Сөйлем мүшелерін оқытудың әдістемелік негізі

МАЗМҰНЫ:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.тарау. Сөйлем мүшелерін оқыту әдістемесінің зерттелуі ... ... ... ... ... .. 4
1.1 Тілді оқыту мәселесінің зерттелуіне шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
1.2 Синтаксисті оқыту мәселесі турасында бірер сөз ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6

2.тарау. Сөйлем мүшелерін оқытудың әдістемелік негізі ... ... ... ... ... 9
2.1 Сөйлем мүшелерін оқытудағы әдістеме мен әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 9
2.2 Сөйлем мүшелерін оқытуда қолданылатын тестік тапсырмалар ... ... ... 13
2.3 Сөйлем мүшелерін оқытуда көрнекі, техникалық және электрондық құралдарды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі. Қазақ тілін оқыту әдістемесі бойынша әлі де тереңірек зерттеуді қажет ететін мәселелер аз емес. Солардың бірі – сөйлем мүшелерін оқытудың жолдарын айқындап көрсету.
Сөйлем мүшелері синтаксистің күрделі мәселелерінің бірі. Синтаксистік талдау жасауда негізгі рөлді атқаратын – сөйлем мүшелері. Сондықтан да «сөйлем мүшелерін оқытуда бүгінгі күні қандай әдіс-тәсілдер қолданылып жүр? Олар сөйлем мүшелерін оқытуда тиімді ме?» деген сұрақтар өзінен өзі туындайтыны сөзсіз. Демек, осы мәселелерді шешу барысында, сөйлем мүшелерін оқытудың тиімді жолдарын анықтау – тақырыптың өзектілігін дәлелдейді.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Қазақ тілін оқыту әдістемесінде өзіндік орны бар сөйлем мүшелерін оқытуда қолданылатын тиімді әдіс-тәсілдерді айқындау жұмысымыздың мақсаты болмақ. Осы мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттерді орындауға ұмтылыс жасалды:
• Сөйлем мүшелерін оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерін анықтап көрсету және оны мысалдармен дәлелдеу;
• Сөйлем мүшелерін оқытуда жаңаша технологияны қолданудың өзіндік сипатын ашу;
• Сөйлем мүшелерін оқытудағы тест жұмыстарына тоқталу;
Жұмысты орындау әдістері. Жұмысты жазу барысында ғылыми сипаттама, талдау жасау әдістері қолданылды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Құрманова Н.Ж. Сын есімді оқыту барысында тіл дамыту әдістемесі. Ақтөбе, 1999.
2. Байтұрсынов А. Шығармалар. Алматы: Жазушы, 1989.
3. Жұбанов Қ. Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер. Алматы: Ғылым, 1966.
4. Оразбаева Ф. Тілдік қатынас: теориясы және әдістемесі. Алматы, 2000.
5. Нұржанова Ж. Қазақ тілін тиімді оқыту жолдары. Алматы, 2001.
6. Құрманбаева Г., Дүйсебаева С. Дарыту, дамыту, интеграция. Алматы, 1998.
7. Қараев Ж.А. Педагогическая технология обучения. Алматы, 1999.
8. Өмірбаева К.О. Оқыту процесіндегі инновациялық ізденістер. Ақтөбе, 2001.
9. Қадашева Қ. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы: Мұрагер, 2005.
10. Құлмағамбетова Б., Исанова А., т.б. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы: Білім, 2000.
11. Рахметова С. Қазақ тілін оқыту методикасы. Алматы: Ана тілі, 1991.
12. Досмырзаева А. Техникалық құралдарды пайдалану жөніндегі іс-тәжірибелерден // Қазақ тілі мен әдебиеті, 1995, № 2, 35-беттер.
        
        МАЗМҰНЫ:
Кіріспе
............................................................................
.................................... 3
1-тарау. Сөйлем мүшелерін оқыту ... ... ... ... ... ... ... шолу
................................................. 4
1.2 Синтаксисті ... ... ... ... сөз
...................................... 6
2-тарау. Сөйлем мүшелерін оқытудың әдістемелік негізі ....................
9
2.1 ... ... ... ... мен ... 9
2.2 Сөйлем мүшелерін оқытуда қолданылатын тестік тапсырмалар ............
13
2.3 Сөйлем ... ... ... ... және электрондық
құралдарды ... ... ... ... ... ... ... оқыту әдістемесі бойынша әлі де
тереңірек зерттеуді қажет ететін мәселелер аз емес. ... бірі – ... ... ... ... ... ... синтаксистің күрделі мәселелерінің бірі. Синтаксистік
талдау жасауда негізгі ... ...... ... Сондықтан да
«сөйлем мүшелерін оқытуда бүгінгі күні қандай әдіс-тәсілдер қолданылып жүр?
Олар сөйлем ... ... ... ме?» ... ... ... ... сөзсіз. Демек, осы мәселелерді шешу барысында, сөйлем мүшелерін
оқытудың тиімді жолдарын анықтау – тақырыптың ... ... ... мен ... ... ... ... әдістемесінде
өзіндік орны бар сөйлем мүшелерін оқытуда ... ... ... айқындау жұмысымыздың мақсаты болмақ. Осы мақсатқа жету үшін
төмендегідей міндеттерді ... ... ... ... ... оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерін анықтап көрсету және
оны мысалдармен дәлелдеу;
• Сөйлем ... ... ... ... қолданудың өзіндік
сипатын ашу;
• Сөйлем мүшелерін оқытудағы тест жұмыстарына тоқталу;
Жұмысты орындау ... ... жазу ... ғылыми сипаттама,
талдау жасау әдістері қолданылды.
1-тарау. Сөйлем ... ... ... ... ... ... мәселесінің зерттелуіне шолу
Қазақтың тұңғыш педагог-ғалымы Ы.Алтынсарин қазақ балаларына ... ... ... ... Ол «... ... бай, ... ана тілін
елемеуді қою керек деп ақыл айтатын. Ол қазақ сөздерінің, мысалдарының,
жұмбақтары мен ... ... ... көрсете өрістетіп,
меңгеру керек дейтін» [1, 7]. Ы.Алтынсарин қазақ тілін ... ... ... ұстамауды, ауызекі сөйлесу әдісін көбірек ... ... ... ... ойдың үндестігін біз қазақ тілі терминологиясының негізін ... ... де ... ... ...... аңдағанша, қиялдың меңзеуін меңзегенінше, көңілдің түюін түйгенінше
айтуға жарау. Мұның бәріне жұмсай білетін адамы табылса, тіл шама ... ... ... ... ... адам ... қиын», - дейді ғалым ... ... ... сөз ... тіл заңдылықтары мен әдебиет
заңдылықтарын қатар бірлікте үйрету керек деген пікірі өте ... ... ... ... мен оны ... ... Жұбанов көш басы болған бір ғалымдар келген еді. Олардың
қатарында С.Аманжолов, ... ... ... ... ... бар еді.
Қазақтың тұңғыш лингвист ... ... ... тілін теория
жағынан ғана емес, әдістемесі жағынан да ... ... ... Оның ... арнап жазған «Қазақ тілінің грамматикасы» ... ... ... айқын көрінеді [3].
Әдістеме ғылымында сөздік қорды дамыту мәселесі Т.Шонанов, Ш.Сарыбаев,
С.Жиенбаев, Ғ.Бегалиев сияқты ғалымдар еңбегінен бастау ... ... ... Ж.Адамбаева, Ы.Мамановтар қазақ тілін оқыту ... ... ... мәселесі жөніндегі өзіндік ой-пікірлерін айта келіп, тиімді
әдіс-тәсілдерін ұсынды.
Қазақ тілі әдістемесінде дамыта оқыту мәселесі ... ... ... жүр. ... ... С.Дүйсебаева, Г.Құрманбаева,
Б.Мешімбаева т.б. ғалымдар өздерінің еңбектерінде дамыта оқыту мәселесі
жөнінде аз да ... өз ... ... ... ... – жас ... ... оқушының жеке басын жан-жақты
жетілдіру, оның болашағына пайдалы, терең білім беру, біліктілігін көтеру,
озық біліммен қамту.
Қазіргі ... ана ... ... ... талап оқушылардың таным
мүшелерін (ақыл, ес, ... ... ... т.б.) ... отырып, олардың
тілін байыту, сөйлеу мәдениетін көтеру, сауаттылығын арттыру. Қазақ тілін
дамыта отырып оқыту арқылы ... ... ... білім бере аламыз,
қазақ тілін оқытуда тақырыптың мазмұнына сәйкес білім, тәрбие беру мен жеке
тұлғаны ақыл-ой жағынан ... жағы ... Бұл ... ... ... ақыл, ес, ойлау, қабілетіне тікелей әсер етіп, дамыта ... ... ... жаңа технологиясы бойынша деңгейлік жұмыстарды іске асыру
ғалым Ж.А.Қараевтың еңбегінде қарастырылып келді [4]. ... ... ... ... атты ... оқытудың деңгейлік жүйесі
туралы ой-пікірлерді тереңдете келіп, оқушылардың білігі мен ... мен ... ... ... ... ... – әр ... тапсырмалар жүйесі екенін дәлелдейді. Деңгейлік тапсырмалар
оқушылардың өз ... ... ... істеуіне жетелейді, тілдік
жағдайларды, тестік бақылауларды, мәтіндерді дұрыс сұрыптап, таңдап алуға
мүмкіндік береді.
К.Өмірбаева ... ... ... ... инновациялық
мәселелерге тоқталып, жаңаша оқыту технологиясы туралы айтып өтеді. Еңбекте
инновацияны төмендегіше ... ... сөзі ... ... ... ендіру деген ұғымды білдіреді. Ал ... ...... ашу, оны ... және ... ... [5, 4].
1.2 Синтаксисті оқыту мәселесі турасында бірер ... ... ... ... ... оқыту мәселесі ... ... ... және ... жұмыстар арқылы іске асады. Осыған
орай сөйлесім әрекетінің 5 түрі бар:
1. Оқылым. 2. Жазылым. 3. ... 4. ... 5. ... Ф.Оразбаева өз еңбегінде: «Жазылым» термині жазу деген мағынаны
емес «жаза білу», «ойыңды басқа біреуге түсінікті болу үшін ... ... ... ... ... ... дейді [1].
Адамдардың бір-бірімен қарым-қатынасы грамматикалық таңбалардың тізбегі
мен ... ... ... яғни ... ... ... іске ... Адам
өз ойын біреуге жеткізу үшін жазуды үйренеді.
Қазақ ... ... ... ... әрекеті арқылы дамыта оқыту
мынадай жазба жұмыстары ... іске ... 1. ... жұмыстары. 2. Шағын
мәтіндер. 3. Жүйелі жазба жұмыстары. 4. Бақылау жұмыстары. 5. ... ... ойын ... 7. Іс ... Қазақ тілін үйретуде бұл ... ... түрі ... ... қажет етеді.
Синтаксис саласын оқытуда кейде анықтамаларда айтылмаған белгілердің
өзін жаттығу барысында байқатуға тура ... ... ... «Аяқталған
ойды білдіретін сөздер тобын сөйлем дейміз» деген анықтама берілген. Бұл –
сөйлемнің мағыналық қана ... Ал ... ... ... ... бір-
бірімен байланысты болады. Әр сөйлемнің аяқталғанын дауыс ырғағынан
байқауға болады) ... ... ... оқушылар сөйлемдермен
танысу, оларды талдау барысында сөйлемнің қалған (айтылмаған) ... ... Олар ... ... ... топталатынын, сондай-ақ
сұраулы, хабарлы, лепті сөйлемдерде белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... барысында оқушылардың
көңілін тек анықтамада көрсетілген белгіге ғана аударып қою жеткіліксіз,
сонымен қатар сөйлем жөнінде ... ... ... ... ... бала ... ... түсуіне мүмкіндік береді.
Әрбір анықтаманы оқушылар саналы меңгеру үшін мұғалім:
1. Оқушының грамматика оқулықтарынан ғана мысал келтіріп қоюымен
қанағаттанбай, өз ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
2. Анықтама өтілгеннен кейін дайын мәтін ... де, ... ... ... ... ... ... сөз тіркестерін тапқызады.
Кей балалардың өздері ойлап тапқан мысалдарын талдату арқылы
пікірлерін дәлелдеуді талап етуге де ... ... ... ... ұғымның негізгі белілерін санап көруді
ұсынады.
4. Анықтамалар мен ережелерді дәл, анық, толық айтуға үйретеді.
Тіл ... ... ... ... ... ... алған білімін
бекіту мақсатында жүргізілетін жаттығуларға жалпы мына сияқты ... ... бір ... орындау үшін оқушылардың сол жаттығуды
орындарлық білімі болуы шарт.
2. Оқушылар жаттығуды не үшін ... оның ... ... ... ғана, оны саналы орындайды. ... ... ғана ... бір дағды қалыптасады.
3. Жаттығу оқушының қызығуын, ынтасын, ықыласын арттыруға тиіс. Ол
үшін жаттығу түрлендіріліп берілуі ... ... бір ... ... ... қабылдауын, белсенділігін
нашарлатады.
4. Жаттығулар кездейсоқ болмай, белгілі бір жүйемен ... ... ... ... тек таяуда ғана өтілген материалдарға
негізделмей, ... ... ... ... да ... керек.
6. Бір жаттығу ұзақ уақытқа созылмауға тиіс. Әсіресе, балалардың
жасы неғұрлым кіші ... ... ... да ... ... де, үнемі жиі-жиі қайталауға негізделеді.
7. Творчестволық жаттығулар көбірек болуы қажет.
8. Әр ... ... ... ... ... ... тиіс.
9. Жаттығулар оқушы ойына әсер етуі жағынан аналитико-синтетикалық
болғаны жөн: яғни ... ... ... сөз ... мен ... ... ... арқылы ұқсастық пен
ерекшеліктерді табу, топтау; өз пікірлерін ... ... ... ... ... ... ... жұмысының барысында оқушылардың оқудан алған білімдері
бекіп, өз ... ... ... ... ... ... ... жаттығулардың ішінде кең тарағаны
грамматикалық талдау ... ... ... талдау жалпы түрде де,
белгілі бір тақырыпқа байланысты жеке де, ... ... да, ... ... Ауызша талдауда оқушылар бұрын ... ... ... ... ... ... ... сұрауларына
жауап береді, өз бетімен мысалдар келтіреді. ... ... ... ... ... ... ... астын сызады немесе оларды ... ... ... ... мазмұны жағынан морфологиялық, синтаксистік немесе
аралас талдау болып бөлінеді. Көлемі жағынан толық немесе ... ... ... ... ... ... ... сөйлем мүшелерін
меңгерту маңызды орын алады. Ал бұл мәселені сөз ету үшін сөйлем мүшелерін
оқытудың дұрыс әдістемесін ұсыну ... ... ... ... ... ... ғана ол ... талдауды сауатты жасай алады.
Келесі тарауда сөйлем ... ... ... ... туралы сөз
еттік.
2-тарау. Сөйлем мүшелерінің оқытудың әдістемелік негізі
2.1. Сөйлем мүшелерін ... ... мен ... ... ... заңдылықтарын зерттейді. Оқыту әдістемесі –
оқытудың мазмұнын, мақсатын, міндетін, әдісін, сондай-ақ үйрету амалдары
мен ... ... Ал әдіс ... алу ... ... мен ... өзара байланысын қарастырады. ... ... ... ... дидактикалық тұжырымдама бар. Әдіс – оқытуға
арналған бағыт, яғни ол сөйлеу әрекетін тудыратын оқыту стратегиясы. Әдіс ... мен ... ... амалы.
Соның ішінде біз тоқталғалы отырған сала – сөйлем мүшелерін оқытудың
әдістемесі мен әдісі. Сөйлем ... ... ... оқу ... іріктеу, ұйымдастыру, жаттығу түрлері арқылы, ал оқу ... ... мен ... ... оқушы мен оқытушының
байланысы арқылы анықталады. «Әдіс түсінігі ... бір ... ... ... шындықты теориялық және практикалық жолмен шешудегі амалдар
мен тәсілдердің жиынтығы» дейді А.Н.Щукин, ал ... ... ... ... көрсетіп бергенін айнытпай орындауға міндетті емес, өз
білгенінше түрлі әдіс қолдануға ... ... ... те ... ... кеңес, жол-жоба,» - деп әдістеменің көптеген проблемаларына
тоқталды, ол қазір де ... ... жоқ. ... ... ... ... ... әңгіме, жаттығу орындау, тест және т.б.
Сөйлем мүшелерін оқыту кезінде мұғалім ... ... ... ... пайдаланғаны жөн: оқу-танымдық әрекетін ұйымдастыру әдісі,
үйретудегі мотивацияны тудыру әдісі және үйретудің ... ... ... Бұл ... негізінде оқыту ұстанымдары қарастырылады.
Мысалы, ана тілін есепке алу, коммуникативтік бағыт, ... ... ... ... алға ... жинақтау, әдістемелік ұстаным,
тілдік, лингвистикалық материалдарды іріктеу, сабақта оқу материалдарын
өлшеммен беру, ... ... ... ... ... – жаңа ... ... үйрету,
меңгеруді ұйымдастыру мен бақылау; білім беру әдісі – ... ... ... және ... ... ... яғни ... әдісі
екі жүйеде: үйрету әдісі мен ... беру ... ... практикада
жүзеге асады.
Үйрету әдісі: көрсету, түсіндіру, ойландыру, жаттығуды ұйымдастыру,
бағалау; ал ... беру ... ... ... ... өзі ... ... беру.
Көрсету әдісі бойынша оқытушы оқу материалдарын (дыбыс, сөз, ... ... ... ... ... әдісін қолданғанда әр
түрлі әдістемелік ... ... ... ... ... ... көөріп-байқау қолданылады.
Таныстыру әдісі таныс емес материалды меңгеруде қолданылады. ... ... ... ... әр түрлі амалдарды қолданады.
Мысалы, түсіну және есінде сақтауы үшін ... ... ... әдісі бойынша оқытушы жаңа материалдарды ... ... ... ... ... ... Материалды талдап,
дәлелдеп, оқушының сапалы түрде ұғынуына әрекет жасайды. ... ... ... таныстыру, салыстыру тәсілдері мен көрнекілік, суреттер
қолданылады.
Ойландыру ... ... ... ... ... ... қатысты
кешенді амалдарды біріктіреді (анализ, синтез, салыстыру, ... ... ... емес ... ... ... ... нәтижесінде түсінік, ұғым, жаңа білім ... ... ... ... ... ... қорытынды жасатуға үйрету өте
маңызды. Мысалы, жалғау түрін ... ... ... ... ... т,б. ... ... ойландыруда маңызы зор.
Жаттықтыру әдісі – ... ... ... ... ... Оқушы үйренген сөздік қорын ұтымды пайдаланып,
оны сөйлеуде қолдануға жаттығады. Ол ұзақ жаттығудан өтеді. Жаттығулардың
түрлі типтері ұсынылады ... ... ... және ... ... ... грамматикаға, дыбыстауға, интонацияға
құрылады, ал сөйлеу жаттығулары, монолог, сұхбат, ... және ... ... ... ... ... ... ертегілер жаздырып
үйрету де тиімді әдістердің бірі болып саналады. Мұғалім алдымен оқушыларға
бір грамматикалық ертегіні оқып береді де, ... ... жаңа ... ... ... Мысалы, төмендегіше ертегіні үлгі ретінде ұсынуға
болады:
Бес ауылдың айтысы
Ерте, ерте, ертеде, ешкі жүні бөртеде Бастауыш деген бір ауыл ... өте ... ауыл ... Осы ... ... ... ... деген ауылдар көшіп келіп қосылады. Бұлар бір ауылға сыйыспайды.
Бастауыш тұрған жер ... ... Бір күні ... басшылары жиналып
кеңеседі. Бірінші сөзді Бастауыш бастайды:
- Мен өз ауылыммен тып-тыныш отырғанда, ... ... Бұл ... Сендер келгендеріңмен қоймай, енді бізді өз ... - ... ... ... ... ... ... Мен сенің ісіңді, қимылыңды, жай-күйіңді білдіріп, ойыңды аяқтаймын.
Менсіз сенің бір тиындық құның жоқ, - дейді.
Сонда Толықтауыш:
- Мен бәріңнің ... ... ... Мен ... сендердің
жұмыстарың толық бітпейді, шала болып қалады, - дейді.
Ал Анықтауыш:
- Мен сендердің бәріңнен ... ... мен ... ... тұрамын.
Пысықтауыш:
- Ал мен болсам, сендердің қайда екендеріңді, не үшін ... ... ... ... ... ... ... біраз уақыт өткен соң, Кім сұрағы былай дейді:
- Бұларың не? ... Мен ... ... ... ... ... аяқтаса, Толықтауыш ол ... ... ... ... ... тұрса, Пысықтауыш мекенімізді, мезгілімізді
білдірсе, ешкімнен кем болмаймыз. Достасып, ... ... ... бері олар ... өмір ... ... ... ертегі жазу оқушыдан сөйлем мүшелері туралы толық
білімді қажет етеді. Демек, ертегі жаза ... ... ... мүшелері
туралы тақырыпты кеңінен игереді, ой-өрісін кеңейтеді.
Сөйлем мүшелерін оқытуда жаттығу жұмысының мәні зор. ... ... ... пен ... сай ... ... ... ол ұзаққа бармайды, ұмытылып қалады. Сондықтан да
мұғалім жаттығу жұмыстарын жүргізіп отырғаны дұрыс. ... ... ... теориялық білімдерін практикада тез де дәл ... ... ие ... Жаттығу арқылы балалардың алған білімдері нығайтылып,
нақтыланып қана ... ... ... өз ... ... ... ... дағдыланады. Өйткені, ғалым С.Рахметованың айтуынша: «оқушылар
жаттығу процесінде үздіксіз ... ... бір ... ... ... ... ... жаттығу арқылы білімін
жүйелейді» [11, 105].
2.2 Сөйлем мүшелерін оқытуда қолданылатын
тестік тапсырмалар
Жаңғырған мектеп ... ... ... және ... ... мақсатында қазақ тілі ... ... ... ... ... Тест тапсырмалары дегеніміз – білімді тексеру
тапсырмалары деген сөз. Тест ... ...... білім
беру негізіндегі берілетін тапсырмалар жүйесі. Тест ... ... ... ... ... мен біліктілік деңгейін байқау. Бақылау
түрлеріне қарай тест тапсырмалары ағымдағы, кезекті, аралық, жинақтық және
бақылаушы деп бөлінеді.
Жауап варианттары ... мен ... ... қарай: тыңдау және
еркін жауаптар түрінде ... Ал ... ... бұл ... варианттары
альтернативті, көп вариантты таңдау мүмкіндігіне қарай бөлінеді.
Тапсырмалар мазмұнына қарай күрделі және жылдам орындалатын дәрежеде
беріледі.
Тестік бақылауды жүргізу а) ... және ә) ... ... ... ... бақылау а) ауызша және жазбаша ә) құжаттық және б) пәндік ... ... ... және ... ... орындайды.
Тест тапсырмалары – тестік бірлікті ... ... ... ... өте көп беріледі. Тест тапсырмалары ашық және ... ... ... ... берілетін тест тапсырмаларының барлығы
орындалуы және есепке алынуы қажет. Тест тапсырмалары ... ... ... ... ... сөйлеу іс-әрекеті түрлерін қамтитын
оқу, жазу, ... және ... ... мен ... ... құрылуы
міндетті [9, 133].
Тест тапсырмаларының құрылысы:
1. Тест тапсырмаларын орындауға арналған нұсқау (инструкция).
2. Мәтін, тақырып.
3. Жеке дара тапсырмалардан тұрады.
Емтихан алушының ... – тест ... ... ... және ... толық анықтау. Оның басты міндеті кең ұғымдағы логикаға құрылған
интервью жүргізуші рөліне ену. Ол, ... ... ... ... анықтаушы; екіншіден, тест тапсырушының бұл берілген ... ... бар ма, әлде тағы да ... ... керек пе? Дегенді
анықтаушы, үшіншіден, тест ... ... ... ... ... болашақта неге, қандай мәселеге көңіл бөлуді айқындайды. Тест
алу:
1. Тест алушының «тест тапсырушыны» тексеру үшін білімі терең ... ... ... ... мен ... ... аса маңызды.
2. Тест тапсырушының тиісті тестік құжатты дұрыс толтыруы үшін білімін
тексеру критериін жақсы ... ... ... тест ... компетенциясын тексеруге құрылады. Бұл тексеру тест
тапсырушымен «бетпе-бет» әңгімелесу. Яғни әртүрлі ... ... ... ... ... анықтау. Тест алу кезінде күтпеген
жерден сұрақ қою әдісін меңгеру аса ... Ол ... тест ... ... ... көмек береді.
Тест тапсырушы кез-келген тақырыпқа жауап бере алатындай дайындықта
болу керек. Тест тапсырушының ... ... бес ... мазмұнда
тексеріледі:
1. Сөйлеудің дұрыстығы: ақпаратты дәл, нақты беру.Сөз байлығы,
танымы.
2. Тақырып мазмұны: тақырыпты толық ... және ... ... ... ... ... ... білу.
4. Іс-әрекет: сұрақ қоя білу, жауап ... ... ... ... ... ... ... бұл кез келген сұрақты қамтитын ситуациялық
тапсырмалар, күнделікті ... ... ... ... бастап, ресми, бейресми ситуацияда білімін
көрсету.
Тест алудың негізгі мақсаты – ұсынылған оқу ... ... ... ... қарапайым – тұрмыстық, әлеуметтік-мәдени,
оқу-кәсіби лексика ... ... ... ... ... ... білімін жеткізе білу мүмкіншілігін тексеру.
Бұл тестілер комуникативтік тапсырмалардың барлығын, яғни тілдік ... ... ... қажет.
Тестік тапсырмалар коммуникативтік біліктілікті байқау үшін сөйлеу
әрекеттері (оқу, жазу, тыңдау, сөйлеу) түрлеріне құрылған тапсырмаларды ... ... және ... ... түсу, тактикалық қатынасқа түсу
(телефон қоңырауы, өтініш немесе қарсы болу) ... ... ... ... әрекеті түрлеріне құрылған тестік тапсырмалар, мысалы: оқуда
мәтінді оқу, оны түсіну және негізгі ... ... ... болу
керек. Ал сөйлеуде тест тапсырушы сұрақпен ғана ... ... ... тапсырмаларға байланысты (болымды, болымсыз ... өз ... ... ... шығатын қорытынды тестік тапсырмалар мазмұны
оқушының шынайы коммуникативтік біліктілігі мен дағдысын ... ... ... ... ... ... ... мәтіні, берілу уақыты және
тапсырмаға берілген ... ... ... ... ... ... оқыту әдістемесінде төмендегіше тест ... ... ... ... ... ... ... не төртінші сөз түсіріліп
беріледі.
2. Альернативті тест «иә» не «жоқ» деп ... ... ... ... сөзді табу (екі қатардан тіркес құру
тапсырмасы; мағынасы бір сөздер).
4. Ашық тапсырма (еркін жауап вариантын жазу). ... ... ... ... тесті. Сөйлемді толықтыру.
6. Резюме тест.
7. Коммуникативтік тест – жағдаят, сұқбат.
8. Шолу тест – барлық оқу материалын қамтитын тест түр.
9. Редакциялау ...... ... ... ... ... ... ойға алған мақсат тез орындалады, уақыт үнемделеді,
оқушылар өзін-өзі бақылайды. Қорытындысында ... ... ... ... ... жеке ... ... көмек беріледі.
2.3 Сөйлем мүшелерін оқытуда көрнекі, техникалық ... ... ... ... ... оқытуда тиімді ... ... ... ... ... ... ... жазып, үлкен үлес
қосты.
Қазақ мектептерінде қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында бірінші ... ... ... ... ... ... әдіскер-ғалым –
Б.Құлмағамбетова болды. Б.Құлмағамбетованың «Ана тілі және ... ... ... ... (1968), ... тілі сабағында
техникалық құралдарды пайдалану (4-8 кластар бойынша)» (1973), «Қазақ тілі
сабағында техникалық ... ... (1984) ... ... техникалық құралдарды пайдаланудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... әдістері, диафильм, кинофильмдерді ... ... ... ... ... жүйемен жұмыс ... ... [12, ... С.Рахметова бастауыш сыныптарда қазақ тілі әдістемесінің негізін
салушылардың бірінен саналады. Ол кісінің «Қазақ тілін оқыту ... ... оқу ... ... көрнекіліктерге үлкен мән
берген. Атап айтқанда, «көрнекілік бақылампаздықты, ойлауды ... ... ... ... айтып беруге, одан ... ... ... ... ... ... құралдарды
тым көп қолданып, текстің рөлін төмендетіп алудан сақ ... ... оқу ... ... ... мен ... ... өмір
тәжірибесіне қарай, жасы өскен ... ... ... ... ... ... жан-жақты тәрбиелеу, оларға білім беру т.б.
міндеттерді іске асыру үшін ... ... ... пайдаланудың
орасан маңызы зор».
Сөйлем мүшелерін оқытуда көрнекіліктің алатын орны ерекше. Көрнекі оқу
құралдары кескінделген және экранды дыбыстық ... ... ... ... оқу ... ... сызба, фотосурет, оқиғалы
картиналар, үлестірме карточкалар жатады.
Экрандық-дыбыстық ... ... ... ... компьютер және электронды құралдар, теледидар жатады.
Дидактикалық принциптердің бірі – ... ... ... ... Мектепте сөйлем мүшелерін оқытуға байланысты мынадай көрнекі
құралдар пайдаланылады: графикалық ... ... ... ... ... ... т.б.), компьютер, интернет. Демек,
мұғалімнің түсіндіруімен қоса, есту және көру ... ... тыс ... ... пайдалану оқушының ана ... оған ... ... ... Оқушының танымдық
қабілеін жетілдіріп, ... ... ... ... ... тілі ... ... құралдарды пайдалану грамматикалық
ұғымдарды немесе ережелерді түсінуге көмектесіп қана ... ... ... алысуына да мүмкіндік туғызады. Көрнекі құрал мұғалімнің
сабақта өткен материалдарды қайталау, жаңа материалдарды түсіндіру, ... ... ... ... да ... белгілі бір
мақсат қоя отырып пайдалану ... ... ... ... ... ... және ... әдістемелерін жоғары дәрежеде дамыту оқытудың техникалық ... ... ... ... ғана ... ... айтылған, жүргізілген жұмыстарды қорыта келе, қазақ ... ... ... ... ... ... ... да, оны оқыту
әдістемесінің соңғы жылдары ғана қалыптасып келе ... ... ... сөйлем мүшелерімен жұмыс жүргізу әдістемесі ... ... ... кезеңдерінде де сөз болып келгенімен, арнайы жеке түрде сөз болмады.
Сөйлем мүшелерімен жұмыс түрлерінің жүйесі де жасалмады. Бүгінгі біз ... ... ... осы ... ... тек бір ... ғана ... Бұл тақырыптың өзін аша алсақ, мақсатымызға жеттік деп білеміз.
Барлық айтқандарымыздан ... ой ... ... тілі ... сөйлем мүшелерін ұтымды оқыту оқушылардың
сауатты сөйлеу дағдысын қалыптастырады, жазу ... ... ... ... ... ... ... мағынасын
түсінеді, сөйлемге синтаксистік талдау жасай білуге үйренеді.
• Қазақ ... ... ... ... ... теориялық
материалдарды жақсы меңгеруге өз септігін тигізеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Құрманова Н.Ж. Сын ... ... ... тіл ... ... 1999.
2. Байтұрсынов А. Шығармалар. Алматы: Жазушы, 1989.
3. Жұбанов Қ. Қазақ тілі жөніндегі зерттеулер. Алматы: Ғылым, 1966.
4. Оразбаева Ф. ... ... ... және әдістемесі. Алматы, 2000.
5. Нұржанова Ж. Қазақ тілін тиімді ... ... ... ... ... Г., Дүйсебаева С. Дарыту, дамыту, интеграция. Алматы,
1998.
7. Қараев Ж.А. ... ... ... ... ... ... К.О. ... процесіндегі инновациялық ізденістер. Ақтөбе,
2001.
9. Қадашева Қ. ... ... ... ... ... Мұрагер, 2005.
10. Құлмағамбетова Б., Исанова А., т.б. Қазақ тілін оқыту ... ... ... ... С. ... ... ... методикасы. Алматы: Ана тілі, 1991.
12. Досмырзаева А. Техникалық құралдарды ... ... ... // ... тілі мен ... 1995, № 2, ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сөз тіркесінің синтаксисі9 бет
Аударма барысындығы сөйлем мүшелерін өзгерту21 бет
Сөйлем мүшелері8 бет
Сөйлем мүшелеріндегі бастауыш пен баяндауыштың рөлі9 бет
Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері және олардың грамматикалық тұлғасы49 бет
Қазақ тіл біліміндегі сөйлем мүшелері35 бет
Қазақ тіл біліміндегі сөйлем мүшелерін оқыту28 бет
Араб тіліндегі есімді сөйлемдер56 бет
Аударма кезіндегі сөйлем құрылымын түгелдей өзгерту19 бет
Бастауыш мектепте сөйлемді ойын әдісімен оқыту жолдары52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь