Педагогика тарихындағы ой-пікірлердегі тәрбие мақсаты

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І. Педагогика тарихындағы ой.пікірлердегі тәрбие мақсаты
1.1 Педагогика тарихында оқушыларға әстетикалық тәрбие беру жайлы ой.пікірлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.12
1.2 Қазақ даласындағы педагогикалық ой.пікірдің сипаты ... ... ... 13.16
ІI. Педагогика даму және тәрбие жайлы
2.1 Жеке адамның дамуы және қалыптасуы ... ... ... ... ... ... 17.23
2.2 Педагогика баланың дамуы жайында ... ... ... ... ... ... .. 24.34
2.3 Белсенділік, оның түрлері және тұлға дамуындағы рөлі ... ... ...35.41
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42.43
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
Кіріспе

Адамның даму және қалыптасуы жайында осы уақытқа дейін
әр түрлі пікірлер мен теориялар әдебиеттерде орын алып келеді.
Атақты грек философтары Платон және Аристотель адамның дамуын алдын-ала тағдыр белгілеген тұқым қуалаушылық табиғатынан деп дәлелдеді. Аристотель құл болуышылықты немесе бағынушылықты табиғаттың заңы дейді. Сондықтан олардың пікірлері бойынша біреулер бағындырушы, ал екінші біреулер бағынушы болып туатын сияқты.
Көптеген ғалымдар жеке адамның дамуында тұқым қуалаушылық факторын жетекші рол атқарады деп таниды. Америка психологы Эдуард Торндайк баланың дамуын геналарға байланысты, бала геналардың ерекше батереясы, ондағы «гена саймандары» өзгермейді, олар баланың дене қасиеттерін, ақыл - ой ерекшеліктерін және қабілетін белгілейді, деп өз ойын дәлелдейді. Ол адам санасы да өзінің шыққан тегіне байланысты деп тұжырымдайды.
Америка философы, педагогы Джон Дьюи өзінің даму теориясын баладан туа пайда болған инстинкт жене қабілеттерімен дәлелдейді. Дьюидің пікірі бойынша, адамда туысымен-ақ дайын талаптар мен қабілеттер және эмоциялар болады. Сондықтан Дьюи адам табиғатын төрбие арқылы өзгерту мүмкін емес дейді. Австрия дәрігері Зигмунд Фрей адам мінез-қүлқының қозғаушы күштері оның биологиялық тегіне байла-нысты деп түсіндіреді.
Прагматиктік педагогика апологеттері және осы уақыттағы түрлі философиялық ағымдар экзистенциализм, неотомизм т.б. жоғарыда айтылған көзқарастарды қуаттай келіп, адамды әлеуметтік жағдайдан бөліп жеке қарастырады. Экзистенциализм жеке адамның дамуын, оның өзін-өзі жетілдіруі, бүған әлеуметтік ортаның қатысы жоқ деп түсіндірсе, ал неотомизм даму процесін діни идеалистік түрғыдан, демек, қүдай жаратқан адам жанының дамуы діни тәрбиенің ықпалымен аяқталады деп сендіреді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Ғылыми - педагогикалық журнал №3 (9) 2002ж.
2. Қоянбаев «Педагогика», Алматы, 2000ж.
3. Научно – педагогический журнал №3 (9) 2002ж.
4. Н.Шакузадаұлы, Ж.Ерғалиева. Әдептілік қағидалары.
Алматы- «Өнер», 2000-320б.
5. Шамшиева М.А. Болашақ педагогтардың тәрбиесін
қалыптастыру/студенттерге көмекші әдістемелік нұсқау.
Ақтау, 2004-28б.
6. Шәрелхан Әленұлы. Педагогика
Алматы, 2000ж.
7. Шәрелхан Әленұлы «Педагогика», Алматы, 2002ж.
8. И.Е.Синица. Педагогтық әдеп және ұстаздық шеберлік
Алматы- «Мектеп», 1987ж.
9. Урунбасарова Э.Л. Этика преподава
Алматы, 2003-160б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе___________________________________________________________3
І. Педагогика тарихындағы ой-пікірлердегі тәрбие мақсаты
1.1 Педагогика тарихында оқушыларға әстетикалық тәрбие беру жайлы ой-
пікірлер________________________________________________________4-12
1.2 Қазақ даласындағы педагогикалық ой-пікірдің сипаты____________13-16
ІI. Педагогика даму және ... ... Жеке ... ... және ... ... баланың дамуы жайында__________________________ 24-34
2.3 Белсенділік, оның түрлері және тұлға дамуындағы рөлі___________35-41
Қорытынды___________________________________________________ 42-43
Пайдаланылған әдебиеттер ________________________________________ 44
Кіріспе
Адамның даму және қалыптасуы ... осы ... ... ... ... мен ... ... орын алып келеді.
Атақты грек философтары Платон және Аристотель адамның дамуын алдын-
ала тағдыр белгілеген ... ... ... деп ... құл ... ... бағынушылықты табиғаттың заңы дейді.
Сондықтан ... ... ... ... ... ал екінші
біреулер бағынушы болып туатын сияқты.
Көптеген ғалымдар жеке адамның дамуында тұқым қуалаушылық ... рол ... деп ... Америка психологы Эдуард Торндайк баланың
дамуын геналарға байланысты, бала геналардың ерекше батереясы, ондағы «гена
саймандары» ... олар ... дене ... ақыл - ... және ... ... деп өз ойын ... Ол адам
санасы да өзінің шыққан тегіне байланысты деп тұжырымдайды.
Америка философы, педагогы Джон Дьюи ... даму ... ... пайда болған инстинкт жене қабілеттерімен дәлелдейді. Дьюидің пікірі
бойынша, адамда ... ... ... мен ... және ... ... Дьюи адам табиғатын төрбие арқылы өзгерту мүмкін емес
дейді. Австрия ... ... Фрей адам ... ... ... ... тегіне байла-нысты деп түсіндіреді.
Прагматиктік педагогика апологеттері және осы уақыттағы түрлі
философиялық ... ... ... т.б. ... ... ... ... адамды әлеуметтік жағдайдан бөліп жеке
қарастырады. Экзистенциализм жеке адамның дамуын, оның өзін-өзі ... ... ... ... жоқ деп ... ал неотомизм даму
процесін діни ... ... ... ... ... адам ... дамуы
діни тәрбиенің ықпалымен аяқталады деп сендіреді.
І. Педагогика тарихындағы ой-пікірлердегі тәрбие мақсаты
1.1 Педагогика тарихында оқушыларға әстетикалық тәрбие беру
жайлы ой-пікірлер
Эстетикалық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... Кейде эстетикалыщ тәрбие деген ұғымдыы "көркемдік
тәрбиелеу" деген ұғыммен пара - пар алып жүрміз.
Көркемдікке тәрбиелеу ... - өнер ... ... ... Ал ... ... дегеніміз - Илыинаның айтуынша -өнердегі,
табиғаттағы және бүкіл қоршаған өмірдегі, ... ... ... ... сөз. ... ... ... әстетикалық тәрбиемен
пара - пар емес, оның өте маңызды, бірақ құрамдас бөлігі болып ... ... ... педагог Р.Қоянбаев "Педагогика" атты еңбегінде: "
Эстетикалық тәрбие ... ... ... ... ... ... Өнер шығармаларын тануға, қастерлеуге баулиды, оған ... ... ... ... - деп, өнер ... ... беру ... қарастырған.
Эстетикалық тәрбиенің міндеттерінің бірі - эстетикалық сезімді ... ... ... ... ... әдемілікті сезу және
көру адамдарда әр түрлі болады. ... ... ... ... оның ... ... ал ... оған онша мән бермейді, қалай болса солай
қарап, жанынан өте шығады. Әдемілікті ... ... оған ... үшін ... бейнелеу өнері, музыка және ән саласынан әрбір адамда білім болуы
қажет. Білім ... ... ... критерилерімен қаруландырады.
Білімді адам сұлулықты бағалай біледі, түсінеді. Айналадағы ... ... ... ... ықыластылық, қамқорлық
баланың әстетикалық дамуының негізі болады.
Қазақ ағартушылары эстетикалық тәрбиеге ... ... да, ... ... ... ... ... мен шығармаларынан аңғаруға болады.
Ш. Уалихановтың эстетикалық көзқарасы қоғамның саяси және философиялық
көзқарастарымен тығыз байланысты болды. ... ... ... ... ... мен Орта Азия ... ... - тіршілігіне, ұлттық әдет -
ғұрпына, салт – дәстүріне аса көңіл біледі. Сөйтіп, өз ... ... ... ... ... арқылы әстетикалық талғамын ашуға
ұмтылады.
Шоқан халықтың ежелгі архитектуралық құрылыстарын эстетикалық тұрғыда
қабылдай білуге байланысты ... ... ... ... моласы мен оның
төңірегінен қазақтың бар мәнер талғамы, архитектурадағы өнері, оның ою ... ... ... - деп халықтың мәдени деңгейінің жоғары болғанын
көрсетеді. Өз халқымен бірге Қырғызстан және ... ... ... ... (Алашахан, Ботағай, Айша бибі т. б. ) ... ... ... ... ... ... қазақ халқының
әстетикалық мақсатты көздеген өзіндік сәулетшілік шығармалары болғанын
баяндайды. Осы көне ... көз ... ... ... ... ... деп қабылдай білуге үйретеді.
Сол секілді, қазақтың біртуар ... Ы. ... ... ... ... өте жоғары бағалап, өнердегі және өмірдегі
барлық әдемі ... ... ... тек қана ... ... ... ... деп есептейді. Ы. Алтынсарин ... ... тек ... ғана емес, мәдениеттілікке де
үндейді. Қазақ қыздарына арналған тұңғыш әйелдер қол ... ... да Ы. ... ... т.б. Оның ... ... көзқараспен тығыз байланысты. Ол: Мектеп қазақ халқының
арасында жаңаша мәдениетті өмір ... жаңа әдет - ... ... тазалық,
қолөнер мен өнердің үлгісі болуы қажет" – деп, атап көрсетті.
Ы Алтынсарин өзінің ... ... ... ... эстетикалық тәрбиесін қалыптастырып, жетілдіруде қазақ
халқының ғасырлар бойы тәрбие саласында жиған бай ... ... ... ... ... ұстанды. Ол қазақтың қолөнерін де өте жоғары бағалаған
және сол өнерге жастайынан ... ... ... қолөнер мектептерін
ашты. Егер Яковлев атындағы қолөнер мектебінде ағаш ұсталығы және киім тігу
(машинамен тігу) ... ... ... ... Красноуфимскідегі реалыное
училищесі мен ауыл шаруашылық мектебінде тері илеу, қыш - ... ... ал ... ... ... үшін ... мектепте, қарапайым
халықтың тұрмысына керекті, киім тігу, киім пішу, шәлі току, түбіт шарқат
тоқу, жіп шалу және ... ... көп ... жүн, қыл ... ... ... киіз басу, бау және тақыр киімдер тоқу сияқты
әйелдер істейтін жұмыстар үйретілді. Яғни, Ыбырай ... ... өзі ғана ... ... ... жоқ.
Ыбырай сол кездің өзінде - ақ, сол өнерге балаларды да ынталандыруға
атсалысты. Онсыз да ұмыт ... бара ... ... ... ... ... ... жағын әстетикалық талғаммен қабышдап, өмір қажетіне
шығара білуге шақыруы қазіргі ... ... ... ... айтылғандар Ыбырайдыщ әдет - ғұрыш, салт - дәстүрді тәрбие саласының
өзекті мәселесі деп қарағандығының дәлелі.
Балалар мен ... ... ... ... ... ... ... ұлы Абай да жоғары бағалады. Эстетикалық төрбие саласында
арнайы еңбек қалдырмағанымен, өлеңдері мен қара ... Абай да ... ... мәнін жақсы түсініп, оны жинауға атсалысты. " Ел ... ... ... ... ... тапсырады, маңайындағы ақынға
- жыршыларға халық арасынан кең ... ... ... ... ... ... жүктейді".
Абай өзінің педагогикалық идеялары мен көркемдікке тәрбиелеу ой
тұжырымдарыш ... ... 27 - ші қара ... ... деп атап ... пен Аристотелдің пікірлері: "әуелі көзді" көрсін деп ... ... жоқ ... ... ... ... ... қайтіп ләззат алар
едік. Осы Абай ... ... қара ... ары ... ... Ол
хабарлардың ұнамдысы ұнамды халық ішінен, ұнамсызы - ұнамсыз қалыппен,
әр нәрсе өз ... ... ... Жан ... адам ... ... өнерлері
де күнде тексерсең күнде асады. Көп заманнан тексермесең, тауып ... ... және ... ол мезгілдерден бір басқа адам ... ... ... – деп, Абай мұнда адамның көркемдік ... ... ... ... ... өзінің шығармаларында эстетикалық түсініктерге, ... ... және т.б. ... категорияларға арнайы талдау жасамағаны мен
оның өлеңдерінде осы түсініктерді ... ... ... аз ... ... әсерленуі туған табиғатты бейнелейтін көркем
сипаттама мен көріністерді жақсы түсінуге негіз салады. ... ... ... ... ... алдыға қойылатын кұрделі міндетті,
ол - окушылардың көрген - білген заттарының, көркем нәрселерінің ... аша ... ... ... ... ... ... сияқты қасиетінің
дамуына да жол ашу. Яғни адамнаң дүниені эстетикалық мақсатымен де ... Осы ... аса ... ... ... А.С. ... - ... келешегі, баланы дұрыс ... ... ал ... тәрбиелеу - біздің көз жасымыз және ар ... - ... ... да тәрбие жұмысы бүкіл педагогикалық ұжымның
қызметі болып саналады. А.С. Макаренко ... ... ... ... ғана ... әдемілікті, жүріс — тұрыс,
сөйлеу әсемдігін талап ете білді. Сондықтан да олар өте ақ жарқын, ... ... ... ... ... қай жерде болмасын мектепте,
үйде, демалыста, т.б. дамытып, жетілдіріп ... ... ... арнайы бөлмелерді эстетикалық тұрғыда безендіргенде міндетті
түрде оларды қатыстырған жөн. Бұл тұрғыда А.С. ... ... де ... ... Оның ... болған адамдар гұлдердің көптігін,
жалтыраған паркетті айналарды, асханадағы ... ... ... ... ... ... ... өн бойында мектеп окушыларын тәрбиелеу және
дамыту проблемаларымен шұғылданған В.А.Сухомлинский ... ... ... ... ролін өз практикасында ерекше қолданған.
Ол балаға «жүрек жылуы" атты кітабының " Табиғат кітабының үш жүз беті" ... ... ... эстетикалық сезімІн тәрбиелеуде табиғаттың
мүмкіншіліктерінде өз тәжірибесінде ерекше орын берді. ... ... ... ... ... ... Табиғатты
әсемдікке тәрбиелеудің құралы ... ... ... ... мен сұлулығын таныта білді. Ол туралы
" Бапа сұлулықты сезініп, оған ... ... оған ... ... ... ... мәңгі сақталып қалатын болсын. Әсемдік -
адамгершіліктің, ізгі сезімдердің, шын ... ... - ... жаны ... - деп ... ... практикасы мен теориясына баға жетпес үлес
қосқан ғалым — ағартушы тәлімгер - ұстаз, балалардың ... ... ... ... ... : ... тәрбиелеу ісінде
көптеген аса күрделі проблемалар туады. Бала өнер арқылы өзінің көңіл
сезімін ... ... ... ... ... тәрбиелегенде баланың
өлең, ырғақ, музыка, би арқылы өз пікірін ... оның ... ... ... кедергі жасамау керек" - деп, эстетикалық тәрбиенің міндетін
анықтайды. Ол 1931 жылы декабрде ... ... ... ... ... ... ... деп атады.
Мұнда "Өнер орасан зор ұйымдастырушылық ролы ... - деп ... ... ... ... көркем өнердің ролі орасан
зор. Көркем өнер дүниені образды түрде бейнелеудің және ... ... өте ... жан - ... ... Онда ... окушыларына тікелей
әсер ететін, бір - бірімен байланысты тәрбиенің идеологиялық, ... ... ... ... ... адам өнердің игілікті күшін бала
кезден бастап сезінді. Ол ... ... ... ... ... ... және ... өмірде кездесетін мәселелердің шешімін табуға, тіпті
кейде өмірден өз орнынды табуға көмектеседі.
Педагогикада ... ... өнер ... ... жүзеге
асыратын болғандықтан, "Көркем тәрбие" деп аталады. Ол тікелей ... ... ... отырып, баланың әдемілікті түсініп ... ... ... баланың жас кезеңдеріне байланысты әр түрлі дамиды. Оның
өзі баланың белгілі нәрсеге әсерленуімен ... Кіші ... ... ... мектепке баруы, одан алған әсері, оның көркемдік әрекеттерін
дұрыс түсініп ұғынуына ... ... ... бұл ... ... тұрақсыз болады, ұзақ мерзім өнер ... ... ... ... оны тез атаймыз. Әрине, ... ... ... ... ... ... сонымен қатар оны эстетика да
қарастырады.
Егер этиканың ... ... - ... болса, ал эстетиканыкі - сұлулық.
Ізгілік, жақсылық жасау - қоғамға пайда-келтіру ... сөз. Егер ... мен ... ... іздесек, онда өсіп келе жатқан жас ... оның бет - ... ... пен сұлулықтың, яғни этикалық
және эстетикалық қасиеттердің сай келуін қалыптастыруға тырысамыз. Олардың
мінез - ... ... ... ... ол ... ләззат әкеледі.
М.Горыкий: "эстетика - бұл болашақтың этикасы" - деп ... ... ... дос - жолдастарымен қарым - қатынаста сыпайы,
әдепті, байышты болулары абзал. Осы қасиеттердің бәрі ... ... ... ... негізгі көзі болып табылады.
Көп жағдайда оқушылар тәртібінің дұрыстығыша сыртқы, кейде үстірт
белгілер арқышы баға ... ... ... ... ... ... ... тәртібі мен іс - әрекеті, қоғамдық өмір мен
өнер ықпалымен қалыштасады. Бұл тұрғыда әдебиеттің, ... ... ... сақталатын кейіпкерлерінің бейнелері үлкен орын алады.
Оқушылардың эстетикалық санасының және ... ... білу ... ... эстетикалық көзқарас тұрғысында дұрыс
ұйымдастыруға көмектеседі.
Эстетикалық тәрбие табиғаттағы, өнердегі, еңбектегі, өмірдегі ең жақсыны
қабылдау, одан ... алу. ... ... ... дүниедегі әдемілік
атаулыны бағалай білуге үйретеді, өнер шығармаларын тануға, қастерлеуге
баулиды, оған керісінше ұсқынсыздыққа жағымсыз ... ... ... өзіне тән міндеттері бар. Олардың бірі
-эстетикалық сезімді және ... ... ... ... ... сезу және көру ... әр түрлі болады. Біреулер
әдемілікке үңіле қарап, оның ... ... ... ал кейбірулер оған онша
мән бермейді, қалай ... ... ... ... өте ... ... сезу
үшін ең алдымен бейнелеу өнері, музыка және ән саласынан әрбір адамда ... ... ... ... ... ... ... Білімді адам сұлулықты бағалай біледі, түсінеді. Айналадағы
дүниеге сезімталдық, эстетикалық ... ... ... ... ... дамуының негізі болады.
Эстетикалық ұғымды пайымдауды, баға беруді қалыптастыру -эстетикалық
тәрбиенің тағы да бір ... ... сүю, оған ... үшін ... ... ... бала бейнелеу өнері саласындағы ... ... ... ... дыбыстарды және өнер әдістері туралы білімді игеру қажет. Осыған
байланысты ол эстетикалық терең түсінуге ... ... және ... және ... баға беру үшін ... ... ... өте
зор. Эстетикалық таным - бұл өмірдегі, еңбектегі және табиғаттағы сыртқы
әдімілік пен ... ... ... ... білу, өнер шығармаларына
жоғару талап қою. Мысалы, мұзда конькимен мәнерлеп сырғанақ тебу ... ... ... екі ... ... яғни бірінші баға -
көркемділігін ... ... ... ... баға - мәнерлеп сырғанаудың
техникасын жоғары дәрежеде игергені үшін қойылады. Әрине, ... баға қою үшін ... ... ... ... танымы, білімі жоғары дәрежеде болуы керек.
Эстетикалық танымның дамуына көбінесе өнер үйлерін қабылдаумен, ... ... мен ... іс - әрекеті мүмкіндік береді.
Қазіргі жағдайда біздің қоғамдық өміріміздегі қажетті мәселелердің бірі ... ... ... ... Ол ... ... және ... түсініп қана қоймай, осы заңдар бойынша өзін қоршаған ... ... ... ... ... ... табиғат эстетикасы) адамдар қатынасы, адамды
сүйсіндіреді. Адам белсенді түрде өмірдегі әдемілікке көркемдікке өз үлесін
қосып, оны көріксіздіктен, ұсқынсыздықтан ... ... ... белсенділікке тәрбиелеп отырып, оларды өздігінен
ілтипатты оқырман, қайырымды ... ... ... ... ... Балалар, әдебиетті окуға, кино - филмді, теледидарды, спектаклыды,
көруге, музыканы тыңдауға өте ... ... ... ... ... шығармалардағы іс - әрекеттің, оқиға жемісін
дұрыс түсіну үшін балаларды көп ... ... ... беру ұстаздардың
басты міндеті.
Баланың эстетикалық мәдениеті және белсенділігі тұтас педагогикалық
процесте дамиды. ... оның ... ... ... ... ... ... ол өз өміріне әдемілік әлементтерін енгізе алады.
Эстетикалыпс тәрбиенің маңызды міндеті - өнер және ... ... ... ... және ... ... орай мектепте жүрген оқушылардың ықтимал мүмкіндіктерін және
қабілетін барынша ашу керек.
Эстетикалық ... ... ... - ... пен ... Олар ... тәрбиелік ролі атқарады. Әдебиет пен өнер адам санасына ... әр ... ... ... ... орыс суретшілері П.А.Федатовтың, В.Г.Перовтыщ, И.Е. Репиннің, және
қазақ ... ... М. ... ... ... ... бейнелеу өнері адамдардың тәрбиесіне күшті ықпал
етеді.
Сонымен, өнер мен әдебиет шышдықты игерудің және танудың ... Өнер ... адам ... және рухани өсуінің басты шарттарының бірі ... ... ... ... және ... ... зор ролі атқарады. Табиғат адамды қуанышқа ... ... ... түсінігін дамытады, эстетикалық түсінігін
байытады. Адам ... ... ғана ... ол ... сұлулықты
жолаушы творчестволық қызметкер. Сондықтан өзінің күшін, қабілетін адамдар
бақыты үшін табиғатқа өзгеріс жасауға ... ... ... қала ... ... ... көгалдандыру, бақ және гүлдер өсіру, мәдениет ... ... ... - бұл зор эстетикалық қамқорлық.
1.2 Қазақ даласындағы педагогикалық ой-пікірдің сипаты
Қазақ даласындағы ағартушылық пікірлерді, ... ... ... салт - ... ән-күйі мен ауыз әдебиетінен көптеп
кездестіреміз. Әрине, бұл ... ... ... ... ... даласындағы педагогикалық ой-пікірдің сипатын түсініп
алуға көмегін тигізері ... ... ... ... ... ... педагогтық ой-пікірлерді біз қазақ елінің ғалым
тұлғалары ... ... ... ... Ы.Алтынсариннің педагогтық әрекетінен, ... ... ... аламыз.
Әл-Фараби - ислам дүниесінің ең ірі, аты әлемге жайылған ғұлама философы
қазақ жерінде, ... ... ... ... ... ... оқып, түсініктеме жазып, өз тарапынан құнды еңбектер ... ... ... ... атқа ие ... ... педагогикалық
көзқарасын оның философиялық ой-толғамдарынан іріктеп аламыз. Әл-Фараби
еңбектерінде «мінез, ізгілік, ... оқу, ... ... білім беру» т.б.
педагогикалық түсініктемелер ... Бұл ... ... мен ... теориясының» элементтері болып табылады, әрі
педагогиканың философияның бір тарауы ретінде дамығанын анықтайтын ... өз ... ... - ... ... ІХ ... 40
жылдарында «Философтардың сұрақтарына жауап» еңбегінде оқыту, білім беру
мәселелеріне ... ... ... ... ... ... ... классикалық педагогикалық дидактиканың (оқыту ... ... ... ... ... ... ... мен білімнің бастамасы болып
табылатын бақылау мен ... ... ... ... арқылы адамның жан-
дүниесі саналы болады деп түсінді: «Саналы жан-дүниенің ... оның ... ... ... етіп ... ... білім – ғылымды игерудің алдыңғы деңгейі. Оқыту – объективті
шындықты танудың ерекше түрі. Осы жете ... ... ... ... ... ... жетіп, ғылымды игерді, қажетті ... ... ... ... ... ... ... игеруге болатынын
түсініп, өзінің қиялын, біліктілігін дамытып, ... ... ... ... ... графикалық түрлеріне аса
назар аударды. Бұл мәселе «Геометриялық фигуралар арқылы табиғат сырларын
түсіндірудің рухани тәсілдері», «Музыканың ұлы ... ... ... ... ... «Астрологиялық трактат» атты еңбектерінде кеңінен
ашылады.
Қазақ халқы мәдениетінің тарихынан көрнекі орын алатын ... ... ... демократиялық бағыттағы ағартушы, тұңғыш
педагог, ... ... ... өзінің алған білімін туған халқына
тарту етіп, қазақ елі үшін ... ... игі ... ... ... ... Шығыс халықтары арасында отарлау саясатын
жүргізіп жатқан кезінде өмір сүрді. Ол ХІХ ғасырдың екінші ... ... ... ... ой-пікірлерін уағыздаушылардың бірі ... ... ... мен өлеңдерін балалар тәрбиесіне арнап, оқу
құралдары мен оқулықтарына ... Ол ... ... ... ... ауданында 1841 жылы 20 қазанда дүниеге келген. Ол ер жете келе өз
бетімен ... мен ... ... мен ... ... ... көркем тілді, озық ойлы пікірлерінен сусындады. Сонымен ... ... ... мен ... ... акындардыњ шығармаларымен таныс
болды.
Ы.Алтынсарин мұғалім ... ... ... ... ... оқу ... ... жазу мәселесімен де айналысты. Оның ұсынуымен орыс -
қазақ училищелерінде К.Д.Ушинскийдің ... ... ... және оқу ... Б.Ф.Бутановтың әліппесі мен оқу құралдары,
Тихомировтыњ «Грамматиканың элементарлыќ курсы» оқу ... ... Орыс ... ... ... ... ... өзі екі оқу құралын «Қазақ хрестоматиясын» және «Қазақтарға
орыс тілін ... ... ... ... ... қазақ орыс
мектептеріне төл жұмыс оқулық ретінде ұсынды. Мәселен, «Хрестоматияға» ... ... ауыз ... асыл ... ... арналған нақыл
әңгімелер мен өлеңдерді, орыс жазушылары Крилов, Толстой, Паулсон, ... мен ... ... ... ... ... ... екінші бөлімінде жаратылыстану, география, тарих, химия,
физика, сондай-ақ ... ... ... ... келетінін, сөйтіп
білімді жан-жақты алып топтап беруді көздейтінін ... еді. ... ... осы ... ... ... ... Ы.Алтынсарин оқыту ... де ... мән ... ... ... ... т.б. ... жазған хаттарында балаларға тиянақты білім
беру, оқуды өмірмен байланыстыру, оқыту ... ... ... ... ... Құнанбайұлы – қазақ халқының ұлы ақыны, жазба ... ... ... ... ұлы ... Абай ... материалистік тұрғыда
болды. Абай түсінігінде, табиғат біздің санамыздан тыс және бағынышсыз өмір
сүреді. Адам баласы «Көзімен ... ... ... ... ... ... мұрнымен иіскеп, тыстағы дүниеден хабар алады» - ... ... ... дәйекті, жүйелі, толық материализм емес еді.
Абай орыс тілін оқып үйренгеннен кейін ғана, орыстың жер ... ... ... орыс ... ... ... балаларының интернатты мектептерде оқып жүргеніне қатты қуанды.
«Интернатта оқып жүр» ... ... ... балаларының шариғатқа емес,
ғылымға, орыс жазуына үйрететін мектепте оқып жүргендеріне ... ... ата - ... өз балаларын мәдениетке үйренсін демей, шен алсын,
шекпен кисін дейтін тілектеріне реніш білдіреді.
Абай ... ... ... тек ... ... ... ... болды. Ол
балаларға әуелі олардың ақыл - ойын, дүниетанымы мен мәдениетін дамытарлық
жалпы білімдер беру ... деп ... ... ... ең ... нәрсенің бірі
- салақтық, пайымсыздық, онымен аяусыз күрес жүргізу керек.
ІІ. Педагогика даму және тәрбие жайлы
2.1 Жеке адамның ... және ... жан - ... ... ... ... тәуелді екендігін
XVI және XVII ғ.ғ алғашқы рет ... ... ... ... және ... ... Мор жеке адамды дамытудың негізі - жалпыға
бірдей және міндетті оқу, оқуды ана ... ... ... ғылымның әр
түрлі са-лаларынан теориялық білім беру, оны ... ... ... ... бұл пікірін «Утопия» кітабында сипаттайды. Кампанелла адам ... ... ... оның ... өмір ... байланысты,
сондықтан тәрбие процесінде балалардың ақыл-ойын, қабілетін дамыту үшін
игілікті, қажетті жағдайлар жасау ... ... ... ... ... ... ілімін жасаушылар Ш.Фурье,
Роберт Оуэн және Сен - ... ... жан - ... ... ... ... біліммен қаруландыру, өмірге, еңбекке даярлау тәрбиеге байланысты
деп түсінді. Олар капиталистік қоғамды, ондағы тәрбие жүйесін ... ... ... жан - ... ... ... ... жасау үшін, халыққа білім
және тәрбие ... ... ... ... ... жаңа ... ... етті.
Алғашқы гуманнстер және адамды жан - жақты, жарасымды етіп ... ... мен ... жеке ... ... және адам ... ғана қамтамасыз етіледі деп тұжырымдалады.
Жеке адамды жан - жақты дамыту және ... ... ... ең
алғашқы рет ғылыми тұрғыдан дәлелденген К.Маркс, Ф.Энгельс ... ... даму ... ... адам баласының прогресс жолымен ... ... - ... өмір ... жан-жақты дамуына игілікті
жағдай ... жаңа ... ... ... деген қорытындыға келді.
Даму – жеке адамды жетілдірудің өте күрделі және ... ... ... туа ... ... ... мен ... және
өжет, жұмсақ немесе байсалды мінез болмайды. ... ... , ... және ... ... ... даму процесінде
қалыптастырады. Өйткені оның өсіп – жетілуіне белгілі әлеуметтік ... ... әсер ... ... ... және оның ... тану ... жағдайларға байланысты. Сондықтан оның мінезінде әр түрлі
ерекшеліктер мен қасиеттер пайда болады.
Мектеп балаларға ... және ... ... ... ... ... ... және сапалы білім береді. Оларды жоғары идеялық ,
адамгершілік көзқарас ... ... ... ... ... ... ... деген сүйіспеншілік , адал ниетпен оқып,
еңбек ету, ұжымдық сияқты ... ... ... және ... ... ... өзгерістер болып отырады.
баланың организмі бүкіл өмірінде әр түрлі және ... ... ... Оларға организмнің өсіп – жетілуі, ақыл-ойының ... ... ... ... ... барлығы табиғи
және әлеуметтік ортаның, тәрбие мен өзін-өзі тәрбиелеудің ықпал ... ... орта мен ... ... ... ... ... Өйткені, баланың сыртқы әсерді қабылдауы, оның ішкі сезіміне,
санасына байланысты. ... ... ... ... санасмында
ішкі қайшылық туады. Бұл ... ... ... И.П.Павловтың ілімі
бойынша, даму – ішкі нерв жүйесі қызметінің және сыртқы ... ... ... ... ... ықпал етуі.
Баланың дамуына ықпал ... ... ... қуалаушылық,
әлеуметтік орта, тәрбие т.б жатады.
Соңғы ... ... ... ... және статистикалық
деректерге қарағанда ата-аналарды және олардың ... ... ... ... ... тұқым қуалау ... ... ... көрсетеді. Мысалы, атақты ұлы композитор Иоганн
Себастьян Бахтың ұрпағы 300 жылдың бойында 20-дан ... ... ... бұны бір ... ... ... табиғи мүмкіншіліктердің
(нышанның) болуына, ал екінші жағынан Бах үйелменіндегі музыкалық дәстүрге,
арнаулы музыкалық тәрбиеге байланысты деп қарастырған жөн.
Баланың ... нерв ... туа ... ... ... ... ... деректерге қарағанда, ми және сезім органдарының
құрылысы мен функцияларындағы кейбір ... ... әр ... ... ... ... музыкаға дарынды адамдардың миының
қатпарларындағы ерекше цитоархитектоникалық аймақтарында нерв ... ... ... Ал музыка дыбысын ажырата алмайтын адамның
самай бөлігінде мұндай нерв ... ... ... ... ... ... ... қабілеті тіптен дамымай қалады деген ұғым ... ... ... есту ... ... ... оның фонетиканы
игеріп кетуіне теріс әсер етпейді. Сондықтан әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... ал қайсысы іс-
әрекеттерінің нақты тәсілдері мен арнайы жаттықтыру жұмыстары арқылы
қалыптасады. Міне, осы ... еске алып ... жөн. ... ... ... ... адамның генетикалық фондысынан ажыратып
алып қарастыру ешқандай ақылға сыймайды.
Адамда туа бітетін қасиеттер шартсыз рефлекстердің фондысы - ... ... ... ... ... ... еңбек етуге қабілеттілік, музыкаға
бейімділік, тағы да басқа ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерінің, демек қабілеттің дамуына
қажетті табиғи мүмкіншіліктерді ... ... ... өздігінен дамымайды,
оны қозғау және дамыту тәрбиеге, әлеуметтік жағдайларға байланысты.
Орта. Адамның дамуы - күрделі процесс. ... ... ... ... орта ... жасайды. Табиғи орта - бұл ... ... адам ... ... ... жасауы. Тропикалық ауа райы
жағдайында және ауа райы өте суық солтүстік ... ... ... және іс-әрекеттерінде елеулі айырмашылықтар болады. Ауа райы өте
ыссы елдердің халықтары егін ... ... ал ... ... ауа ... шыныққан тұрғындар бұғы өсіру, балық аулау
кәсібімен айналысады. Табиғат жағдайларына ... ... ... ... да ... байқалады. Әрине, бұл жағдайлар халықтардың
адамгершілік қасиеттеріне ... ... ... ... орта жеке ... мінез - құлқының дамуына ықпал жасайтын
қоғамдағы ... ... ... ... көп ... ... пен ... адамды ортаға белсенді әсер ететін, өз өміріндегі
жағдайларды өзгерте алатын әлеуметтік ортадағы қайраткер деп ... ... ... табиғи, әлеуметтік орта мен адамның күрделі және
өзара ... ... адам ... іс - ... ... ... ... психикасын белсенділікпен өзгертеді.
Біздің елімізде адамның қалыптасуы әлеуметтік ортаны құрайтын шындық
жағдайларында жүзеге асырылады. Әлеуметіік орта мен мектептің ... ... ... көзқарасы, шындықтық, эстетикалық және осы сияқты
болымды қасиеттері дамып қалыптасады.
Әрине, әлеуметтік орта ... ... ... ... ... ... ... стихиялық жағдайлардың да болуы сөзсіз. Егер
адамның қалыптасуына ортаның қатысы шамалы ... онда орта ... ... ... адам ... ... үшін ... материалдарды
осы әлеуметтік ортадан жинайды.
Адамның дамып, жетілуіне қажетті мүмкіншіліктерді - ... ... ... ... ... ... оның дамуына себеші болатын
факторлардың бірі - әлеуметтік орта. Егер бала ... ... ... онда оның даму ... - ... жоғары болмайды.
Түрлі себептермен Африка, Үндістан, Индонезия елдерінің ормандарында,
андардың үңгірлерінде, әлеуметтік ортадан тыс, өмір ... ... ... ... ... ояту, қабілетін дамытудың мүмкін еместігіне ... ... бола ... 1920 жылы ... ... ... ... халықтардың хабарлауымен аңшылар қасқырдың күшіктерімен
бірге үңгірде ұйықтап жатқан екі баланы ... ... ... балалар
тәрбиелейтін үйге әкеліп тапсырған. Олардың ... екі ... ... ... ... қыз ... болды. Бұл балалардың қылықтары қасқыр
сықылды төрт аяқтап жүру, шикі ет жеу және ... ... ... ... үйінде кішісіне Амала, ал үлкеніне Камала деп ат қойылды.
Амала бір жыл ғана өмір сүрді, ал ... он жеті ... ... 1929 ... ... Осы он жыл ... Камаланың денесі мен санасында қандай
өзгерістер болды? Үшінші жылы жас баладай аяғымен қаз ... ... ... жылы ... ... көмегінсіз жүретін болды. Соңғы жылдары ... ... ... ... тәрелкеден тамақ ішу, түнде ұйықтау
секілді адамгершілік әдеттер ... ... ... Камаланың санасы
жетіліп, тілі дамымады, он жеті жасқа дейін, болғаны, елу алты ғана ... ... ... ... және ... Минданао аралындағы
ормандарда табылған жабайы ... сана - ... өте ... ... ... Олардың тіршілік әрекеттерінің де ... ... ... өмір ... ... көру әрекеттерімен ұқсастығы
анықталды. Себебі, аборигендер көп ... бойы ... ... қол
үзген, әлеуметтік ортадан тыс қалған жабайы адамдар.
Мұндай ғылыми деректер - жеке адамның дамуы мен ... ... ... ... ... сүйеніштердің бірі.
Педагогика адам дамытуда әлеуметтік ортаның ықпалын мойындайды, оған
зор мән береді. Бірақ ортаны шешуші және алдын - ала ... ... ... Жеке ... ... ... ... бірі – тәрбие.
Тәрбие балалардың жас және ... ... ... мен ... ... іске ... Тәрбие арқылы адамдардың іс-әрекеттерін
ұйымдастыру үшін, ... ... ... мен ... ... іздестіреді, оларды тиімді етіп пайдаланады. Демек, тәрбие алдын-
ала жасалған арнаулы жоспар бойынша ... ... және ... ... да ... ... айырмашылығы осындай
заңдылықтарға байланысты.
Педагогика тарихында тәрбиенің рөлін аса артық ... да ... Локк ... ... мен ... ... тәрбиенің шешуші рөлін мойындай келіп, адам тәрбие ... ... ... жақ ... ... Локк ... бала жаны
табиғатынан - ақ тақта сияқты ... ... ... ... ... деп, тапса, соны сол таза ақ тақтаға жазуы тиіс. Бұл ... ... ... аса ... ... орта мен тұқым қуалаушылық
факторларының ... ... ... жете ... бала жаны не болса, соны жаза беретін таза ақ ... оған өмір ... ... мәні ... мен жазу ... және сол
тақтаның өз сапасына байланысты деп жазды. Белинский тәрбиенің рөлін жоғары
бағалай келіп, адамның дамуына тұқым қуалаушылық пен ... ... ... жөн ... пен Белинский көзқарастары бойынша, ... ... ... ... ... ... ... дәрменсіздіктен, кемістіктен,
кесірліктен құтқаруға болады. Демек, олар тәрбие арқылы адам ... ... және ... ... жөндеуге болады деген жорамалды
ойға келді.
Тәрбие аркылы халыктың тұрмысын жақсарту және оның ... ... ... ... ... ... жойып, жаңа демократиялық
қоғамды құүрғанда ғана іске асыруға болады деп ... ... бала ... ... ... ... ... Осыған орай, тәрбиеші тәрбие арқылы баланың турлі іс-әрекеттерін
тишді етіп ұйымдастырады, оның ... ... ... материалдарды
іріктеп алады, айналадағы табиғи және әлеуметтік ортаға ... ... сара ... ... ... баланың ой-өрісі
кеңиді, эстетикалық сезімі мен ... ... ... ... ... баланың дамуы жайында
Педагогика баланың дамуына өте нәзік, күрделі диалектикалық процесс
деп қарастырады. Даму процестерінің ... ... - ішкі ... Даму ... сан ... сапа ... ... отырады.
Мысалы, баланың даму процесінде мынадай ... ... ... ... бала тілінің дамуы, оның түсіне білуіне және ... ... ... байланысты. Әрине, тілдің дамуы осымен аяқталып
қалмайды, ол жетіле түседі. Сексеннен ... ... ... ... ... адамдармен қарым - қатынасы кеңейіп, олардың сұрақтары
мен ... ... ... ... ... ... сезім сияқты
психикалық процестерінде бірте-бірте өзгерістер пайда ... ... ... ақыл - ойы ... жаңа ... ... әрекеті негізінде мектеп жасындағы балалардың дүниеге көзкарасы
қалыптаса бастайды, нақты ойлаудан (кіші мектеп ... ... ... ... оқушылары көшеді. Сөйтіп, олардың ой-өрісі кеңиді.
Баланың жоғары нерв қызметінің дамуы бас миының ... ... ... ... және ... ... жетілуіне байланысты. Ми
қабығының талдау және синтездеу әрекеті қабылдау мен ... қиял ... т.б. ... ... ... нерв процестері арқылы бала өзінің мінез-құлқы мен қылығын табиғи
және әлеуметтік ортамен сәйкестендіру ... ... Жеке адам ... ... ... екінші сигналдык система зор рөл атқарады.
Жоғары нерв қызметі екі сигналдық системаға байланысты И.П.Павловтың
айтуы бойынша тері, көз, ... т.б. сезу ... ... қабылдау, елестету жануарлар мен адамға ортақ-бірінші сигналдық
системаға, сөз, ойлау адам баласына ғана тән, ... ... ... мен құбылыстардан тікелей алынатын сигналдарды алмастыратын
сөз. Сондықтан И.П.Павлов сөзді ... ... деп ... ... система ойлау мен сөйлеудің физиологиялық негізі. Сонымен бірге
екінші сигналдық ... ... ... өзара әрекеттесіп, ойлау іс
әрекеті және бақылаумен, ес және сезіммен тікелей ... ... ... ... болады.
Бала организмі мен нерв жүйесінің даму негізінде, оның психикалық
қызметінің дамуы жетіле ... ... ... ... ... үлкен жарты шарлар қабығының әрекеті болады. ... ... ... ... нерв ... ... ... әрбір даму кезеңінде жетекші іс әрекеті ... ... ... ... ... ... және ... тәсілдерімен
сипатталады. Жетекші іс әрекеті өсуші индивидтің мұқтаждарын қанағаттандыру
мен таным немесе психикалық процестерін ... ... ... іс ... ... жаңа ... туады, баланың
түсінігі мен ұғымы, білімі мен тәжірибесі артады, ойлау операциясы да
жетіле ... Оқу мен ... ... бала ойлау операциясы арқылы
объективтік шындықтың құбылыстары мен заттарын анықтай ... ... бай ... ... игеруге талап-танады. Әрине, бала өз
бетінше жаңалық ашпайды, ол ... ... ... ... ... ... ... окулық және басқа да әдебиеттер
арқылы қабылдап, меңгереді.
Ойлау әрекеті негізінде ... ... ... ... ... бастайды, нақты ойлаудан (кіші мектеп жасындағы балаларға тән,
жоғары сынып оқушылары көшеді. Сөйтіп, ... ... ... психикалық процестерінің дамуымен бірге ... ... де ... ... ... ... ойлаудың қабылдағыштық,
бақылағыштық, білуге құмарлық, тапқырлық, ізденімпаздық сияқты болымды
жақтары да жетіле түседі.
Іс әрекеті процесінде әр ... ... жеңу үшін ... ... өзін ... ... ... табандылық, төзімділік сияқты ерік
қасиеттері пайда болады. Ал ерік дегеніміз - шамның ... бір ... мен ... ... ... ... халқымызға үлгі мындаған, жүз мыңдаған совет
азаматтарының Д.М.Карбышев, қазақ қыздары М.Мәметова, ... ... Мұса ... ... партизаны Фере Мсулишвили өшпес есімі тарихта
мәңгілік болып қалды. Олар Отан үшін соғыста, фашистер ... ... ... ... ... ... халық батырлары. Совет
Армиясының генералы, әскери ғылымдардың докторы ... ... 1941 жылы ауыр ... ... ... ... ... тұтқынға
алды. Неміс генералдары Германия фашистері үшін қызмет етсеңіз барлық
жағдайды ... деп ... ... ... жасады, жалған уәде
берді. Бірақ, батыр генерал ... ... ... беріп, олардың
ұсыныстарын қабылдаудан бас ... ... ... Д. М. ... жыл ... ... ұстап, айуандықпен азап көрсетті. 1945
жылы ақпан айының 18-күнінің орасан суық түнінде ... ... ... ... ... 64 жастағы совет генералы ... ... ... қыс ... ... суық су құйып, ... ... ... ... ... ... да ... ерліктің
үлгісін, табандылық және төзімділік қасиеттерін керсетті. Шешімділік деп ет
ойын тез қорытып, адамның ... ... ... ... ... ... қандай қиыншылық кездессе де қажымай жеңіп, ... ... ... ... негізгі мақсатына жетуі болып табылады.
Отанымыздың өндіріс саласындағы, ауыл ... ... ... ... пен өнер ... ... ерлері, жаңалық ашып
отырған адамдар - жоғары моральдық касиеттері ... ... ... касиеттерін іс-әрекеттерінің нәтижелерінен байқауға
болады.
Жеке адамның психикалық дамуы - бұл оның ... мен ... ... есіп ... Сананың дамуы эиен адамның қоршаған
дүниені жете түсінуін, яғни, оның табиғи, әлеуметтік ортаға көзқарасы мен
қатынасын айтады. Ал сана ... - ... ... ... формасы.
Сана адамның іс әрекеті барысында пайда болады. Еңбек және қоғамдық
қатынастың нәтижесінде адам ... және ... іс- ... ... ... түсінеді. Оның сана-сезімі дами-
ды. Дамудың нәтижесінде адамның сыртқы көріністері байқала-
ды. Оларға өзін-өзі бақылау мен бағалау, намыс, өз қадірін сезу,
өздігінен жетілуге ... т.б. ... ... ... ... ... ... және тәрбие беру ісінде пси-
хология мәліметтеріне сүйеніп, еске алып отыруы қажет. Өйткені,
сана мен өзіндік сананың дамуы ... ... адам ... ... орын алып тәрбиеленіп, өсіп-жетілуінің
қажетті шартты жағдайларының бірі.
Сонымен, жеке ... ... ... - оның нерв ... ... пихикалық процестерінің, адамгершілік
қасиеттерінің, білімінің, көзқарастарының, оқу қабілетінің адам ... ... және ... ... ... және сол ... жасаудың даму тарихы.
Баланың дамуына іс-әрекетінің рөлі өте зор. Ол ... ... ... ... оқу, ... ... жұмыстар,
көркемөнер, іс-әрекеті, спорт т.б. Балалардың жас ерекшеліктеріне
байланысты іс-әрекетінің салаларымен бірге олардың мазмұны,
ұйымдастыру әдістері мен тәсілдері және мотивтері де өзгеріп
отырады. Мұны әр ... ... ... ... ... ... және кіші ... жасындағы балаларға тән және
олардың құмартып кірісетін іс-әрекетінің бір түрі -ойын. ... ... бар. ... ... ... ... ... т.б. жатады. Ойын
- балалардың денесін, ақыл-ойын ... ... ... ... «мұғалім», «суретші», «құрылысшы-инженер», «теңіз кемесінің
капитаны», «ұшқыш», «космонавт» ... ... ... ... ... әр маманның іс-әрекетіне тән ерекшеліктерін өздерінің ... ... ... ... ... Бұл жастағы балалар, әсіресе,
геолог, теңіз кемесінің ... ... ... ойнауды сүйеді және
солардай болуды арман етеді. Мұндай шығармашылық ойындар айналадағы ортаны
тануда балалардың ой-өрісін ... ... Ал әр ... ... ... беру ... ... онда олар балалар үшін
келешек мамандықты танудың беташары болуы да мүмкін.
Балалар ойын ... ... ... атқару ушін өздерінің
ойларын іске асыруға тырысады. Олар ойынның негізгі ... ... ... ... көз ... ... ... бір топ
геологтар Отанымыздың Каспий теңізі аймағына барып, жайғасты. Олар табиғат
күшіне төтеп беріп, ауа райы ... ... ... ... ... қазба жер байлықтарын іздестіруде. Геологтар
палаткаларда тұрып, түрлі қиыншылықтарды кездестіреді, мысалы маса, ... ... ... алға ... ... ... ... Мұндай қиыншылықтарға мойымайтын төзімділік, батылдық, табандылық
сияқты тұлғалық, қасиеттер қалыптасады.
Ақыл-ой және ... ... да ... ... ... ... Ақыл-ой ойындары балалардың аңғарымпаздығын, ұғымталдығын, зеректігін
дамытады, ойлау теориясына жаттықтырады. Спорт ... ... ... ... ... ... ... төзімділік сияқты
моральдық қасиеттерін қалыптастырады, денесін шынықтырады.
Мектеп ... ... ... үйлесімді дамуының негізгі
кездері оқу, қоғамдық ... ... ... өнер және ... ... деп жоғарыда айтып кеттік.
Оқушылар іс-әрекеттерінің ең басты және жетекші түрі - оқу. Ол ... ... ... мен ... ... ... ... жүйелі
түрде іске асырылып отырылады. Сондықтан оқу басқа іс-әрекеттеріне
қарағанда ... ... ... ... ... ... бірте-бірте қалыптастырады. Оқудың барысында сыныптан сыныпқа
көшкен сайын оқушының ой-өрісі кеңиді, ... ... ... ол ... ... ... ... Оқушы он бір жылдың
ішінде бірінші сыныптан он бірінші сыныпқа дейін даму ... ... ... саналы тәрбие алады. Міне, осының нәтижесінде еңбек ... ... ... оқу орындарына түсуге қабілетті болып
шығады.
Адамның рухани дамуының көзі - еңбек. Ф.Энгельс ... ... ... ... ... ... адамды жаратқан еңбек деген қорытындыға
келді. Олай ... ... даму жоқ, ... кері ... ... ... - адамның көркі, бақыты, қоғам байлығы. Қоғамда қабілетіне
қарай еңбек ау әрбір адамның әдетіне, ең ... ... ... ... ... ... адам өзінің өмірі мен қызметіне, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... сүйгіштікке,
Отанның игілігі үшін жан тәнімен еңбек ете білуге тәрбиелеп өсіру - ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін еңбек - баланы жан - жақты ... ... ... Бала жастайынан еңбек етуге талпынады. Оны
еңбек дағдыларына үйрету үшін үйелмен мен ... ... ... ... ... сай ... жүргізілуі керек.
Мектепте іс әрекетінің бірнеше түрлері бар. Олар: баланың өзіне - өзі
қызмет етуі, қоғамдық пайдалы еңбек, өнімді еңбек. Іс - ... ... ... ... ... оқушылардың жас ерекшеліктеріне сай іске
асырылады. Еңбек тәрбиесі жүйесінде оқушылардын, өзіне-өзі қызмет етуінің
мәні зор. Олар үйде ... ... ... ... ... ... ... үйді жинау, тамақ пісіру ісінде ата-аналарына көмектеседі.
Мектепте өздерінің еркімен көрнекі оқу құралдарын, мектеп ... ... жөн ... кезекшілік міндетін атқарады.
Қоғамдық пайдалы еңбек түрлері оқу - тәрбие жұмыстарының мақсаттарына
сәйкес жүргізілуі тиіс. ... мен ... ... ... ... ... мен макулатура жинау, жауынгерлердің, қоғам мен
ғылым ... ... ... ауыл ... ... сату ... зейнеткерлер мен ... алу ... ... ... ... ... ... үлкендерді сыйлаушылық, ізгілік, адамға
тілектестік, қарым-қатынас т.б.) қалыптастырады. ... ... ... ... ... мәні бар. ... өнімді еңбек барысында
жауапкершілік артады, іскерлік қабілеті дамиды. Ауыл ... ... - ... ... бригадаларында ауылшаруашылық дақындарын өсіріп,
жоғары өнім алады. Колхоздар мен ... ... ... ... ... Мектеп немесе мектеп аралық ... ... ... ... ... ... ... оқушылары
қоғамдық өнімді еңбекке қатыса отырып, бағалы заттар жасап шығарады. Олар
халықтың материалдық жағдайының дамылсыз өсе ... зор ... ... аз да ... ... үлес ... ... қоғамдық пайдалы және өнімді ... ... ... ... ... ... қана ... олардың дене
күштері мен ақыл ойын дамытуға ықпал жасайды, сабақта ... ... ... Егер ... ... ұштастырылып
ұйымдастырылса, баланың әлеуметтік тәжірибесі молаяды. Табиғатты және
адамның ... ... ... ... ... сенімі артады.
Тәрбие жұмысында оқушылардың көркемөнермен айналысуының алатын орны
зор. Көркемөнер іс әрекеті баланың сезіміне, ... ... ... ... ерекше құралы көркем бейнелер арқылы әсер етеді. Балалардың
эстетикалық таным күшін дамытудың негізгі көздері - әдебиет, театр, ... , ... ... салаларындағы көркем шығармалар.
Халықты жаңа бақытты өмір құру үшін күреске шақырудың ... бірі - ... пен ... ... ... ... халықтардың бір-
бірімен өзара қарым-қатынас жасауының, шардың өмір шындығы үшін ... ... ... ... ... орын ... ... коммунасы»
құлағаннан кейін 1871 жылы француз жұмысшы ақын Эжен Потье ... ... ал 1888 жылы ... Пьер ... ... ... шығарма осы уақытқа дейін өзінің күшін ... ... ... ... ... арқылы халық бірін-бірі тани ... ... үшін үн ... бірігеді. Сөйтіп, жеңілмейтін үлкен
үдемелі күшке айналады.
Мектепте көркем шығармаларды тиімді пайдалану ... ... ... жаңа өмір үшін ... тәрбиелейді. Тәрбие жұмысының
саласында оқушылардың көркемөнер іс әрекетінің бірнеше формалары бар. Олар:
әдебиет, музыка, көркемөнер үйірмелері; ... ... ... ... ... мен сайысы; көркемөнерпаздар үйірмесі; көркемөнер
галареясы, музей, табиғат, театр және кинотеатрлармен оқушыларды ... ... ... әдебиет және өнер қайраткерлерімен ... ... кино және ... ... ... ... ... мен әңгімелер т.б.
Қазақ мектептеріндегі оқушылардың ... ... ... ... ... ... басты шығармашылық еңбектерін жете
біле бермейді. Ал, осы жәйттер жөнінде жейбір мұғалімдеріміздің де ұғымының
өскелең өмір талаптарына ... келе ... ... Міне, осыған
орай, жас грекшеліктерін ескере отырып, балаларды ... ... ... таныстырып отырудың тәрбиелік мәні өте зор.
IV-VII ... ... ... ... үшін ... пайдалануға болады. «Құрманғазы - күй атасы, «Менің ұнататын
композиторым», «Қазақ халқының бейнелеу ... ... ... өткізілетін әңгімеде ... ... ... ... суретшілерінің еңбектеріне талдау жасайды, олардың мәнін,
өнер саласында ... ... ... ... ... ... өткізілетін әңгімелерде оқушылар Ә.Қастеевтің «Турксиб», «Қызық
отау», «Соколов - ... ... ... ... ... «Туған ауылда», А.Ысмаиловтың «Тың жерде» тағы да осы сияқты
картиналардың репродукциясымен танысады, толық мағлүмат алады.-ҮІІ-Х сынып
оқушылары үшін ... ... әр ... ... ... ... ... жатқан түрлерін пайдаланудың мәні өте
зор. Мысалы, жазушылармен, композиторлар және суретшілермен кездесулер,
оқушылардың ... ... ... ... ... ... өлеңдер, қабырға
газеттері, қолжазба журналдары т.б.) көрмелерде көрсету, байқау сайыстарын
өткізу оқушылардың ... ... ... эстетикалық талғамын
дамытады, болашақ мамандықты саналы ... ... алу ... ой ... ... ... ... оқушыларды жаппай тарту
үшін мектептің педагогикалық ұжымы ең алдымен оларға мүмкіншілігінше ... ... ... ... түріне қарай оқушылардың мұқтаждықтарын,
бейімділіктерін және ... ... ... ... мұндай психикалық
ерекшеліктерін дамыта және жетілдіре түсудің нақты жолдарын ... ... ... Республикасында спорт жұмысының дамуына кеп көңіл
аударылады. Үкімет спорт және дене ... ... ... ... ... адамдардың жан-жақты, үйлесімі дамып қалыптасуына жағдай
жасап келеді.
Мектептерде оқушылардың дене шынықтыру сабақтары мен түрлі ... ... ... ... өзі ... ... тел ... Сабақ барысында оқушылар теориялық білім ... ... ... ... Оқыту барысында берілетін дене
тәрбиесі оқудан тыс ... ... дене ... және денсаулықты
жақсарту жұмыстарымен толықтырылып отырылады. Осындай өзара ... ... ... бала әрі ... әрі ... болып өседі.
Сонымен бірге оның ... ... және ... ... дене ... сабақтарында жауапкершілігі артады, еңбек
қызметіне және Қазақстанның Қарулы ... ... ... ... дайын
болудың қажеттілігіне саналы түрде түсінеді.
Жалпы білім беретін мектептерде ... ... ... ... ... ... ... Оларға волейбол, баскетбол, бокс,
күрес, шаңғы, коньки, турист, шахмат, дойбы, акробатика, спорт және көркем
гимнастика, ... ... ... бадминтон т.б. секциялары жатады.
Қазіргі кезде спорт жұмыстарын одан әрі жетілдіру басты «міндеттердің
бірі болып ... Бұл ... ... ... мен ... ... үшін оқу ... спорт қоғамдарының, кәсіпорындардың қолда
бар базасын, қай ... ... ... нығайтып,
неғұрлым тиімді пайдалануды талап етеді.
Барлық ... ... ... ... ... ... ол адамдармен қарым-қатынас жасайды. Оның нәтижесінде ... мен ... және ... ... немқұрайдылық пен
қамқорлыққа, қызығушылық пен парықсыздыққа түсіне бастайды.
Іс-әрекеттерінің процесінде баланың, мысалы, біреуді ... ... ... бір іске ... ... одан жиіркенушілігі, іс-әрекеттерінің
нәтижелеріне талдау мен бағалау және сын ... ... ... эмоциялық
жағы да дамиды. Демек, адам өз бойындағы бір ... ... ... ... ... ... туады. И.П.Павлов «Динамикалық
стереотипті жасап және ... ... ми ... шарындағы нерв процестерін
- өзінің екі негізгі категориясында ұнамды, ұнамсыз және ... ... ... өтіп жатқан сезімдер деп ойлау керек»1 - деді.
Сонымен педагогикалық тұрғыдан жете ұғынып тиімді ұйым-дастырылатын
оқу мен ... ... ... ... ... ... бейімділігін, қабілеті мен дарындылығын үнемі дамытып отырудың зор
қазынасы.
2.3. ... оның ... және ... ... ... белсенділігінің табиғатын тани ... ... және ... ... бойынша адамның қоғам мен ұжым үшін жарамдылығын жете
анықтау ... ... ... ... деп адамның іс-әрекеті
үстіндегі жағдайын айтады. Тіршілік және іс-әрекеттері барысында адамның
қарым-қатынас жасау, таным және ... ... ... ... ... ең ... ... бірі қарым-қатынас жасау
белсенділігі. Бұл адамның бүкіл өмірінде дамитын белсенділік. Балалардың
жас ... ... ... ... мен ... жасау
белсенділігінің мазмұны өзгеріп отырады. Мектеп жасына дейінгі балалар
ересек ... ... ... қарап, үйренеді, оларға еліктейді.
Балалардың саналы түрде ... ... ... ... ... ... ... Бұл жастағы балалардың үлкендердің әрекеттеріне ... ... ... ... ... рөлді ойындарды атқару барысында
байқалады. ... ... ... ... ... ... өзара қатынасы қамтылып ... ... өмір ... ... Ойын ... балалардың құрдастарымен де ... ... Олар ... ... ... ... білдіреді, еңбекке
байланысты тапсырмаларды бірігіп, орындауға, өз қылықтарын ... ... ... ... кедергіні ығыстыруға үйренеді.
Осындай бірігу іс-әрекеттерінің қуанышы балалар арасында ... ... жаңа ... туғызады. Олар бір-біріне ... ... ... ... Бала ... қабылдау арқылы түрлі рөлді
ойындарды атқара отырып, әлеумет өмірінің, өндіріс қатынастарының ... ... ойын ... ... ... кеңейтіп, қарым-қатынас жасау
белсенділігін дамытады.
Қарым - қатынас белсенділігі ... ... ... ... ... ... Ата-аналармен, мұғалімдермен, құрдастары және достарымен,
үлкендермен балалардың қатынас жасауында әр алуан ерекшеліктер ... ... ... ... ... үшін ең ... өзіне дос және жолдас
болатын құрбы-құрдастарын іздестіреді. Мектепте оқу жылы ... ... ... ... ... ... ... түрлі іс-
шараларына қатысьш отыруға тілек біддіреді. Бұл жастағы балалар сынып
бойынша ... ... ... ... да ... іс-әрекеттеріне
қатысып отыруға ынталы болады. Түрлі іс-әрекеттеріне жаппай қатысып,
балалардың ... ... және ... ... болуы олардың
әлеуметтік белсенділігін арттырады. Осыған орай ұжым ... ... ... ... ... ... Ұжым ... әрбір мүшесінің өсіп-
жетілуіне достық, жолдастық ... ... ... қамқоршы болады. Ал
ұжымның қамқорлығын сезген жеке мүшелері, оның талабын орындауға, ... ... әр ... дайын екендігін білдіреді. Мектеп жасындағы балалар
өздерінің құрбы- құрдастарымен қарым-қатынас жасап қана қоймай, ... ... ... ... ... етеді. Өйткені жоғары ,
сыныптарда өтетін ... ... ... ... ... тереңдеп ой-
өрісі кеңиді. Олар өндірістік практика кездерінде жеке ... ... ... ... Бұл ... ... ... қатынасының тууына және өмір саласында сөз етілетін мәселелер
себепші болады. ... ... ... әр ... ... ... әңгіме ғылым мен техника, өнер мен әдебиет саласындағы
жаңалықтар туралы; екіншіден, ... ... ... сапа ... мен ... ... ... өздерінің
өмірге көзқарастарын әсіресе, мамандықты тандап алуда ойларын ортаға салып,
халық шаруашылығының әр алуан салаларында еңбек етіп ... ... ание ... ... Осындай өзара қатынастардың нәтижесінде
балалар өнегелі еңбек озаттарына еліктейді, үлгі ... ... ... деп ... етеді.
Қарым-қатынас жасау белсенділігі жеке адам қасиеттерінің марқабаттық,
қайырымдылық, қамқорлық, өзі үшін және ... ... ... ... ... жауапкершілік сезімі т.б.) қалыптасуына мүмкіндік туғызады.
Баланың даму барысында ... ... ... Мектеп жасына
дейінгі (5-6 жас) балалар заттарды түсіне, формасына ... ... ... ... ... ... білгісі келеді.
Балалардың бір ... ... ... ... таным ынтасы дейді.
Балалар өте ... әр ... ... ... ... терең ойға шомылады.
Мысалы, олар шегені магнит қалай ұстап тұр? Жапырақтың түсі неге ... ... ... ... болады?- деген сияқты сұрақтарды балалар
үлкендерге әрдайым қойып, жауап күтеді. Мұндай ... ... ... еңбегімен шұғылданудағы ниетін, ықыласын сипаттайды. Сондықтан да
олар өзара ... ... ... ... ... ... ... шығаруды жанындай сүйеді. Мектеп жасына дейінгі балалардың «неге?»,
«не ... ... деп ... ... үлкендермен қарым-қатынас
жасауларының алғашқы белгілері. Олар ... ... ... ... ... ... алуды күтеді, кейде олардың жауаптарына
өзінше канағаттанбай шүбәланады. Егер ... ... ... ... ... ... дамытуда бағыт беріп отырса, олардың құмарлық,
талпынғыштық және бақылағыштық қасиеттерінің қалыптасуына игі әсер етеді.
Мектеп жасындағы ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар. Оқу барысында ... ... ... ... ... ... мен заңдылықтарға терең түсінуге,
алған теориялық білімдерін практикада ... ... ... ... ... ... ... іздену қабілетіне, мұғалімнің
теориялық сауаттылығы мен шеберлігіне ... Мұны ... ... ... ... да ... ... Оқушылар химия,
биология және еңбек сабақтарында алған ... ... ... ... ... өндіріс бригадаларының егістік
жерлерінде ұйымдастырылатын тәжірибелік жұмыстың барысында ... ... ... ғылыми-зерттеу әдістерін үйренуге
дагдыланады. Ал оқушылардың ... ... ... ... ... ғылымының жетістіктеріне, олардың көзі - химия мен биология
пәндеріне ғылыми-практикалық таным ынтасын ... Егер ... ... ... сай ұйымдастырылмаса, оқушылар жай ғана жұмыс істеп
жүргендей сезінеді. Осының салдарынан оқу ... ... ... ... мен еңбектің байланысы болмай қалады.
Зерттеу мәліметтері оқушылардың өзі ... ... ... негізін кейде толық дәлелдей ... ... мол өнім ... микроэлемент бордың қандай маңызы бар? - ... ... ... ... отырып, бақылау мелдектеріне қарағанда,
тәжірибе мөлдектерінен мол өнім алдық деп жауап береді. Сор және ... ... гипс ... не ... ... құнарлығы артады деген
екінші сұраққа, оқушы: гипс топырақтың сорын жойып, құрылысын ... ... ... шығаруға болады: оқушы өзі жүргізген
тәжірибелік жүмыстың афономиялық ... ... ... оның сабақта
алған білімінің теориялық жағы байыпты ... ... ... ... ... ... мен бүршігінің өсу және даму
процесінің тоқтайтыны жөнінде оқушы қажетті түсінік ала алмаған. Өсімдіктің
өсу ... ... ... ... мөлшері топырақтын жоғары қабатында
жиналатынын, гипс берілген сортаң ... сулы ... ... ... ... сілті мен күшті қышқылдың пайда болуынан
топырақ ... ... ... ... ... Бұған
қарағанда мұғалім тәжірибенің ... ... ... ... олар ... жете ... рөлін, химиялық
процестің жүру жолдарын те үғынбай, тек қана ... ... ... ... ... жұмыстың практикалық және перспектикалық
маңызын, сонымен қатар оның ғылыми негізін мұғалімнің терең аша ... ... ... ... арттырудың басты шарты.
Жеке адам санасының қалыптасу барысында ... ... ... орын ... Бала даму ... ... жетілдіру
мақсатын көздей талаптанып әр түрлі әрекет ... ... ... ... ... оған үнемі көмек және
бағыт беріп отыруы қажет. Оқушыны мұғалімдер мен ... ... ... ... мен сабақ үстінде айтылатын ғылыми ... ... ... бос қуыс ... деп ... ... ... өсуші,
дамушы организм, ол шамшырақ, оның тұтанып жарық беруі мұғалімнің тікелей
басшылығымен ұйымдастырылатын өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... ... әрі ... әрі ... болуы тиіс. Бала айналаны
қоршап тұрған дүниеге көз жіберіп, ... ... ... ... ... ... ішкі ... тани білуі қажет. Сонда ғана ол тәрбиенің
субъектісі бола ... ... ... бала ... көбінесе объекті
ретінде ғана байқалады. Оның ... ... ... оқу ... барысында
балаға көбірек білім беруге және моральдық шындықтарды үйретуге біржақты
көңіл бөледі де, ал ... ... ... екенін естен шығарады. Міне,
осының салдарынан бала көп ... ... және ... ... ол ... ... мәселелерін жете түсіне бермейді. Бұдан біз ... ... ... ... алу, ... ... қанағаттандырмайтынын байқаймыз.
Окушылардың өзін-өзі тәрбиелеу ісін жетілдіру үшін олардың жас және
дербес ерекшеліктерін еске алып, ... ... ... сана-
сезімін ояту, өз бетінше жұмыс істей білуге ...... ... Мұғалім оқушының білімге, өнерге қызығушылық ынтасын, ... ... ... ... тәрбиелеуге жүргізілетін
жұмыстардың тақырыптарын ақыл-ой, құлық, еңбек, ... ... ... ... сен қай ... ... оның себебі не? Адам
өмірінің мәні неде, оған қалай ... Сен ... ... ... ондағы мақсатың не? Қандай мамандықты сүйесің, себебі ... ... және ... ... ... Т.б.
Міне, осындай тақырыптар бойынша тәрбиенің мақсаттары мен ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу жұмыстары
оқушылардың ой-өрісін, дүние танымын ... жол ... ... тәрбиелеу белсенділігін қоғамдық пайдалы жұмыстарға
байланысты тапсырмалар беріп, орындау ... ... ... ... ... түрлері бар. Оларға: сынып старостасы, қабырға
газеті редакциясының мүшесі, ... ... ... ... ... ... ... шетелдер балаларымен хат жазысып тұру т.б.
қоғамдық пайдалы тапсырмалар жатады. ... ... ... етіп ... орындап отыруға балаларды үнемі жаттықтыру мен ... және ... төл ісі. ... жас ... мен ... ... отырып, барлығын тапсырмалармен, яғни, түрлі қоғамдық
іс-әрекеттерімен қамтамасыз ету керек. Егер тапсырма балаға бұйрық ... ... ... берілсе, онда ол іштей наразылық білдіріп,
тапсырманы орындамай аяқсыз қалдыруы мүмкін. ... ... әр ... ... және ұстамды болуын естен шығармай, тапсырманы тыңғылақты
орындау үшін балаға рухани күш ... ... ... ... ... ... тұрақсыз болады. Ол бірінші қиыншылықты сезісімен-ақ
қоғамдық тапсырманы орындаудан бас тартады. Мұндай сангвиник ... ... ... оның ... ... тапсырманы орындауын табандылықпен талап
ете білу керек. Сонда ғана баланың ісінде жаңа қарқын туып ол алдына қойган
мақсатын орындаудың ... ... ... ... ... арқылы балалардын белсенділігін арттыру
мектеп бойынша дәстүрлі іске айналғанда ғана тиісті нәтиже береді.
Өзін-өзі тәрбиелеудің басты ... бірі - ... ... ... тарихи және әдеби кітаптар, кинофильмдер. Балалар кітаптар
мен кинофильмдер арқылы ... ... мен ... үшін күресіп,
қорықпай, өлім жазасына бас иген ержүрек ... ... ... ... ... олардың өнегелі және ерлік қайраты мен
төзімділігіне бас ... ... ... ... ... ... саналады. Олардың ішінде өзінің халқы және
оның келешегі үшін жан-тәнімен аянбай күрескен қазақ халқы-
ның ... ... ... ... Сәкен Сейфуллин, Тұрар
Рысқұлов, Шәкәрім Құдайбердиев, Жүсіпбек Аймауытов, Мағжан Жұмабаев т.б.
кеңес үкіметі жылдарында ... ... ... қаза ... Бұлар
өздерінің мақсаттарын орындай алмай арманда кетті. Осындай ғұлама көрнекті
адамдардың өмірі мен іс-әрекеттері жас өспірімдерге ... ... ... ... ... Олар өз ... ... процесінде
зор ыждыхатпен терең білім алуға, өзін-өзі тәрбиелеуге тырысады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мен ... ... ... отырып, прагматиктік ... және осы ... ... ... ... ... т.б. жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... ... жеке қарастырады. Экзистенциализм жеке адамның
дамуын, оның өзін - өзі жетілдіруі, бұған әлеуметтік ортаның қатысы жоқ деп
түсіндірсе, ал ... даму ... діни ... ... ... ... адам ... дамуы діни тәрбиенің ықпалымен аяқталады деп
сендіреді.
Сонымен, жоғарыда аталған және басқа да философтар мен ... ... ... мен ... ... ... ... шығарады.
Адамның жан-жақты дамуының әлеуметтік жағдайларға тәуелді екендігін
XVI және XVII ғ.ғ ... рет ... ... ... Томас
Мор және Томмазо Кампанелла. Мор жеке адамды дамытудың ... - ... және ... оқу, оқуды ана тілінде жүргізу, балаларға ғылымның ... ... ... ... ... оны ... ұштастыру болады деп
өзінің бұл пікірін «Утопия» кітабында сипаттайды. Кампанелла адам ... ... ... оның ... өмір ... байланысты,
сондықтан тәрбие процесінде балалардың ақыл-ойын, қабілетін дамыту үшін
игілікті, қажетті жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... ілімін жасаушылар Ш.Фурье,
Роберт Оуэн және Сен-Симон балаларды ... ... ... ... ... ... ... еңбекке даярлау тәрбиеге байланысты
деп түсінді. Олар капиталистік қоғамды, ондағы тәрбие жүйесін батыл ... ... ... дамуына толық жағдай жасау үшін, халыққа ... ... ... таптық қоғамды бейбітшілік жолмен жаңа қоғамға ... ... ... және адамды жан-жақты, жарасымды етіп дамыту
өндіріс ... мен ... жеке ... ... және адам қанауды
жойылғанда ғана қамтамасыз етіледі деп тұжырымдалады.
Жеке адамды жан-жақты дамыту және ... ... ... ... рет ... ... ... К.Маркс , Ф.Энгельс болды.
Олар қоғамның даму тағдырын ашып, адам ... ... ... ... ... - ... өмір ... жан-жақты дамуына
игілікті жағдай жасайтын жаңа қоғамды ... ... ... ... ... жеке ... дамуы мен қалыптасуын тұқым қуалаушылыққа
байланысты, ал адамның жоғары кабілеттерін және ... ... ... ... деп ... ... ... - педагогикалық журнал №3 (9) 2002ж.
2. Қоянбаев «Педагогика», ... ... ...... ... №3 (9) ... ... Ж.Ерғалиева. Әдептілік қағидалары.
Алматы- «Өнер», 2000-320б.
5. Шамшиева М.А. Болашақ педагогтардың тәрбиесін
қалыптастыру/студенттерге көмекші әдістемелік нұсқау.
Ақтау, 2004-28б.
6. Шәрелхан Әленұлы. ... ... ... ... ... Алматы, 2002ж.
8. И.Е.Синица. Педагогтық әдеп және ұстаздық шеберлік
Алматы- «Мектеп», 1987ж.
9. ... Э.Л. ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алаш тұлғаларының көзқарасындағы үндестік5 бет
Педагогика классиктерінің тәрбие мақсаты жөніндегі пікірлері12 бет
Педагогика пәні жайлы ұғым11 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
Адамзат даму тарихындағы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтік мәдени статусы30 бет
Адамзат дамуының тарихындағы этнопедагогикалық идеялар10 бет
Компьютер тарихындағы ұлы танымал ғалымдар6 бет
Меркантилизмнің экономика ілімінің тарихындағы орны13 бет
Синьхай революциясы және оның Қытай тарихындағы орны85 бет
Сұлтан Бейбарыс және оның Қыпшақ тарихындағы рөлі87 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь