Батыс Еуропадағы ортағасырлық философия

1. Ортағасырлық философияға тән сипаттар.
2. Ертехристиандық философия: Әулие Августин.
3. Парасат пен сенім қатынасы.
4. Пьер Абеляр.
5. Ортағасырлық батысеуропалық философия: Фома Аквинский.
6. Араб философиясының даму кезеңдері.
7. Әл.Кинди.
8. Әбу Насыр әл Фараби.
9. Ибн.Сина.
10. Ж.Баласағұн мен М.Қашқаридың философиясы.
II. Суфизм. Қожа Ахмет Иассауи.
Құлиеленушілік қоғам күйреп, оның орнына Батыс Европа елдерінің қай-қайсысында да феодалдық қоғамдық қатынастар қалыптасып, христиан дінінің кең етек алып, тауарына байланысты «шіркеу әкейлері» мен «пұтқа табынушы-лар» философиясының арасындағы мәмлеге келмес күрестің өрбу деңгейіне бай-ланысты ортағасырлық философияны негізгі үш кезеңге бөліп қарастырады. Біздің заманымыздың ІІ ғасырынан бастап, алғашқы христиандық ойшылдардың ілімдерін жиынтықтап, кейін алолегетика (қорғау) деп аталып кеткен діни-философиялық бағыт пайда болады. Негізгі өкілдері: Юстиан Мученик (100-167 ж.ж.), Тациан (2ғ. екінші жартысы), (Тертуллиан Квинт Септимий Флоренс (160-222 ж.ж.) т.б. Олар өз ілімдерінде христиан діні ежелгі грек философиясы сияқты жалпыадамзат алдында тұрған маңызды да күрделі мәселелерді көтеріп, оларға ежелгі грек филоофтарынан гөрі тереңірек, ауқыды және ұтымдырақ жауап береді, сондықтан да олрды христиан дініне сенбейтін билеушілер мен ғалымдардың сынауы негізсіз деген пікіді басшылыққа ала отырып, жаңа грек философиясының орнын басатын христиандық-діни философия жасауға бар күштерін салды. Барлық нақтылықтың денесі бар. Құдай - нақтылық. Демек, құдайдың да денесі бар. Жалпы нақтылықтың уақыттықбастамасы жоқ (Тертуллиан). Осы тұрғыдан апологеттер платоншылар мен гностиктердің тән және жан туралы ілімдеін де сынға алады. Апологеттердің христин дінінің өнегелік қағидаларының артықшылығын ескере отырып, оны мемлекеттік дінге айналдыру қажет деген идеясы, құдайдың мәні мен табиғаты, әлемнің жаратылуы, адам табиғаты мен өмір сүру мақсаты туралы көтерген мәселелері ортағасырлық философияның келесі сатысы - патристика, схоластика кезеңдерінде өз көріністерін тапты.
Негізгі әдебиет:
Спиркин А.Г. Философия. Учебник. М., 2000. Соколов В.В. Средневековая философия. М., 1979. Краткий очерк истории философии. Гл. 4. Разд. 2. М., 1969. Кішібеков Д., Сыдықов Ү. Философия. А., 2000. Философиялық сөздік. А., 1996.
Нысанбаев Ә., Әбжанов Т. Философия тарихы. А., 1999. Абеляр П. История моих бедствий. М., 1959.
        
        Батыс Еуропадағы ортағасырлық философия
Қаралатын мәселелер:
I. Ортағасырлық философияға тән ... ... ... ... Августин.
3. Парасат пен сенім қатынасы.
4. Пьер ... ... ... ... Фома ... Араб философиясының даму кезеңдері.
7. ... Әбу ... әл ... ... ... мен М.Қашқаридың ... ... Қожа ... ... ... ... оның ... Батыс Европа елдерінің қай-қайсысында да феодалдық қоғамдық ... ... ... ... кең етек алып, тауарына байланысты мен философиясының арасындағы мәмлеге келмес күрестің өрбу деңгейіне бай-ланысты ... ... ... үш ... бөліп қарастырады. Біздің заманымыздың ІІ ғасырынан бастап, алғашқы христиандық ойшылдардың ілімдерін жиынтықтап, кейін алолегетика (қорғау) деп ... ... ... бағыт пайда болады. Негізгі өкілдері: Юстиан Мученик (100-167 ж.ж.), ... (2ғ. ... ... ... ... ... Флоренс (160-222 ж.ж.) т.б. Олар өз ілімдерінде христиан діні ежелгі грек ... ... ... ... ... маңызды да күрделі мәселелерді көтеріп, оларға ежелгі грек ... гөрі ... ... және ... ... ... ... да олрды христиан дініне сенбейтін билеушілер мен ғалымдардың сынауы негізсіз деген пікіді ... ала ... жаңа грек ... ... ... ... ... жасауға бар күштерін салды. Барлық нақтылықтың денесі бар. Құдай - нақтылық. Демек, құдайдың да денесі бар. Жалпы ... ... жоқ ... Осы ... апологеттер платоншылар мен гностиктердің тән және жан туралы ілімдеін де сынға алады. ... ... ... ... ... ... ескере отырып, оны мемлекеттік дінге айналдыру қажет деген ... ... мәні мен ... ... ... адам ... мен өмір сүру ... туралы көтерген мәселелері ортағасырлық философияның келесі сатысы - патристика, схоластика кезеңдерінде өз көріністерін ... ... - әке) деп ... ... діни ... ... айтады (Ш-VI ғ.ғ.). Негізгі өкілдері: Клемент Александрийский, Амворсий Майландский (340-397 ж.ж.), Августин Блаженный (354-430 ж.ж.) т.б. Ш-ІV ғасырларда ... бұл діни ... ... ... табиғаты туралы пікірлер (құдайлық, немесе адамдық табиғаты туралы) ал 323ж. ұлы ... ... ... ... дін ... ... кейін, саяси-шіркеулік мәселелер алдыңғы шепке шығып, шіркеу әкейлерінің көзқарастарында өз көріністерін тапты. Мысалы, Августиннің көтерген басты мәселесі христиан дінінің артықшылығын ... ... ... ... ... ... және ол - ... мен жер арасын байланыстырушы деген сияқты идеяларды дәлелдеу үшін манихеялық, ... және ... ... ... алды. Оны осы ілімдердің кейбір элементтерін сақтай отырып, ... ... жаңа ... ... ... кейін августинизм деп аталып кеткен ағымның негізін қалаушы деп мойындады. ... ... , ... ... ... адам дүниеге келмей тұрып т.б. оның іс-әрекеттері, ... ... ... ... қойған. Ол белгі игілікке (адам оған лайықты болмаса да,) немесе азаптарға (жазықсыз болса да) ... ... ... Құдай әлемді жаратқанда, барлық заттардың түрлерінің бастамасын енгізіп, әрі қарай өздері дамитындай мүмкіндік береді. Адамзат тарихы да осы ... ... ... даму ... адам санасының өзіне сенімділігі (бұл сенімнің негізі құдай) мен ... ... ... ... күші ... Осы ... ... ала отырып, Августин адамзат тарихы бір-біріне қарсы екі патшалықтың ... ... деп ... Олар ... қарсы, күнделікті өмірдің қызығын күйттейтіндермен құдайдың патшалығы арасындағы күрес. Августин құдай патшалығы дегенде жердегі оның ... - рим ... ... ... ... ... атынан сөйлейтін болғандықтан, оған жердегі пенделердің де бағынулары керек.
Августинизм ... ... ... ... ... ... ХII ... дейін үстемдік етті, кейін христиандық аристотелизмнің негізін қалаушы ұлы Альберт пен Фома ... ... ... ... ... деп аталған кезеңі Европа тарихында Рим империясының күйреуінен бастап ... ... ... ... 600-700 ... уақытты қамтиды. Бұл кезеңде егемендік алған көптеген Европа елдерінде (Италия, Франция, Англия, ... т.б.) ... ... ... ... ... ... өмірдің барлық салаларында өктемдік көрсетіп, шіркеудің сауаттылықтың қолжазбалар сақтау ісінің ошағына айналған мезгілі болатын. Осындай мемлекеттік билік қолдаған қатал діни ... ... ... ... бар ақыл-ой, күшін христиан догматтарын негіздеуге жұмсап, дін ілімінің күңіне айналған-ды. Осы кезеңдегі ... ілім ... ... ... ... ие болып, негізгі үш кезеңнен өтті:
1. ... ... ... ғ.ғ.). ... ... теология (дін ілімі) әлі бір- бірімен біте қайнасып, ажырамаған, бірақ ақыл-ой әрекетінің жемісі мен құндылығын түсүнуді, универсалилерге (жалпылық) байланысты пікірталас ... ... ... (Аристотельдің формальдік логикасы тұрғысынан) өзіне мақсат қойған схоластикалық тәсіл қалыптасты. ... ... ... ... ... ... Пьер ... Августин Аврелий т.б.
2. ... ... ... ... ғ.) ... ... ... болса да, көпшілік арасына тарап, ғылым мен философияның теологиядан бөлініп (Аль-Фараби мен Ибн Руштың ... ... ... ... ... кең етек алған кезең болды. Негізгі өкілдері ұлы Альберт, Фома Аквинский, Дунс Скотт т.б.
3. ... ... ... ғ.ғ.) ... ... және ... ойлардың тез қарқында дамуының арқасында философиялық теологияның тек ... мен ... ... ... ... ... керенаулық сарыны басым мистикалық ілімге айналуына байланысты схоластика мүлде нәтижесіз тіл ... ... ... қалыптасты. Негізгі өкілдері: Уильям Оккам, Жан Буридан т.б.
Схоластикалық тәсілдің негізін қалаушы және қорғаушы француз теолог-схоласты, философ Пьер Абеляр ... ж.ж.) ... ... ... ... пікірінше, шынайы өмір сүретін - жалқылар, бірақ олардың өзара ортақ қасиеттері ... осы ... ... ... ұғымдар қалыптасады. Әмбебап жалпылар (универсалилер) шын өмір сүреді, себебі ол құдайдың ақыл ... ... ... ... ... ... деп ... жалпы ұғымдар, жалпылама мәселелердің төңірегінде, жалпының жекеге қатынасы жайында болды. Философтар екі топқа бөлініп күресті: біреулері жалпы ұғымдар ... ... ... ... тәуелсіз, олардан бұрында пайда болған, бұл шын мәнінде құдаймен байланысты деп дәлелденді. Жалпы ұғымдар - ... ... өмір ... олар әуелбастан бар деушілер тобы реалистер (латынша деген сөзден шыққан) деп, ал олардың ... ... ... деп ... Бұл таза ... ... ... қарсы екінші ағым жалпы ұғымдар өздігінше дербес өмір сүре алмайды, тек нақты, жеке заттар ғана шын өмір ... ... олар ... деп ... ... ағымды білдіретін бұл көзқарасты ұстанушылар - номиналистер (латынша ... - ... сөз) деп ... ... ... бірі - Италияда (1033-1109 ж.ж.) өмір сүрген архиепископ Ансельм Кентерберский болды.Оның ойынша жақсылық, әділеттілік, ақиқат ... ... ... тыс шынайы өмір сүреді. Ол құдайдың бар екендігін дәлелдеуге тырысады. -дейді Ансельм.Бұны Ансельм деп ... діни ... ... ... байланыстырған, шіркеудің алғашқы схоластикалық ұстазы, ал 1879 жылдан бастап католик шіркеуінің шешімімен осы шіркеудің ресми теолог-философы деп жарияланады.
Фома Аквинский ... жылы ... 1274 жылы ... ... ... ... т.б. Аристотельдің іліміне сүене отырып, белсенді форма (реттілік принципі) мен тұрақсыз және қалыптаспаған материяның (болмыстың әлсіз түрі) ... ... ... арқылы Иисус Хритостың бойындағы құдайлық (идеялдық) және адамдық (материалдық) қасиеттерін теориялық жолмен негіздеуге тырысады. Құдайдың арқасында қосылған ... ... - ... мен ... - жеке ... ... тудырады. Ол Платонның идеализмі мен Аристотельдің философиялық идеалистік жақтарынпайдалана отырып, діни-идеалистік томизм философиясын жасады.
Оның ілімінше, материя ... ... өмір сүре ... Бұл, ... ... ... материалдық дене жоғары формадан, яғни жаратушы құдайдан тәуелсіз өмір сүре алмайды, ... ... - таза ... жан ... сөз. Тек табиғат дүниесіндегі заттар үшін ғана форма мен материяның бірлігі қажет.
Фома Аквинскийдің ілімінше, жалпы идеялар ... үш ... өмір ... Зат ... ... ... - ... ... ;
2. Заттардың ... - ... мәні ... ;
3. ... ... адамдардың ақыл-ойында - сол заттардың ұғымы, абстракциялық ойдың нәтижесі ретінде.
Аквинскийдің пікірінше, ... ... ... ... сондықтан шіркеу оны уағыздаушы ретінде азаматтық қоғамнан жоғары тұрады. Демек, өкімет билігі құдайдан жердегі тіршілік о дүниедегі болашақ рухани ... ... ... ... ... ... жүргізетін, аспанда -Христос, жерде - Рим папасы. Аквинскийдің ілімі ХГХ ғасырдың аяғында қалыптасқан қазіргі кездегі философияда ... орын алып ... ... ... және ... ... болып отыр.
Роджер Бэкон (1214-1249) философияны, табиғаттану ғылымдарын теологиядан бөлу керектігін уағыздап, ғылымдар ғимаратының іргетасы - ... ... ... деп ... ... ... көзі - тәжірибе , логикалық пікір, ғылыми бедел. Себебі тәжірибе - тәжірибе болғандықтан ... ие. Ал ... осы ... арқылы дәлелденуі керек. Кейде тәжірибе де ақиқатқа жеткізе алмайды. Мұндай жағдайдаоған философия мен дін ... ... ... ... ... - ... ... деген тұжырым жасайды.
Уильям Оккам (1300-1349 ж.ж.) - номиналистік бағыттың негізгі өкілі, ағылшын ғұламасы. Оның ... әлем жеке ... мен ... тұрады. Мәнділіктердің негізгі анықтамаларының қасиеттері (трансценденталилері) өзінен ... және ... ... оның ... ... туындайды. Трансценденталилер категориялардан да, біртектес заттарды қамтитын жалпы ұғымдардан да жоғары тұрады. Ал категориялармен жалпы ... ... ... ... ғана олар жеке дара өмір сүре алмайды, тек қана адам ақыл-ойында болады. Ақыл-ойдан тыс өмір ... тек ... ... ... ... ақиқат пен діни ақиқат екі түрлі құбылыс. Ғылым үшін философия үшін ең маңызды ... - ... мен ... арқылы ақиқаттығы дәлелденетін фактілер. Ақыл-ой күшімен құдайды, оның бар ... ... ... ... ... оған сену ғана керек.
Өркениет, философия, мәдениет шығыста да батыстағыдай әрқилы жылдармен ... ... ... Бұл ... ... дамуының ерекшелігінен көрінеді, яғни бұл мәдениеті мен философиясындағы ерекше өз көрінісін тапқан, қайталанбас өз тарихы, салт-дәстүрі бар дербес ... ... ... ... ... зер ... оның ешқашан жалпы болмағанын көреміз. Шығыс философиясының өзіндік бір дербес ерекшелігі бар, ешқандай бұлжымай ... ... ... ... болмауы. Қайта бағыттардың әртүрлі қалыптарына өміршеңдігіне, даналығына көз жеткіземіз. Философиялық ғылыми ... даму ... ... ... шығысқа ойысты да, сонау XV ғасырға дейін мәдени өркендеудің негізгі ошағы сонда ... ... ... ^Ш-ГХ ғ. ... ... мәдениеттілік даму деңгейі төмен дәрежеде қалып қойған кезде араб-тілді философия араб мәдениеті кең өркен жайды. Бұл ... ... ... оянуы, мәдениеттің кең өркен жаюы, VII ғ. Арабстанда жаңа ислам дінінің пайда болуымен де байланысты болды. Араб тілі ортақ тілге ... Араб ... ... ... ... ... пайдалану мәдениеті мен техникасы, саудасы мен өндірісі Европаға қарағанда анағұрлым жоғары дәрежеде еді. Осы себептердің бәрі ортағасырлық ... мен ... күрт ... ... игі ... ... Араб ... көпұлтты болды. Оның дамуына арабтармен бірге түріктер, берберлер, ... мен ... де ат ... ... қаласында Платонның, Аристотельдің, Гиппократ пен Галеннің, Эвклид, Архимед, Платомейдің шығармалары араб тіліне аударылып, мұсылман жеріне кеңінен танымал ... ... ... ... ... өте күшті болды.Сөйтіп мұсылман перипатизмнің негізі қаланды. Ол негізггі екі бағытқа бөлінді:
1. Аль-Кинди, ... ... ... байланысты шығармашылық
аристотелизм.
2. Ибн-Туфецль, Ибн-Руштың (Аверроис атымен байланысты испан аристотелизмі).
Аль-Кинди (800-870 ж.ж.) - мұсылмандық шығыс припатының алғашқы өкілі,
аристотелизмге ... жол ... . Ол ... ... детерменистік тұрғыдан түсіндіруге басты назар аударған. Оның септілік байланыс, танымның үш сатысы туралы ілімі араб философиясы үшін ... ... ... ... ... Аль-Киндидің пайымдауынша, танымның бірінші сатысына - логика мен ... ... ... ... ... философияны жатқызады. Демек, философияның нақты ғылымдарға өте жақын, олармен тығыз байланыста деп айтқан. Ақыл-ойдың төрт түрін атап көрсетеді: ... ... ... , , , деп ... Ол бес ... рухани түпнегіз етіп алуды ұсынады: материя, форма, қозғалыс, кеңістік пен уақыт.
Әл-Фараби (870-950 ж.ж.) ... ... ... ... (Әбу ... ... қазақ жерінде, Отырар қаласында дүниеге келді. Оның дүниеге көзқарасы шынайы болмысты танып білуге, адам бақытын о дүниеден емес, бұл дүниеден ... ... ... еді. ... ... ... ... және т.б. философиялық еңбектер жазған. Оның ... ... ... ... ... бір ... құдіреті күшінен пайда болып, одан былай өз алдына ... ... өмір ... ... еш ... ... ... Жаратылыстың болмыстың түпнегізінде субстанция акциденция жатыр. Оларды танып-білу - қайнар көзі субстанция материя ұғымына жуық келеді, ал акциденция - ... ... ... ... деп ... ... ... вакуум (бостық) жоқ дейді.Ғұламаның этикалық ойларынан терең гуманизмнің лебі еседі, ол адам баласын жаратылыстың, бүкіл жан иесі ... биік ... ... оны құрметтеу, қастерлеу керек дейді, ол деген еңбегінде өлгеннен кейінгі ... ... ... емес, тірі адамның бақыты туралы айтады. Оған жату үшін адам ... ... ... қиын ... өту ... Әл- ... ... теориялық және практикалық деп екіге бөледі. Теориялық ... ... ... емес ... ... ... өзгертуге немесе жасауға болатын заттарды зерттейді.
Ибн-Сина (Авиценна)(980-1037жж) Орта ... ... ... ... дүниеге келді.Әлемге әйгілі еңбегі: (медицина жайлы). Оның болмыс туралы ілімі - материяны мәңгі жаратылыстан тыс ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Оның ілімі бойынша универсалийлер үш ұдайы өмір сүреді:
1. заттарға дейін, құдіреттің ақыл-ойында;
2. ... ... ... ол ... ... ... кейін адам санасында;
Қожа-Ахмет Иассауи (1094-1167 жж) Испинджапта (Сайрам) ибрагим Ибн ... ... ... туылды. Ол сопылық түркі тілдес тармағының негізін қалаушы. ХГГ ... көне ... ... (Даналық кітабі) еңбегін жазады. Сопылықта бос қағида болмыс тұтастығы еді. Ол үш деңгейде ... ... ... ... дүние ретінде көрініс берді. Абсолют бұл құдай, ақиқат, жалқы шындық дүние болса құдайдың көлеңкесі, ал оның ... ... ... ... - абсолюттік пен көзге көрінетін материалдық болмыс арасын - жалғастырушы. Бұл ... ... мен ... ... теологиялық категория,сонымен бірге құдай идеясының өмір сүруінің ... ... ұғым ... ... ... дүние дегеніміз - біздің нақты өмірімізде құдайдың бар екендігін көрсетеді ... ... ... болмысты тек құдай иеленеді. Қалғанның бәрінде сол жаратқан :-алғанда өз бойында болған соң - одан соң өз шегінен шығады - ақыр ... ... ... ... Адам өз бойына құдай құдіретінің барлық формаларын сіңірген, оның ... ... ... әлем ... ... ... ... әлем - макрокосмос болса, адам - микрокосмос. Адам - құдай мен әлем арасындағы байланыс. Сопылар құдайдың өзінің мәнін тануға ұмтылады. ... ... ... ... - ... ... белгілерін өз жүрегінде іздеп, көргеннен дұрыс дейді).
1. Субъектіден жалпылыққа субстанцияға ;
2. Адам өзін-өзі танудан құдайды тануға;
3. Бүтіннен ... ... ... - ... ... ... өз ... іздеп, көргенін дұрыс дейді. Сопы символикасында жүрек маңызды орын алады. Ол - ... ... ... ... ... ондағы құдай бейнесін көру үшін бұл айнаны жалтырату ... ... ... тән ... - ... сүю, ... толық дамыған. Барлық сопы ақындары поэмаларының өзегі - құдайды сүю тақырыбы, ... ... - ... ал ақын - ғашыққа ұқсатылады. Иассауидің басты мақсаты құдаймен табысу, оның бейнесін көру.
Негізгі әдебиет:
Спиркин А.Г. ... ... М., 2000. ... В.В. Средневековая философия. М., 1979. Краткий очерк истории философии. Гл. 4. ... 2. М., 1969. ... Д., ... Ү. ... А., 2000. ... ... А., ... Ә., Әбжанов Т. Философия тарихы. А., 1999. Абеляр П. История моих бедствий. М., 1959.
Capybar
x
Please login!
Please leave feedback ...
x ... chat ...
%username% sent message to chat in %domain%
Messages
x
loading...
Share
x
loading...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетингтегі жарнама168 бет
Неміс классикалық философиясы5 бет
Платонның жан мен таным туралы ілімі6 бет
Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы12 бет
Еуропалық валюта жүйесі. Евроға хроника7 бет
ЕҚЫҰ және Қазақстан арасындағы қарым-қатынас52 бет
ЕҚЫҰ және Қазақстан: бүгіні мен болашағы35 бет
ХІХ ғасырдың басындағы халықаралық қатынас. Дүниежүзілік соғыстан кейінгі еуропа державаларының саяси жағдайы7 бет
Қазақстан жетістіктері18 бет
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға қатысуының тарихы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь