Карбон қышқылы және оның қасиеттері

Жоспар:

I Кіріспе

II Негізгі бөлім.

1)Бірнегізді карбон қышқылдары

2)Химиялық қасиеттері

III Қорытынды
Бұл қышқылдардың натрий тұздары (пальмиаттары және стеараттары)
Суда ерімтал келеді. Бұлардың ондай тұздары кір ашады және кәдімгі қатты сабынның негізгі бөлігін құрайды.
Сабын құрамындағы карбон тұздарынан қайтадан қышқыл алуға болады: ол үшін тұздың судағы ерітіндісіне күшті қышқыл құяды. Мысалы: С17Н35СОО + Na + Н + НSО4 → С17Н35СООН + Na + HSO4
Жоғары карбон қышқылдарының кальций, магний тұздары суда ерімейді. Кермек суда сабынның кір аша алмауы себебі осы тұздардың түзіліп, тұнбаға түсуінен болады.
Кірді өте жақсы ашатын болғандықтан, жоғары карбон қышқылдарының ерігіш тұздары әр түрлі сабындар өндіруде қолданылады.
Олеин қышқылы – бірнегізді қанықпаған карбон қышқылдардың өкілі. Көмірсутекті радикалдарындағы көміртегі атомдарының арасында бір немесе бірнеше қос байланыстары болатын қышқылдар да бар.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1) Л.А. Цветков «Органикалық химия» Алматы «Рауан» 1997ж.

2) «Химия» Алматы, 2005ж.
        
        |металл  |+ |қышқыл    |= |тұз |+  |сутек газы    |
Кернеу қатарында сутектен бұрын орналасқан ... ... ... ал ... ... ... ... Қышқылдар
металлдармен және олардың оксидтері мен әрекеттесіп тұз түзеді.
Қышқылдың ... ... ... ... |+ ... |= |тұз |+ |су ... ... қышқылдары. Қышқылдардың құрылысы және физикалық
қасиеттері. ... ... ... ... ... ... ол ... – с сипаттайтын атом тобының екендігін ... Бұл - ... ... Оның олай деп ... ... ... карбонил – с мен гидроксилден – ОН құралған.
Молекуласында көмірсутек ... ... ... бірнеше карбоксил тобы – с бар ... ... ... деп аталады.
Молекуласындағы карбоксил тобының санына қарай карбон қышқылдары
бірнегізді, ... және т.б. деп ... ... ... бәріне ортақ бір формуламен
O
R – C ... R – COOH ... ... номенклатурасы бойынша қышқылдардың аттары өздеріне сәйкес
көмірсутектердің аттарынан түзіледі; ол үшін көмірсутектің атына ... сөз ... ... ... Н – С ... ... СН3 – СН2 – ... мұндай атаулар іс жүзінде сирек қолданылады.
Альдегидтердей емес қышқылдар арасында газ күйіндегі заттар болмайды.
Қатардың ... ... ... ... иісті, суда жақсы еритін, сұйықтық
болып келеді. Қышқылдардың молекулалық массалары ... ... ... ... ... ... ауыр қышқылдар – иіссіз, суда ерімейтін
қатты заттар.
Газ күйіндегі заттардың болмауын ... ... ... Бұл ... ... ... ... Карбон қышқылдарының арасында
газ күйіндегі заттардың болмауын молекулалардың сутектік байланыстар арқылы
ассоциациялануында деп ... ... да, ... ... ... ... ... қосақталған молекулалардан - ... ... ... ... тіпті бу тәрізді күйінің өзінде де димерден құралған.
Сірке ... бу ... жеке ... мен ... ... қоспа.
Карбон қышқылдарының димерлерінің құрылысын былай көрсетуге
O … HO
болады: R-C ...... ... ... ... ... аты ... ... |
| | ... расы |
| | |(Сº) ... |Н – СООН |101 ... |СН3 – СООН |118 ... |СН3 – СН2 – СООН |141 ... |СН3 – СН2 – СН2 – СООН |163 ... |СН3 – СН2 – СН2 – СН2 – СООН |186 ... |СН3 – (СН2)4 – СООН |205 ... |СН3 – (СН2)5 – СООН |223 ... |СН3 – (СН2)14 – СООН | ... ... |СН3 – ... - СООН | ... және ... – (СН2)16 – СООН | ... екі ... ... ... байланыс бола алады, сірә,
димерлік молекуланың өте беріктігі де осыдан шығар.
Спирттердің судағы ерігіштігін біз ... ... суға ... ... ... ... деп ... Біз қарастырып отырған
қышқылдарға да осы құбылыс тән. ... да ... ... ... ... ерігіштігі кемиді.
Спирттер мен альдегидтердің электрондық құрылыстары ... ... ... ... ... көрсете аламыз,
өйткені карбон қышқылдарының функционалдық тобында карбонил және гидроксил
топтары да бар:
О:
R : С
О : ... ... ... ... ... ... яғни
протонның еркін бөлшектену көрінісін де түсіндіруге тиіс.
Құрылысы жағынан қышқылдар спирттерден сутегінің екі ... ... бір ... ... ... ерекшеленеді. Сірә, карбонил тобындағы
оттегі атомының әсерінен гидроксил ... ... ... ... ... тиісті. С=О байланыстағы (әсіресе π-байланыс) электрондық
тығыздықтың электртерістігі ... ... ... ... көрген болатынбыз. Соның салдарынан карбонилдің көміртегі
атомы жарым-жартылай оң зарядталады. Оның орнын ... үшін ... ... ... ... ... Сол себепті оттегі атомы О – ... ... ... ... ... да оның ... артып,
сутегі протон түрінде оңайырақ бөлшектенеді. Электрондардың осылай ығысуы
формулаларда бағдаршамен бейнеленеді: О
R - ...... ... Суда ... ... ... ... тән қышқыл дәмі болады, лакмусты қызыл түске бояйды, электр тогын
өткізеді. Олардың суда ерігендегі ... мына ... ... – СООН ← Н + R – СОО
Диссоциациялану дәрежесі жағынан құмырсқа қышқылы ғана күші ... Өзге ... ... ... ... және ... ... қарай олардың диссоциациялану дәрежесі кеми береді.
Қышқыл ерітіндісімен кейбір металдар әрекеттескенде сутегі ... да тұз ... ... – СООН + Мg →Н2 + Mg ... ... реакцияның иондық теңдеуі :
2СН3СООН + Mg → Н2 + Mg + ... бұл ... ... ... ... ... тұз қышқылдары
тәрізді күшті қышқылдармен металдар арасындағы реакциядағыдан баяу жүреді.
Бұл қышқылдар негіздік ... және ... ... де ... түзіледі:
СН3 – СН2 – СООН +NaОН →СН3 – СН2 – СООNa + Н2О
Натрий пропионаты
Немесе ... ... ... – СН2 – СООН + Na + ОН → Н2О + Na + CН3 – СН2 – ... реакцияласқанда қышқылдар өздерінен әлсізірек қышқылдарды
және ұшқыш қышқылдарды ығыстырып шығарады. Кальций ... және ... ... ... ... ... қышқылымен кальций карбонатының арасындағы
реакцияның теңдеуін жазыңдар.
Карбон ... біз ... ... ... да ... ... ... этил спиртін құйсақ, әуелі ешқандай
реакция белгісі байқалмайды. Ал, егер оған ... ... ... ... көп ... ... ... этил эфирінің жағымды иісі
білінеді:
О ... - С +Н ОС2Н5 → СН3-С + ... О - ... ... этил ... ... ... жай эфирлерден өзгеше
күрделі эфирлер класына жатады.
Қышқылдардың біз танысқан барлық қасиеттері олардың ... ... ... ... Бұл жерде карбонил тобы өз
қасиеттерін сақтап қала ала ма, жоқ па, ... ... ... керек.
Альдегидтерде қос байланыс С=О бойынша қосып алу реакциясының ... ... ... ... ... ... қосып алу
реакцияларының жүруі ... ... ... ... қос ... болады; мысалы, мұнда сутегі альдегидтердегіге ... ... ғана ... ... ... олай ... ... гидроксил тобының
болуынан деуге болады: электрондардың гидроксил тобынан көміртегі ... ... оның оң ... ... әлсіретеді, сол процесс карбонил тобының
реакцияға бейімділігіне әсер етеді. Демек, біз мұнда да ... ... ғана әсер ... ... ... ... өзара әсер ететініне
көзіміз жетеді.
Карбон қышқылдарының молекуласында ... ... ... бір ... бар – ол ... радикалы. Онда сутегінің галогендермен
орын басу реакциясы жүре алады. ... ... орын басу ... жақын жердегі сутегі буынында оңай жүреді:
Н ... ... – С – С + С12 – С – С + ... ... ... ... молекула құрамына галоген ... ... ... ... ... қышқылдың диссоциациялану дәрежесі күшті өседі.
Мысалы, хлорсірке қышқылы сірке қышқылынан 100 есе дерлік күшті.
Қышқылдарды алу. Карбон қышқылдарын ... ... ... ... ... ... ... О
R - С + О → R - С
Н ... ... ... ... ... KMnO4, ... қоспа
(калий дихроматы K2Cr2O7 мен концентрациялы күкірт қышқылының қоспасы) және
бұлардан басқа әлсіздеу тотықтырғыштар да ... ... ... ... ... одан кейін, ол қышқылға
оңай айналатын болғандықтан, іс жүзінде қышқылдарды, спирттерді тікелей
тотықтырып ... да ... ол ... ... өнім ... ... бөлініп
шықпайды. Ондай тотығу процесін ... ... ... ... – C – Н + 2О →R – С + ... шикізаттары жеткілікті болғандықтан, осы уақытта қышқыл алу
үшін қаныққан көмірсутектерді тотықтыру барған сайын кең ... ... ... ... қышқылы қаныққан қышқылдардың гомологтық
қатарының бірінші мүшесі – ол ... ... ... ... ... ... ... зат.
Құмырсқа қышқылының бірнегізді карбон қышқылдарының арасында ең күштісі
екені бұрын айтылған болатын. Қышқыл молекуласында
О
карбоксил тобы ғана емес, сондай-ақ альдегид тобының НО – С ... ... ... да ... ... басқа қышқылдарға тән қасиеттермен қатар
альдегидтердің қасиеттерін де көрсетеді. Мысалы, ол ... ... ... оңай тотығады.
Құмырсқа қышқылы оңай тотығатын ... ... ... ... Құмырсқа қышқылы мен ... ... ... ... ... ... олар еріткіштер
және хош иісті заттар ретінде қолданылады.
Сірке қышқылы. Сірке қышқылы өсімдікетерде, жануарлардан бөлініп
шығатын әр ... ... жиі ... және ... ... ... ... карбон қышқылдарының ішіндегі ең көп қолданылатыны – сірке
қышқылы. ... ... ... ...... суы ... консервілейтін (ас-тұздықтарға, саңырауқұлақ, ... зат ... ... көпшілікке мәлім.
Тұз түзетін әр түрлі реакциялар арқылы ацетаттар деп аталатын сірке
қышқылының тұздары алынады. ... ... ... ... күрделі эфирлер алады; құмырсқа қышқылының эфирлері тәрізді мұның
эфирлері де еріткіштер және хош иісті ... ... ... Сірке
қышқылы ацетат талшығы өндірісінде, бояулар (мысалы индиго), дәрі-дәрмектер
(мысалы, аспирин) және т.б. ... ... ... кейбір туындылары ауыл шаруашылығында арамшөптерге
қарсы күресте қолданылады.
Сірке қышқылын алудың өндірісте көп ... ... ... ... ... О
2СН3 – С + О2 → 2СН3 – ... ... осы ... ... ацетальдегид ацетиленнен, ал ацетилен
метаннан алыгнады десек, табиғи шикізатынан сірке қышқылына дейін ... ... ... ... мына ... ... болады:
О ... → С2Н2 → СН3 – С → СН3 – ... ... кезде сірке қышқылын алу келешегінің өте ... ... ... ... ... деп ... – СН2 – СН2 – СН3 + 5О2 → ... + 2Н2О
Реакция нәтижесінде заттардың қоспасы түзіледі, сол қоспадан
мақсаттағы өнім – ... ... ... алынады.
Пальмитин және стеарин қышқылдары. Бірнегізді қаныққан жоғары карбон
қышқылдарының ең маңыздылары мыналар:
О
О
СН3 - (СН2)14 – С СН3 – ... - ... ... ... ... ... күрделі эфирлері түрінде өсімдік және жануар
майларының құрамдарында болады.
Пальмитин және стеарин қышқылдары – суда ... ақ ... ... ... молекулаларындағы көмірсутек радикалдарында көміртегінің
15 және 17 ... ... және ... ... болады; ондағы
көміртегі атомдары σ – байланыс арқылы жалғасқан.
Басқа карбон қышқылдарына тән реакциялар бұларға да тән. Мысалы, ... ... ... тұз ... + NаОН → С15 Н31СООNa + Н2О
Бұл қышқылдардың натрий тұздары (пальмиаттары және ... ... ... ... ... ... кір ашады және кәдімгі қатты
сабынның негізгі бөлігін құрайды.
Сабын құрамындағы карбон тұздарынан қайтадан ... ... ... ... ... судағы ерітіндісіне күшті қышқыл құяды. Мысалы: С17Н35СОО + Na
+ Н + НSО4 → ... + Na + ... ... ... ... ... ... суда ерімейді.
Кермек суда сабынның кір аша алмауы себебі осы тұздардың түзіліп, тұнбаға
түсуінен болады.
Кірді өте ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі сабындар өндіруде қолданылады.
Олеин қышқылы – бірнегізді қанықпаған ... ... ... ... көміртегі атомдарының арасында бір немесе
бірнеше қос байланыстары болатын қышқылдар да бар.
Молекуласы бір қос ... ... ... ... акрил қышқылынан СН2=СН-С басталады, оны
ОН
пропиленнің туындысы деп қарауға да болады. ... ... ... бірі – ... қышқылына С17Н33СООН яғни СН3 – (СН2)7 – СН = СН
– (СН2)7 - СООН ... ... және ... ... ... ол ... ... түрінде майлар құрамына кіреді.
Олеин қышқылы тізбегінің ортасында қос байланыс болады. Құрылысындағы
өзгеріс заттың қасиеттерінде ... ... ... ... ... ол – ... ... мынада. Молекуланың көмірсутекті радикалында қос байланыс
болғандықтан, мұнда цис-транс-изомерияның болуы мүмкін.
Олеин қышқылы – цис-изомер. Оның ... ... ... ... ... ... күші айтарлықтай мықты емес,
сондықтан зат сұйық болып келеді. Транс – изомер молекулалары ... ... ... ... ... ... арасындағы өзара
әрекеттесу күші мол, сондықтан зат ... ... ... – бұл ... қышқылында карбоксил тобымен қатар қос байланыс болғандықтан,
олар қышқылдарға тән ... ғана ... ... қанықпаған
қосылыстарға тән реакцияларды да көрсетеді, яғни мұның (қышқылдардың және
қанықпаған ... ... екі ... ... бар. Мысалы,
қышқыл қос байланысы бар жері арқылы бромды және сутегін ... ала ... ... ... жағдайда олеин қышқылы стеарин қышқылына айналады:
О ... – С + Н2 → С17Н35 – ... ... ... ... ... карбон қышқылдары
2)Химиялық қасиеттері
III Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) Л.А. Цветков «Органикалық химия» Алматы «Рауан» 1997ж.
2) «Химия» ... 2005ж.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай өндіруді қарқындыландыру әдістері9 бет
Органикалық қосылыстар жөнінде түсінік6 бет
Алифатты қатардағы карбон қышқылдары және олардың тұздары7 бет
Амин қышқылдары3 бет
Аммиак және аммоний тұздары13 бет
Ауа әгі4 бет
Ақуыз молекуласының құрамына кіретін аминқышқылдар5 бет
Биохимия негіздері7 бет
Бүйрек ауруларының синдромы7 бет
Бүйректер патофизиологиясы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь