Жоңғар Шапқыншылығы

1 Жоңғар Шапқыншылығы
2 Қазақ хандығының Ойраттармен қақтығысы
3 Ойрат.қытай соғыстары
4 Үш жүздің бірігуі
5 Болат ханның үш жүздің басын косуы
6 Аңырақай шайқасы
7 Абылай хан
8 Жоңғар мемлекетінің әскери күш.қуатының нығаюы
9 Жоңғарлардың Қазақстан аумағында басқыншылық соғыс жүргізуінің себептері
10 «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама»
11 Қазақтардың жеңілу себептері
12 Жоңғар агрессиясының салдарлары
13 Сыртқы сілтеме
14 Пайдаланылған әдебиеттер
Жоңғар Шапқыншылығы

Жоңғар Шапқыншылығы, жоңғар-қазақ соғыстары (Ұлы Отан соғысы деп те аталады) – Қазақ хандығы құрылған кезден бастап, 18 ғасырдың 50-жылдарына дейін оның аумағына ойраттардың бірде өршелене, бірде беті қайта жасаған шапқыншылықтары. Қазақ халқы ойраттарды алғашқыда қалмақтар, кейін жоңғарлар деп атаған (қ. Жоңғар хандығы). 15 ғасырдың 50-жылдары ойраттардың қалмақ тайпасының билеушісі Үз-Темір тайшы өздерімен іргелес жатқан қазақ даласына шабуыл ұйымдастырады. Дешті Қыпшаққа баса-көктеп кіріп, Ақ Орданы ойрандады. Сыр бойына жетіп, қазақ ұлыстарын оңтүстік-шығысқа қарай ығыстырып, Түркістанды, Ташкентті басып алды. 15 ғасырдың 70-жылдары ойраттар шабуылдары жиілей түсті. Қазақ ханы Таһир (Тайыр) ойраттардың жолына кедергі жасау мақсатында Жетісуда ірі Жатан бекінісін салдырды. 16 ғасырдың екінші жартысында Ақназар хан тұсында қазақ әскері ойраттарға қарсы тойтарыс беріп, үлкен жеңістерге қол жеткізді. Тәуекел хан билік еткен тұста да қазақ жасақтары жау әскеріне қарсы күйрете соққы берген. Ойраттар Сырдария бойындағы сауда орталықтарын басып алғысы келді. Бұлай жорамалдауға ағылшын көпесі әрі саяхатшысы Дженкинсонның келтірген мәліметтері негіз бола алады. Ол 1557 жылы Орта Азиядан Қытайға өтпекші болғанда, оған қазақтар мен ойраттардың Ташкент қаласы үшін жүргізген соғысы кедергі жасаған.
1.Қазақ энциклопедиясы, 4 том;
2.Қазақстан тарихы (XVIII ғасыр — 1914 жыл). Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Қабылдинов З.Е., Қайыпбаева А.Т.Алматы: Атамұра,
2008.— 352 бет, суретті, карталы. ISBN 9965-34-816-2
        
        Жоңғар Шапқыншылығы
Жоңғар ШапқыншылығыМазмұны1 Жоңғар Шапқыншылығы2 Қазақ хандығының Ойраттармен қақтығысы3 Ойрат-қытай соғыстары4 Үш жүздің бірігуі5 Болат ханның үш жүздің басын ... ... ... ... хан8 ... ... ... күш-қуатының нығаюы9 Жоңғарлардың Қазақстан аумағында басқыншылық соғыс жүргізуінің себептері10 11 Қазақтардың жеңілу себептері12 Жоңғар агрессиясының ... ... ... ... ... Шапқыншылығы
Жоңғар Шапқыншылығы, жоңғар-қазақ соғыстары (Ұлы Отан соғысы деп те ... - ... ... ... ... ... 18 ... 50-жылдарына дейін оның аумағына ойраттардың бірде өршелене, бірде беті қайта жасаған шапқыншылықтары. Қазақ халқы ойраттарды алғашқыда қалмақтар, ... ... деп ... (қ. Жоңғар хандығы). 15 ғасырдың 50-жылдары ойраттардың қалмақ тайпасының билеушісі Үз-Темір тайшы өздерімен іргелес жатқан қазақ даласына шабуыл ... ... ... ... кіріп, Ақ Орданы ойрандады. Сыр бойына жетіп, қазақ ... ... ... ... Түркістанды, Ташкентті басып алды. 15 ғасырдың 70-жылдары ойраттар шабуылдары жиілей ... ... ханы ... (Тайыр) ойраттардың жолына кедергі жасау мақсатында Жетісуда ірі Жатан бекінісін салдырды. 16 ғасырдың екінші жартысында Ақназар хан тұсында ... ... ... ... тойтарыс беріп, үлкен жеңістерге қол жеткізді. Тәуекел хан билік еткен тұста да қазақ жасақтары жау әскеріне ... ... ... берген. Ойраттар Сырдария бойындағы сауда орталықтарын басып алғысы келді. Бұлай жорамалдауға ағылшын көпесі әрі саяхатшысы Дженкинсонның ... ... ... бола ... Ол 1557 жылы Орта ... ... ... болғанда, оған қазақтар мен ойраттардың Ташкент қаласы үшін жүргізген соғысы кедергі жасаған.
Қазақ хандығының ... ... ... орта шені мен оның ... ... ... ... билеушілеріне қарсы күресте едәуір басым түскен. Өйткені бұл кезде ойрат нояндары Моғолстанға қарсы ... және ... ... өз ... алаауыздық салдарынан біршама әлсіреген болатын. Орыс патшасы Иван IV-нің Ноғай ұлыстарына жіберген елшісі Данила Губин Мәскеуге қазақтардың ... және ... ... ... жайында хабарлаған. 1594 жылдың басында Мәскеуде болған Тәуекел ханның ... ... те ... ... келтіреді. Ол Тәуекелдің інісі Шах-Мұхамедтің қалмақтарға хан болғанын патша сарайында болған әңгімесінде баяндаған. Жоңғар хандығына ... төрт ... ... ... ... Батыр қонтайшының тұсында өрши түсті. Соның ішінде 1635, 1643 - 44, 1651 - 52 ... ... ... жасалған жорықтардың зардаптары ауыр болды. 1643 жылы Батыр қонтайшының туы астында 50000 жоңғар әскері Жәңгір хан бастаған қазақ ... ... ірі ... ... Қазақтарға қарсы бұл қанды жорыққа халха тайпасының билеушісі Алтын ханның баласы Омбо Эрдени әскері де ат салысты. Кейбір деректерге ... бұл ... Еділ ... да ... Жәңгір хан бастаған 600 ғана қазақ әскері (кейбір ... бұл ... ... сарбаздар саны, ал қазақ әскерлері бұдан әлдеқайда көп болған деп есептейді) қорғаныс ұйымдастырып, ... ... ... ... ... сарбаздарымен тізе қосып, 10 мыңдық жау әскерінің шабуылын тежеген (қ. Орбұлақ шайқасы). 1681 - 84 ... ... ... ... Рабдан Қазақстанның оңт. аудандарына басып кірді. Қазақ ханы Тәуке хан шайқаста жеңіліске ұшырап, оның баласын ойраттар тұтқынға алды. 1684 ... ... ... ... тағы да ... ... ... қаласын талан-таражға салды. Қазақтардың әлсіреген халін пайдаланған Аюке бастаған Еділ ... да ... мен ... ... ... ... ... біріккен әскеріне шабуыл жасады.Ойрат-қытай соғыстары
1690 - 97 жылдары ойрат-қытай соғыстары ... ... ... бір ... ... ... кетуіне мәжбүр етіп, олардың қазақ жеріне шабуылдарының қарқынын біршама бәсеңдетті. Осыны пайдаланып Тәуке хан 1698 жылы ... да, Еділ ... да ... соққы берді.
Жоңғарлардың жаңа шабуылының басталуы 17 ғасырдың 80-жылдарында Тәуке жоңғарлардың қолында қалған баласын қайтаруды талап етті. Баласымен бірге еріп ... 500-ге жуық ... ... ... ... ... ... кейін қазақ-жоңғар қатынасы одан әрі шиеленісе түсті. 1708 жылы жоңғарлардың жаңа шабуылы басталды. Бұл ... ... ... ... ... айтарлықтай нұқсан келтірді. 1710 - 11 жылдары Жоңғар шапқыншылығы қазақтар мен ... ... ... Ташкентке қарай ығысуға мәжбүр етті.Үш жүздің бірігуі
1710 жылы Үш жүздің басын қосқан Қарақұм жиынында жауға қарсы күш біріктіріп тойтарыс беру ... ... ... ... ... ... ... қолбасшысы болып бекітілді. 1711 - 12 жылдары 50 мың адамдық Қазақ хандығының әскері Жоңғар хандығына басып кірді. Бұл ... ... ... ... күтпеген болатын. 1713 жылы ойраттардың 3000 адамы бар ... ... ... шабуылы жеңіліске ұшырады. 1715 - 23 жылдары ойраттардың негізгі әскери күші Цин ... ... ... соғысып жатыр еді. 1722 жылы Цин императоры Кансидің өлімінен соң Севан Рабдан енді басты күшті ... ... ... ... ... ... күтпеген қазақ қолы соғысқа дайын емес болатын. Әскер күшін біріктіріп үлгермеген қазақ хандары елдің орталық аудандарына ... ... ... 1723 жылы ... Рабданның 100 000 адамдық жасағын бастаған оның балалары Қалдан Серен мен Шоно қазақ ауылдарына басып кіріп, ... ... ... ... ... 1723 - 27 ... аралығында тағы да бірнеше рет қайталанды. Бұл ... ... ... ... сұлама" деген атпен қалған ел басына күн туған ауыр кезең еді. Тек 1726 жылы ... ... ... мен ... ... мен ... Күлтөбеде бас қосып, ойраттарға қарсы күресті қайтадан ұйымдастыруға мүмкіндік алды. Қазақ халқының үш жүзінің әскери күшін топтастыруда Төле би, ... би, ... ... ... рөл ... ... - Білеуті өзендері аралығындағы жазықта болған жоңғар басқыншыларына қарсы соғыста қазақ жасақтары жау әскеріне күйрете ... ... (қ. ... - ... ... 65 000 ... қолы шамамен 40 мыңдық ойрат әскерлерін талқандап, ірі жеңіске қол жеткізді. Қазақ жасақтары құрамында қырғыздар, ... да ... ... Сыр ... ... ... қарақалпақ ауылдарын да шапқыншылыққа ұшыратып, осының салдарынан қарақалпақтар төменгі және жоғарғы болып екіге бөлінді.Болат ханның үш жүздің басын косуы
1726 жылы ... ... ... мен оған ... жатқан Орта Азия халықтарының шаруаларына ауыр зардаптарын тигізді. 1726 жылы Болат хан үш жүздің хандары (Жолбарыс, Сәмеке, Әбілқайыр), билері мен ... ... ... қосып, Ордабасыда өткен жиында Әбілқайыр хан бас қолбасшылыққа тағайындалып, жауға ... жаңа ... ... ... ... (қ. Ордабасы). Әскери күшін біріктірген үш жүз жасақтары
Аңырақай шайқасыЖоңғарлардың Қазақ хандығына шапқыншылығы оқиғаларыКүн-айы 1729 (1730)Болған жері АңырақайНәтижесі Аңырақай шайқасындағы ... ... ... ... ... ... ... рухын көтеріп, болашаққа деген сенімін бекіттіСоғысушы жақтарыҚазақ хандығы ЖөңғарларҚолбасшыларыӘбілқайыр ... ... ... ... ... ... ?Құрбандары мен қаза тапқандары? ?Төле биАңырақай шайқасы
1728 жылдан бастап жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресте түбірлі бетбұрыс жасаған Итішпес көлінің ... ауыр ... ... ... (қ. Аңырақай шайқасы). Аңырақай шайқасы (1729 ж., кей деректерде 1730 ж.) -- ... ... ... жоңғар басқыншылығына қарсы жүз жылдық азаттық соғысында бетбұрыс жасаған ең ірі жеңісі.
Саяси және әскери бірлікке қол ... үш жүз ... 1728 ж. ... Балқаш пен Шу бойына қарай жылжып, ұрысқа әзірлене бастады. Бұл кезде ... ... ... ... иелену ниетінде еді. Қазақтардың әрекетін сезген олар да Шу мен Балқаштың оңтүстігінде үлкен шеп ... жүз ... ... шайқас алдында Хантауында, Сұңқар тау ында (кейін бұл жер Әбілқайыр тауы аталды) жиналды. Шайқас солтүстігі Балқаш, оңтүстігі Отар даласы, ... Шу, ... ... ... ... ... ... осы өңірлерде жиі кездесетін қазақ, қалмақ қорымдары ... ... ... да осы ... Бұл шайқаста (40 -- 45 күн) қазақтар ірі жеңіске ... жүз ... ... ... ... бас ... ... хан жүзеге асырды. Көптеген қазақ батырлары соғыс өнерін жетік білетіндігін көрсетті. Ұлы жүз ... ... хан мен Төле би, Орта жүз ... ... ... ... ... қаракерей Қабанбай, Кіші жүзді тама Есет, шекті Тайлақ т.б. батырлар басқарып, үлкен ерлік көрсетті. ... ... жеке ... ошақты Саурық батыр басқарды. Шайқасқа болашақ қолбасшы ... ... да ... ... көптеген батырлар жекпе-жекке шықты. Бұл соғыста көптеген атақты батырлар қаза тапты. Соққыдан есін жия алмай қалған қалмақтар сусыз сортаң жерде ... ... одан әрі ... ... ... Шарға қарай жөңкіле қашты.
Қазақтар бұл соғысты әрі ... ... ... Оған ... ... ... хан жараланып, қайтыс болғаннан кейін басталған тақ үшін талас кедергі келтірді. Көпшілік Болат ханның баласы жас Әбілмәмбетті қолдады. Бұған ... ... ... ... ... ... Кіші жүздің қолын Ырғыз арқылы батысқа алып кетті. Орта жүз қолы ... хан ... ... бет ... ... Аңырақай шайқасындағы жеңіс қазақ халқының рухын көтеріп, болашаққа деген сенімін бекітті.
Халқымыз үшін Аңырақай шайқасының маңызы орыстардың ... ... ... біріккен қолының Ватерлоо, КСРО халықтарының Ұлы Отан соғысындағы Сталинград түбіндегі жеңістерімен бірдей.Абылай ханХанОрнауы 1771 -- ... ... ... аты Уәлиұлы ӘбілмансұрТуғаны 1711Қайтыс болғаны 1781 23 мамырАлдыңғысы Әбілмәмбет ... Орыс хан ... ... УәлиАбылай хан
1738 - 41 жылдары қолбасшы Сары Манжаның 30 ... ... ... - ойраттардың қазақ жеріне жасаған соңғы ірі ... ... 1745 жылы ... ... қайтыс болғаннан кейінгі Жоңғариядағы билік үшін өзара тартыс олардың саяси жағдайын әлсіретіп жіберді. Осыны пайдаланған Абылай хан ... ... ... ... ... ... беріп, Жетісу мен Шығыс Қазақстанды қайтарып алды. 1755 - 58 жылы ... Цин ... ... ... тас-талқан етіліп, дербес ел ретінде өмір сүруін тоқтатты. ... ... ... ... 1757 - 58 жылы ... ... өзінің жаңа көршісі Цин империясы әскерлерімен соғыс жағдайында болып, кейіннен бітімге келді. Қытайлар Жоңғарияны толық жаулап алды, ал қазақтар ... ... ата ... ... ... ... ... иеленіп, шығыстағы шекарасын бекітті. Кейіннен 1771 жылы батыста бөлініп қалған қалмақтар да Еділ - ... ... ... ... қазақ жері арқылы Жоңғарияға ауды (қ. Шаңды жорық). Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте Сәмеке, ... ... ... ... ... ... қазақ халқының рухын көтеріп, болашаққа деген сенімін оятқан, әскери біліктілігімен ... ... ... ретінде ел жадында қалды. Көрнекті мемлекет қайраткері, есімі жауынгерлік ұранға айналған, даңқты қолбасшы, дарынды дипломат Абылай хан ... ... пен ... рухы ... ... ... тегеуріні мықты Қабанбай, Бөгембай, Баян, Наурызбай, Саурық, Бөлек, Малайсары, Шоқантай, Жауғаш, Сәмен, Өтеген, Райымбек, Қарасай, т.б. ... ... ... ... ... ... халқының тұтастығын, бірлігін сақтап қала алатындығын дәлелдеді.
Жоңғар мемлекетінің әскери күш-қуатының нығаюы
1635 жылы ... ... ... ... ... ... Ол ... оңтүстік-шығыс жағында еді. 1640 жылы жоңғарлар деген атпен әскери және ... ... ... ... ... ... ... әскери күш-қуаты арта түсті. Соғыс жағдайы кезінде жоңғарлардың әрбір рулық ... өте ... ... ... ... ... ... айналып шыға келді. Жоңғар хандығы жауынгерлерінің жалпы саны 100 мыңға дейін жететін қуатты атты әскер ... ... еді. ... 60 мың жауынгері бар тұрақты әскері болды.Жоңғария өзімен көрші мемлекеттердің жерін тартып алуды көксеген, барынша әскерилендірілген мемлекетке айналды. ... ... ... ... ... ... ламалары елеулі рөл атқарды.Жоңғарларда әскери іс-қимылдар жасаудың ерекше тактикасы қалыптасқан болатын. Олар ашық кең далада соғысуға машықтанған еді. Оқ-дәріні ... мен ... ... ... ... алатын. Олардың қолынан қылыш, сауыт, дулыға және басқа қару-жарақ түрлерін ... да ... XVII ... аяқ ... ... ... білтелі мылтық пайда болды. Жоңғарлар тіпті зеңбірек жасауды да үйреніп алды. Зеңбірек құюды ... ... ... ... ... швед Иоган Густав Ренат үйретті. Жоңғарларда шекаралас жатқан мемлекеттердің аумағында жүріп, қүпия ... ... ... ... -- тыңшылардың кең жүйесі құрылды.Жоңғария тұғындары да қазақтар сияқты көшпелі және ... ... ... еді. ... мал ... ... ... саны 1 миллионға жуықтайтын. Жоңғарлар аз ғана уақыттың ішінде Алтайда ... ... ұсақ ... ... ... еді. Олар алым-салық төлеп тұрды, әскер қатарын толык- тырып отырды. Жоңғарияның өзімен көрші мемлекеттерге күшті қауіп төндіргені соншалық, XVIII ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... негізінен осы мемлекетке қарсы күрес жүргізіп, оны әлсіретуге бағытталды.Жоңғарлардың Қазақстан аумағында басқыншылық соғыс жүргізуінің себептері
Қазақ хандығының аумағы Жоңғария билеушілерін бұрыннан ... ... Оның ... ... ... мен Сырдария өңірін басып алатын болсақ, онда Жоңғарияны Ресей мемлекетімен, Сібірмен, Орта Азия хандықтарымен байланыстыратын аса маңызды ... ... ... өз ... ұстаймыз, одан әрі Ауғанстанға, Иран мен Закавказьеге жол ашылатын болады деп үміттенді. Екіншіден, Қазақстанды ... ... өз ... ... ... ... нығайтамыз, бағынған халықтан қосымша алым-салық алып тұрамыз деп ойлады. Үіиіншіден, басқыншыларды ... ... ... ... мал жайылымы мен Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік- шығысындағы ... ... ... ... ... аумағын жаулап алу жоңғарлардың Еділ мен Жайық аралығында көшіп-қонып жүрген қандас тайпалары құба қалмақтарымен кедергісіз тікелей байланыс орнатып, қарым-қатынас ... ... ... еді. Ақыр ... ... ... ... қазақтарды кұл етіп ұстаудың мол мүмкіндігіне ие боламыз деп ... ... ... хандығына қарсы басқыншылық соғысты күшейте түсуінің, міне, осындай себептері болды.
XVIII ғасырдың 20- жылдарының бас кезінде жоңғарлардың Қазақстан аумағына кезекті ірі ... ... ... ... ... 1722 жылы ... ұзақ ... бойы соғыс жүргізіп келген Қытай императоры (боғдыханы) Канси қайтыс болды. Сөйтіп қалмақтардың Қытаймен бейбіт келісім ... колы ... ... ... ... ... ... жерде қауіпсіз болды. Жоңғар билеушілері ЕділАқтабан шұбырынды. М. ... ... ... ханы Аюкеге елші жіберіп, қазақтарға қарсы бірлескен соғыс қимылдарын жүргізу мақсатын көздеді. Ертіс бойында жақында ғана бой ... ... ... ... ... әуре болып жатқан Ресей Жоңғар мемлекетіне бәлендей қауіп төндіре алмайтын еді. Оның ... ... ... ... екі ... ... ... қарым-қатынасына байланысты бейтарап саясат ұстауға тырысты.Қазақ мемлекетінің де, ... ... да ... ... әбден әлсіреп, қансырағанын күтті. Өйткені оған осылай болғаны тиімді ... ... ... ... болатын жойқын соғысқа мықтап әзірленген, әрі қазақ ... ... ... ... ... бара ... пайдалана қойған Цеван-Рабтан өз әскерінің қалың қолын Қазақстанға қарай аттандырды. Жау жеті бағытта шабуылға ... ... ... ... ... ұшыраған Жетісу мен Ертіс бойының қазақтары болды. Жоңғарлар ауылдарды өртеді. Малды айдап әкетті, бейбіт халықты қара шыбындай қырып салды. ... ... ... ... ... ... ... басталған болатын. Сондықтан да амалы қалмаған Қазақтар малына да, үй-жайларына да, дүние-мүліктеріне де қарай алмай, бас ... ... ... ... әскерлерінің сан жағынан тым басым болғанына қарамай, қазақ жауынгерлері кескілескен ұрыс ... ... ... ... Жау ... ... де ... келмеді. Әр қазақ өзімнің туған жерімді, туған-туыстарым мен жақындарымды жауыз дұшпаннан қорғауға міндеттімін деп ұқты. Қазақ жауынгерлері шегіне ... ... ... ... Олар әйелдерді, балаларды, карттарды жаудың өкшелеп қууынан құтқару үшін қырғын соғыс салды. Ташкент ... ... ... ... ... басшылығымен қаланы жаудан бір ай бойы дерлік қорғады. Жоңғарлар Ташкенттен кейін Сайрам, Түркістан сияқты басқа да қалаларды ... ... ... ... ... ... жүргізуі нәтижесінде Қазақстанның шөлді және таулы аймақтарынан өзге бүкіл аумағы іс жүзінде жоңғарлардың қолына қарады. ... ... ... ... ... алыс аймақтар ғана аман қалды.Бұл кезең (1723-1727 жылдар) қазақ тарихында деген атпен аталады. Оның ... ... ... ... -- ... ... мен ... халге душар етуі өте-мөте ауыр болды. Мың-мындаған адам қырылды немесе тұтқын ретінде айдалып кетті. Жүздеген, ... ауыл ... ... ... ... ... түсті, бір кезде гүлденіп тұрған қалалар жау қолында қалып, аяусыз қиратылды. Қазақтар қырғыннан аман қалу үшін ... ... ... қарай жылжып, Жайық бойына дейін жетті. Қазақтардың жаппай қоныс аударуы Ресей империясын және оның қол астындағыларды -- ... мен ... ... мазасыздандырды. Патша үкіметі өзіне бодан болған халықтарды қорғау үшін бірқатар кешенді шаралар қабылдады: шекара күзеті күшейтілді, Орал аймағында жаңадан әскери ... салу ... ... алынды. Қазақтардың едәуір бөлігі Орта Азия мемлекетінің аумағына қарай ойысты. Мәселен, Сырдария ... өтіп ... Орта жүз ... көпшілігі Самарқанд қаласының төңірегіне, ал Кіші жүз ... ... ... Хиуа мен ... хандықтарына көшіп кетті. Қазақтар басынан кешірген сол бір ... ауыр ... ... атты ... жыр ... Оның ... мен әуенін ақын, әрі жауынгер Қожаберген жырау шығарған деп те айтылады: Қаратаудың басынан көш ... ... ... бір тайлақ бос келеді, Ел-жұртынан айрылған жаман ... Екі ... ... жас ... Мына заман қай заман, бағы заман, Баяғыдай болар ма тағы заман! Қарындас пен кара орман қалғаннан соң, Көздің жасын көл ... ... ... ... өзбектерді де, қырғыздарды да, қарақалпақтарды да шарпығанымен ең ауыр ... ... ... ... ... жеңіліп, душар болуының бірнеше себебі бар. Біріншіден, қазақ жүздері ыдырап, Қазақ хандығының басшылығында ... ... ... жоңғарлар бұл шабуылға өте тыңғылықты әрі мұқият әзірленген еді. Оның ... ... ... ... ... ... бір-бірінен алыс, қыстаудан көктеуге көшіп шығар абыр-сабыр кез болатын. Үшіншіден, 1723 жылы қазақтар қатты жұтқа ұшыраған-ды. ... ... жөні түзу ат ... ... аймақта қалыптасқан осындай гео-саяси жағдайды қалмақтар дұрыс әрі мұқият ескере білді. Қытаймен бейбіт келісім жасасты. Таяуда ғана ... ... ... ... әлі ес жиып үлгере алмаған Ресейдің күрделі жағдайы да еске алынды. ... ... ... ... ... ... факторы да қазақтарға қолайсыз әсер етті. Ақыр соңында, ... ... ... ... болатын, әрі соғыс қимылдарын қалай жүргізудің мол тәжірибесіне де ... ... ... ... ... ... тигізген зардабы орасан зор болды. Далалықтардың көші-қон бағдарламаларының быт-шыты шықты. Қазақтар шұрайлы мал ... ... ... және Қазақстанның оңтүстік аймақтарындағы бір кезде гүлденіп тұратын жасыл жазиралар енді қараусыз қаңырап бос ... ... ... ... ... да ... ... қалды.Бірақ ең ауыр азапты қайғы-қасірет туған-туыстар мен жақын жандардың қазасы болды. Шәкәрім Құдайбердіұлының ... ... ... ... ... екі ... қырғынға үшыраған. Енді бір бөлігі құлдыққа сатылып кеткен. Халық ашаршылыққа душар болды. Өлмей аман қалу үшін ... ... ... деген сөз содан қалған. Тірі қалғандар басқыншыларға шектен тыс ауыр алым-салық төлеп тұрған. Қазақ ... ... ... әр ... алыс ... тіпті шекаралас жатқан шет мемлекеттерге де тарап, босып ... ... ... ... ... ... ... түрікмендермен, өзбектермен, башқұрттармен және қалмақтармен жерге таласқан дау-дамайларға алып барды. Қазақтардың Орал Қазақтарымен де, Батыс Сібірден орыстармен де ... ... ... ... ... ... бәрі әбден әлсіреп, қожыраған Қазақ хандығын Ресей империясының оңай олжа ретінде отарлап алуымен аяқталдыПайдаланылған ... ... ... 4 том;↑ Қазақстан тарихы (XVIII ғасыр -- 1914 жыл). Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. ... З.Е., ... ... ... 2008. -- 352 бет, ... ... ISBN 9965-34-816-2

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоңғар мемлекетінің құрылуы және оның қазақ жеріне шапқыншылығы13 бет
Жоңғар шапқыншылығына қарсы күрескен батырлар19 бет
Жоңғар.Жоңғар шапқыншылығы12 бет
Кеңес заманындағы «Жоңғар шапқыншылығы»5 бет
Қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы күрескен атақты батырлары19 бет
XVII-XVIII ғасырлардағы Қазақ хандығы8 бет
XVIIғ Соңы мен XVIII ғ. Қазақ хандығының ішкі және сыртқы саясаты7 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет
Абылай ханның сыртқы саясаты17 бет
Аңырақай шайқасының маңызы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь