Валюталық бағамның экономикадағы орны және оны экономикалық реттеу

ЖОСПАР

Кіріспе

1 ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМНЫҢ МАҢЫЗЫ МЕН РӨЛІ

1.1 Валюта жүйе және оның негізгі элементтері
1.2 Валюталық бағам және төлем балансы

2 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ОРНЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ РЕТТЕУ

2.1 Экономикадағы валюталық бағамның орны және бағам өзгерісіне әсер етуші факторлар
2.2 Ұлттық валюталық жүйе және валюталық бағамды реттеп отырудың еліміз үшін маңызы

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

Жалы экономиканың қызмет етуі бұл елдер арасындағы экономикалық және сауда, қаржы қатынастарына тікелей байланысты. Осы аталған қатынастардың жүзеге асуы негізінен валюталық нарыққа немесе валюталық бағамға тиесілі. Яғни, экономиканың негізі ақша немесе қаржы болса, әлемдік әр елдің ақша бірлігінің бір-біріне деген ара-салмағын айқындау көрсеткіші валюталық бағамға жүктеледі. Сондықтан, қай-қайсы елдің валюталық жүйесінің маңызды элементі валюталық бағам болып табылады. Себебi, халықаралық экономикалық қатынастар дамуы әрбiр елдердiң валюталары құнының арақатынасы өлшемiн талап етедi.
Бүгiнгi әлемде экономикалық және шаруашылық қатынастар күннен-күнге даму барысында халықаралық валюта қатынастарының өркендеуi өндiргiш күштердiң қарқынды өсуiмен, дүниежүзiлiк рыноктың қалыптасуымен, халықаралық еңбек бөлiнiсiнiң тереңдеуiмен, шаруашылық байланыстарының интеннационалдануы және жаһанданумен сипатталады. Ваюталық жүйе - ұлттық заңдылықтарымен немесе мемлекет аралық келiсiм шарттарымен бекiтiлетiн валюталық қатынастарды ұйымдастыру және реттеу формасын бiлдiредi.
Курстық жұмыстың өзектiлiгi Қазақстан Рсепубликасының әлемдiк экономикалық қатынастарда ұтылмауы және әлемдік нарықта алдынғы қатарлы 50 елдің қатарына қосылуы үшiн iшкi экономикалық өсумен қатар, халықаралық экономикалық қатынастарды дамыту, соның iшiнде өзектi саласы халықаралық валюталық қатынастардың дамуы және валюталық бағамды ұлттық деңгейде тұрақтандырудың елiмiз үшiн маңызы зор. Өйткенi бiздiң экономикамызда теңгемiз еркiн айналысқа шыққандықтан, әлемдегi валюта өзгерiстерi бiзге де зор әсер етедi. Сондай-ақ бүгінгі таңда барлық экономиканың, қаржы жүйесінің және банктердің қызмет ету барысы тікелей валюталық бағамның өзгерісіне немесе оның жағдайына тікелей байланысты болады.
Осыған орай курстық жұмыс тақырыбын “Валюталық бағам және оның экономикадағы орны” деп алдым. Бұл тақырыпты жазудағы негiзгi мiндеттерiме мыналар жатады:
- Валюталық жүйенiң түсiнiгiн анықтап, оның пайда болуының себептерiн талдау және оның мәнін ашу;
- Валюталық жүйенің маңызды элементі ретінде валюталық бағамның оның экономикалық маңызы мен мәнін ашу;
- Валюталық бағамға әсер етуші факторларды талдау және оның экономиканың тиімді әрі тұрақты дамуына қосар үлесін атап өту;
- Валюталық бағамды реттеуге байланысты операцияларды талдау және оның еліміздегі жүргізілу барысын көрсету болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер

1. “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
2. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң күшi бар жарлығы // 12.11.1993.
3. “Қ.Р-ның ақша жүйесi туралы” Қ.Р-ның Заңы // 13.12.1996.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы : Экономика, 2001, - 466 б.
5. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
6. С.Б. Мақыш , Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2000ж.
7. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
8. Байгiсиев Майдан-Әлі / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
9. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның атқарылуы тәртiптерiнiң елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2005 ж.
10. С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ хабаршысы. №5, - 2003 ж.
11. Вестник Национального банка РК , 2006 ж. №1,2.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
1 ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМНЫҢ
МАҢЫЗЫ МЕН РӨЛІ
1.1 Валюта жүйе және оның ... ... ... ... және ... ... ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ОРНЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ РЕТТЕУ
2.1 Экономикадағы валюталық бағамның орны және ... ... ... ... ... валюталық жүйе және валюталық бағамды реттеп отырудың еліміз
үшін маңызы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Жалы экономиканың қызмет етуі бұл елдер арасындағы ... ... ... қатынастарына тікелей байланысты. Осы аталған қатынастардың
жүзеге асуы негізінен ... ... ... ... ... тиесілі.
Яғни, экономиканың негізі ақша немесе қаржы болса, әлемдік әр елдің ақша
бірлігінің ... ... ... ... ... ... жүктеледі. Сондықтан, қай-қайсы елдің валюталық жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
қатынастар дамуы әрбiр елдердiң валюталары құнының арақатынасы ... ... ... ... және шаруашылық қатынастар күннен-күнге
даму барысында халықаралық валюта қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... еңбек бөлiнiсiнiң тереңдеуiмен, шаруашылық байланыстарының
интеннационалдануы және жаһанданумен сипатталады. Ваюталық жүйе - ... ... ... ... ... шарттарымен бекiтiлетiн
валюталық қатынастарды ұйымдастыру және реттеу формасын бiлдiредi.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... қатынастарда ұтылмауы және әлемдік нарықта алдынғы қатарлы 50
елдің қатарына қосылуы үшiн iшкi ... ... ... ... қатынастарды дамыту, соның iшiнде өзектi саласы халықаралық
валюталық қатынастардың дамуы және ... ... ... ... ... үшiн ... зор. ... бiздiң экономикамызда
теңгемiз еркiн айналысқа шыққандықтан, ... ... ... ... ... әсер етедi. Сондай-ақ бүгінгі таңда барлық экономиканың, қаржы
жүйесінің және ... ... ету ... ... ... ... ... оның жағдайына тікелей байланысты болады.
Осыған орай ... ... ... “Валюталық бағам және оның
экономикадағы орны” деп алдым. Бұл ... ... ... ... ... Валюталық жүйенiң түсiнiгiн анықтап, оның пайда болуының себептерiн
талдау және оның ... ... ... ... ... ... ... валюталық бағамның оның
экономикалық маңызы мен ... ... ... бағамға әсер етуші факторларды талдау және оның экономиканың
тиімді әрі ... ... ... ... атап ... ... ... реттеуге байланысты операцияларды талдау және оның
еліміздегі жүргізілу барысын көрсету болып табылады.
1 ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ ... ... ... МЕН ... ... жүйе және оның ... элементтері
Валюта ( италиян сөзi , сөзбе - сөз – құн ) – ... ақша ... ... ... түрi, ... ... есеп айырысу айналымының ... ... ... ... ... формасы.
Шаруашылық жағдайларын интернационалдыру және ... ... ... халықаралық нарықтың ... ... ... ... ... iшкi рыноктағы өркендеген
салалардың ... ... ... қиындықтар, тауарлар тасымалы
жағдайларын жетiлдiру – мiне осылардың бәрi ... ... ... ... әсер ... ... ... өнеркәсiбi дамыған мемлекеттердiң
өзара қарым ... ... және осы ... ... ... ... факторлардың өндiрiс пен әлемдiк
айырбастың, жалақы мен ... өсу ... ... әсер еттi.
Әлемдегi елдердiң ...... ... ... ... ... иегi жылдан – жылға ұлғая түсуде. Ұлттық ... ... ... қалыптасқан тауар айналымы тұрақты түрде әлемдiк
нарыққа ұласады және де ... ... ... ... ... ... оның ... ақшасы саналады. Халықаралық тауар айналымында,
әдетте, шетел ... ... ... шаруашылыққа интеграциялауына ақша капиталының
бiр бөлiгiнiң ұлттық ... ... ... және ... ... Ол халықаралық валюта есеп айырылысу және ... ... ... ... ... валюталар қатынастар – ұлттық ... ... ... қызмет ететiн және ... ... ... етуi ... ... ... ... бiлдiредi .
Валюталық қатынастардың жекеленген елементтерi ерте Грецияда және
ертедегi Римдегi вексел ... ... ... келесi даму кезеңiне
Лиондағы және ... ... ... ... ... ... ... вексель жәрмеңкерлерi жатады . Мұнда аудармалы вексел
бойынша есеп ... ... ... ... ... ... тәсiлiнiң құрылуымен байланыста банктер арқылы
халық аралық есеп айырысулар жүйелерi дами ... ... ... ... ... ... Валюталық қатынастардың ұлттық және әсемдiк
экономиксының дамуына, ... ... ... ... ... қатынастарына тәуелдi ... ... ... ... оның ... ... байланыстарда саясат ... ... мен ... өнер ... ... мен ... – бiрiмен өзара бетеме байланысуы валюталық қарыс – қатынастардың
ұлттық және ... ... орны ... көрсетедi.
Капиталдың шеңбер айналысы процесiнде ұлттық ... ... ... ... ... ... iшiндегi ақшалай
капиталының бiр ... ... ... айналады немесе керiсiнше .
Ол көрiнiстi халықаралық есеп айырысуларда, ... ... ... ... ... ... ... интернационализациялануы жағдайында ұдайы өндiрiстiң
сыртқы факторларға: әлемдiк ... ... ... ... халық аралық сауданың дамуына, шетел капиталы ағымына ... ... да бұл ... ... мен ... ... ... және керi ... ... ... сауданың дамуына, валюталық қатынастар тұрақсыздығы мен
валюталық ... ... ... ... керi әсерiн тигiзедi.
Ваюталық жүйе ұлттық ... ... ... ... ... бекiтiлетiн валюталық қатынастарды ұйымдастыру
және реттеу формасын ... ... ... 3 ... ... ... валюталық жүйе;
2. дүниежүзлiк валюталық жүйе;
3. аймақтық немесе мемлекет аралық ... жүйе ... ... жүйе ең ... ... ... жүйе – халықаралық төлем айналымын ... ... ... ... ... ... ресурсты сұрайтын
және оны пайдалануға қөмектесетiн ... ... ... валюта дүниежүзлiк валюталық жүйемен тығыз ... ... жүйе XIX ... ... ... құрылған.
Дүниежүзлк валюталық жүйе – бұл ... ... ... мен валюталық құралдардың қызмет етуiн ... ... ... ... мен ... аралық құқұқтардың
нормалар кешенiн ... ... ... жүйе ... ... ... ... жүйе тереңдiгiне құрылады . Мысалы , европалық валюталық
жүйе бұл ... ... мүше ... ... ... ... ... формасындағы катынастырды
бiлдiредi.
Ұлттық және дүниежүзлiк валюталық жүйелер ... ... ... олардың негiзгi ... ... ... ... көре аламыз.
Ұлттық және дүниежүзілiк валюталық жүйенiң негiзгi элементтерi
|Ұлттық валюталық жүйе ... ... жүйе ... ... ... валютлар, халықаралық |
| ... ... ... ... ... ... ... өзара алмастырылуы |
|шарты . | ... ... ... паритетi. ... ... ... ... ... Ұлттық валюта бағамының режимi |Валюталық бағамдар режимiнiң |
| ... ... ... ... ... ... ... мемлекет аралық |
|бақылаудың болуы немесе болмауы . |реттеу ... ... ... ... |Халықаралық валюталық ... ... ... ... аралық реттеу. ... ... ... ... ... ... ... |
|құралдарын пайдалануды регламенттеу.|құрылыстарды пайдаланудың |
| ... ... ... Елдiң халықаралық есеп ... есеп ... ... ... |негiзгi ... бiр |
| ... ... ... валюталық рынок пен |Дүниежүзлiк ... ... ... ... ... |мен ... ... режимi. |
|10. Елдiң валюталық қатынастарын |Мемлекет аралық валюталық реттеудi|
|басқаратын және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... өзгерiстер түбiнде
келiп валюта курсына ықпал жасайды. Валюта нарығы өз ... ... ... түрде экономикадағы процестерге әсер етедi.
Мемлекетiк валюта нарығын ... ... оның ... ... әр ... дәрежесiмен сипатталады.
Валюталық жүйелердiң даму заңдылықтары ұдайы ... ... ... ... ... және ... ... даму кезеңдерiн көрсетедi.
Дүниежүзлiк валюталық жүйелердiң арсындағы дағдарыс ... ... ... ... ... аяқ асты ... орын алды. Дүниежүзлiк валюталық жүйедегi дағдарыс ... ... және оның ... ... ... ... ... жүйемен ауысуына әкеледi.
Жаңа дүниежүзлiк валюталық жүйенi құру үш басты ... ... жаңа ... ... ... алғы ... анықталуын қамтиды, мұнда бұрынғы жүйемен өзара байланыс
сақталады.
2-шi кезең, жаңа ... ... ... ... бiртiндеп iске қосылады.
3-шi кезең, толық қызмет ететiн жаңа дүниежүзлiк жүйе құрылады.
Дүниежүзлiк ... ... ... эвалюциялары белгiлi:
1. Жаңа валюталық жүйенiң ... алғы ... ... ... жүйесi.
3. Генуэз валюталық жүйесi.
4. Бреттон – Вудс валюталық жүйесi.
5. Ямайка валюталық жүйесi.
6. Еуропалық валюталық ... ... ... валюталық дағдарыстың басты
ерекшелiктерi келесiдей:
• циклдiк сипат: валюталық ... ... ... ... ... ... ... болды;
• құрылымдық сипат: дүниежүзлiк валюталық жүйенiң ... ... ... ... ... ... созылуы: 1929 жылдан 1936 жылдың күзiне дейiн болуы.
БҰҰ–ның Бреттон–Вудстағы 1944 жылы ... ... ... ... ... ... валюталық,
несиелiк және ... ... ... ... ... валюталық жұйе дүниеге келдi.
60 жылдардың аяғынан бастап, Бреттон – Вудс ... ... ... 1976 ... ... ХВҚ - ға мүше ... келiсiмi ХВК – дың жарғысына ... ... ... ... ... ... бағыттарын бекiттi:
• Алтын – девиз стандартты орнына СДР ... ... ... ... ... ... режимiнiң таңдауға құқық
берiлдi.
СДР-дiң қызмет етуiнiң ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету;
3. бағамды анықтау әдiсi;
4. СДР-дiң пайдалану ауқымы;
Еуропалық валюталық ... ... ... ... ... құрылды. Интеграцияналдану процесiнiң даму
себептерiне: шаруашылықтың интеграциялануы, ... ... ... ... өзара қарсы күресi ... ... ... . Еуропалық экономикалық қоғамдастық –
бұл батыс еуропа елдерiнiң бiршама дамыған аумақты интеграцияналдыру
тобын ... , ол 1957 жылы ... алты ... ФРГ, ... Бельгия, Нидерландия, Люксембург, Рим елдерiнiң арасыында
жасалған ... ... ... 1958 ... 1 ... қызмет етедi.
Батыс еуропалық интеграция ... iрi ... ЕҚ ... ... ортақ нарығынан басталады және
шаруашылық кешен интегралданғанға дейiн 6 ел және 12 ... ... ... ... 15-16 ... жеттi.
Екiншiден, ЕҚ – ның институционалдық ... ... ... және ... ұйымдардан тұрады:
• Еувропалық кеңес;
• Министiрлер кеңесi – заң шығарушы орган;
• ЕҚ комисиясы – ... ... ... ...... ... ... Бұл орган ЕҚ және министiрлер
кеңесiнiң қызметiн бақылайды, ЕҚ бюджетiн ... соты – ... ... ... қадағалау ұйымы.
Үшiншiден, интеграцйиялық процестiң ... ... ... ... тың ... бiр ... ... көп бiрлескен қорлар қызмет
етедi.
1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап, Евро ...... ... ... жаңа қағаздарын орналастыру енгiзiлiп, ... мүше ... ... ақша ... 2002 жылы 1 ... өз ... ... делiнген.
Бiрiншiден, Еуро – алтынмен жартылай қамтамасыз ... ЕҚ – қа ... үшiн 207 кг ... ... ... ... ... бағам және төлем балансы
Жоғарыда айтқанымыздай валюта жүйесiнiң маңызды элементiнiң бiрi
валюта бағамы ... ... ... ... ... қатынастар
дамуы әрбiр елдердiң валюталары құнының арақатынасы өлшемiн талап етедi.
Валюта бағамының өлшемi төмендегi жағдайлар үшiн қажет:
• Тауарлар мен ... ... ... ... ... айырбастау, капиталдар мен несиелердiң қозғалысын реттеу үшiн,
экспорттаушы шетелдiк валютадағы түсiмiн ... ... ... ... ... ... ... бағасын өтеу үшiн шетелдiк
валютаны алу ... ... ... ... ... және ... нарықтағы бағаларды, сондай-ақ ұлттық немесе
шетелдiк валюталарды бейнелеген әр ... ... ... ... негiзiнде;
• Банктер мен фирмалардың шетел валютасындағы есеп-шоттарын уақытылы
қайта ... ... ... ... ... – бұл бiр ... ақша ... бiр елдiң ақша бiрлiктерiне бейнеленген ... ... ... ... ... оларды өндiрiс және айырбас процесiнде
пайда болатын обьективтi ... ... ... ... валюталарға сұраныс пен ұсынысқа ... ... ... ... ... ... ... капиталдар мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ... ... ... ... әр алуан елдердiң ұлттық немесешетелдiк валюталарға
шаққандағы құндық ... ... ... ... ... ... ... мынадай факторлардың ықпалымен қалыптасады:
1. Құнсыздану қарқыны. Сатып алу қабiлетiне ... ... ... ... валюталар арақатынасы валюталықбағамның өзiне тән ... ... ... ... ... қарқыны әсер етедi. Басқа
факторлар қарсы әрекет етпесе, елдегi құнсыздану қарқыны ... ... ... ... да ... ... ... елде сатып алу қабiлетiнiң және валюта бағамының
төмендеуiне апарып соқтырады. Валюталық ... ... ... тауарлардың, қызметтердiң және ... ... ... ... ... жоғары болады.
2. Төлем базасының жай күйi. Активтi төлем балансы ұлттық валюта ... ... етiп, ... борышқорлар жағынан оған деген сұраныс
күшейедi. Пассивтi төлем балансы ұлттық валюта бағамының ... ... ... ... ... ... өтеу ... оны шетел валютасына сатады.
3. Әралуан ... ... ... ... ... елдегi өзгерiсi басқаша тепе-тең жағдайда халықаралық, ең
алдымен қысқа мерзiмдi капиталдардың қозғалысына әсер етедi. ... ... ... ... ... ... оның
төмендеуi капиталдардың шекарының арғы жағына ауысуы дем бередi.
4. Валюталық рыноктағы және алып сатарлық валюта ... ... ... да бiр ... бағамының төмендеу беталысы байқалса, онда
фирмалар мен ... оны ... ... ... ... ... валюталарға күнi бұрын сатып жiбередi. Экономикалық
саясаттағы өзгерiстердi , ... ... ... валюталық
рыноктарын тез сезiнедi;
5. Белгiлi бiр ... ... және ... есеп айырысуда
пайдалану дәрежесi;
6. Валютаның бағамдық арақатынасына төлемдердi ... ... ... ... ... Ұлттық және дүниежүзiлiк нарықтарда сенiм дәрежесi. Ол ... ... және ... ахуалымен, сонымен бiрге валюта
бағамға ықпал ететiн жоғарыдағы қарастырылған факторлармен айқындалады.
Бағамның ... ... ... үш ... ... бiлiп
қарастыруға болады;
Саяси тұрақтылық валюталық ... ... ... және ... ... тәжиiрбиеде анықталатын экономикалық
тiк бұрыштың шыңы сияқты: экономикалық өсу, валюта тұрақтылығы ... ... ... ... ... ... нарықтағы тепе - теңдiк;
Психологиялық: жаппай сұраныс, негiзгi капиталды тәуекелден
қорғануға ... және ... ... дамуы жай тауар өндiрiсiнен қазiргi
дүниежүзiлiк шаруашылыққа қозғалыстың ... ... ... ...... немесе күмiс валютылық бағамның
базасы ... ... ... ... яғни ол әр ... ақша ... олардың металдық құрамына байланысты
арақатынасын сипаттайды. Ол ... ... ... ... ... ... паритет шеңберiнде аутқиды. ХВК-ның
жарғысы бойынша 1978 жылдан бастап ... ... СДР ... ... ... ... бекiтiледi .
Жалпы алғанда валюталық ... ... ... ... 3 ... ... ... фундаментальдi,
техникалық, қысқа мерзiмдi күтпеген факторлар.
Валюталық нарыққа қатысушылардың ... ... ... және ... ... ... аспайды. Бiр валютаны басқа валютаға айырбастау деп ... ... ... ... ... ... сату ... алу, ал оларды айырбастау пропорциялары валюталық ... ... ... түрлерiне байланысты ағымдағы ... ... ... ... ... ... мәлiметтердi
жасағанда валюта айырбасы сол сәтте ағымдағы валюта бағымы ... ... ... ... ... ... ... алдынала белгiленген мерзiмде бекiтiлген форвард бағымы
бойынша жүзеге асады .
Кейбiр ... ... әр түрi ... ... ... ... бiрнеше түрi бар. Бельгияда 2 ... ... - ... ... - ... ... валюталық бағамдардан басқа ... ... ... ... ... ... бағамдары бар.
Оған жататын орташа ... ... және ... алушы
бағамдарының арифметикалық ортасы. Шын ... ... ... ... бiрақ оның мөлшерi күнделiктi ақпарат ... ... ... ... индекстерi тараған.
Көптеген валюталық бағам бiрдей өзгеруi мүмкiн ... ... ... басқаларымен салыстырғанда арзандау дәрежемен
анықтауға ... бар. ... ... ... ... ... арнайы индекстер есептелiнедi, олардың негiзiнде валюталық
қоржындар ... ... ... ... ... қабiлеттiктерiне әсер ету, ұлттық ақша бiрлiгiнiң
бағымдарына әсер ету, ... ... ... және сауда ... ... ... үшiн қолданылады. Сондыктан осы индекстердiң
валюталық қоржындарының құрылымы осы ... ... мен ... ... және осы елмен саудада ... ... үлес ... көрсетедi.
Валюта бағымдарының ағымын талдау барысында номиналдық және
нақты валюталық ... ... ... ... ... бағымының индексi сәйкес келетiн екi ... ... ... қатысты түзiлетiн валюта ... ... ... ... ... ... ... топға жататын
елдердегi олардың өзгерiстерi бойынша сол ... iшкi ... ... ... ... ... ... бiлдiредi.
Қазiргi кезде АҚШ долларының тиiмдi бағымының индексi номиналды
және нақты ... ... ... ... тәртiптемесiн валюталық бағамды
реттеудiң маңызды құралы болып саналады.
Халықаралық есеп айырысу ... ... ... ... ... орын алады, себебi ол ... ... ... ... ... ... ... жиынтық ұлттық
өнiммен ұлттық табысты бөлгенде ... ... ... таза ... ... есеп ... баланстары – ол бiр ... ... ... ақшалы талаптары мен мiндеттемелерiнiң ... мен ... ... есеп ... ... ... ... мыналар
1. төлем балансы;
2. есеп айырысу балансы;
3. халықаралық ... ... ... дегеніміз - белгiлi бiр уақыт ... ... ... валюталық соммасымен оған шетелден түскен
соманың арақатынасы. Белгiлi бiр ... және бiр ... ... ... ... ... балансы статистикалық көрсеткiш ретiнде
жарияланбаса, ол белгiлi бiр ... ... тиiс ... ... ... ... ... белгiлi бiр
мерзiмнiң ... ... осы ... ... қзгерiстердi көрсетдi.
белгiлi-бiр мерзiмнiң ... ... осы ... ... ... ... арақатынасын көрсетiп, мемлекеттiң халықаралық экономикалық
қатынастарындағы ... және ... ... ... ... валюталық түсiм төлемнен артық болса, онда ... ... ал егер ... ... ... ... онда ... балансы
пассивтi деп аталады.
Төлем балансымен есеп ... ... ... ... ... ... тек iс жүзiнде жүргiзiлген түсiмдермен төлемдер
кiредi;
• есеп ... ... ... шетелге ... ... ... есеп ... ... ... ... және берiлген несиелер
көрсетiледi, оның iшiнде ... ... ... ... көрсетiледi, оның iшiгде төлем ... ... ... ... ... және есеп айырысу баланстарының ақырғы ... ... ... ... келмейдi, әдетте олар қарама-қарсы
болады, себебi несие берушiлердiң есеп ... ... ... ал төлем баланысы әлсiн-әлсiн, әсiресе ағымдағы ... ... ... төлем балансына тек төленген экспорт және импорт ... ... ... ... ... ... алумен төленетiн тауар
айналымының төленбеген бөлiгiн қамтиды.
Сөйтiп, төлем және есеп ... ... ... ... халықаралық қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... қарай басылымдарда ... ... ... екi ... бiрiктiредi.
Төлем балансының құрылымы
1) “Ағымдағы операциялар балансы”
1. ... ... ( ... ... ... ... ... мен
түсiмдер):
а) экспорт
б) импорт
2. Қызметтер балансы және комерциялық емес ... ... ... ... ... үшiн ... )
2) ... және несие қозғалысының балансы”
Сауда балансы – ... ... ... және ... бойынша
төлемдердiң арақатысы. Егер ... ... оны ... астам болса,
онда активтiк сауда балансы болады, ал егер ... ... ... онда ... ... ... сальдосы пайда болады
Көрсетiлген қызметтер балансы – ол ... ... да ... ... ... да әр ... сонымен бiрге
коммерциялық операциялар емес ... ... ... мен
түсiмдер бiрiктiрiледi. Капитал және ... ... ...... және ... ... ... және жетiлдiру бойынша ,
алынған және берiлген халықаралық несиелер ... ... ... ... ... ... - өркендеген және өркендеушi ... кең ... ... ... Оның ... ... ұқсас болғанмен одан қаралатын ... ... ... өз ... ... .
Төлем балансының сальдосын анықтағанда оның тараулары негiзгi
және баланстандырушы ... ... ... ... тарауларға –
ағымдағы операциялар ұзақ ... ... ... ... тараулырға - валюталық ... ... ... ... – валюталық резервтердiң қозғалысы , қысқа
мерзiмде ... ... ... ... ... түрлерi,
сыртқы мемлекеттiк зайымдар, халықаралық валюта – ... ... және т.б. ... ... ... толықтырушы көздерi
жатады.
2 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ОРНЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ РЕТТЕУ
2.1 Экономикадағы валюталық бағамның орны және ... ... ... ... ...... ақша ... шаққандағы бір елдің
ақша бірлігінің бағасы. Сол бойынша ... ... ... ... ұлттық валютаға ауыстырады. Басқа елдің ... ... ... ... және төлем құралы ретінде қолданылмайды. Өзге
елден сатып алынған тауарға төлеу үшін ... ... ... ... ... ... өтеуді және сыртқы ... ... ... мақсат еткен борышқор шетел валютасын ұлттық ақшаға
айырбастайды.
Валюталық жүйенің негізгі ... ... үшін ... ... ... ... ... тура келеді. Осыларға жеке тоқталып,
олардың ... ... ... ... мен ерекшеліктерін
қарастрайық.
Валюталық жүйенiң маңызды элементтерi – валюталық бағам болып
табылады. Оның ... ... ... ... ... ... капитал және несиенiң қозғалысында ... ... ... ... және ... ... сондай-ақ ұлттық немесе шетелдiк валюталарды бейнелеген ... ... ... ... салыстыруға банктер ... ... ... ... ... қайта бағалап отыра
байланысты негiзделедi.
Валюталық бағам – бұл бiр ... ақша ... ... ... ақша ... бейнеленген бағасы. Әрбiр елдiң ұлттық ваюталарын
салыстыру оларды ... және ... ... ... ... ... қатынастарына негiзделедi. Валюталық ... ... пен ... ... ... ... ... өзгередi.
Бағамның қалыптасуына ықпал ететiн үш ... ... ... ... тұрақтылық валюталық заңдылықтардың ырықтандырылуы,
валюталық ... және ... ... ... анықталатын экономикалық тiк
бұрыштың шыңы сияқты: экономикалық өсу, ... ... ... ... қарқыны, жұмыссыздықтың ... ... ... тепе - ... ... сұраныс, негiзгi капиталды тәуекелден
қорғануға ұмтылыс және ... ... ... жай тауар өндiрiсiнен ... ... ... тарихи процесiн көрсетедi.
Монометализм тұсында – ... ... ... ... ... ... паритет болып табылады, яғни ол әр ... ... ... олардың металдық құрамына байланысты арақатынасын
сипаттайды. Ол валюталық паритет ұғымымен ... ... ... ... ... шеңберiнде аутқиды. ХВК-ның
жарғысы бойынша 1978 жылдан бастап ... ... СДР ... ... ... ... ... бекiтiледi .
Жалпы алғанда ... ... ... бағытырын
анықтайтын факторларды 3 топқа бөлуге ... ... ... мерзiмдi күтпеген факторлар.
Валюталық нарыққа қатысушылардың ... ... ... және ... ... ... ... Бiр валютаны басқа валютаға айырбастау деп шетел
валютасының ... ... ... ... ... сату ... алу , ал ... айырбастау пропорциялары ... ... ... мәмiлелердiң түрлерiне байланысты ағымдағы ... ... ... ... ... валюталық мәлiметтердi
жасағанда валюта айырбасы сол ... ... ... ... ... ... . ... валюталық мәмленi жасағанда ... ... ... ... ... форвард бағымы
бойынша ... ... ... мемлекеттерде операцияның әр түрi бойынша ... ... ... ... түрi бар. Бельгияда 2 бағам
қолданылады: бiреуi - ... ... - ... ... ... ... басқа статистикалық және
экономикалық талдау кезiнде колданылатын ... ... бар . ... орташа бағамдар – сатушы және ... ... ... ... . Шын мәнiнде айтсақ мұндай бағам жоқ , бiрақ
оның мөлшерi ... ... ... ... ... ... бағымдардың индекстерi тараған.
Көптеген валюталық бағам бiрдей ... ... ... ... ... ... ... арзандау дәрежемен
анықтауға мүмкiндiк бар. Валюта бағымдарының өзгеру ... ... ... индекстер есептелiнедi, олардың ... ... ... валюталық бағымдардың индекстерi туарлардың бәсекелестiк
қабiлеттiктерiне әсер ету, ... ақша ... ... әсер
ету, сондай-ақ елдiң төлем және сауда балансына әсер ... ... ... ... осы ... ... қоржындарының
құрылымы осы елдiң импорты мен экспортын ... ... ... ... ... негiзгi сауда әрiптерiнiң үлес ... ... ... талдау барысында номиналдық және
нақты валюталық бағымдардың ... ... ... . Нақты
валюта бағымының индексi ... ... екi ... ... ... ... түзiлетiн валюта бағымының
индекссiн бiлдiредi .
Нақты ... ... ... индексi аталан топға жататын
елдердегi олардың өзгерiстерi бойынша сол ... iшкi ... ... ... ... ... ... бiлдiредi .
Қазiргi кезде АҚШ долларының тиiмдi бағымының индексi номиналды
және нақты ... ... ... ... ... элементтері:
1) Ұлттық валюта. 1993 жылы 12 қарашада ... ... ... ... ... Ұлттық валютаны енгiзу
түралы” Жарғыға қол қойды және осы жарғымен 1993 жылы 15 қарашада сағат ... ... ... ...... ... Ал 1999 жылы ... ұлттық және әлемдiк валюталық қатынастарды еркiн рыноктық түрде
дамыту үшiн еркiн айналымға жiбердiк. Бүгiнгi таңда ұлттық валютамыз күннен-
күнге нығайып, ... ... ... ... ... жол ашуда.
2) Ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу жағдайлары, яғни: а)
еркін айырбасталатын және ә) ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ұлттық ... ... ... ... болып табылады.
3) Валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – ... ... ... ... ... ... 1970 жылдардан бастап Еуропа
елдерінде және 1991 жылдан бастап Қазақстанда ... ... ... ... тек СДР ... ... алу құқығы) – арнаулы ақша ... ... ... ... ... ... ... алтын емес.
Сонымен валюталық паритет дегеніміз – валюталық бағамның негізі болып
табылатын заңлы тәртіпте белгіленетін екі валюта арасындағы ... ... егер ... ... ... яғни елдің ақша бірлігіне негізделсе, ал
дүниежүзілік валюталық жүйе – бір ... ... ... валюталарға
немесе халықаралық есептеу бірліктеріне негізделеді.
Резервтік валюта – бұл ... ... үшін ... ... пен
валюталық бағамды анықтауда негізі ретінде қызмет ... және ... ... ... валюталық интервенция жүргізуге пайдаланылатын
халықаралық төлем және резерв құралы қызметін атқаратын ... ... ... ... ауыстырылатын ұлттық валюталарын сипаттайды.
(мысалы, АҚШ ... мен еуро ақша ... ... бастап паритеттер валюта қоржыны негізінде анықталуға
көшті. Валюта қоржыны деп бірнеше валюталардың белгілі ... ... ... ... ... ... ... АҚШ долларына бөлумен
анықталатын бір валютаның орташа өлшенген бағамын айтады.
2.2 ... ... жүйе және ... ... ... ... үшін ... жүйенiң маңызды элементтерi – ... ... ... Оның ... ... тауарлармен көрсетiлген қызметтердiң
халықаралық барысында, капитал және ... ... ... байланыстардың қажеттiлiгiнен: дүниежүзлiк және ұлттық нарықтағы
бағаларды, сондай-ақ ұлттық ... ... ... ... ... ... құндық көрсеткiштерiн салыстыруға банктер мен
формалардың ... ... ... ... ... бағалап отыра
байланысты негiзделедi.
Валюталық бағам валюталарға ... пен ... ... етушi
көптеген факторларға ... ... ... бағамның
қажеттігі:
• Тауар және қызметтермен сауда-саттықта, капиталдар мен несиелер қозғалысы
барысында өзара ... ... ... ... ... ... ... үшін шетел валютасына алмастырады;
• Дүниежүзілік және ұлттық нарықтағы бағаларды және құндық ... ... және ... ... ... ... үздіксіз қайта
бағалап отыруға.
Валюталық шектеудің болуы немесе болмауы элементі. Валюталық ... мен ... ... ... және басқадай
валюталық құндылықтармен жасалатын операцияларын ... ... ... ... тиым ... шектеуiн бiлдiредi. Валюталық шектеу,
валюталық бақылаудың құрамдас бөлiгi болып ... ... ... ... ... ... шектеудiң мақсаттары келесiдей :
• төлем ... ... ... ... ... ... және ... мiндеттердi шешу үшiн мемлекеттiң
қолында валюталық бағалықтардың шоғырлануы;
Валюталық ... ... ... сүйенедi :
• валюталық операцияларды ... және ... ... ... операциялар жасау үшiн ... ... ... ... ... ... ... немесе толық жабу;
• валюталардың қайтарымдығын шектеу.
Ұзақ тарихи даму нәтижесінде дүниежүзілік валюта жүйесінің ... ... ... ... ... міндетті формасы (алтын, резервтік валюта, халықаралық
валюталық өлшем);
2) Валюталардың айырбасталу шарттарын ... ... ... пен ... ... ... үйлестіру;
4) Валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
5) Халықаралық валюталардың өтімділігінің құрамдас бөліктерін белгілеу (СДР-
ді, еуроны);
6) Несиелік айналым қорларының халықаралық ... ... ... валюта нарығы мен алтын нарығының ережесі;
Өз кезегінде валюталық бағам айырбасқа қатысушылар үшін ... ... пен ... арақатынасымен айқындалатын бір валютаны
екіншіге қайта есептеу коэффициенті болып табылады. Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ... көрсететін сатып алу қабілеттігі валюталық бағамның құндық ... ... ... ... мен сатып алушылар валюталық бағамның
көмегімен ұлтық бағаларды өзге ел ... ... ... нәтижесінде сол елде қандай да бір өндірісті немесе сырт жерде
инвестицияны дамытудың тиімділік дәрежесі ... ... ... ... ... қалыптасады:
1. Құнсыздану (инфляция) қарқыны. Валюталық бағамға құнсыздану қарқыны
әсер етеді. Елдегі құнсыздану ... ... ... ... ... да соғұрлым төмендейді. Ақшаның құнсыздануы елде сатып
алу қабілетінің және валюталық бағамның төмендеуіне ... ... ... ... ... ... тауарлардың,
қызметтердің және капиталдың халықаралық айырбасының көлемі ... ... ... ... баға ... ... ... байқалатын валюталық бағам ... мен ... ... ... ... байланыс арқылы мұны түсіндіруге
болады.
2. Төлем базасының жағдайы. Экспорттың импорттан асып кету, яғни активті
төлем балансы ұлттық валюта бағамының ... ... ... ... ... оған ... сұраныс күшейеді. Пассивті төлем
балансы ұлттық валюта бағамының төмендеу беталысына ... ... ... ... өтеу үшін ... оны ... сатады.
3. Әр түрлі елдердегі пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... ... басқаша тепе-теңдік жағдайда
халықаралық, ең алдымен қысқа мерзімді капиталдыңі ... ... ... ... ... ... ... құйылуын
ынталандырса, оның төмендеуі капиталдардың, оның арасында ұлттық
капиталдардың шекараның арғы жағына ... дем ... ... ... ... ... ... бағамының төмендеу
беталысы байқалса ондайда фирмалар мен банктер оны ... ... ... ... ... валюталарға күні бұрын
сатып жібереді. Экономиканың ... ... ... ... ... ... тез сезінеді. Сол арқылы
олар валюта алып сатарлығы мен ақшаның берекесіз қозғалысының аясын
кеңейтеді.
5. ... бір ... ... және ... есеп ... ... ... және дүниежүзілік нарықтарда сенімділік дәрежесі. Елдегі
экономиканың жағдайымен және ... ... ... ... ... ықпал ететін жоғарыда қарастырылған факторлармен айқындалады.
Сонымен бірге диллер экономикалық өсу қарқынын құнсыздануды, валютаның
сатып алу ... ... ... ... мен ... ғана ... ... олардың серпіндерінің келешегінде
есепке алады.
Кез келген елдің валюта ... ... ... ... жұмыс
атқарады. Елдің халықаралық валюта-қаржы және несие ... ... ... сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... ... ... тәуелді болады.
Қазіргі кезда халықаралық қатынастарда валюталық ... ... ... ... етеді:
• Валютаға сұраныс пен ұсыныстың ықпал етуімен еркін өзгеретін құбылмалы
бағамдар;
• Орталық банктердің басшылық ... ... ... ... ... ... ... Алдын-ала белгіленген шамада бір бағытта ... ... ... ... Күні ... ... ... валюталық бағамды орталық банк ұстап
тұратын реттелмелі құбылыс;
• Таңдап алынған шетел валютасына ұлттық ... ... ... ақша-несие саясаты айрықша бағытталатын валюталық басқарыу;
• Бір топ ел бірыңғай валюта енгізетін валюталық одақ;
• Елде өзге ... ... ... ... ... ... ... реттеу туралы» Заңына сәйкес
“валюталық операцияларға” ... ... ... ... ... және өзге де ... валюталық құндылықтарға
ауысуына байланысты операциялар соның iшiнде төлем құралы ... ... өзге ... ... ... байланысты мәлiмелер;
2) валюталық құндылықтарды ... ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасынан
әкету және жөңелту мәмілелері;
3) ұлттық ... ... ... мен құны ... ... ... қағаздар мен төлем құралдарына меншік құқығы мен басқа
құқықтардың ауысуына байланысты ... мен ... ... ... ... құндылықтарға мыналар жатады:
1. Шетел валютасы;
2. Номиналы шетел валютасында ... ... ... мен ... ... ... ... Ұлттық валюта, резиденттер мен бейрезидентттер арасында олармен
операциялар жасалған жағдайда құны ... ... ... қағаздар және төлем құжаттары.
Кейбiр экономикалық әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... да) мен ... асыл тастарды (алмаз,
рубин, изумруд, сапфир, александрид, және жемчуг) жатқызады.
Бүгінгі таңда Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығын қайта құру оны нарық
рельстерiне түсiру ... ... шешу ... ... 1992 ... шiлдесiнде ХВК-ға (Халықаралық валюталық
қорға) мүше болып кiргеннен ... ... ... ... ... жүйесiнiң» құрылымдық ... ... ... ... Валюта қатыныастарын ұйымдастырушы үшiн ... 14 ... ... ... ... ... заң ... кезде Қазақстанның ұлттық валютасының болмауы және ... ... ... шетелдермен жеке валюталық байланыстар жоқтың
қасында ... ... ... ... ...... ақша ... туралы ” 1993 жылдың 13 желтоқсандағы
заң; “Қазақстан Республикасының ұлттық ... ... ” 1995 ... ... заң; ... ... және қымбат ... ... ... ... ... туралы” 1995 жылдың 20
шiлдедегi заң; ... ... ҚР ... ... ... мен ұлттық банк басқалырымен нормативтiк активтiлерi.
Ұлттық валюта жүйесiнiң негiзiн осы ... ... ... ... құрайды. Қазақстанның ұлттық валютасы Елбасының 1993 жылғы 12
қарашасындағы ... ... ... ... туралы” жарлығы негiзiнде
1993 жылдың 15 қарашасынан бастап айналымға ... ... Осы ... ... ... күнінен бастап Ұлттық валюталық ... ... ... етуі басталды деп айтсақ болады.
Қабылданған заң ... ... ... ... ... келiп
кейбiр жағдайларға байланысты дамып келе ... ... ... ...... ... ... 1996 жылы 24 ...... ... туралы ” жаңадан заң ... ... ... ... ... ... ... валютасы,
шетел валютасындағы бағалы қағаздар, валюталық ... ... мен ... металдарды республикаға әкелу, алып
кету және ... ... ... ... ... өту ... ... егемендi ел ретiнде өзiнiң саяси
дамуында ... ... ... ... ... алдында
шетелдермен дербес ... ... ... ... ... қайта құру оны нарық рельстерiне түсiру ... шешу ... ... ... ... ... органдары және
олардың агенттерi жүргiзедi. Валюталық бақылау ... ... ... ... ... қыметiн жүргiзетiн ... ... ... өкiлеттi банктер жүргiзедi.
Валюталық реттеу және ... ... ... ... ... ... болып табылады және «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы»
1995 ж. 30 наурыздағы N 2155 ... ... Заңы ... ... ... ... ... шет ел валютасының және шет ел валютасындағы
бағалы қағаздар айналысының аясы мен ... ... шет ... ... жүргiзуге қажеттi шектеулер енгiзедi, соның
iшiнде ... ... мен ... ... көлемiне де
енгiзiледi;
• Резиденттердiң және ... ... ... ... ... ... жүргiзу ережелерiн белгiлейдi;
• Қазақстан Республикасының валюталық заңдарына ... ... ... құндылықтарды пайдалануға байланысты қызметті
лицензиялау, валюталық операцияларды тiркеу және олар ... ... ... ... ... ... сондай-ақ айырбастау
пунктiнiң тiркеу куәлiктерiн бередi және олардың қолданылуын ... ... ... Банкiнiң басқармасы айқындайтын тiзбеге сәйкес Қазақстан
Республикасы ұлттық валютасының шетел валюталарына ресми ... ... ... ... және ... операциялар жасайды;
• Мемлекеттiк органдармен келiсiм бойынша олардың құзыретiне сәйкес
Қазақстан Республикасындағы резиденттер мен ... ... ... ... операциялар бойынша есепке алудың және есептiлiктiң
тәртiбi мен нысандарын белгілейдi;
• Банктер мен өзге ... ... ... ... ... ... бұзу фактiлерi анықталған жағдайда, банктiк және
валюталық заңдарда көзделген санкцияларды қолдануға құқылы;
... есеп ... ... шет ... ... - валюталық
және кредиттiк-есеп айырысу қатынастарын жетiлдiредi;
• Жасасылған мемлекеттiк шарттарға сәйкес шетелдiк және ... шет ел ... ... ... Ұлттық Банкi валюталық реттеу және валюталық бақылау жөнiнде
Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген басқа да ... ... ... 1999 жылы ... ... ... бағамының
енгізілуі принцип бойынша валюталық бағам деңгейін еркін нарықтық жағдайда
анықтайтынын білдіреді. Яғни, валюталық ... ... пен ... нақты
арақатынасын қамтып көрсетуі тиіс. Валюта ... ... ... тұрақты міндеттіне сәйкес деңгейде, яғни ерекше қаржыландыру
болжай алмайтын ... ... ... болғанда Ұлттық банк валюталық
нарықты бейтараптандырады. Осындай мақсатты көздеген Ұлттық банк Қазақстан
теңгесінің құнсыздануын инфляция деңгейінде ... үшін ... ... ... ... бағамның тәртіптемесіне көшкенге дейін Ұлттық
банк теңгенің айырбас бағамының жоғарғы шегіне бақылау жасап ... ... ... негізінен «төмеге» бағыт алып ... ... ... және ... балансының оң сальдосына ие болуына байланысты Ұлттық
банк теңгенің долларға ара ... ... ... ... отырып,
төменгі шегін қорғайды.
Осылайша, экономиканың тиімді әрі тұрақты дамуының негізгі элементінің
бірі валюталық бағам болып отырып, соңғы ... ... ... және қаржы саласының тиімді дамып келе жатқандығына орай ұлттық
валютамыз ... ... ... байланысты бағамы уақыт өткен сайын
мығымдалып келе ... ... ... ... ... ... ... теңгенің әлемдік ақша жасаудың стандарттарына сай ... ... ... ... ... ... ... уақыттарда
бекімделе түсетіндігіне кепіл бола ... ... ... ... ... ... ... 127-129 теңге шамасында бірнеше ай аралығында
тұрақты сақталуды.
Қорытынды
Қорыта келгенде, валюталық бағам дегенiмiз – бұл бiр ... ... ... бiр елдiң ақша бiрлiктерiне бейнеленген бағасы. Әрбiр
елдiң ұлттық ваюталарын ... ... ... және ... ... ... обьективтi құндық қатынастарына негiзделедi.
Валюталық бағамы ... ... пен ... ықпал етушi
көптеген факторларға байланысты өзгередi.
Өз кезегінде валюталық бағам ... ... ... ... ... ... жүйе ... - ұлттық заңдылықтарымен немесе
мемлекет аралық келiсiм шарттарымен бекiтiлетiн ... ... және ... ... бiлдiредi .
Тауарлармен, қызметтермен саудаласқанда, капиталдар мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ұлттық рыноктардың ... ... әр ... ... ... ... валюталарға шаққандағы құндық
көрсеткiштердi салыстыраған уақытта валюталық бағам аса қажет.
Валюталық бағамның қалыптасуы және оның ылғи да ... ... ... ... ... топтастыруға болады:
1. Құнсыздану (инфляция) қарқыны. Валюталық бағамға құнсыздану ... ... ... ... қарқыны неғұрлым жоғарылаған сайын
валюталық бағам да соғұрлым төмендейді
2. Төлем ... ... ... ... асып ... яғни ... балансы ұлттық валюта бағамының жоғарылауына ықпал ... ... ... оған ... ... күшейеді.
3. Әр түрлі елдердегі пайыз мөлшерлемесінің айырмашылығы.
4. ... ... ... ... ... бір ... еуронарықта және халықаралық есеп айырысуда
пайдалану дәрежесі негізінегі факторлар әсер етеді.
6. Ұлттық және ... ... ... ... Республикасының ұлттық валюта жүйесi дүниежүзiлiк валюта
жүйесiнiң құрылымдық принциптерiне сәйкес ... ... ... ... осы ... ... бекiтiлген ақша бiрлiгi құрайды.
Қазақстанның ұлттық валютасы Елбасының 1993 жылғы 12 ... ... ... ... ... ... ... 1993 жылдың 15
қарашасынан бастап айналымға теңге енгiзiлдi. Аталған ұлттық ... ... ... ... ... ... яғни теңге шетел валюталарына еркін
түрде айырбастала бастады. Осы ... ... және ел ... бағытта дамуы, елде шетел компанияларының көптеп қызмет етуі қаржы
жүйесінің және Ұлттық Банктің валюталық бағам туралы саясат ... ... ... отырудың өте маңызды екендігі бәрімізге белгілі.
Қазақстан Республикасында 1999 жылы еркін ... ... ... ... ... валюталық бағам деңгейін еркін нарық жағдайында
анықтайтынын білдіреді. Яғни, еркін құбылатын айырбас ... ... ... ... пен ... ... арақатынасын қамтып көрсетуге
тиіс. Бір сөзбен ... ... ... ... ... ... ... өзгерістері анықталады. Бүгінгі таңда осы ... ... ... ... валютамыз тұрақтанып, ... ... ( АҚШ ... ... ... ... артуы байқалады. Әрине
бұл үлкен жетістік деп те ... ... ... ... ... өзiнде теңгенiң ел iшiнде ...... қол ... отырмыз. Жоғарыда атап ... ... ... ... ... резервтік валюталар бойынша тұрақты
сақталып, Қазақстанның экономикалық тиімді өсуіне септігін тигізіп отыр.
Сонымен ... ... 2006 ... 15 ... ... ... ... өзгеріске ұшырауы, айналымға жаңа формадағы теңгенің ... ... ... ... ... ... ... жалпы әлемдік
экономикада немесе саудада теңге бағамының нығайа түсуіне өз ... ... ... ... Бұл да ... және ... секторының
валюталық бағамды реттеу мен нығайтудағы қадамдарының бірі болып табылады.
Қазақстанның дүниежзiлiк шаруашылыққа ... ... ... ... және ... ... ... түрде қатысуын
талап етедi. Елiмiздiң бүгiнгi ... ... ... саясаты теңге
құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны еркiн ауысатын ... ... ... ... “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
2. “Қ.Р-да ұлттық ... ... ... Қ.Р. ... заң күшi ... // 12.11.1993.
3. “Қ.Р-ның ақша жүйесi туралы” Қ.Р-ның Заңы // ... ... ... ... Оқулық / Ғ.С. ...... ... 2001, - 466 б.
5. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И ... Изд. ... - ... 1999г.
6. С.Б. Мақыш , Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, ... - ... Баян ... Оқу құралы / ... ... ... ... - ... ... ... Байгiсиев Майдан-Әлі / Халықаралық валюта қатынастары және
валюталық құқық: Оқу құралы. ... ... ... 2004. – 302
бет.
9. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның атқарылуы ... ... ... ... ... // ... ... №1.- 2005
ж.
10. С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және ... ... // ... №5, - 2003 ... ... Национального банка РК , 2006 ж. №1,2.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет
ҚР валюта жүйесі37 бет
Валюта жүйе: мәні мен түрлері және негізгі элементтері36 бет
Валюталық бағамдар өзгерісінің әсерінің есебі23 бет
Халықаралық валюта қозғалысы және айырбас бағамы24 бет
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері24 бет
Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері 26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь