Материализмнің және идеализмнің тарихи формалары

Жоспар.

І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім.
1) Материализмнің және идеализмнің тарихи формалары.
2) Ғылыми.философиялық көзқарас ұғымы
ІІІ. Пайдаланған әдебиеттер.
Кіріспе
Философиялық көзқарас адамдардын санасында бір-бірімен тығыз байланысты да қарама-қарсы екі ұғым -"материалдық" және идеалдық", "объект" және "субъект" деген ұғымдар қалыптасқаннан кейін пайда болды. Философиялық ойлау бұларды қарама-қарсы қарастырмай, оларды әрдайым белгілі бір қарым-қатынаста қарастырды, атап айтқанда идеяның, сананың материяға, руханилықтың болмысқа қатынасын қарастырды. Бұл философияның негізгі мәселесі (сұрағы) деп аталды.
Философтардың, жеке адамның дүниеге көзқарасы қандай болсын, ол бұл мәселеден аттап кете алмайды, өйткені олардың философиялық көзқарастарының мазмұны мен сипаты осы мәселеге қарай шешіледі. "Бүкіл философияның, әсіресе ең жаңа философияның ұлы негізгі мәселесі — ойлаудың болмысқа қатынасы жайындағы мәселе" — деп атап көрсетті Ф.Энгельс.
Философияның негізгі мәселесінің мәні шындықтың екі негізгі типінің—объективтік, материалдық және субъективтік, идеялық жақтары бар екенін және олардың қайсысы алғашқы, қайсысы кейінгі екенін мойындауда: материя санадан бұрын пайда болған ба, әлде сана материядан бұрын пайда болған ба?—деген сұраққа жауап беруде. Философиялық көзқарастың өзі де осы сұраққа жауап іздеудің барысында пайда болды.
Сананың материяға қатынасы қандай деген сұрақка жауап берулеріне қарай философтар үлкен екі топқа, екі лагерьге бөлінді, — деп жазды Ф.Энгельс. — Олардың ішінен рух табиғаттан бұрын болған дегендері, сөйтіп, сайып келгенде, дүниенің жаратылуын кайткенде де мойындағандары идеалистік лагерьді құрды. Ал енді табиғат негізгі бастама деп есептегендер материализмнің түрлі мектептеріне қосылды.
Философияның негізгі мәселесі материялылық пен руханилықтың қайсысы алғашқы деумен ғана шектелмейді. Ол сонымен қатар материалдық деп нені, руханилық деп нені түсіну керек деген сұрақты да қамтиды. Осыған байланысты материализмнің ішінде де, идеализмнің ішінде де негізгі философиялық мәселені қоюына, шешуіне қарай түрліше жеке тармақтар пайда болады. Мәселен, Гегель алғашқы бастама деп адамнан тыс ойлауды („абсолюттік идеяны") түсінсе, Дж.Беркли дүниеде бардың бәрінің негізі түйсік деп санайды.
Көптеген марксизмге дейінгі және марксистік емес кейінгі философтар сананың материяға қатынасын философияның негізгі мәселесі емес деп есептейді. Ф.Бэкон үшін, мәселен, табиғаттың дүлей күштерін игеру философияның негізгі мәселесі болып табылса, XX ғ. француз философы А.Камю үшін ол негізгі мәселе — өмір сүру қажет пе әлде жоқ па? — деген меселе болды. Марксизмге дейінгі ойшылдардың ішінде негізгі философиялық мәселенің мәні мен мазмұнын дұрыс түсінуге бәрінен де жуығырақ келгені неміс философы-материалист Л.Фейербах болды. Философияның негізгі мәселесін дұрыс тұжырымдап қоя білген және оны ғылыми тұрғыдан дәйекті түрде шешіп берген Ф.Энгельс болды. Ол бұл мәселені қоғамдық-тарихи практиканың шешуші ролін негізге ала отырып қарастырды.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Спиркин А.Г. Философия. Оқулық. М., 2000.
2. Философия. Оқулық. Губин В.Д. М., 1996.
3. Философиялық сөздік. М., 1996.
4. Кішібеков Д., Сыдыков Ү. Философия. А., 2000.
5. Нысанбаев Ә., Әбжанов Т. Философия тарихы. А., 1999.
        
        Жоспар.
І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім.
1) Материализмнің және идеализмнің тарихи формалары.
2) Ғылыми-философиялық көзқарас ұғымы
ІІІ. Пайдаланған әдебиеттер.
Кіріспе
Философиялық көзқарас адамдардын санасында бір-бірімен тығыз ... ... екі ұғым ... және ... "объект" және
"субъект" деген ұғымдар қалыптасқаннан кейін ... ... ... ... ... ... оларды әрдайым белгілі бір қарым-
қатынаста қарастырды, атап айтқанда ... ... ... ... ... ... Бұл философияның негізгі
мәселесі (сұрағы) деп аталды.
Философтардың, жеке адамның ... ... ... ... ол
бұл мәселеден аттап кете ... ... ... ... ... мен сипаты осы мәселеге қарай шешіледі. "Бүкіл
философияның, әсіресе ең жаңа ... ұлы ... ... ... ... ... жайындағы мәселе" — деп атап ... ... ... мәні ... екі ... ... және субъективтік, идеялық жақтары бар
екенін және олардың қайсысы алғашқы, қайсысы кейінгі ... ... ... ... ... болған ба, әлде сана материядан бұрын пайда
болған ба?—деген сұраққа жауап беруде. Философиялық көзқарастың өзі де ... ... ... ... ... болды.
Сананың материяға қатынасы қандай деген сұрақка жауап берулеріне қарай
философтар үлкен екі топқа, екі ... ... — деп ... ... ... ішінен рух табиғаттан бұрын болған дегендері, сөйтіп, сайып
келгенде, ... ... ... де ... ... ... Ал енді табиғат негізгі бастама деп есептегендер
материализмнің ... ... ... ... ... ... пен ... қайсысы
алғашқы деумен ғана шектелмейді. Ол сонымен қатар ... деп ... деп нені ... ... ... сұрақты да қамтиды. Осыған байланысты
материализмнің ішінде де, ... ... де ... ... ... ... ... түрліше жеке тармақтар пайда болады.
Мәселен, Гегель ... ... деп ... тыс ... ... түсінсе, Дж.Беркли дүниеде бардың бәрінің негізі түйсік деп
санайды.
Көптеген ... ... және ... емес кейінгі
философтар ... ... ... ... ... емес деп ... ... ... ... табиғаттың
дүлей күштерін игеру ... ... ... ... ... XX ... ... А.Камю үшін ол негізгі мәселе — өмір сүру қажет пе ... па? — ... ... ... ... ... ойшылдардың ішінде
негізгі философиялық мәселенің мәні мен ... ... ... де ... келгені неміс философы-материалист Л.Фейербах болды.
Философияның ... ... ... ... қоя ... ... ... тұрғыдан дәйекті түрде шешіп берген Ф.Энгельс болды. Ол бұл
мәселені қоғамдық-тарихи практиканың ... ... ... ала отырып
қарастырды.
Материализмнің және идеализмнің тарихи ... ... ... ... ... ... ... формалары болды:
1. антик заманының тұрпайы материализмі (басты өкілдері Гераклид,
Демокрит және ... ... ... ... ... ... өкілдері Ф.
Бэкон, Т. Гоббс, Ж. Ламетри, Д. Дидрот.б.);
3. диалектикалық материализм (Маркс, ... снин ... бұл ... негізінен өз тұсындағы ғылымның ... ... ... ... айтқандай, атериализм — ғылыммен
бірлікте.
Идеализм негізінен ... және ... ... ... ... ... ... бөлінуінің басты белгісі — қандай ... ... ... ... ... ба, әлде адамнан,
табиғаттан тыс объективтік идеяны ма?
Объективтік идеализм ... ... және ... ... тыс ... бар екенін мойындайды, бірақ ол дүниенің негізін, бастауын ... деп ... ... ... ... ... ... дүниедегі барлық материалдық құбылыстарды, процестерді
айқындап беретін "дүнисжүзілік ақыл-ой", ... ... рух" ... күш ... ... Ол күш ... ... тыс және тәуелсіз,
материяға, табиғатқа тәуелсіз, одан бұрыннан өмір сүретін нәрсс ... ... ... ... ... ... объективтік дүние адамнан тыс өмір сүре алмайды, біздің
көретін, ... ... ... т.б. ... ... ... ... нәтижесі, түйсіктердің жай қосындысы, комбинациясы
болып табылады). Субъективтік идеализмнің негізге алатын басты ... және ... ... ғана бар, ... ... бәрі ... түйсігімде
ғана өмір сүреді. Солипсизм деп аталатын бұл ... ... ... ... ұстанатын болсақ, онда менен басқа
адамдар жоқ, өйткені олар да ... ... ... ... ... ғана
өмір сүре алады деген қисынсыз ... ... ... ... ... идеализмнің бұл қисынсыз қағидасын басшылыққа алатын идеалисті
төрт қабырғасымен бірге төбесі де, едені де сиқырлы ... ... ... ... ... салыстырып қарауға болар еді: ол адам
бөлменің қай жағына қараса да, ... ... ... көре ... ... ... де таба алмас еді.
Егер материализм ғылым мен практиканың жетістіктеріне сүйенетін болса,
ал ... ... ... діни ... ... не ... ... жанама
жолмен діни көзқарасты уағыздайды, діннің теориялық жағынан тура немесе
жанама түрде бейнеленуі, ... ... ... ... ... ... заттарды жеке адамның түйсігінің жиынтығы деп санайтын
субъсктивтік ... ... ... ... ... табылатын ол
түйсіктердің түпкі себебі құдай деп дәлелдесе, ал объективтік ... ... ... идея" дегені, шын мәніне келгенде,
құдайдың философиялық бүркеншік аты екен. Міне сондықтан да, жалпы ... ... ... ал ... ғылыми емес
философияға жатқызуға болады. Бірақ идеализм мен ... бір ... ... ... қою ... ... өйткені идеализм дегеніміз, теориялық
тұрғыдан алғанда, танымның ... даму ... ... ... ... болып табылады. Оның тууының гносеологиялық (танымдық-
теориялық) және әлеуметтік түп-тамырлары бар.
Идеализмнің гносеологиялық ... ... ... ... де ... ... екенінде жатыр. Дүниені танып білудің жолы
түп-түзу, теп-тегіс ... жол ... ... мен ... ... жол. Дүние танудың жолы — жеке-дараны ... ... ... ... ... ... заттардың сырт құбылысынан
ішкі мәніне, бірінші деңгейлі ... одан ... ... өту ... әр тарапты байланысты, күрделі де іштей қайшылықты ... ... ... яғни шындықтың сезімдік ... ... ... ... ... ... ұғым, идеяларды)
дүниенің алғашқы бастамасы деп ... ... ... ... Философиялық идеализм дәл ... мен ... ... ... ... ... біздің дүние тануымыздың бір ...... ... дүниенің бірден-бір алғашкы бастамасы деп түсіндіреді, заттар
мен нәрселер сол түйсіктердің жиыны ... ... ғана өмір ... дәріптейді. Мысалы, жасыл жапырақты көргенде біз ... ... ... ғана тән ... деп ... Ал кез келген биофизик
''жасылдық" дегеніміз толқындарының жиілігі мен ұзындығы ... ... ... ... ... көзге көрінетін спектрлерінің
бейнесі болып табылатын түйсіктер деп түсіндірер еді, ал ол ... ... ... ... объективтік нәрсені оның ... ... ... ... ... білу ... егер ... идеализм жеке адамның танымының
субъективтік ... ... ... объективтік идеализм, керісінше,
адамзаттың ... ... ... мәдениетінің нәтижесі болып табылатын
жалпы идеяларды, ұғымдарды өз бетінше әрекет ... ... ... күш,
дүниенің алғашқы бастамасы сол деп түсініп, оны ... ... ... ... ... ... келгенде, абстракциялық ойлаудың,
адамның рухани қызметінің жасампаздық ... ... ... ... қателігі сол, ол адамның ... ... ... ... ... ... алып, оны оған қарама-қарсы қойды, адамнан тәуелсіз,
адамның өзін қоса алғанда бүкіл табиғатты жасаушы ғаламат ... ... ... адам ойлауының логикасы бүкіл дүниенің жаратушысына,
болмыстың өз логикасына айналады.
Қашан және қай ... ... ... оның ... бейнесі деп
қарастырылмай, керісінше, санадан бұрын бар, ... ... ... деп ... сол ... ... идеализм
дүниеге келеді.
Демек, объективтік идсализмнің гносеологиялық түп-тамыры өте ертеде,
тереңде ... Ол ... ... ... адамның
дүниетануының тереңдеуімен, қысқасы, ақыл-ойының ... ... туды ... мен ... мән мен оның сырт ... ... дұрыс
ұғынудың киындығына байланысты туды. Мәселен, математиканың негізін салған
Пифагор дүниені басқарушы дербес күш "сан" деп түсінді, ал ... ... ... ... ... идеяларр деді.
Философиялық идеализмнің ... ... ... ... ... ... таным процесіндсгі кейбір
адасушылықтар түтас философиялық жүйе болуы үшін ... бір ... ... ... ... ... адасушылықтар белгілі бір
қоғамдық таптар мен әлеуметтік топтардың мүдделеріне сай ... ... ... ғана ... ... Идеализмнің тууына негіз болған
әлеуметтік жағдайларға мыналарды жатқызуға ... ... ... ... және ... ... ... пайда болуына байланысты
ақыл-ой еңбегі мен дене ... ... ... ... болуы,
сөйтіп ақыл-ой еңбегінің үстем таптар мен топтардын игілігіне айналуы. ... мен ... ... ... дене ... ... ... еңбегінің маңызын асыра бағалап, дәріптей бастады, ақыл-ой еңбегі
ғана қоғамның өмір сүруі мен ... ... күші деп ... ... ... ... ... тағы бір себебі
сол, олар еңбекші бұқараны ... ... ... ... ... ... ал ... философияны олар діни сенімді теориялық жағынан
негіздеу, дәлелдеу үшін ... ... ... да ... мен ... ... ... идеализмнің гносеологиялық және
әлеуметтік түп-тамырларын жоюдың алғышарты болып табылады.
Дүниеге ғылыми-философиялық көзқарас мәселесін ... ... ... талдау жасау арқылы ғана анықтауға
болады. Осы ... ... ... мен ... ... бір ... нақты мәдениеттің негізінде туын, өмір сүретінін және сол
мәдениеттің түрлі ... ... ... ... ... ... ... қызметің олардың бірлігі мен айырмашылығын
олардың нақты болмысын ... ... ... ... атқарған
роліне қарай түсінуге болады. Тарихи талдауға жүгінсек, ... ... ... ... ... емес ... ... дамуында олардың
әрқайсысының атқаратын өз қызметі болғанын және бар екенін көреміз.
Философиялық ой-пікірдің даму тарихы біз жоғарыда ... ... ... ... ... талдау айқын көрсетеді. Мәселен,
марксизмге дейінгі материалистердің бәрі қоғам өмірін идеалистер болғанын
білеміз. Олар ... ... ... ... ... бірақ кейде дүниенің алғашқы бастамасын түсіндіруде дәйексіздік
көрсетіп, дүниені алғаш қозғалысқа келтірген бір ғаламат күштің ... ... ... ... жаратқан құдай кейіннен табиғатты
түсіндіруден ... ... деп ... де ... жоқ. Әрине, мұндай
материалистік көзқарастарды толық ғылыми деп айта ... мен ... ... ... ... талдау жасап,
адамның білім системасында философияның алатын орнын ... ... ... шыққан тегі, түп-тамыры бір екенін көрсетеді. Дүниетану
тарихына үңілсек, олардың айырғысыз ... ... ... әсерін
және кейін барған сайын тарихи өзгерістерге ұшырағанын көреміз.
Философия мен арнайы ғылыми білімнің арақатынасында үш негізгі тарихи
кезеңді аңғаруға ... а) ... ... ... ... барлық пәндерді қамтитын „философия" немесе „натурфилософия” (табиғат
философиясы) деп ... бұл ... ... ... ... да, ... да ... ә) білімдердің мамандануы, яғни жекеше нақты
ғылымдардың қалыптасып, ... ... ... шыға ... бұл ... ... бойы, әсіресс XVII—XVIII ғасырларда жылдамдата жүрді; б)
бірқатар ғылымдардың теориялық тарауларының қалыптасып, олардың біртіндеп
интеграциялануы, бірігуі.
Алғашқы екі ... ... ... ... негізінен тәжірибенің
көрсеткендерін жай баяндау сипатында болды, болашақта ... үшін ... ... ... ... ... өзара байланыстарын,
бірлігін, жалпы дамуын, заңдылықтарын түсіндіре ... ... ... ... ... асыруға тиісті философия табиғаттың жалпы
көрінісін көбінесе ойдан шығарылған жорамал ... ... ... ... ... ... бірге толып жатқан қисынсыз ой-
пікірлер де ... ... ... ... ой-пікірлер жалпы
дүниетанымды қалыптастыру, дамытуда маңызды қызмет атқарды.
Қорытынды
XIX ғасырдан басталған үшінші ... XX ... одан әрі ... ... ... ... ... формада ғана қарастырылып келген
көптегсн теориялық міндеттерді енді ғылым өз ... ... ... ... ескі ... ... ... әрекеттері сәтсіз,
тұрпайы екендігі барған сайын айқындала түсті. Дүниенің ... ... ... ескі ... ... шешпей, кайта ғылыммен бірлесе
отырып, нақты-ғылыми білімдерді жалпылаудың ... ... тиіс ... ... ... ... Ал бұл философиннын ғылымилық сипатын арттыра
түсті.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Спиркин А.Г. ... ... М., ... ... ... Губин В.Д. М., 1996.
3. Философиялық сөздік. М., 1996.
4. Кішібеков Д., Сыдыков Ү. Философия. А., 2000.
5. Нысанбаев Ә., Әбжанов Т. Философия ... А., ... ... leave ... chat ... sent message to chat in ... ... leave feedback
Chat
×
loading...
new chat message
×
%username% sent message to chat in %domain%
Messages
×
loading...
Share
×
loading...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
Дүниеге көзқарас 8 бет
Марксистік философия12 бет
Адамның шығу тегі5 бет
Аристотельдің „саясат” еңбегіндегі саяси көқарастары8 бет
Марксизм философиясы7 бет
Платонның жан мен таным туралы ілімі6 бет
Психика туралы жалпы үғым14 бет
XХ ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының ұлттық мемлекеттілік үшін идеалдық күресі11 бет
«Қазақ халқының идеалындағы «жетілген адам», «толық адам» ұғымдары»6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь