Саясаттану пәні, ұғымдары, әдіс-тәсілдері мен қызметтері

Жоспар

1. Саясаттану пәні, ұғымдары, әдіс.тәсілдері мен қызметтері
2. Саясаттанудың негізгі парадигмалары
3. Саясаттанудың басқа қоғамдық ғылымдармен байланысы және оны оқып.білудің маңызы
4. Саяси билік пен мемлекеттік билік
5. Биліктің түрлері
6. Саяси тәртіп (режим)
Саясаттанудың пәні жөніде алыс, жақын шетелдік болсын, біздің елдің ғалымдарының арасында болсын бірыңғай, жалпы жұрт танып мойындаған анықтама, тоқтам жоқ. Оның ауқымы мен мазмұны, қарастыратын мәселелер шеңбері, жеке ғылыми пән ретінде ерекшелендіретін белгісі, өлшемі не болуы керек деген сауалдар төңірегінде бірталай көзқарастар бар. Кейбір ғалымдар оған қоғамда билікті жүргізетін немесе оған әсер ететін мемлекет, партиялар және басқа саяси институттар туралы ғылым ретінде қарайды. Әлбетте, саясаттанудың бұл мәселелермен айналысатынында дау жоқ. Дегенмен, оның өрісін тек солармен шектеуге әсте болмайды. Себебі, ол солармен қатар жалпы саяси теориялар мен нақтылы саяси іс - әрекеттерді, саяси процестер мен жүйелерді, халықаралық қатынастарды да зерттейді, еларалық салыстырмалар да жүргізеді. Сондықтан, мұндай көзқарас саясаттануға тар мағынасында қараған болып шығады.
Ғалымдардың екінші тобы саясаттануды ғылымға қатаң негізделген, әсіресе тәжірибелік (эмпирикалық) әдіс – тәсілге сүйенген, нәтижесін тексеріп білуге болатын ілім ретінде түсінеді. Оны жақтаушыларды бихевиористер дейді (олар туралы кейінірек сөз болады). Олар бұл ғылымды математика, кибернетика және т.с.с. нақтылы ғылымдарға телиді. Мұндайда теориялық қыры (мысалы, қоғам мен мемлекеттің мән – мағынасын, саяси идеаларды, саясаттың негізінде жатқан заңдылықтар мен қайшылықтарды зерттеу, қоғамды сын көзбен сараптау және т.б.) тыс қалады. Бұл бағытты жақтаушылар, түптеп келгенде, саясаттануды теориялық және практикалық жаққа бөліп, екіншісін басшылыққа алып отыр. Бұлай білімнің екі түрін бір – біріне қарсы қоюшылықпен келісуге болмайды. Себебі, теория мен практиканы бөліп қарау адамзат тарихында талай рет тығырыққа тірелткен.
Әрине, аталған тәсіл сайлаудың дауыс беру нәтижесін, оған жұмсалған қаражатты, қай партияның жақтаушылары көп не аз болғанын және т.с.с. сан жағынан нақтылы есептер шығуға мүмкіндік береді. Бірақ “еркіндік”, “теңдік”, “әділеттік”, “егемендік”, “демократия” және т.б. сияқты маңызды категорияларды сандық мөлшерде есептеп шығаруға келмейді.
Әдебиеттер тізімі:

1. Д.Жамбылов Саясаттану. Алматы – 2003
2. «Жұлдыз», № 6, 2002
3. «Ақиқат» №5 2003
4. «Егеменді Қазақстан» 2001
5. Борисов П. «Политология», Алматы 1997
6. Назарбаев Н. Ә. «Ғасырлар тоғысында», Алматы, 1996
        
        Жоспар
1. Саясаттану пәні, ұғымдары, әдіс-тәсілдері мен қызметтері
2. Саясаттанудың ... ... ... ... ... ... ... және оны оқып-білудің
маңызы
4. Саяси билік пен мемлекеттік билік
5. Биліктің түрлері
6. Саяси тәртіп (режим)
1. Саясаттану пәні, ... ... мен ... пәні ... ... ... шетелдік болсын, біздің ... ... ... ... ... жұрт ... ... тоқтам жоқ. Оның ауқымы мен мазмұны, қарастыратын мәселелер
шеңбері, жеке ... пән ... ... ... ... не ... ... сауалдар төңірегінде бірталай көзқарастар бар. Кейбір ғалымдар
оған қоғамда билікті жүргізетін немесе оған әсер ететін мемлекет, ... ... ... ... ... ... ... қарайды. Әлбетте,
саясаттанудың бұл мәселелермен ... дау жоқ. ... ... тек ... ... әсте ... Себебі, ол солармен қатар жалпы
саяси теориялар мен ... ... іс - ... ... процестер мен
жүйелерді, халықаралық қатынастарды да зерттейді, еларалық салыстырмалар да
жүргізеді. Сондықтан, мұндай көзқарас саясаттануға тар ... ... ... ... тобы ... ғылымға қатаң негізделген, әсіресе
тәжірибелік (эмпирикалық) әдіс – ... ... ... ... болатын ілім ретінде түсінеді. Оны жақтаушыларды бихевиористер дейді
(олар туралы кейінірек сөз ... Олар бұл ... ... және ... нақтылы ғылымдарға телиді. Мұндайда теориялық қыры
(мысалы, қоғам мен ... мән – ... ... идеаларды, саясаттың
негізінде жатқан заңдылықтар мен қайшылықтарды зерттеу, қоғамды сын ... және т.б.) тыс ... Бұл ... ... ... ... ... және практикалық жаққа бөліп, екіншісін басшылыққа
алып отыр. Бұлай білімнің екі түрін бір – ... ... ... ... ... ... мен ... бөліп қарау адамзат тарихында талай
рет тығырыққа ... ... ... ... ... беру ... оған жұмсалған
қаражатты, қай партияның жақтаушылары көп не аз болғанын және ... ... ... ... ... ... ... Бірақ “еркіндік”,
“теңдік”, “әділеттік”, “егемендік”, ... және т.б. ... ... ... ... ... шығаруға келмейді.
Саясаттануды зерттейтін ғалымдардың көпшілігі (үшінші топ) бұл
ғылымды саясат туралы ... оның ... ... қамтып, тәртіпке
келтіретін, жинақтап біріктіретін ғылым деп санайды. Бұл ... ... ... ... беру, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі ұйымы
(ЮНЕСКО) басшылығымен 1948 жылы ... ... ... ... да ... Оған ... дүние жүзінің белгілі
ғалымдары саясаттану пәні мына бөлімдерден тұрғанын жөн деп тапты: 1) саяси
теориялар (олардың пайда ... ... және ... ... қызметі); 2)
саяси институттар (конституциялар, аймақтық және жергілікті ... ... ... институттарды салыстырып зерттеу); 3) партиялар
мен қоғамдық ... 4) ... ... 5) ... саясат (халықаралық
ұйымдар мен халықаралық құқық).
Саясаттану пәні қоғамның саяси саласын, оның ... ... ... өмірді ұйымдастыруды, басқаруды, оның құрылысы мен жұмыс
істеуін зерттейді.Ол ... ... ... ... ... жеке ... саяси – құқықтық жағдайы, оның саяси өмірге
қатынасу тәсілдері, саяси ... ... ... ... ... мен ... қазіргі замандағы сан түрлі саяси
идеялық көзқарастар, ... ... ... мәні, қазіргі дүниежүзілік
дамудың қозғаушы күштері туралы түсінік береді. Ол ... және ... ... адамның санасындағы, көзқарасындағы, мақсат – мүддесіндегі
және мінез – құлық, іс - ... ... ... қарастырады. Ол,
бір жағынан, жиналған деректерді қорытады, екінші жағынан, құбылыстардың
өзара ұқсастығы бойынша болашаққа ... ... ... ... ... ... ... саясаттың адам және
қоғам арасындағы қарым – қатынастары туралы жинақталған ғылым. Ол ... ... мен даму ... оның ... ... ... түрлері мен әдіс – тәсілдерін зерттейді.
Саясаттану саяси құбылыстар мен өзгерістердің мән – мағынасын түсініп –
білу үшін ... ... ... Әдіс деп ... ... ... айтады. Оларға салыстырмалы, жүйелеу, социологиялық,
тарихи, бихевиористік, нормативтік және т.б. ... ... әдіс әр ... ... ... ... ... жалпы жақтарын және жеке ерекшеліктерін ажыратуға мүмкіндік ... ... ... ... пен саяси жағдайды бағалауға, соның негізінде
нақтылы саяси ... ... ... Бұл әдістің әсіресе қазіргі
Қазақстан Республикасында алатын орны зор. Себебі жүргізіліп жатқан саяси
реформалардың табысты болуы көбіне ... ... озық ... ... ... ... ... саяси құбылыстарды басқа күрделі құрылымның бір бөлігі
ретінде ... оны ... ... ... ... ... ... ортамен, басқа құбылыстармен байланысты зерттейді.
Социологиялық әдіс саясатты қоғам өмірінің экономикалық, ... ... т. б. ... ... ... ... ... құбылыстарды мерзімі жағынан дәйекті, заманына
қарай, бұрынғы, ... және ... ... ... ... Ол әр түрлі саяси оқиғаларды, процестерді, деректерді олардың
болған уақыт мезгілін еске ала танып – білуді ... әдіс жеке ... мен ... іс - ... ... саяси жағдайларда адамдардың өздерін өздері қалай ... ... ... жақтаушылар саяси қызметтің барлық ... іс - ... ... арқылы түсініп – білуге болады дейді.
Нормативтік әдіс (ХІХ ғасырға дейін жиі пайдаланылған) ... ең мол ... ... ... адамға әуел бастан тән ажыратылмас
табиғи құқықты іске асыруға барлық ... ... ... ... ... бұрынғы Кеңес Одағы кезінде ең дұрыс және мызғымас тәсіл болып
есептелген диалектикалық – ... әдіс ... Ол ... және ... ... мен процестерді бірімен – бірі тығыз
байланыста және үздіксіз даму ... ... деп ... әдісті
ешкім жоққа шығармайды. Бірақ коммунистік көзқарас сияқты бір ғана бұл
әдістің шеңберінде қалуға және ... ... ... ... қатар басқа да әдіс – тәсілдер бар.
Бұлардың бәрі де саяси процестер мен ... ... ... шынайы
мағлұматтар алуға тырысады. Сондықтан қазіргі демократиялық мемлекеттерде
саясатқа байланысты жағдайларды ... сан ... ... ... ... ... ... да өзіндік ұғымдары
(категориялары) бар. Оған саяси құбылыстар мен ... ... ... терминдер, сөз тіркестері жатады. Мысалы: “саясат”,
“саяси билік”, “саяси жүйе”, ... ... ... ... ... “саяси әлеуметтену”, “саяси өмір”, “саяси қатынас”, “қоғамдық
ұйымдар”, “мемлекет”, “демократия”, “егемендік”, ... ... ... ... ... ... саясат” және т.б. Қоғамды бұдан
басқа да ... ... ... ... көрсетілген ұғымдарды
басқа қоғамтану пәндері де ... ... ... ... ... ... олар бұл ... өз пәніне сәйкес
қолданады.
Қай ғылым болмасын белгілі бір ... ... да ... ... бар. Оған ең ... ... ... жатады. Олай дейтініміз саяси білім қоғамдағы
оқиғаларды танып – білуге, олардың саяси ... ... және ... ... ... бойы ... империясы, одан кейін кеңестік тоталитарлық тәртіп
саясат пен билік сырын бүгіп ... ... ... де халқымыздың саясат
пен саяси жетекшілердің іс - әрекеттері жөнінде хабарлары аз. Көбіміз саяси
қайраткерлердің сөздерінің, ... ... ... ... байқамаймыз. Оларды білмей демократиялық жолмен алға басу қиын.
Ондай білімді тек ... ғана бере ... ... (аксеологиялық) қызметін атқарады. Ол ... ... ... және ... ... баға береді.
Демократиялық мемлекеттерде саясаттану саяси әлеуметтену міндетін
атқарады. Ол азаматты, ... ... ... ... ... ... ... атқарады. Оның ерекшелігі –
қоғамның саяси өмірімен тығыз байланысында. ... орай ол ... ... өзін - өзі ... іс - ... ... әсер етеді. Саяси
дамудың үрдіс, бағдарын бақылай отырып, ... ... ... ... үшін ... мәлімет, мағлұматтар береді. Саяси білімдер,
сипаттамалар, кеңестер адамдардың күнделікті ... іс - ... ... ... өмірді жетілдіру міндетін де атқарады. Бұл ғылым
саяси институттар мен ... ... ... ... ... қарауда теориялық негіз болады. Оның көмегімен заң шығарушы және
атқарушы органдар ... ... ... мен ... – басқарушылық
шешімдер алдын ала сарапқа салынып, зерттеледі, қоғамда немесе оның жеке
аймақтарында қалыптасып жатқан ... ... ... ... талданады.
Солардың негізінде ол кейбір саяси институттардың жойылып, оның ... ... сай ... келу ... ... ... ... үлгілерін іздестіреді, әлеуметтік – саяси шиеленістерді
ауыртпалықсыз шешу жолдары мен әдістерін көрсетеді.
Ең соңында ... ... ... ... жөн. ... құндылығы саяси процестердің үрдісін айнытпай бейнелеумен
ғана тынбайды. Ол белгілі бір ... ... ... ... озық ... ... ... ғылыми негізделген болжаумен аяқталуы тиіс.
Саяси ғылымның түпкілікті мақсаты да сонда.
2. Саясаттанудың негізгі парадигмалары
Парадигма (гректің paradeiqma – ... үлгі ... ... ... ... шешу үшін үлгі ретінде алынған ... ... ... ... ... ұйымдастырудың қисынын
білдіретін, әлеуметтік құбылыстардың бір тобын теориялық ... ... ... ... ... ... ... Парадигма жасау арқылы
зерттеушіде белгілі бір саяси құбылысты зерделеудің ... ... ... ... орай ол ... ... талдайды, түсіндіреді,
мағлұматтарды жинақтайды, жүйелейді.
“Парадигма” ұғымын ХХ ғасырдың 20 ... ... ... ... ... ... және қоғам тарихн зерттеушісі – Г.Кун. Кейін бұл
ұғым ғылымның ... ... ... ішінде саясаттануда кеңінен
пайдалануда. Кунның ойынша, парадигма ... ... ... ... Сол
бағыт бойынша зерттеуші белгілі бір дәстүрлерге, саяси ... ... ... ... ... ... шешеді. Ол саясаттың барлық
тарихын бір ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... қалыптасқан парадигмаларға өмірдің ... ... ... олар ... ... жаңа ... ... Ол біртіндеп ықпалын кеңітіп, негізделеді және ... ... ... ... оның өзі де осындай күн кешеді,
яғни басқа парадигмамен ауыстырылады.
Саясаттану ... ... келе ... ... ... және ... – сыни деп жүйелеуге болады. Енді
қысқаша соларға тоқталалық.
Теологиялық парадигма. Ол ... ... ... ... Бұл ... ... ғылымның алғашқы дами бастаған кезеңінде
пайда болған. Ол кезде барлық әлеуметтік – ... ... ... құдіретімен жасалады және дамиды делінеді.
Натуралистік парадигма. Ол саясатты ... ... жоқ ... атап ... ... ортамен, биологиялық және
психологиялық ерекшеліктерімен түсіндіреді.
Географиялық ортаның саясатқа ... етуі ... ... ... Платон, Аристотельдер атап айтқан болатын. Алайда оны теориялық
түрде негіздеген француз ойшылы Ж.Боден (1529 – 1596) ... Оның ... әрі ... сол ... философы Ш. Монтескье (1689—1755). Оның ойынша,
географиялық ... ... ... ... рухын, мемлекеттің құрылыс
түрін, қоғамдық құрылыстың сыр-сипатын айқындап, саясатында ... ... Ал ... ... ... ... XX ... теңізге шығар жолы жоқ мемлекеттер даму жағынан артта ... ... ... ... және ... ... деп ... бөлді. Қалай болса да,
бүгінгі таңда ... ... ... оның сыртқы саясатын
қалыптастыруға әсер ететіндігі ... ... ... ... ... ғалымы П.Майер,
австриялық К.Лоренц) саяси процесті адамның туа біткен ... ... ... ... ... ... ... зерттеуді алға тартатын бихевиористерді де жатқызуға болады
(американдық ғалымдар ... ... ... ... ... та ... Ол ... даму
процесін адамның психологиялық қасиеттерімен түсіндіреді. Бұл бағыттың
негізін қалағандар Г. Тард, Г. ... Э. ... Б. ... және ... Б. ... ... ... білу үшін адам өміріндегі қорқыныш, үрей,
торығу, қамығу, ... ... ... сияқты психологиялық құбылыстарды
зерттеп білу қажет дейді. Өйткені, оның ойынша, саяси лидерлерге ... ... осы ... олар ... ... үшін халықтың
осы қасиеттерін ұтымды пайдаланады. ... ... ол, ... ... ... – ел ішінде жоғарыда ... ... ... жасау.
Әлеуметтік парадигма саясаттың табиғаты мен пайда болуын әлеуметтік
факторлар арқылы түсіндіреді. Мысалы, марксизм саясаттың ... ... ... Ол қоғамның әрбір экономикалық базисі (құрылысы)
қажетті түрде өзіне сәйкес қондырма ... ... Яғни ... ... базис негізінде саяси, құқықтық, философиялық, діни, этикалық,
эстетикалық, т.с.с. көзқарастар мен ... ... ... дамыды.
Батыс саясаттануында кең тараған тағы бір тұжырымдамаға ... ... ... ... Оның ... ... Р. Моор, Дж.
Гудмен, Г. Макдональд және т.б. ... ... ... деп ... ойынша бір заңның орнына жаңа өмір талабына сай келетін ... ... ... ... бірін-бірі алмастыруы қоғамды жетілдіреді, алға
жылжытады. Яғни заңдардың алмасуы қоғамның ... ... ... ... ... ... сараптап, талдау үшін, олардың ... ... ... зерделеуі керек.
Әлеуметтік парадигманың бір түрі ретінде мәдениеттанулық ... ... Ол ... мәнін, саяси процестің мазмұнын адамдардың
мәдени даму ... ... ... ... ... Адам соған байланысты саяси өмірде іс-әрекет ... ... ... - сыни ... Ол ... ... оның өз
ішіндегі себептермен, ... ... ... ... және ... келу ... деп екіге бөлуге болады.
Жанжалдық парадигма XIX ғасырда пайда болды. Оның негізін қалағандар К.
Маркс, А. Бентли, Земмель, Козер және т.б. Олар ... ... ... ... рөл ... ... ... бұл теорияны қолдаушыларға Р.
Дарендорф, Дж. Бертон, К. Ледерер және т.б. жатады. Бірақ олар К. ... ... ... тап күресіне, қоғамдық құрылыстың түбегейлі
өзгеруіне апармайды, қоғамдағы ... ... үшін ... тапшылықтан туатын мәселелерді ншешу саяси организмнің өзін-өзі
жетілдіріп, дамытуына әкеледі дейді.
Мәмілеге келу (консенсус) парадигмасының өкілдеріне М. Вебер, Дьюи, ... Т. ... ... Олар ... ... ... жоққа шығармайды. Алайда оларды мәмілеге келуден кейінгі
екінші орынға ... ... ... негізгі әлеуметтік және
мәдени құңдылықтарының, бағдарларының ... ... ... ... ... түрде реттеп, шешуге, қоғамда ... ... ... Олар ... мәселелерді шешуге күш
қолдануға, ... ... ... ... ... Бұл ... орта топ санының көбеюі арқасында Батыс елдерінде таптық
қарсыласу жойылды дей келіп, оның ... ... ... үміт ... ... ... мен ... түрлері осындай.
3. Саясаттанудың басқа қоғамдық ғылымдармен байланысы және оны оқып-білудің
маңызы
Саясаттану басқа қоғамдық ғылымдармен тығыз байланыста ... ... ... ... ... ... өмір. Олар бірталай ортақ
ұғымдарды да пайдаланаді. Бірақ та әрбір ... ... ... ... ... ... басқа гуманитарлық ғылымдар ... ... ... ... алған ләзім.
Саясаттану ең алдымен фәлсафамен (философиямен) тығыз ...... ... және ... ... ... ... зандылықтары
туралы ғылым. Ол тіршіліктің түпкілікті себептерін, рухани-байлықтардың
негізінде не жатқанын және т.с.с ... ... ... ... ... ол ... ... сияқты саясаттануға жалпы әдістемелік ғылым болып
келеді. Ол саясатты фәлсафалық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... береді. Бірақ ол мәселелерді,
құбылыстарды, өмірдің жекелеген жақтарын ... ... ... ... ... қоғам өмірінің саяси саласындағы жалпы заң-
дылықтарды нақтылайды, айқындайды, саяси ... ... ... ... ... ... ... өмірдің жалпы
жақтарын қарастырғанда фәлсафа тұжырымдарына сүйенеді, ал саясаттың нақтылы
жақтарына ... ... ... ... ... теориямен өзара байланысты. Сая-си экономия
саяси ... ... ... дәлелдей отырып, ол процестердің
негізінде әр түрлі әлеуметтік ... өз ... ... ... ... жатқанына көз жеткізеді. Саясаттану экономикалық саясатты дайындау
және іске ... ол ... ... ... ... ғылыми
түрде негіздейді.
Саясаттану құқықтық ғылыммен тығыз байланысты. Құқық адамдардың
қоғамдағы қатынастары мен ... ... ... Ол ... ... іске ... құқықтық тетіктерін көрсетеді, кұкықтық
және мемлекеттік нормалар мен институттардың қиысқан, ... ... ... К.Маркс заңға айналдырылған экономикалық үстем таптың
еркі деп атаған.
Саясаттану құқықтануға жалпы теория, оның теориялық-
әдістемелік ... ... ... ... ... әлеуметтік,
оның ішінде құқықтық ережелер мен қатынастар жалпыға
міндетті сипат алып орындалмайды. Сонымен қатар құқықтык
тұрғыда қалыптаспай саяси өкімет те әдеттегі қызметін ... ... ... бірі — ... ... ... ... бір заңдылықтарға бағынып, іс жүзінде белгілі
бір ... ... ... дамып, өзгеріп отыратын процесс ретінде
қарайды әлеуметтану оған ... ... ... ... өлшем ретінде қарап,
әлеуметтік ортаның саяси салаға етер әсерін ... Оның ... ... және ... дамытуға саясат не бере алады және
саясатты жетілдіру үшін ... не ... ... Сайып келгенде,
саясаттанудың негізгі назары саясатта болса, әлеуметтанудың назары ... ... ... ... ... ... ... саясаттануды
сандық әдіс-тәсілдерді пайдалануға байланысты күшейе түседі.
Тарих болса жүйелі, дәйекті түрде ... ... ... ... ... мен идеялардың дамуы туралы деректерді жинап, суреттейді.
Аты ... ... ... ... ... да ... ... Солай бола тұра саясаттанудың өзіне тән зерттеу
объектісі бар. Оған қоғамның саяси саласы, ондағы ... ... ... саяси
құбылыстар мен процестер жатады.
Саяси білім азаматқа өмір ... ... ... және саяси құрылысты,
мемлекеттегі өз орны мен рөлін, ... мен ... ... ... ... ... Оның мақсаты — адамды күрделі ... ... жол таба ... ... ... мүдделері мен құқығын
сыйлай ... өз ... ... ... ... Сонымен қатар ол
азаматтарды демократиялық тәртіпті және оны ... ... ... ... ... ... ... берік саяси тәртіпсіз жеке
адамның шын ... ... ... ... ... саяси білімнің мақсатын негізінен азаматтардың арасында "этикалық
парызды" насихаттауға, оларды мемлекет және оның ... ... ... ... ... әрқашан дайын болуды
қалыптастыруға саятын. Ең ... тек ... ... ... ... көзқарас Еуропада, әсіресе Германияда, XX ... ... ... орын ... Ал ... ... жылдар бойы саяси білімнің
пайдалы нәтижеге жетуді көздеген прагматикалық ... ... ... ... ... ... ... басқа адамдармен өркениетті карым-
катынаста, ... ... ... Әр ... ... онша ... қатты қиналтпай реттеуге баулиды. Қазір
демократиялық елдерде саяси білім жүйесі еуропалық және ... ... ... мемлекетпен қатар жеке тұлғалардың мүдделерін
үйлестіре, ескере отырып шешуге тырысады.
Біздің заманымызда қандай кәсіппен айналысқанына қарамастан, ... мен ... әр ... ... ... ол ... ... тіршілік
еткендіктен басқа адамдармен және мемлекетпен сөз жоқ ... ... ... Мұндай білімі жоқ адам саяси істерде амал-айла, қулықтың құлы ... Оны ... ... ... ... өз ... ... істейді.
Азаматтардың көпшілік саяси сауаттылығы қоғам үшін де қажет. ... ... бір ... дара әкімшілігіне негізделген үкімет
жүйесінен, қатал, деспоттық басқарудан, ... ... ... ... ... ... тиімсіз түрлерінен сақтандырады.
Сондықтан адамдарды біріктіріп бір мемлекеттің ... ... ... тек жеке адам ғана ... ... ... ... және ол осы бағытта
талмай ... ... ... ... ... ... ... баянды етуге, билік
құрылымдарын қалыптастыруға, қоғамдық өмірді демократияландыру, саяси
мәдениетті сомдау, өсіп келе ... ... ... ... ... оқып-үйренудің маңызы өте зор.
4. Саяси билік пен мемлекеттік билік
Биліктің легитимдігі
Билік саяси және мемлекеттік болып екіге бөлінеді. Бұл ... ... бар. ... ... кеңестік дәуірде бұл ұғымдарды теңестіріп,
бірыңғайлау саяси жүйенің барлық құрылымын мемлекеттендіруінің тәсілдемелік
негізі болды.
Саяси ... ... ... жеке ... ... тұжырымдалған өз еркін
жүргізу мүмкіндігін білдіреді. Ал мемлекеттік билікке барлық адамдарға
міндетті ... ... ... құқығы бар заңдар мен ұйымдарды сақтау
үшін ерекше күштеу аппаратына сүйенетін саяси биліктің түрі жатады. Бұдан
біз ... ... ... ... ... кең екендігін
байқаймыз. Себебі, біріншіден, саяси билік адамзат тарихының ... ... ... ... ... қауым кезінде ақсақалдар
кеңесінің, веченің (Ежелгі ... ... ... ... вече
соттарының және т. б. билігі болды. ... ... ... тек ... арқылы ғана емес, сонымен ... ... ... ... (БҰҰ, НАТО және т. б.) ... ... жүйенің басқа
элементтері арқылы да билігін жүргізеді. Үшіншіден, мемлекеттік билік,
жоғарыда көрсетілгеніндей, ерекше ... ... ... және ... ... ... ... тегіс бағынады. Мемлекеттік билік саяси
биліктің ең жоғары, ең ... ең ... ... оның ... ... ... ... заңдылығы оның легитимдігінен білінеді. Легитимдік
(латын тілінде заңдылық, шындық деген мағынаны білдіреді) ... ... етіп ... ... билікті мойындауы, оның заңдылығы мен
шешімдерін растауы.
Демократиялық жағдайда мемлекеттік билік легитимді болуы үшін ... шарт ... 1) ол ... қалауы бойынша қалыптасуы және көпшіліктің
еркіне қарай орындалуы керек. Яғни, мемлекеттік биліктің иесін тура немесе
жанама түрде ... бір ... ... ... ... және оның жұмысын
бақылап отыруға мүмкіндік болуы тиіс; 2) ... ... ... сәйкес жүзеге асырылуы керек.
Немістің көрнекті ғалымы Макс ... ... ... ... ... ... ретінде үш үлгісін көрсетті. Ең біріншісі – ... Ол ... ерте ... ... ... ... ... әбден
бойлары үйреніп, дұрыс деп тапқан салт-дәстүрлерге сүйеңді. ... ... ... ... де) хан, ... патша, шах, әмір және т. б.
билігін ... ... ... деп ... Билік әкеден балаға мирас болып
қалып келді, орны жұрт ата-салтымыз деп ... ... ... ... легитимдік жатады. Мұнда өзінің ерекше
батырлығымен, адалдылығымен немесе басқа үлгілі қабілет-қасиеттерімен көзге
түскен адамды басшы етіп ... ... ... ... ... тек сол
көсемге беріліп, соған ғана сенеді. Мысалы, ... ... ... ... және т. б. Ол ... жеке басқа табыну дәрежесіне жетті.
Харизма деген сөздің өзі де ... ... ... жеке ... деген мағынаны білдіреді.
Үшінші түріне Вебер ақыл-парасаттың, құқықтың легитимдігін ... ... ... ... ... ... тұлғаға байланысты емес,
қазіргі саяси құрылым орнатқан құқықтық ережелерге, тәртіптің ақыл-ойға
сыйымдылығына негізделеді. ... ... ... ... ... ... өмір ... демократиялық талаптарға сәйкес келе ме, жоқ па сонымен
анықталады.
Легитимдіктің ... екі түрі ... және ... ... ... ... түрі ... дамыған елдерге тән. Шығыс елдерінің саяси
қайраткерлері биліктің легитимділігіне зор ... ... ... ... ... етіп ... ... тәртіпке сенуі керек. Сонда ғана оны
жұртшылық қолдайды және ол ... ... ... ... ... легитимдігінің ең биік дәрежесіне
конституция жатады. 1995 жылғы 30 ... ... ... ... ... жаңа ... ... билікке
нақтылы легитимдік берді. Онда Қазақстан Республикасын демократиялық,
зайырлы, ... және ... ... деп ... Оның ең ... – адам және ... өмірі, құқықтары мен бостандықтары. Қазақстан
Республикасы — президенттік басқару нысанындағы біртұтас ... ... ... ...... Республикада мемлекеттік
билік біртұтас, ол Конституция мен заңдар негізінде заң ... ... сот ... бөліну, олардың тежемелік әрі ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады.
Республика Президенті мемлекет басшысы, оның ең жоғары лауазымды тұлғасы
болып табылады. Ол – ... пен ... ... бірлігінің, Конституцияның
мызғымастығының, адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының рәмізі әрі
кепілі. ... – заң ... ... жүзеге асыратын республиканың ең
жоғары өкілді органы. Сот билігі азаматтардың құқықтарын, бостандықтары мен
заңды мүдделерін қорғауды ... ... ... Конституциялық Кеңес
республиканың бүкіл аумағында ... ... ... қарауды қамтамасыз ететін мемлекеттік орган болып саналады.
Саяси билік мәселесін сөз ... оның ... ... Олар ... өмірдің қолайлы, орнықты қалпын қамтамасыз ету үшін
қажет. Оған мыналар жатады: легитимдік принципі ... ... ... ... ... ғана өзін сенімді, еркін сезіне алады), қорғау принципі
(билікті сан түрлі әдістермен қолда ұстай білу және оны ... ... ... ... ... ... өтімді, ықпалды, табанды болғаны
жөн, онсыз билік билік бола алмайды), сыр бермеу принципі (билік үшін ... ...... ... бұрын айтып қою).
Қолдағы билікті атқара да білу керек. Бұл оңай шаруа емес, ... ... десе де ... Себебі, кемшіліктің көбі билікті қолдану барысында
жіберіледі. Билікті атқару тетігіне заң ... ... ... ... ... Оның да ... ... бар. Оларға жататындар:
іштей еріксіздік (әміршінің өз билігі өзінде бола бермейді), сақтық ... ... ... ... дәлме-дәл есептеп алған дұрыс),
қызметтестік (биліктің мықтылығы бірлесіп іс басқара білуде), шыдамдылық
(әмірші ... ... ... ... ... ымыраға келушілік
(биліктің кисыны жағдайға байланысты болуы ... ... ... ... ... ... бірлестіктерге, блоктарға енуге
немесе олардан іргені ... ... тура ... ... ... ... ... жауапкершілігін сезінгені абзал), ұлылық ... ... ішкі ... ... ... ... ... тұрақтылық, өзара сындылық және
т.с.с. Билік – ... ... ... ... ... соңғы қорытынды сөзді айта білгеннің де маңызы зор.
Қоғамдық өмірді ... ... ... ... ... ... түрі бар.
Мысалы, бұрынғы Кеңес өкіметі кезінде ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдау және т. б. бәрі
қатал орталықтанған еді. Бұл билік қоғамның прогресті дамуына жол бермейді.
Ал ... ... қай ... ... ... ... анархизмді
уағыздайды. Бұл жолдың да болашағы жоқ. Сондықтан алдыңғы қатарлы дамыған
елдер биліктің орталықтануы мен ... ... ... бас ... ... ... ... қабылдауға, билікке қатысуын қалайды.
Coдан да болар қоғамның қарқындап дамуына жағдай ... ... ... жайлы саналатын қазіргі өркениетті елдер деп аталып жүрген
мемлекеттердегі демократиялық республика, конституциялық монархия және ... ... ... ... деп ... ... ... жүзеге асырылу тәсіліне және құрылысына қарай басқару түрі
және мемлекеттік құрылысы болып бөлінеді.
Басқару түрі жоғарғы өкімет билігі ... ... ... ... ... ... ... және республикалық болып екіге
бөлінеді.
Монархия деп мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... ол әкеден балаға мұра ретінде ... ... Оны хан, ... ... ... деп ... мүмкін. (Монарх
мемлекет басшысы болған кезде оған сол елдің король, император, ұлы герцог
сияқты ... ... ... ... өз ... ... ... және конституциялық болып
екіге бөлінеді. Абсолюттік монархия деп жоғарғы ... ... ... ... ... де шектелместен бір ... ... ... ... құрылысты айтады. Ертеде баскарудың мұндай түрі ... ... ... Ресейде де (Романовтар династиясы басқарған шақта)
болатын. Қазіргі дамыған елдердің ешқайсысында басқарудың ... түрі ... ... ... ... белгілі дәрежеде заң шығаратын
билік парламентпен шектеледі. Басқарудың мұндай түрі алғаш рет ... ... және ... ... ойдағыдай қызмет етуде. Қазір
конституциялық монархиялық құрылыс ... ... ... ... ... ... Люксембург, Морокко, Сауд Аравиясы, Швеция,
Жапония және т. б. елдерде сақталған.
Республика деп мемлекеттік биліктің барлық ... ... ... бір
уақытқа сайланатын немесе өкілдік мекемелер (Парламент) арқылы қалылтасатын
мемлекеттік басқарудың түрін айтады.
Республика президенттік, ... және ... ... ... ... үшке ... ... басқаруда, әдетте,
мемлекеттіңде, үкіметтіңде басшысы ... ... ... Оны ... ... ... мүмкін. Егер президентті парламент немесе соның
негізінде құрылған коллегия сайласа, оны "парламенттік президент" ... ... ... ... бар ... ... Констатуция бойынша оған
белгілі бір құқықтар беріледі. Бірақ ол құқықтарды жүзеге асыру үшін тиісті
құжатқа премьер-министр ңемесе ... ... ... қолы ... күші ... ... ... айтқанда, ондай президенттің билігі
шамалы болады. Мысалы, Үңдістанда, Италияда солай.
Ал егер президентті ... ... ... ... ... ... ... ондай мемлекетті президенттік республика дейді. Ондай президенттің
билігі зор. ... АҚШ, ... т.б. ... ... атқарушы билік тікелей
парламентке бағынбайды. Президент үкіметті өзі тағайындап, өзі басқарады.
Мұндай билік алғаш рет ... ... Бұл ... ... ... ішінде ең үлгілісіне жататындықтан оған толығырақ тоқталайық,
АҚШ-та президент 4 жылға сайланады. Онда ... ... ... де, ... де ... Ол ... аты) басшыларын, министрлер кабинетін және ... Олар тек ... ғана есеп ... Оның ... ... ... халықаралық келіссөздерді жүргізге құқығы
бар. Атқарушы билік шеңберіндегі шешімдердің ... ... ... ... ішкі және ... ... бағыттарын айқындайды, тұрақтылықты
бейнелейді. Ал үкімет бұл ... ... ... елді ... ... Президенггік билік төрелік ететін әділ ... ... ... Мысалы, экономикалық бағыт қиыншылықтар тудырса,
үкімет алмасуы мүмкін. Жаңа үкімет-басқа саясат жүргізеді, ал ... ... ... қала ... ... біз президенттік басқарудың билігі
зор екенін көреміз. Бірақ бұл ... де шегі бар. Ең ... ... ... өкілеттігі жоқ. Ол бюджетті де шеше алмайды (оны ... ... ... қай тағайындауын болса да бұза алады (оны
"право вето" деп ... ... ... орнықан ала алады (оны
"импичмент" дейді). Мысалы, АҚШ-тың бұрықғы президентінің бірі ... ісі" үшін ... ... үйінде орналасқан демократтардың
штаб-пәтеріне жасырын тыңдау құрылғысын қоймақ болғаны үшін) отставкаға
кетуге ... ... Егер ... ... бұзса, не мемлекетке
опасыздық жасаса, Конгресс оны ... ... ... ... ол ... келіспесе, ол үшін оны босата алмайды. ... ... ... ... қең ... ... ... Ресейде, Қазақстан және
ТМД елдерінің басқа республикаларында да орнауда.
Парламенттік тәртіпте елдің жоғарғы басшысы ... ... ... ... ... те, атқарушы билік те парламентке тәуедді. Ол салықты
белгілейді, бюджетгі ... ... ... ... ... ... ... соғыс аша ... ... ... және т. ... кезде көпгеген елдердің парламенті екі палатадан тұрады.
Феодалдық мемлекеттерде ол елдің өкілдігін үйлестіруге мүмкіндік ... ... ... оны ... етуші топтар заңгерлерді "шектен тыс
демократияландыруға" жібермеу үшін парламент ішінде ... ... ... ... ... жалпыға бірдей тікелей сайлау арқылы қалыптасады.
Жоғарғы палатаның құрылуы әр түрлі болады. ... ... ... палатасына (Лордтар палатасы) мұрагерлікпен өмірбойы болатын пэрлер
(жоғарғы аристократтық атақ), ондай құқығы жоқ ... және ... ... ... ... АҚШ-та сенатқа (Конгрестің жоғарғы
палатасы) әр штаттан ... ... ... емес) екі өкілден сайланады.
Германияда жоғарғы палатаның депутаттарын әр жердің үкіметі тағайындайды.
Көп елдерде белгілі бір дәрежедегі адамдарды парламентке ... ... ... ... бұл ереже мемлекеттік, қарулы күштер, ... ... ... ... ... ... ету, сыбайлас жемқорлықты өрбітпеу үшін ... ... ... ... мемлекеттік және жеке меншік фирмаларда,
компанияларда қызмет етуге ... ... ... мен ... ... мәліметтерді өздерінің жеке басының бабына пайдалануларына
рұқсат етілмейді.
Парламент ... және ... ... ... ... әдетте, кішкентай елдерде ... ... ... ірі және ... ... екі ... ... болып
келеді. Мысалы, АҚШ-та, Англияда, Германияда, Францияда және т. ... ... ... ... есеп беруді талап етуіне, ең
маңызды саяси шараларды бекітуге, ... ... ... ... ... ең ... ... – үкіметке сенім білдіріле ме, жоқ па, ол дауыс ... ... ... ... ... ... алудың айналасында болады.
Мысалы, Германия, Ұлыбритания және т. б. елдерде демократиялық ... өмір ... ... ... ... ... ... Егер
сенімсіздік білдірілсе, кабинеттің отставкаға кетуіне тура келеді.
Әр елде ... әр ... ... ... АҚШ, ... және ... көптеген елдерінде оны Конгресс, Польша мен Финлявдияда -
Сейм, Иран менТурцияда - ... ... - ... ... - ... - ... жиналыс дейді.
Республиканың үшінші түріне аралас (оны жартылай президенттік немесе
президенттік-парламенттік деп атайды) республика жатады. Мұнда ... ... те ... ... ... Үкіметке екі жақты
(Президенттің алдыңда да және парламенттің алдында да) ... ... ... ... ... ... ... Сонымен
катар оған Австрия, Ирландия, ... ... ... және ... ... ... ... түрімен қатар құрылысына қарай да ерекшеленеді. Мемлекет
құрылысы орталық өкімет пен жергілікті ... ... ... ... Ол ... ... және конфедеративтік
болып үш түрге бөлінеді.
Унитарлық (латынның ... ... ... ... құрылыста саяси
билік бір орталыққа бағынады, мемлекеттің ішінде өз алдына бөлек ... жол ... Оның ... ... бір ... ... жоғары органдар жүйесі, азаматтығы ортақ. ... ... ... Италия, Қазақстан, Польша, ... ... ... және т. б. ... деп белгілі бір саяси тәуелсіздігі бар бірнеше мемлекеттік
құрылымдардың бірігіп одақтық жаңа бір ... ... ... ... оған ... ... міндеттерінің арасындағы айырмашылықтар
жалпымемлекеттік конституциямен реттеледі. Әрбір субъектінің өзінің ... (заң ... ... сот) ... болады. Бірақ олар орталық
институттарға бағынуы тиіс. Мысалы, ... ... ... ... АҚШ, Бельгия, Бразилия, Германия, ... ... ... ... және. т. б. жатады.
Конфедерация деп өздерінің кейбір амал-әрекеттерін ... ... ... ... ... және ... ... асыру үшін
бірлескен егеменді елдер одағын айтады. Онда жалпыодақтық азаматтық ... ... ... ... ... міндетті заң шығарушы билік болмайды.
Оның ... ... оған ... ... бекітілуінен өтуі керек.
Конфедерация өмірде сирек кездеседі. Мысалы, ол 1848 ... ... ... ... ... ... штаттарында, 1981-1989
жылдары Сенегамбияда болды. Қазір конфедерацияға ... ... ... ... ойы ... ... ... өзіндік құрылысымен ғана емес саяси тәртібі
жағынан да ерекшеленеді. Бірақ біз ол ... ... ... ... ... ... Сондықтан оғаң қазір тоқталмаймыз.
6. Саяси тәртіп (режим)
Саяси ... деп ... ... ... басқарудың әдіс-тәсілдер
жиынтығын,азаматтардың қашықтарымен еркіндіктерінің ... ... ... ... ... және ... қарсы
(антидемократиялық) деп үлкен екі топқа бөледі.
Демократиялық тәртіпке халықты биліктің қайнар көзі деп ... ... ... шешуге құқық берілген және ол үшін қажетті жағдайлар
жасалған биліктің түрі, қоғамның ... - ... ... ... тәртіпте азаматтардың негізгі құқықтары мен еркіндіктеріне кепілдік
беріледі, әр түрлі әлеуметтік топтардың ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Саяси өмір
демократиялық негізде кең өріс алады. Саясат мәселелері ашық ... ... тыс ... жол ... ... ... ... құқықтар мен еркіндіктер, олардың саяси көңілін білдіру
түрлері айқындалады жалпыға бірдей сайлау құқығы орнатылады.
Сонымен қатар демократиялық тәртіп ... ... ... ... ... ... арқылы, жүйелі түрде өткізілетін сайлау. Ол амал-
айласыз, қулық-сұмдықсыз жүргізілсе және оны шынайы ... ... ғана адал ... Егер ... ... бір ... ... да сайлау адалдыққа жатапайды. Шынайы сайыс ... ... ... ... ... ... бар әр түрлі топтар мен жеке
тұлғалар болуын айтады. Егер бір ... ... ... ... ... ... сайлау жарыс арқылы өтпегені. ... ... ... белгілі бір мерзімде өткізілуін айтады.
2. Үкіметтің сайлау арқылы дүниеге келуі. Демократияны қамтамасыз ету
үшін сайлаудың ... ... ... жеткіліксіз. Мысалы, Латын
Америкасында сайлау жиі болып ... ... ... кейін көп ұзамай әскери
төңкеріс жасалып, билік басына басқа біреу келіп ... ... Бұл ... Себебі өкімет басына сайлау арқылы келу керек.
3. Демократия жеке тұлғалар мен аз ғана ... да ... ... ... азшылықтың көпшілікке бағынуын айтады. Бірақ ол ... ... жеке ... мен аз ғана ... ... ... демократиялы бола алады.
Демократиялық тәртіп президенттік және парламенттік болып екіге
бөлінеді.
Антидемократиялық тәртіп ... және ... ... ... ... бүтіндей, тұтас, жалпы деген сөзінен) тәртіп деп
қоғам, адам ... ... ... ... мемлекеттік бақылауға
алынған мемлекеттік – саяси құрылымды айmaды. Онда ... ... ... ... ... ... адамдардың жеке өмірі және
т.б. - бәрі тегіс бақылаудың астында болады. ... ... мен ... ... ... жұмыстарына тыйым
салынады, жазалау, қуғын-сүргін күшейеді, террорлық полициялық бақылау
орнайды.
Тоталитарлық тәртіпте жалғыз көпшілік партия ... ... ... Ол ... оған ... ... ез еркімен және демократиялық
жолмен ұйымдаспайды. ... ... ... ... ... ... коғамда идеологияның рөлі үстемдік етеді. Ол барлық бұқаралық
ақпарат құралдарын пайдаланады. Солардың ... ... өз ... ... тырысады. Идеологияны көсем ... Ол ... биік бір ... ... жету ... ... Ол
Гитлердің айтқанындай, басқалармен салыстырғанда бір нәсіл не ... ... ... ... ... ... Сталиннің бұрмаланған социализм идеялары ... ... ... ... ... ... тәртіп деп күштеуге, жеке адамның билігіне негізделген
мемлекеттік-саяси құрылысты айтады. Мұнда ... ... ... ... – жойылмайды, дегенмен, ол кеңесші ... ... ... ... ... ... ... партия болмайды. Экономика қатал бақылауға алынбайды, күштеу
әдістері де азырақ ... ... ол ... ... ... ... ... сүйенеді. Азаматтар мен қоғамдық ұйымдардың сайси
құқықтары мен бостандықтары ... ... ... ... ... ... ... Олардың жұмыстары мемлекет басшысының
ырқына бейімделеді. ... ... ... ... ... ... кезіндегі Испанияны, қазіргі Иорданияны, Индонезияны,
Морокко, Кувейтті, Сауд Аравиясын және т.б. ... ... ... әсіресе, Латын Америкасында жиі кездеседі.
Тоталитарлық және авторитарлық саяси тәртіппен демократиялық ... әр елде әр ... ... Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия,
Италия, Жапонияда буржуазиялық демократиялық тәртіп АҚШ-тың әскери күшінің
көмегінің арқасында ... ... ... ... ... ... капиталистік елдердің қаржылық-экономикалық, саяси және моральдық-
психологиялық қолдауының, сүйемелдеуінің арқасында жүзеге ... ... ... ... мен ... ... Одағы республикаларының демократиялық
тәртіпке өту барысында ... ... ... болады. Бірақ ол үшін бұл
елдер Батыстың талабына сәйкес дамуы шарт. Сол ... ... ... да ... Біз үшін ... ... өту қосымша
киындықтар тудырады. Себебі, бізде нарықтық ... ... Оның ... ... ... ... әлі жеткілікті
дамымаған. Сондықтан демократиялық жолға түсу ұзақ та күрделі болмақ.
Сайып келгенде, саяси жүйе қоғамның ... сан ... ... ... Ол орасан зор үйлестіру және жинақтау қызметін ... ... және оның ... ... мен жеке ... ... ... саяси жүйенің қаншалықты орнықты, жақсы жұмыс істеуіне байланысты.
Оны толық түсіну үшін ... ... ... ... ... оқып білу керек.
Әдебиеттер тізімі:
1. Д.Жамбылов Саясаттану. Алматы – 2003
2. «Жұлдыз», № 6, 2002
3. «Ақиқат» №5 2003
4.  «Егеменді Қазақстан» 2001
5. Борисов П. ... ... ... Н. Ә. ... тоғысында», Алматы, 1996

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ( оқу құралы )501 бет
Қылмыс және қылмыстық құқық68 бет
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыру әдістемесінің теориялық негізі48 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Mario ойынның алғашқы ұғымдары12 бет
Windows жүйесінің негізгі ұғымдары6 бет
WINDOWS-тың негізгі ұғымдарымен танысу6 бет
«жанұя» және «неке» ұғымдары4 бет
«Қазақ халқының идеалындағы «жетілген адам», «толық адам» ұғымдары»6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь