіргі электр байланысы11 бет
Қазақстан Республикасындағы бюджет саясаты және оның қызметтері44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь