Паскаль тілінде программалау


МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 1
ЕСЕПТІ ШЕШУДЕГІ ҚОЛДАНЫЛҒАН ПРОГРАММАЛАУ
ОРТАСЫ. ТУРБО ПАСКАЛЬ ПРОГРАММАЛАУ ТІЛІ. 1
1. Компьютерді Турбо Паскальда жұмыс істеуге даярлау 1
2. Паскаль тілінің негізгі элементтері 2
3. Бағыттаушы қызметші сөздер 2
4. Сипаттаушы қызметші сөздер 3
5. Стандартты функциялар 3
6. Паскаль тілінде программалау. Программа құрылымы. Қарапайым программ 4
7. Берілгендерді сипаттау 5
8. Сызықтық алгоритм 5
9. Шартты Оператор. Жай Шарт. 8
10. Құрама оператор 10
11. Құрама шарттар 11
ҚОРЫТЫНДЫ 12

ҚОСЫМША 12
КІРІСПЕ
Паскаль тілін 1973 жылы швейцар математигі Никлаус Вирт жасап шығарады да, атақты француз математигі, физигі, философы және алғашқы есептеу машинасы - арифмометрді /1641/ жасаған Блез Паскальдің құрметіне "Паскаль" деп ат қойды.
Паскаль тілі оқып үйренуге жеңіл, түрлі салалық информациямен жұмыс істеуде нәтижелі болғандықтан, дүние жүзінде көп тараған тілдердің бірі болып табылады.
Паскаль тілі:
• алгоритм құрылымын сақтап құрылған;
• жоғары деңгейлі программалау тілдерінің жақсы қасиеттерін жинақтаған;
• қазіргі замандағы көптеген программалау тілдерінің негізі болып саналады;
Сондықтан бұл тілдің нақты ЭВМ - нің мүмкіндігіне байланысты бірнеше түрлері бар.
Курстық жұмысымның тақырыбы Крамер әдісімен теңдеулер шешуге программа құру.
Қолданылған әдебиеттер:
1. CompUnity N1(2) 1995
2. Hard и Soft N5, Май 1995
3. PC Magazine Russian Edition N6 1994

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ
1
ЕСЕПТІ ШЕШУДЕГІ ҚОЛДАНЫЛҒАН ПРОГРАММАЛАУ
ОРТАСЫ. ТУРБО ПАСКАЛЬ ПРОГРАММАЛАУ ТІЛІ.
1

1.
Компьютерді Турбо Паскальда жұмыс істеуге даярлау
1

2.
Паскаль тілінің негізгі элементтері
2

3.
Бағыттаушы қызметші сөздер
2

4.
Сипаттаушы қызметші сөздер
3

5.
Стандартты функциялар
3

6.
Паскаль тілінде программалау. Программа құрылымы. Қарапайым программ
4

7.
Берілгендерді сипаттау
5

8.
Сызықтық алгоритм
5

9.
Шартты Оператор. Жай Шарт.
8

10.
Құрама оператор
10

11.
Құрама шарттар
11
ҚОРЫТЫНДЫ
12

ҚОСЫМША
12

КІРІСПЕ
Паскаль тілін 1973 жылы швейцар математигі Никлаус Вирт жасап шығарады да, атақты француз математигі, физигі, философы және алғашқы есептеу машинасы - арифмометрді 1641 жасаған Блез Паскальдің құрметіне "Паскаль" деп ат қойды.
Паскаль тілі оқып үйренуге жеңіл, түрлі салалық информациямен жұмыс істеуде нәтижелі болғандықтан, дүние жүзінде көп тараған тілдердің бірі болып табылады.
Паскаль тілі:
алгоритм құрылымын сақтап құрылған;
жоғары деңгейлі программалау тілдерінің жақсы қасиеттерін жинақтаған;
қазіргі замандағы көптеген программалау тілдерінің негізі болып саналады;
Сондықтан бұл тілдің нақты ЭВМ - нің мүмкіндігіне байланысты бірнеше түрлері бар.
Курстық жұмысымның тақырыбы Крамер әдісімен теңдеулер шешуге программа құру.


ЕСЕПТІ ШЕШУДЕГІ ҚОЛДАНЫЛҒАН ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫ. ТУРБО ПАСКАЛЬ ПРОГРАММАЛАУ ТІЛІ.
1. Компьютерді Турбо Паскальда жұмыс істеуге даярлау

Турбо Паскальда жұмыс істеге дайындау жолы:
WINDOWS-тан проводникке шығу үшін:
(Пуск)Программыпроводник орындаймыз.
Егер компьютерде Borland Pascal 7.0 қондырылған болса, онда С:\ дискісінде BP каталогында BIN каталогын ашамыз, курсорды bp.exe атауына әкеліп, Enter басу. Borland Pascal 7.0 версиясына шығамыз.
Паскальда жұмыс жасау:
* Жаңа документ ашу керек болса, онда file мәзірінен new пунктін таңдау;
* Егер бұрынғы документте өзгеріс енгізу керек болса file мәзірінен open пунктін таңдап, керекті файлды ашамыз;
* Терілген программаның дұрыстығын тексеру үшін; Alt +F9 пернелер комбинациясын басамыз, егер программада қате болса, курсор жіберілген жерді көрсетіп тұрады, қатені түзетеміз. Қате толық түзетілгенде ғана компиляциядан өтеді;
* Программаны сақтап қою үшін File мәзірінен SAVE пунктін таңдау, файлдың атын жазу;
* Программаны орындауға(компиляция) жіберу Ctrl + F9;
* Нәтижені экранға шығару Alt + F5;
* Файлды дискетаға жазып алу, SAVE пуктін таңдап, келесі команданы тереміз: А:\ файлдың атын жазу;
* Дискетаны ашу келесі орындалады, OPEN пунктін таңдап, келесі команданы тереміз: А:\ файлдың атын жазу. Enter пернесін басамыз. Сонда дискет іші ашылады. Еректі файлды таңдап Enter пернесін басу керек;

2. Паскаль тілінің негізгі элементтері
Паскаль тілінің құрамы мына символдар тобынан тұрады. Олар - әріптер, цифрлар, логикалық мәндер, шектемелер , қызметші сөздер.
Әріптер: Паскаль тілінде негізінен латын алфавиті:
À B C D E G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z пайдаланылады.
Цифрлар: араб цифрлары 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 қолданылады.
Логикалық мәндер: true- ақиқат false- жалған. Бұл сөздердің әрқайсысы символ болып табылады.
Шектемелер. Шектемелер амалдарда қолданылатын шектемелер, ара қатынасты көрсететін шектемелер, шекаралық шектемелер болып бөлінеді.
1) Амалдарда қолданылатын шектемелер:
Қосу(+), азайту (-), көбейту(*), бөлу(),
Div (а div b-а санын b санына бөлгендегі бүтін бөлігі),
mod (а mod b-a санын b санына бөлгендегі қалдық),
2) Ара қатынасты көрсететін шектемелер:
кіші(), кіші немесе тең (=), үлкен немесе тең(=), тең(=), тең емес( ).
3) Логикалық амалдардағы шектемелер:
and(логикалық көбейту- және ())
or (логикалық қосу - немесе())
not (логикалық терістеу - емес( -))
3) Шекаралық шектемелер. Шекаралық шектемелерге конструкциялық шектемелер мен жақшалар жатады.
Конструкциялық шектемелерге үтір(,) , нүкте(.), қос нүкте(:), нүктелі үтір (;), бағыттауыш(), меншіктеу таңбасы(:-), ашық орын жатады.
Жақшаларға дөңгелек жақша, квадрат жақша, тырнақша, түсініктеме жатады.
Жоғарыда айтылған символдардан басқа ,?,% символдары да қолданылуы мүмкін.
Қызметші сөздер. Қызметші сөздің әрқайсысы белгілі бір мағынаны көрсетеді және олар ағылшын тілінде жазылады. Қызметші сөздер мағынасына қарай "бағыттаушы" және "сипаттаушы" деп екі топқа бөлінеді. Бұлардан басқа да қызметші сөздер болуы мүмкін. Егер бар болса, онда олар қосымша анықталуды керек етпей - ақ, компилятор арқылы пайдаланыла береді.

3. Бағыттаушы қызметші сөздер
Қызметші сөз
Орысша аудармасы
Қазақша аудармасы

begin
end
goto
if
then
else
for
do
until
while
to
downto
repeat
in
read
write
начало
конец
перейти к
если
то
иначе
для
выполнить
до
пока
увеличивая до...
уменьшая...
повторить
в
ввести
вывести
басы
соңы
көшу
егер
онда
әйтпесе
үшін
орындау
дейін
әзір
... дейін көбейту
дейін азайту
қайталау
ішінде
енгізу
қорытындылау

4. Сипаттаушы қызметші сөздер:

Қызметші сөз
Орысша аудармасы
Қазақша аудармасы
array
case
const
file
function
label
packet
procedure
program
set
record
type
var
Массив
Вариант
константа
файл
фукнция
метка
упакованный
процедура
программа
множество
запись
тип
переменная
массив
вариант
тұрақты, константа
файл
фукнция
белгі
ықшамдалған
процедура
программа
жиын
жазба
типі
айнымалы

5. Стандартты функциялар

функция
Функцияның жазылуы
Аргументтің типі
Функцияның мәнінің типі
1
х
ABS(x)
R,1
R,I
2
x2
SQR(x)
R,1
R,I
3
Sin x
SIN (x)
R,I
R
4
Cos x
COS (x)
R,I
R
5
ex
EXP (x)
R,I
R
6
ln x
LN (x)
R,I
R
7
x
SQRT (x)
R,I
R
8
arctg x
ARCTG (x)
R,I
R
9

Санның бүтін бөлігін бөлу
TRUNC (x)

R
I
10
Санды дөңгелектеу
ROUND (x)
R
I
11
Алдыңғы элементті табу
PRED (x)
I,C,B
I
12
Келесі элементті табу
SUCC (x)
I,C,B
I
13
Символдар жиынындағы х - ң реттік нөмерін анықтау
ORD (x)

C,B

I

14

Реттік нөмірі арқылы символдар жиынын символды табу
CHR (x)

I

C

15
Тақ санды анықтау
ODD (x)
I
B
I - Integer, R-real, C-char, B-boolean

6. Паскаль тілінде программалау.
Программа құрылымы. Қарапайым программа
Алгоритм сызықтық , тармақталу және циклді болып кездеседі. Оның жалпы жазылу түрі:
алг атау (айнымалылар сипаттамасы).
басы
алгоритм денесі
соңы,
Машинаға түсінікті тілдердің бірінде жазылған алгоритмді программа деп атайды.
Паскаль тілінде программаның структурасы

proqram аты;
таңбалар бөлімі (label);
тұрақтылар бөлімі (const);
типтер бөлімі (type);
айнымалылар бөлімі (var);
процедуралар және функциялар бөлімі (procedure,function);
операторлар бөлімі.

Input, output-стандартты атаулар. Input (ендіру)-программаға клавиатурадан ендіру операторы. Оutput (шығару)-экранға не қағазға басып шығару операторы енгізілген кезде жазылады. Оларды жақшалармен қоса программа тақырыбына енгізбей кету мүмкін, компьютер оларды тақырыпта бар деп автоматты түрде қабылдайды.. Программаға операторлар бөлімінен басқа бөлімдердің енгізілуі міндетті емес. Олар қажеттілігіне қарай енгізілуі тиіс.

Паскаль операторлары:
- меншіктеу операторы;
ендіру (read);
шығару операторы (write);
- құрама оператор ;
шартты оператор (if);
- таңдау операторы (case);
"әзірше" циклінің операторы (while);
"үшін" циклінің операторы (for);
"дейін" циклінің операторы (repeat);
көшу операторы (goto);
бос оператор т.б.

Оператор құрамына бір не бірнеше қызметші сөз енуі мүмкін. Олардың біріншісін жай, екіншісін құрылымды опрератор деп атайды. Паскальдағы меншіктеу, ендіру, шығару, көшу және бос операторлары - жай, қалған операторлар құрылымды.
Операторлар бөлімі жай және құрылымды операторлардан тұруы мүмкін. Ол BEGIN- нен басталып, END -пен аяқталады да, олардың аралығы нүктелі үтір арқылы ажыратылып, орындалушы операторлар жазылады. END қызметші сөзінің соңына нүкте қойылуы тиіс, ол - программаның аяқталу белгісі. BEGIN
(басы), END (соңы) - ашу, жабу жақшаларының ролін орындайтын қызметші сөздер.Меншіктеу операторының жазылу үлгісі:
айнымалы атауы:= өрнек
Мысалы: x:=65,25; y: =x; u:=5x +4*y; y=4-5*cos(x)+6*sin(z); Pi:=3,14;
Оперативті жадыдан мәндерді монитор экранына шығару WRITE операторы арқылы беріледі. Мысалы, х,у айнымалыларының мәндерін экранға шығару операторы - write(x, y), мұнда х,у айнымалыларын WRITE (жазу) операторының параметрі деп те атайды. Параметрлері үтір арқылы бөлініп, жай жақшалар ішінде жазылады.
WRITE операторының түрлі түрде жазылу мысалдары:
1) WRITE (x);
2) WRITE(x,` `, y); (` `) - бос орын белгісі
3) WRITE (3*x+5,' `, y+2);
4) WRITE (x:n:m); WRITE(x2:7:3)
5) WRITE (`х-ті енгіз.);
Паскальда белгілі мақсатта пайдаланылатын жүйелік файлдар бар. Олардың стандартты атаулары:
INPUT- клавиатурадан ендіру файылының аталуы
OUTPUT-экранға шығару файылының аталуы
LST-принтерде басып шығару файылының аталуы т.б.
Паскаль тілінде құрылатын программада операторлар мүмкіндігінше нөмірленбейді(белгі қойылмайды); әр опрератордан соң нүктелі үтір таңбасы қойылады (ол операторларды ажырату белгісі ); бір жолға сыйғанша бірнеше операторды орналастыру мүмкін. Операторларды жол басынан бастап жазу, бір жолға бірнеше операторды орналастыру және ЕND қызметші сөзінің алдындағы оператор соңына нүктелі үтір таңбасын қою міндетті емес. Программаны оқуға ыңғайлы етіп орналастырса болғаны. Қызметші сөздер мен атауларды жазуға үлкен не кіші латын әріптерін пайдаланудың айырмашылығы жоқ.

7. Берілгендерді сипаттау
Бүтін типтер - жадыда 1 ден 4 байтқа дейін орын алатын мәнді айтады. Бұл мәндер кейбір арифметикалық операциялар орындай алады.

Тип
Диапазон
Жадыда керек орын
Byte
0..255
1
Shorint
-128..127
1
Integer
-32768..32767
2
Word
0..65535
2
longint
-2147483648..2147483647
4
Бүтін типтерге келесі арифметикалық операциялар орындайға болады:
+, -, , *, div, mod және ==стандартты функциялар: abs(x), odd(x), chr(x), sqr(x), sqrt(x) т.б.
Нақты типтер - жадыда 4-ден 6 байтқа дейін орын алатын мәнді айтады. Бұл мәндер арифметикалық операциялар орындайды.

Тип
Диапазон
Жадыда керек орын
Real
2.9*10E - 39..1.7*10E38
6
Single
1.5*10E - 45..3.4*10E38
4
double
5.0*10E - 324..1.7*10E308
8
Extended
1.9*10E - 4951..1.1*10E4932
10
comp
-2E+63+1..2E +63-1
8

Бүтін типтерге келесі арифметикалық операциялар орындайға болады:
+, -, , *, div, mod және стандартты функциялар: abs(x), odd(x), chr(x), sqr(x), sqrt(x) т.б.

8. Сызықтық алгоритм
Сызықтық алгоритм негізінде құрылған программаны сызықтық деп, оның жай типті айнымалыларды пайдаланып құрылған түрін қарапайым деп те атайды.

1.1-мысал . 854 пен 456 сандарының қосындысын табу керек болсын.

басы
басы
Program kos; схемасы
var a, b, s: real;
begin
а:=6.5; b=3.9;
жазу
жазу
соңы
соңы
à:=854; b:=456;
s:=a + b
à:=854; b:=456;
s:=a + b
S:=a + b;
write's:=', s:7:5;
end.

Барлық меншіктеу операторларын пайдаланып, айнымалылардың түрлі мәндерімен жұмыс істеу ыңғайлы емес, себебі әр жолы , меншіктелінетін мәндерді алмастыру керек.
Программаны өзгертпей жұмыс істеу үшін READ (оқу) операторын пайдалану ыңғайлы. Оның жазылу түрі:
READ x1,х2,...,хк
Мұндағы хі і=1,2,3,...,к ендірілетін мәндерді сәйкес түрде қабылдайтын айнымалылар.
áàñû
áàñû
Енді мысалды READ операторын пайдаланып, программаны жалпы жағдайға лайықтап жазайық.
program kos;
a, b ні енгізу
a, b ні енгізу
var a, b, s :real;
begin
s:=a + b
s:=a + b
write 'a, b=';
readln a,b ;
S:= a+b;
æàçó
æàçó
write 's:=,'s:9:4)
end.
ñî'û
ñî'û

Программаның орындалу барысында READ операторы кездессе, машина айнымалылар мәндерін ОЖ- ға ендіруді күтіп, тоқтап қалады. Мәндерді клавиатурадан аралықтарына бос орын қалдырып теріп, Enter пернесін басса, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Турбо Паскаль тілінде программалау
Алгоритмдерді Паскаль программалау тілінде әзірлеу
Паскаль программалау тілінде білімді бақылау жүйесін жасау
Турбо паскаль программалау тілінде графикалық объекттерді құру
ПАСКАЛЬ ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫ
Паскаль программалау тілінің мүмкіншіліктері
Турбо паскаль программалау тілі
ПАСКАЛЬ ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Паскаль тілінде алгоритмдеу
Паскаль программалау тілі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь