Бәсекелестік және оның экономикадағы ролі

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттырудың мәні мен маңызы
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Кіріспе

Бәсеке (Состязание; contention) — ортақ ресурсты пайдаланудағы жүйелердің немесе программалардың өзара таласушылығы; қандай жұмыс бекетінің арнаға қатынас құра алатынын анықтауға мүмкіндік беретін үстаным.Бәсеке дегеніміз, бір жағынан, іс-қимыл жасайтын салада ұнамды нәтижеге жету үшін жүріп отыратын экономикалық жарыс, шаруашылық жүргізудің қолайлы жағдайына ие болу үшін, пайданы мол алу үшін тауар өндірушілердің бір-бірімен күресі. Екінші жағынан, ол нарық субъектілерінің өнімді өндіру мен оны өткізудегі және капиталды қолдану сферасындағы ара қатынастары. Форма жағынан бәсеке ұйымдастырудың нормалары мен ережелерінің, мемлекеттік және жеке құрылымдардың директивалары мен іс-қимыл әдістерінің жүйесі. Бәсекені экономикалық процесс ретінде шаруашылық жүргізуші субъектердің белгілі әрекеттерінің жиынтығының түрі деп тануға болады. Осы әрекеттер экономикалық цикл ретінде жинақталады. Осыған бірте-бірте жүріп отыратын төменде аталған ұдайы өндірістік процестер жатады:өндіріс және еңбек ұжымдарының материалдық-заттық элементтерін қалыптастыру; өндірісті ұйымдастыру, оны шикізатпен, материалдармен, жартылай фабрикаттармен жабдықтау және өндірістік, несие-қаржылық және жобалау мекемелерінің бір-біріне әсер етуі; бәсекеге төзімді өнім өндіру; өнімді сату. Бұл үшін оның саны анықталады, өткізілетін орны мен уақыты белгіленеді; пайда есебінен инвестициялық қор жасау және оны өндірісті кеңейту үшін пайдалану. Өнімнің «өмір сүру циклі» бәсекелік күрес дәрежесіне елеулі әсер етеді. Өнімнің «өмір сүру цикліне» оның шығарыла бастауынан өндірілуі тоқтағанша жүріп отыратын мерзімі, «өмірі» жатады. Бұл цикл төрт фазадан тұрады:жаңа өнімді игеріп, өндіріске енгізіп орналастыру. Бұл арада сату көлемі көп емес, шығарылған өнімнің бағасы жоғары болады; өндірістің өсуі - өндірістің масштабы өседі, сұраныс өседі, жоғары баға сақталады; кемелдену. Өндіріс көлемі ең жоғары дәрежеге жетеді, сұраныс толық қанағаттанады, өндіріс қарқыны бәсеңдейді, бәсеке шиеленіседі, баға төмендей бастайды; ескіру. Бұл фазада сұраныс төменгі шегіне жетеді, өндіру азаяды. Бәсеке сайысы сөне бастайды. Өнімнің басым көбінің өндірілуі тоқталады, жаңа өнім өндіру басталады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. А.Қ.Мейірбеков, Қ.Ә.Әлімбетов
Кәсіпорын экономикасы
Алматы, «Экономика»,2003.
2. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхамбетова, У.А.Жанайдаров
Экономикалық теория
Астана,2002.
3. Экономикалық теория
Алматы, «Санат»,1998.
4. С.С.Мәуленова, С.Қ.Бекмолдин, Е.Қ.Құдайбергенов
Экономикалық теория
Алматы, «Экономика»,2003
        
        Жоспар 
Кіріспе.............................................................................
Негізгі бөлім....................................................................
1.1 Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттырудың мәні мен маңызы
Қорытынды.......................................................................
Пайдаланған әдебиеттер..................................................
Кіріспе
Бәсеке (Состязание; contention) -- ... ... ... жүйелердің немесе программалардың өзара таласушылығы; қандай жұмыс бекетінің арнаға қатынас құра ... ... ... беретін үстаным.Бәсеке дегеніміз, бір жағынан, іс-қимыл жасайтын салада ұнамды нәтижеге жету үшін жүріп отыратын экономикалық ... ... ... ... жағдайына ие болу үшін, пайданы мол алу үшін тауар өндірушілердің бір-бірімен күресі. Екінші ... ол ... ... ... өндіру мен оны өткізудегі және капиталды қолдану сферасындағы ара қатынастары. Форма жағынан ... ... ... мен ... ... және жеке құрылымдардың директивалары мен іс-қимыл әдістерінің жүйесі. Бәсекені экономикалық процесс ретінде ... ... ... ... ... жиынтығының түрі деп тануға болады. Осы әрекеттер экономикалық цикл ... ... ... бірте-бірте жүріп отыратын төменде аталған ұдайы өндірістік процестер жатады:өндіріс және ... ... ... элементтерін қалыптастыру; өндірісті ұйымдастыру, оны шикізатпен, материалдармен, жартылай фабрикаттармен жабдықтау және өндірістік, несие-қаржылық және жобалау мекемелерінің бір-біріне әсер ... ... ... өнім ... ... ... Бұл үшін оның саны анықталады, өткізілетін орны мен уақыты белгіленеді; пайда есебінен инвестициялық қор ... және оны ... ... үшін ... ... ... күрес дәрежесіне елеулі әсер етеді. Өнімнің оның шығарыла бастауынан өндірілуі тоқтағанша жүріп отыратын мерзімі, жатады. Бұл цикл төрт ... ... ... игеріп, өндіріске енгізіп орналастыру. Бұл арада сату көлемі көп емес, шығарылған өнімнің бағасы жоғары ... ... өсуі - ... ... ... сұраныс өседі, жоғары баға сақталады; кемелдену. Өндіріс көлемі ең ... ... ... ... ... ... ... қарқыны бәсеңдейді, бәсеке шиеленіседі, баға төмендей бастайды; ескіру. Бұл фазада сұраныс төменгі шегіне жетеді, өндіру азаяды. Бәсеке сайысы сөне бастайды. ... ... ... ... ... жаңа өнім ... ... бөлім
1.1 Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттырудың мәні мен маңызы
Бәсекелестік - бұл өндірушілер арасындағы күрес немесе жабдықтаушылар, кәсіпорындар, фирмалар арасындағы өнім ... және ... ... ... үшін ... ... жүйесінде бәсекелестік тұтынушылар үшін сайыс. Бұл нарықтағы өзіне лайықты орын алу үшін ... Ол ... ... мен ... ... 19 ... ортасында нарықта еркін бәсекелестік кең өріс алды. Мұндай нарық сұраныс пен ұсыныс ... ... ... болды. Ол тұтынушылардың талабы мен есептесіп, тауардың сапасын жақсартуға еңбек өнімдерін арттыруға, ... ... өнім ... ... ... ынталандырды. Бәсекелестіктің негізгі 2 түрі бар: 1.сала ішіндегі бәсекелестік - бұл саланың ... ... ... болады. Онда ең жоғарғы еңбек өнімділігі бар, ғылыми техниканы қолданып кәсіпорын жоғары табысқа жетеді, ал ... ... ... ... төмен болады, тіпті күйреуі мүмкін2.салааралық бәсекелестік - бұл халық шаруашылығы салалар арасындағы ... ... ... ... ... ... саладан капитал пайда деңгейі жоғары салаға құйылады. ... ... жаңа ... ... ... шығарылып халықтың әл-ауқаты жоғарылайды. Ол саладағы пайда ... ... ... ... ... негізінде жаңа тауарлар пайда болады, сапасы жоғарылайды, халықтың табысы көбейген сайын сұраныс өседі, осылай жаңа сатыға өсе береді.2. Еркін бәсекелестіктің ... ... - бұл ... ... қатынасушылардың әрқайсысы кәсіпкерліктің қай түрінен болмасын айналасуы және кәсіпкерлікті қоюға еркі бар. Кәсіпкерліктің алуан түрі бар:1.өзі араласып кәсіп жасайды;2.жұмысшылар жалдайды;3.акция ... ... ... ... ... ... кейбірулер өндірісті қаржыландырады т.б.Әрбір кәсіпкер немесе бәсекелестікке қатынасушылар өз ақшаларына қосымша пайда тауып байлығын арттыруға ... кем ... сол ... ... күн ... тырысады.Еркін бәсекелестік жағдайын ұсыныс пен сұраныстың ауытқуы бір салада өнімді көп ... ... ... 2-ші ... тауар жетіспейді. Бұл фирманың табысы өссе 2- шісі күйрейді. Сонда өндіріс пен капитал шоғырланып орталықтанады. Ол ... ... ... яғни ... басып алады. Жетілмеген бәсекелестік нарығы бұл таза монополия. Монополиялық бәсеке - бұл олигополия. Таза монополия өнім шығаратын бір ... ... жоқ. Оның 4 ... бар: 1. ... тек қана ... 2. ... тауарлардың орнын басатын тауар жоқ.3. монополист нарықты билейді және бағаны бақылайды4. нарыққа кірер жерге өте ... ... ... ... ... ... ... ... XVIII ... ағылшынның кемеңгер экономисі Адам Смит әйгілі "көрінбейтін қол" қағидасында ашып көрсеткен. Адам Смит бойынша бәсеке механизм іспеттес, сол ... жеке ... мен ... ... қалыптасады, салалар арасында игіліктердің тиімді бөлінуі жүзеге асады, пайда мөлшері теңеледі.Қазіргі ғалым экономистер өз еңбектерінде бәсекеге ... ... жаңа ... сипаттап, бәсеке теориясының дамуына өз үлестерін қосуда.Ресейлік ғалым А.Ю. Юдановтың пікірінше "нарықтық бәсеке - нарық сегментінің тиісті ... ... ... ... төлем қабілеті бар сұранысы үшін фирмалар арасындағы тартыс".. ... - ... бір ... жету үшін ... ... жеке тұлғалар (бәсекелестер) арасында болатын тартысты бейнелейді дейді Г.Л. ... пен А.П. ... ... - бұл субъектінің объективті немесе субъективті қажеттіліктерін ... ... не ... ... ... үшін ... тартыс барысында жеңіске немесе басқа да мақсаттарға жетуде өзінің бәсекелестік артықшылықтарымен басқару үрдісі. ... ... да бір ... ... ... нәтижелерге жету үшін болатын экономикалық жарыс, тауар өндірушілердің тиімді шаруашылық жағдайы үшін, мол пайда ... ... ... деп ... да ... ... анықтамалығында" бәсеке дегеніміз - жеке өнім өндірушілер, жұмыс істеушілер, қызмет көрсетушілер арасында өз мүддесі ... ... ... ... ... ... ... реттеуші қызмет атқарады. Оның күш-қуаты стихиялы сипатқа ие, егер ол ... ... ... отырмаса экономикалық, әлеуметтік, экологиялық және басқа да қажетсіз ... ... ... бір топ ... ... ... төмендегідей анықтама береді: "бәсекелестік қабілет - өнімдердің нақты қоғамдық қажеттіліктерге сәйкестік ... ... оны ... ... ... бейнелейді". Сол сияқты, тамақ өнеркәсібінің бәсекелестік қабілетін жүйелі түрде зерттеген ғалым-экономист С.Б. Ахметжанова "бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... ... сапасы мен бағасы жағынан ерекшеленеді" деген пікір білдіреді.Өнімнің бәсекелік қабілетін оның бағасы арқылы ... ... де ... Бұл ... ... ... ... жақтайтындардың анықтамаларында көрсетеді. Олардың пікірінше, тауардың бағасы - оның тұтынушылық және құндық қасиеттерін бейнелейтін әмбебеп сипатқа ие. ... ... ... ... қалыптасады, осы себепті тауарлар бір-бірімен бәсекеге түседі. Алайда, бұл көзқарасты баға бәсекесі теріске шығарады, өйткені, біркелкі тұтынушылық сипатқа ие тауарлар ... ... ... ... ... ... екі топ ... анықтайтын салыстырмалы сипатпен қарастыру жағдайлары да кездеседі, яғни, ... ... мен ... өткізу нарығының талаптары арқылы. Шындығында, өнім бәсекеге қабілетті болу үшін өткізілетін нарықтың ... ... сай ... ... болуы тиіс. Алайда, бұл жағдайдың өзі өнімнің бәсекеге қабілетті екендігін ... ... ... ... ... барысында басқа тауарлар мен салыстыру арқылы анықталады.Қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру деңгейі және оған кеткен шығындылық арқылы анықталатын өнімнің ... ... ... қабілеті тұтынушылардың бір өнімнен екіншісін жоғары бағалау арқылы анықтайтынын ескермейді. ... ... ... ... қабілеті - оның ұқсас басқа өніммен айырмашылығында ғана емес, салыстырмалы ерекшелігінің де болуында.Негізінен, өнімнің бәсекелік қабілеті оның нақты ... үшін ... ... Әр бір ... қандай да бір өнімді сатып аларда оның ... ... ... ... өнім ... ... сай болып тұрса, онда оның бәсекелестік қабілетін бағалау құнына қарай ауысады. Яғни, тұтынушы, бір жағынан, өнімнің ... ... ... ... ... оған ... шығынды ойлайды. Бұл жерден шығатыны, өнімнің бәсекелік қабілеті - бұл өнімнің бәсекелес өндірушілерінің ұқсас өнімдерімен салыстырғанда жоғары ... ... ... ... ... және оның қажеттілікті өтеу құндылығымен ерекшелену сипаты. Бұл анықтама өнімнің бәсекелік ... ... ... толық түрде бейнелейді деген ойдамыз.Жалпы алғанда, өнімнің бәсекелік қабілеті ... ... ... ие:1) бәсекелік қабілет - салыстырмалы шама, яғни ол ұқсас өнімдермен теңестіру арқылы анықталады;2) ол ... ... яғни ... ... ... ... өмірлік циклына және басқа да жағдайларға тәуелді;3) әр бір тұтынушылардың жеке ... әр бір ... ... ... ... әсер ... Сондықтан, өнімнің бәсекелік қабілеті құбылмалы сипатқа ие;4) бәсекелік қабілет нақты, яғни ол өнімнің белгілі бір түріне, нарыққа, ҒТП даму ... ... ... ... және т.с.с. байланысты.5) бәсекелік қабілетке әсер етуге болады, ол оның құндылығын арттыру үшін маңызды. Осы ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық талаптарға сай, тұтынушы үшін де, өндіруші үшін де ... ... ... айтылған өнімнің бәсекелік қабілетіне қатысты анықтамаларды жинақтай келе, келесі пайымдауларды атап өтуге болады: - өнімнің ... ... - бұл тек ... ... тән ... ... жоқ ... өнімнің бәсекелік қабілеті туралы сөз болуы мүмкін емес; - ... ... - ... ... ... ол тұтынушы талғамын қанағаттандыруға бағытталған тауарларды бір-бірімен салыстыру арқылы анықтайды; - ... ... ... - бұл өнімнің бәсекелес өндірушілердің ұқсас өнімдермен салыстырғанда жоғары ... ... ... ... ... және оның ... өтеу құндылығымен ерекшелену сипаты. ... ... ... ... нарықта сәтті өткізілуі - оның бәсекелік қабілетін көрсетеді; - ... ... ... қалыптастыру тұтынушылардың талғамын қанағаттандыратын сапалық және құндық, әрі тартымдылық сипаты ... ... ... ... ... - өнімнің бәсекелік қабілеті уақыт ағымына, өткізу нарығына, халықтың өзгермелі сұранысына тәуелді өзгермелі құбылыс.Өнімнің ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын көрсеткіш екенін ескерсек, осыған қатысты анықтаманы да келтіре кеткен жөн.Өнімнің бәсекелік қабілеті сияқты, кәсіпорынның бәсекелік қабілетіне қатысты біріңғай ... ... ... жоқ. Бұл ... ... бірнеше көзқарас қалыптасқан, олардың негіздері болып кәсіпорынның нарықтағы үлесі, табыстылығы, өнімді өткізу көлемі саналады.М. ... ... ... ... ... анықтайтын бес бәсекелік күші бар: - бір саланың бәсекелес кәсіпорындары арасындағы тартыс; - ауыстырмалы-тауарлар шығаратын кәсіпорындар ... ... ... - ... жаңа ... ену ... - тасымалдаушылардың саудаласу мүмкіндіктері; - тұтынушылардың саудаласу мүмкіндігі.
Тағы бір анықтама былайша пайымдалады: "кәсіпорынның бәсекелік ... деп - оның ... ... салыстырса технология, тәжірибелік іскерлігі, персоналдардың білімі, стратегиялық және ... ... ... ... ... ... ерекшеленуін айтады. Біздің көзқарас бойынша, төмендегі анықтама кәсіпорынның бәсекелік ... ... ... толық және әдістемелік тұрғыдан дұрыс ашады: "бәсекелестермен салыстырғанда бағалық және бағалық емес сипаттары бойынша тауарлары тұтынушыларға ұнамды, дер кезінде жоспарлап, ... ... ... ... бар ... ... қабілетті" болып саналады.Өнім мен кәсіпорынның бәсекелік қабілеті тығыз байланысты болғанымен, мағыналары жағынан ... ... ... ... ... - ... ... бәсекелік қабілеті белгілі бір қысқа уақыт аралығында анықталса, кәсіпорынның бәсекелік қабілеті, салыстырмалы түрде, ұзақ уақыт бойынша анықталады; - ... ... ... ... тұтынушылардың әсеріне тікелей байланысты. Ал кәсіпорынның тиімділігін кәсіпкердің өзі анықтап, керек кезінде өндірістік-өткізу қызметіне қажетті ... ... ... ... ... қабілетті деңгейі туралы мәлімет инвесторлар мен әріптестер үшін ... ... үшін ... ... мен ... ... ... - үшіншіден, кәсіпорын бірнеше өнім түрін шығарумен қатар, өндіріске ... ... да ... ... ... ... (мәселен, инвестициялық, делдалдық және т.б). Кәсіпорынның бәсекелік қабілеті барлық өнім ассортиментінің ... ... және әр бір ... түрінің орындалу тиімділігіне байланысты. - төртіншіден, өнімнің ... ... ... ... ... ... бірақ толық көлемде емес. Мәселен, өнімнің бәсекелік қабілетін ... ... ... ... ... ... ... осы өнімді өндіруге кеткен шығын көлемі толық жабылмай, табыс болмауы да ... Бұл ... ... ... ... кері ықпал болып, оның бәсекелік қабілеті төмендеуі де мүмкін. Сонымен кәсіпорынның бәсекелік қабілеті, өнімнің бәсекелік ... ... ... ... кең ... ... ... өнімнің бәсекелік қабілеті келесі факторлармен анықталады: - өнім ... ... және ... ... ... сай ... - сатып алуға, жеткізуге кеткен шығындармен; - тұтынушыларға тиімді уақытта жеткізу жағдайымен; - ... ... ... және ... ... ... туралы дәлелімен.Біздіңше, өнімнің бәсекелік қабілеті 1-суретте көрсетілген негізгі ... үш ... ... Міндет - өнімнің қандай мақсатқа пайдаланатынының оның функционалдық мүмкіндіктерін, сол арқылы осы өнімді тұтынушылар тобын анықтайды. 2. ... сапа - ... емес ... ... ... ие. ... ... өнімнің бәсекелік қабілетінің кешенді көрсеткіші ретінде қарастыруға болады.3. Баға - тауар ... ... ... ... деген сұраныс пен ұсыныс тең болғанда баға мен құн да теңеседі. Ұсыныстың сұраныстан артуы ... ... ал ... ... ... ... онда өнімнің бағасы құнынан әлде қайда жоғары болады. ... ... ... баға ... ... ... ең ... құн заңына сай қалыптасады. ... ... ... ... ... ... өндірушілерге шығаратын өнімдердің бәсекелік қабілетін арттыру мәселесін алдыңғы ... ... ... ... дамуы шығарған өнімдердің сапасын қанағаттандыруға итермелейді. Бәсекеге қабілетті өнім шығару кәсіпорынның, саланың дамуына ықпал ететін негізгі ... ... ... өзі ... ... ... қабілетінің мазмұны "бәсеке" терминімен тікелей байланысты.Қазақстан Республикасы "Бәсеке және монополистік қызметті ... ... ... ... - ... субъектінің өз бетімен жасаған іс-әрекеттері, тиісті тауар рыногындағы тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) айналасының жалпы жағдайына олардың әрқайсысының бір ... ... ету ... ... ... және ... ... тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) өндіруді ынталандыратын жарыстастығы" - деп ... ... ... ... ролі аса зор. ... кезенде экономика үшін мемлекеттік кеңістік, мемлекеттік шекара және мемлекеттік шаруашылық орталығы қандай қажет болса, ... ... ... ... және ... ... соншалықты әбден керек.Экономиканың, толайым қоғамның, Қазақстанның бүгінгі жағдайы, ең алдымен, еліміздегі түбегейлі өзгерістер өзгерісті бағдарламалармен өзара жете ... оны ... ... басқару функцияларының, бір меншік иесінен екінші адамға кезең-кезеңмен беру тетігі ... ... ... ... істеуін уақытша үзбей басталған еді.Өтпелі кезенде және осы кезде нарықтық экономиканың жұмыс істеуі үшін ... ... ... ... ... олардың артықшылығына, сабақтастығына және жүзеге асыру мерзіміне байланысты қызметтер сақталынады. Экономиканың өзінше ұйымдасуы да, сондай-ақ ... ... да ... ... ... ... ретінде оған әбден тең екендігін практика куәлаңдырып, теория дәлелдеп отыр.Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі міндеті -- оның ... ... ... үшін ... ... тудыру және дамыту, кәсіпкерлік еркіндігі мен адал бәсекелестік ұйымдастыру болып табылады. Бұл ... ... ең ... адым ... ... ... реттейтін заңнама-құқықтық және нормативті база жасау болуы қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* А.Қ.Мейірбеков, Қ.Ә.Әлімбетов
Кәсіпорын экономикасы
Алматы, ,2003.
2. С.Әкімбеков, А.С.Баймұхамбетова, У.А.Жанайдаров
Экономикалық теория
Астана,2002.
3. ... ... ... ... ... Е.Қ.Құдайбергенов
Экономикалық теория
Алматы, ,2003

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің инвестициялық саясаты19 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және оның бәсекеге қабілеттілік жағдайындағы ролі31 бет
Бәсеке, оның экономикалық табиғаты мен елдiң шаруашылық өмiрiндегi атқаратын рөлi28 бет
Кәсіпкерлік қызметтегі бәсекенің ролі36 бет
Нарықтық экономикада бәсекелестіктің ролі21 бет
Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы адам капиталының рөлі49 бет
Агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттыру71 бет
«Фудмастер» өнімінің бәсекеге қабілеттілігін талдау47 бет
Ассоциациялық кәсіпкерлік22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь