Тәрбие іс – әрекетінің және қарым – қатынастың шешуші ролі

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І ТАРАУ
1.1 ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІ ҰҒЫМЫНЫҢ АНЫҚТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ ... ... ... ... ... ... .6

ІІ ТАРАУ
2.1 ТӘРБИЕ ІС . ӘРЕКЕТІНІҢ ЖӘНЕ ҚАРЫМ . ҚАТЫНАСТЫҢ ШЕШУШІ РОЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.2 ТӘРБИЕ ПРИНЦИПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.3 ТӘРБИЕНІҢ ИДЕЯЛЫЛЫҒЫ МЕН МАҚСАТТЫЛЫҒЫ ... ... ... ... ... ... .10

ІІІ ТАРАУ
3.1 ТӘРБИЕНІҢ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЖАС ЖӘНЕ ДЕРБЕС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНЕ СӘЙКЕСТІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
3.2 ӨЗІН . ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУ ЖӘНЕ ҚАЙТА ТӘРБИЕЛЕУ ... ... ... ... ... ... ...13
3.3 ПЕДАГОГИКА ТАРИХЫНДАҒЫ ОЙ . ТҰЖЫРЫМДАРДАҒЫ ТӘРБИЕ МАҚСАТЫНЫҢ МӘСЕЛЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
КІРІСПЕ
Тәрбиенің негізі ұрпақтың болашақ өмірге дайындаудан басталады. Қоғамдық құбылыс өрістеген сайын, тәрбиенің мазмұны да өзгере бастайды. Ендеше, адамзат қоғамының белгілі кезеңінде, дәлірек айтсақ, құл иеленуші дәуірдің аяғына таман тәрбие қоғамдық қызметке айналып, арнайы тәрбиелеуші мекемелер пайда болып, кәсіби мамандықтарға балаларды оқытып, тәрбиелейтін адамдар шыға бастады. Біртіндеп тәрбиенің қоғамдық қызметі өрістеп, тәжірибе жинақтау, оны жүйелеу қажеттілігі туындады.
ХІІ-ғасырдың басына дейін педагогика филосфияның бір бөлігі ретінде қарастырылды. “Ғылымның қадір-қасиеті және жетілуі” деп аталатын Фрэнсис Бэконның трактаты Жариялануымен қатар, педагогика ғылыми білімдердің дербес саласы ретінде бөліне бастады. Осы ғасыр кезеңінде педагогиканың өзіндік статусы аса көрнекті чех педгаогі Ян Амос Коменский (1592-1670) еңбектерінде беки түсті. Ал оның теориялық идеялары әлі күнге дейін өзінің маңызын жойған емес. “Ұлы дидактика” – балаларды оқытудың негізгі теориялық мәселелері мен оларды ұйымдастырудың жолдары баяндалады. “Аналар мектебінде” адамгершілік тәрбиесіне, отбасы тәрбиесіне үлкен мән беріп, отбасы тәрбиесінің маңызын анықтайды.
Педагогика- жеке адамның дамуы қалыптасуындағы тәрбие және оқыту теориясын зерттейтін ғылым саласы. Даму – сандық және сапалық өзгерістер жиынтығы. Тәрбие – қоғамдық құбылыс,адамның саналы әрекеті. Тәрбие заңдылықтары – тиімді нәтижеге жеткізетін тәрбиелік процестегі орнықты, қайталап отыратын қажетті байланыстар.
Мақсаты – субъект санасында оның қоршаған ортамен өзара ықпал байланысынан туындайтын әрекеттің нәтижесі туралы ой болжамы
Тәрбие процесі – бағдарлы ықпал мен тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеуін кірістіре жүргізілетін тұлға қалыптастыру, дамыту процесі.
Тәрбие формасы – тәрбие рпроцесінің сыртқы көрнісі.
Әдіс – (“metodos”-грек сөзі) ақиқатқа,шындыққа,мақсатқа жетудің жолдары.
Ұстаным (позиция) – ішкі наным.
Дидактика – (didaktikas-оқытушы,didasko-оқушы) білім беру мен оқыту мәселелерін зерттейтін ғылым саласы
Оқыту процесі – білімді,біліктілік пен дағдыны меңгертетін,дамытатын іс-әрекет барысы.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Ж.Б. Қоянбаев, Р.М.Қоянбаев «Педагогика» Университет студенттеріне арналған оқу құралы – Алматы, 2004
2. С.А. Мусаева, Т.Б. Бегалиев «Жас ерекшелік педагогикасы» оқулық – Астана: Фолиант, 2006
3. Б.Ж. Мұқанова, Ш.Х. Құрманалина «Педагогика» оқулық Астана Фолиант, 2007
4. С. Абенов «Тәрбие теориясы мен әдістемесі» оқу құралы Алматы: Дарын, 2004
5. С.Б. Бабаев «Бастауыш мектеп педагогикасы» оқу құралы: Алматы: «Заң әдебиеті» 2007
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................................................................3
І ТАРАУ
+ ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІ ҰҒЫМЫНЫҢ АНЫҚТАМАСЫ...................................5
+ ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ.........................6
ІІ ТАРАУ
2.1 ТӘРБИЕ ІС - ӘРЕКЕТІНІҢ ЖӘНЕ ҚАРЫМ - ... ... ... ... ... ... ИДЕЯЛЫЛЫҒЫ МЕН МАҚСАТТЫЛЫҒЫ.........................10
ІІІ ТАРАУ
3.1 ТӘРБИЕНІҢ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЖАС ЖӘНЕ ДЕРБЕС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНЕ СӘЙКЕСТІГІ...................................................................13
3.2 ӨЗІН - ӨЗІ ... ЖӘНЕ ... ... ПЕДАГОГИКА ТАРИХЫНДАҒЫ ОЙ - ТҰЖЫРЫМДАРДАҒЫ ТӘРБИЕ МАҚСАТЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... Қоғамдық құбылыс өрістеген сайын, тәрбиенің мазмұны да өзгере бастайды. Ендеше, адамзат қоғамының белгілі ... ... ... құл ... дәуірдің аяғына таман тәрбие қоғамдық қызметке айналып, арнайы тәрбиелеуші мекемелер пайда болып, кәсіби мамандықтарға ... ... ... адамдар шыға бастады. Біртіндеп тәрбиенің қоғамдық қызметі өрістеп, тәжірибе ... оны ... ... ... ... ... ... педагогика филосфияның бір бөлігі ретінде қарастырылды. "Ғылымның қадір-қасиеті және жетілуі" деп аталатын Фрэнсис Бэконның ... ... ... ... ... білімдердің дербес саласы ретінде бөліне бастады. Осы ғасыр кезеңінде педагогиканың өзіндік статусы аса ... чех ... Ян Амос ... ... ... беки ... Ал оның ... идеялары әлі күнге дейін өзінің маңызын жойған емес. "Ұлы дидактика" - балаларды ... ... ... ... мен ... ... ... баяндалады. "Аналар мектебінде" адамгершілік тәрбиесіне, отбасы тәрбиесіне үлкен мән беріп, отбасы тәрбиесінің маңызын анықтайды.
Педагогика- жеке ... ... ... тәрбие және оқыту теориясын зерттейтін ғылым саласы. Даму - сандық және ... ... ... ... - қоғамдық құбылыс,адамның саналы әрекеті. Тәрбие заңдылықтары - ... ... ... тәрбиелік процестегі орнықты, қайталап отыратын қажетті байланыстар. ... - ... ... оның қоршаған ортамен өзара ықпал байланысынан туындайтын әрекеттің нәтижесі туралы ой болжамы
Тәрбие процесі - бағдарлы ... мен ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, дамыту процесі.
Тәрбие формасы - ... ... ... ... - ... ... ... жетудің жолдары.
Ұстаным (позиция) - ішкі наным.
Дидактика - (didaktikas-оқытушы,didasko-оқушы) білім беру мен оқыту мәселелерін ... ... ... процесі - білімді,біліктілік пен дағдыны меңгертетін,дамытатын іс-әрекет барысы.
І ТАРАУ
+ Тәрбие процесі ұғымының анықтамасы
Тәрбие ... - бұл ... ... ... ықпалы мен тұлғаның өзін - өзі ... ... ... ... қалыптастыру, дамыту процесі.
Тәрбие процесі - бұл ... ... ... ... ... тәрбиелеу жүйесінің тізбегі, мұндағы әрбір тізбек алдыңғы нәтижелер ... ... Бұл ... ... тәрбие процесі өзіндік даму жүйесі ретінде қарастырылады және оның бірлігі болып дамушы тәрбиелеу жағдайында есептеледі. Мұнда тәрбиеленушілер, ... іс - ... ... оның ... ... ... ғана ... қоймай, келешек күрделі жүйе қалыптастыратын біртұтас объектіні дамытады. Тәрбие процесі ... ... ... өзін - өзі ... ... ... ... Тәрбие процесі де мазмұндық және процессуалдық жақтары анықталады. ... ... тек ... іске ... ... жағдайлар төңірегінен шығуға мүмкіндік беретін жоғары дәрежедегі абстракциялау арқылы жасалады. Оқу пәні мұғалімнің, сынып жетекшісінің, ұжымның ... ... - ... бәрі ... ... болып табылады. Бұлардың арғы жағындагы тұтастықты көру үшін педагогикалық абстракциялау қажет. Абстракциялаудың жеткілікті дәрежесі - ... ... аса ... ... ... ... ... дәрежедегі абстракциялауда тәрбие процесі тексеріле алмайды, ал өте жоғары болса, шындықтан алшақтау қаупі туады.
1.2 Тәрбие процесінің мәні және ... ... ... ықпалын қиындататын жағдайлар мыналар: түрлі әсердің бала ... ... әр ... ... тән белгілі бір жинақталған көзқарасы мен ынта-ықыласы, әдеті мен талғамдарының болуы. Сондықтан оқушының ішкі рухани жан дүниесін ... ... бір ... ... ... әр түрлілігінен, баланың қоғамдық мәнінен, өзіне тән әрекеті сипатынан келіп ... ... ... ... өзі ... ішкі жағдайдың игілігіне айналатын адам санасының шеңберіне өткізілуі. Келешекте іс-әрекет нәтижесінде көрінетін құбылыс. Адамның қоғамдық мәні ... қай ... ... ... ... Дегенмен, адамның қоғамдық мәнінің қалыптасуында, оның осы жағдайлардағы нақты орны, қатынасы және сол жағдайлардағы ... ... ... роль ... Бұл ... әлеуметтік жағдайы деп аталып кеткен. Тәрбие процесінде адамның қоғамдық мәнін қалыптастырудың қозғаушы күші деп ... ... ... тән. Олар ... және ішкі қарама-қайшылықтар болуы мүмкін. Тәрбиенің мәнін анықтайтын белгілері болады. Ең ... оның ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты қиындай түсетін өте күрделі диалектикалық сипатынын болуы. Тарбиенің ... ... ... ... ... ... ... әсердің бала (мектеп, үйелмен, көше, ресми емес топтар т. с. ... ... әр ... ... тән ... бір ... ... мен ынта-ықыласы, әдеті мен талғамдарының болуы. Сондықтан оқушының ішкі рухани жан дүниесін ашудың қиындығы (оқушылар өздері тап ... ... ... ... біле бермейді) бір педагогикалық ықпал нәтижесінің әр түрлілігінен, баланың қоғамдық мәнінен, өзіне тән әрекеті сипатынан келіп туады.
Тәрбие диалектикасы дегеніміздің өзі ... ... ішкі ... ... ... айналатын адам санасының шенберіне өткізілуі. Келешекте іс-әрекет нәтижесінде ... ... ... ... мәні ... қай ... ... байланысты қалыптасады. Дегенмен, адамның коғамдық мәнінің қалыптасуында, оның осы жағдайлардағы нақты орны, қатынасы және ол жағдайлардағы іс-әрекетінің ... ... роль ... Бұл ... ... жағдайы деп аталып кеткен. Тәрбие процесінде адамның қоғамдык мәнін қалыптастырудын қозғаушы күші деп саналатын бірқатар ... тән. Олар ... және ішкі ... ... ... ... ... коғамда объективті белгіленген ережелер мен баланы қоршаған адамдардың тәртібі арасындағы үйлеспеуден көрінеді. Көп жағдайда оқушы өз құрда-тары мен ... ... ... ... ... ... ... болады. Сыртқы қарама-қайшылыққа оқушының, өзіне қойылатын талап пен нақты тәртібінің ... да ... ... ... ... ... ішінде жүгірме деген талап қойылғанымен, бастауыш сынып оқушысы бұл талапты орындауға әлі ... ... Ішкі ... оқушының талабы мен оны орындауға мүмкіндігінің арақатынасы жатады. Адамның қоғамдық мәнінің дамуындағы негізгі көздерінің бірі ... мен ... ... ... арасындағы қарама-қайшылық болып табылады. Қарама-қайшылықтың әртүрлі сатыларынан өтіп адамның қоғамдық мәні өз дамуында жаңа басқышқа көтеріледі, яғни жана сапаларға, күрделірек ... шешу ... ие ... ... пен ... жетілген тәсілдерін меңгереді.
Тәрбие процесі адамның қоғамдық мәнінің әлеуметтік маңызды сапаларын қалыптастыруға, оның коғамға, ... ... ... ... және ... ... ... бағытталады. Адамның қоғамдық, мәнінің, өмірдің түрлі жақтарына қатынасының жүйесі неғұрлым аумақты, кең болған сайын, оның ... ... ... ... бай ... Тәрбиенің мәні -- адамның қоғамдық мазмұнын әлеуметтендіріп, оның ұжыммен және қоғаммен практикалық қатынастарының ... ... ... ... жағынан тәрбие ісі педагогикалық міндетердің төмендегідей бірқатар ... ... ... ... ... тәрбиелік әсерлердің нәтижесін талдау, жоспарлау жұмысын реттеу. Сөйтіп, оқушылар тәрбиелілігінің деңгей анықтауды, оның қоғамдық мәні мен ... ... ... ... ... ... бөлуді және қалыптастыруды, оны шешудің жолдарын анықтауды, тәрбиенін құралдары мен әдістерін таңдай білуді т, б. ... ... ... ... ... құру және ... ... Бұлөзінің мазмұны жағынан педагогикалық іс-әрекетті ... және ... ... ... ... педагогикалық басшылық етудің оқушылар ұжымдары мен шағын топтардың, жеке ... ... ... оқушылар тәртібінін әлеуметтік-психологиялық шарттары мен себептерін аңғара ... ... жеке ... ... ... ... ... талап етеді.
3. Тәрбиелік ықпалдарды реттеу және оларға түзетулер енгізу. Бұл мазмұны жағынан ... ... ... ... ... ... ... сыртқы ықпалдардық қалыпты жағдайға өтуін немесе ... ... ... ... ... сай баланы дамыту үшін қажетті материалды таңдап алуды, ұжым мен адамдар арасындағы қарым - ... ... ... ... ... жеке ... ... оқушылар арасындағы достық пен жолдастық қатынастарды нығайтуды, ... ... ... ... ... түрлендіруді, өзгерген жағдайларда тәрбиелік ықпал жасаудың бағытын ... ... және ... қайта күруды т. б. талап етеді.
4. Қортынды есепке алу және ... ... ... ... ... кол жеткен нәтижені талдау, қолданылған тәрбие әдістерінің тиімділік шенберін анықтау, балалардың дамуындағы және ... ... ... ... туу себептерін белгілеу, орынды құралдарды, әдістерді, тәсілдерді жинақтау, өз тәжірибесіне 'енгізу мақсатында басқа ... ... ... ... теория мен тәжірибені сәйкестендіре білу деген сөз.
Тәрбие-бұл педагогикалық құбылыс. Олай болса педагогикалық құбылыстар мен процестер арасындағы ... ... ... Бұл ... кейбір зандылықтарды атауға болады.
1.Тәрбие қоғам мұқтаждырына және жағдайына байланысты.
Неғұрлым қоғамның әлеуметтік экономикалық мүмкіншілігі өскелең өмір талабына сәйкес дамып ... ... ... ... ... ... дамып қалыптасуына игі әсер етеді.
2. Тәрбие мен өзін-өзі тәрбиелеудің бірлігі. Оқушы тұлғасының дамуы мен ... ... ролі зор. ... ... белсенділіктің бірнеше түрлерін байқауға болады. Олар: қарым-қатынас белсенділігі, таным белсенділігі және өзін-өзі тәрбиелеу белсенділігі.
Қарым-катынас белсенділігі арқылы бала ... ... ... қарым-қатынас жасайды, өзіне дос іздестіреді, тілектес дос табуға тырысады. Қарым-қатынас белсенділігінің нәтижесінде тұлғаның, бойында мінез-құлық ... ... ... ... ... ... т. б.) ... даму процесінде өзін-өзі тәрбиелеу белсенділігі сапа жағынан ішкі факторға айналады. Оқушы үлгі аларлық сөздермен, ережелермен толтырылған сауыт ... ол ... оны ... ... аса ... ынтықтығымен тұтандыру керек. Демек, жеткіншектер тек айналадағы дүниені танып қкана қоймай, олар өзіне және өзінің ішкі ... ... ... ... ... яғни ... бір жағынан тәрбие объектісі, ал екінші жағынан тәрбие субъектісі болады.
Тәрбие ... ... - ... ... ... ... және оны ұйымдастыруға қойылатын негізгі талаптарды анықтайтын бастау ережелері.Бұнда ... және ... ... принциптері деген ұғымдар бар. Нақты принциптердің өзгешілігі - ... ... ... ... ... ортақ ережелер екендігі және бұл принциптерге қойылатын талаптар:
Міндеттілік. Тәрбие принциптері бұл кеңес нұсқау емес, ... ... ... және ... түрде тәжірибеге ұласуы талап етіледі. Негізінен тәрбие принциптерін бұзу және ондағы міндеттерді орындамау тәрбие принциптерінің ... ... түп ... ... өзгертеді.
ІІ ТАРАУ.
2.1 Тәрбие - іс-әрекетінің және қарым-қатынастың шешуші ролі.
Тәрбие, окьггу және ... беру ... ... іс-әрекетінің бірнеше түрлері бар. Оларға ойын, оку еңбек, ... ... ... ... ... т. б. жатады. Осы іс-әрекеттердің нәтижесінде баланын ақыл-ойы, дүниеге көз-қарасы дамиды, мінез-құлық және эстетикалық қасиеттері қалыптасады еңбек етуде жауапкершілік сезімі ... ... ... іске ... Қарым-қатынас бұл адамдардың өзара әрекеттесіп, әр түрлі коммуникациялық құралдардың көмегімеи бір-бірімен пікір ... ... ... өмір ... ол ... ... және ... процесі ретінде сипатталады. Қарым-қатынас оқушыларды мінез-құлқы, іс-әрекеттері, білім, әдебиет, өнер, қоршаған орта туралы, мол хабарламалармен байытып, ... ... ... ... тұрғысынан қарастырсақ оқушылардың қарым-қатынасы белгілі нормалар жинағымен реттеледі. Ол нормаларды қоғам реттейді. Қоғамдық нормалардың көзі-идеология, қоғамиың әлеуметтік-саяси және ... ... -- ... процесі. Таным және карым-қатынас өзара байланысты, мұны оқушылардың іс-әрекетінен көруге болады.
1.Тәрбие процесінде оқушылардың жас және дербес ерекшеліктерін ... ... ... ... ұжым мен жеке ... өзарабайланысы.
Оқушы тұлғасын қалыптастырудың негізгі көзі ұжым болады. Көрнекті педагогтар Н. К. ... А. С. ... В. А. ... ұжымдық өатынастарды қалыптастырудың теориялык негіздерін жасады. Балалар мен тәрбиешілер арасындағы қарым-катынас -- ... даму ... ... ... ... ... борышы -- әрбір адамның тулеп өсуіне қамқоршы болуы тиіс. Тәрбиенік ерекшелігі, оның ұжымдық. бағытта іске асырылуында, өйткені тәрбие екі ... бір ... ... ... осы ... ... ... тәрбиешілер мен балалардың бірлесу іс-әрекетінің идеясы шығармашылық ынтымақтастықтың шешуші шарттарының бірі болады. Сонымен тәрбие мазмұны ... ... ... жағдайын бейнелейтін міндеттерге тәуелді.
2.2 Тәрбие принциптері
Әдетте принцип дегеніміз адамның нақты іс-әрекетінде өзі ... ... алғы ... ... ... бейнелейді. Тәрбие принциптері тәрбиеші басшылыққа алуға тиісті тәрбие процесінің жалпы заңдылықтарын бейнелейтін бастапқы ережелер. Тәрбиеші оларды тандамайды, басшылыққа ... ... ... ... ... жалпы немесе дербес, нақты мәселелердін шешімін іздейді. Мектеп өмірінде әр ... ... ... қолданылады.
2.3 Тәрбиенің идеялылығы мен мақсаттылылығы.
Тарбиенің ... ... ... ... сенімі бар азаматтарды қалыптастыру міндеті қойылады. Мектептің бүкіл іс-әрекеті, қоғамдық өмірі ... ... етуі ... Кез-келген тәрбие жұмысының құндылығы оқушылар ұжымының идеялық өмірін байытумен, оқушылар санасын ғылыми білімінін дұрыстығына берік сендірумен, ... ... ... ... ... және ... сапаларын қалыптастырудағы ықпалымен бағаланады. Әрбір тәрбие жұмысына ... үшін ен ... ... мақсаттары мен міндеттерін нақты ойластырып, анықтаған жөн. Мақсатсыз тәрбие жақсы нәтиже бермейді. Өйткені ... ... ... ... ... ... ... әрбір баланың және ұжымының ерекшеліктерін еске алып, мұғалім тәрбие жұмыстарының ... ... ... іріктеп алады. Оқыту мен тәрбие жұмыстарын осындай мақсатпен ұйымдастыру мұғалім мен оқушылардың ... ... ... ... өтуіне игі әсер етеді.
Тәрбненің өмірмен, еңбекпен, қоғам құрылысының практикасымеы байланыс принципі. Бұл принциптің мәні коғамның экономикалық, ... және ... ... өмір ... моралі және әсемділікке көзқарасын тәрбие ісінде қолдану болып табылады. Осы принципті жүзеге асыру оқушыларды өмірге, еңбекке, ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Кейде тәрбиенің өмірмен байланысы тек оқушылардың тәрбие жұмысындағы өнімді енбегімен байланысын жүзеге асыру деп қараушылар да бар. Бұл ... ... ... ... өмір ... өндірістік еңбек ұғымына қарағанда кеңірек және мазмұндырақ. Оқушыларды еңбектік іс-әрекеттің түрлеріне қатынастырып, ол ... ... ... мүддесі үшін, материалдық және рухани игіліктерді байыту үшін ... ... ... екенін қабылдайтындай жағдайға келтіруіміз керек. Ұжымда және ұжым ... ... Бұл ... жұмысының жетекші принциптерінің бірі. Педагогика ғылымы балалар мен жас өспірімдердін топтық және ұжымдык. өмірін, олардын, тұлғасының рухани байлығынын, әлеуметтік ... пен ... ... ... ... ... деп ... А. С. Макаренко ұжымды адамның біртұтас түрлі сапалары жаттығып, қалыптасатын гимнастика залы, ... ... ... ... ... іс-әрекет процесін басқаларынан жоғары қояды -- деп көрсетті. Бірлескен іс-әрекетте, орынды ұйымдастырылған ұжымдық қозғалыста ғана өзара тәуелді, ... ... ... туындайды, баланың тәжірибе және ұжымдық өмір дағдыларын жинау процесі жүреді, сапалары ... ... ... ... мен ... құрметтің бірлігі. А. С. Макаренко кезінде , -- деген екен. Мұғалім осы принципті ... ... ... ... ерік ... ... ... және қылықтарына тербеліс туғызатын, өзінің құлқын сезінуін және өз тәртібіне жауапкерлігін ұғындыратын өзіндік өрнегі (стилі) мен сарыны (тоны) бар қатынастарды ... ... Егер ... ету ... қате ... ... ... болса, онда ол адамға деген құрметтің ең ... ... ... ... А. С. ... ... қарағанда, белгілі бір шамада қателесу бола тұрса да, адамға үміт болжамы тұрмысынан қарау керек.Оқушы бойындағы ... -- ... ... жобалай біліп, оған сүйеніп, оның сеніміне иек артуымен қатар, мұғалім оқушының өз тәжірибесін дамытумен ... ... іске қоса ... ... ... ... ... беріктігі және үздіксіздігі. Бұл принципті ұстау әрбір ... мен ... ... бір ... құрайтын педагогикалык жүйенің болуын талап етеді. Тәрбие саласында ... ... ... ... ... сабақтас болуы тиіс. Жаңадан өткізілетін ... ... ... өткізілген тәрбиелік шаралардың логикалық ... ... ... ... өткізілген тәрбие жұмысының мазмұны онан әрі қарай да дамып, тиісті сатыға көтеріледі. Сонда ғана аталған ... ... ... Педагогикалық ықпалдардың жүйесіздігі, кездейсоқтығы, бейтараптығы, келісімсіздігі, ретсіздігі тәрбие мақсатына үзілді-кесілді қарама-қайшы келеді. Тәрбие үшін оқушыға қойылатын ... ... ... ... ... жоқ. Мәселен, мектеп пен үйелменнің, сынып ұжымы мен жұмыс істейтін мұғалімдердің оқушыларға қоятын талаптарының үйлеспей- ала-құла болуы. Тәрбие көп ... ... ұзақ ... ... ... жұмыстарында тізбектестік пен үласымдылықтың сақталуы, оқушылардың тәрбиелік дәрежесінің дер кезінде анықталып отыруы аса маңызды ... ... ... ... ... мен ... сөз бен істің үздіксіздігі негізінде құрылуы қажет.
ІІІ ТАРАУ
3.1 Тәрбиенің ... жас және ... ... ... принципті жүзеге асыру оқушылар іс-әрекетінің мазмұны мен түрін олардың жасына өмір тәжірибесіне, ... мен ... ... ... ... ... Әрбір бала-өзінше ерекше бір бітім.>> Сондықтаң олардың әрқайсысына тәрбие беру оқушы бойындағы қажеттілік пен қызығушылыққа сүйеніп, оны қанағаттандыратын және ... ... мен ... ... болатын жаңа қажеттіліктер кең қызығушылықтарды туғызатын түрлер мен тәсілдерді таба білгенде ғана ... ... Осы ... ... ... ... жас және ... психологияны терең білуі көмектеседі.
3.2 Өзін-өзі тәрбиелеу және қайта тәрбиелеу
Қалыптасып келе жатқан оқушы тұлғасы тәрбие субъектісіне айналады. Ол педагогикалық талаптарды орынды ... ... және ... ... ... өзі ... ... Өзініқ тұлғалық сапарларын өзі жетілдіру және кемшіліктерін жою мақсатындағы оқушының іс-әрекеті өзін-өзі тәрбиелеу деп аталады. Бұл ... ... ... шын ... қатынас барысында жүреді.
Өзін-өзі тәрбиелеу оқушы тұлғасын жан-жақты тәрбиелеу мен дамытуға ықпал етеді. Мысалы, ... ... мен ... ... ... ... және ... кемшіліктерімен іс-әрекетіндегі сәтсіздіктеріне сын көзбен қарап, оларды болдырмаудың тиімді жолдарын іздестіреді.
Тұлғаның сапалық қасиеттерінің қалыптасуының шын деңгейін есепке ... ... ... ... жұмысының салалары тәрбие міндеттерін шешуде кемшіліктер жібереді. Өзін-өзі тәрбиелеу осы кемшіліктердін. орынын толтырады.
Педагогикалық талаптарды мойындауға мәжбүр болған оқушы тек сырт ... ғана ... ... түр білдіреді де, өзінін, теріс қасиеттерін жасыра түседі.
Оқушылардың, өзін-өзі тәрбиелеуін басқаруда олардың жас ... ... алу ... ... ... ... тіпті кіші мектеп жасындағы оқушылар бойынан байқалады. Мысалы, бастауыш сыныпта оқушылар күшті батыл болғысы келеді, немесе теріс қылықтарына кешірім сұрап ... ... ... Бұл ... ... ... болуға, түзелуге деген алғашқы ынтасы.
Жас өспірімдік шақтағы бала өз бетіндікке ұмтылуын байқатады, ел тәрбиенің ... ... ... келмейді, өз мінез-құлқын өзі анықтайтындай әрекет иесі, тәрбиенің субъектісі болуға ұмтылады. Егер тәрбиешілер ... еске ... оның ... ... ... ... талаптарға қарсылығын тудырады.
Қыздар мен бозбалалар өзін-өзі тәрбиелеуге саналы түрде ұмтылады. Тәртібі мен мінез құлқының ... ... ... ... сеніммен адамгершілік мұраттары қалыптасқан болады.
Дүниетанымның қалыптасуы, өз абыройын және кемшіліктерін ұғыну өзін-өзі ... ... ... ... шындыққа жуық құруға мүмкіндік береді. Жастар өз ... ... ... ... ... ... өзінік өзбетіндігін табиғи ұмтылысы ықпал етеді. Қыздар мен бозбалалар білім мен күш куаты өздерін ересектермен теңбіз деп ... алып ... Олар ... нәрсені жоғары сөзіммен қабылдап, сәл нәрсені өз дербестігіне ... деп ... ... ... ... өз ... байыту, өздерінің ақыл-ой қабілеттерін дамыту ұмтылысы да тән. Қыздар мен бозбалалар мораль мәселелеріне ... ... ... ... ... ... өз тұлғаларының рухани сапаларын дамытады. Оқушылардың өздерін өздері тәрбнелеуін ұйымдастыру ... ... ен ... ... өзара байланысты міндеттерді жүзеге асыруы керек: оқушылардын, өзін-өзі тәрбиелеуге ... ... ... ықпал ету құралдарын (өзін-өзі талдау, өзіндік міндеттеме, өзіндік бүйру, өзіндік есеп беру және т. б.) ... ... ... ... тәрбиелеудегі қоғамдық құнды іс-әрекеттерді тудырып отыру. Оқушылардың өзін-әзі тәрбиелеуге үмтылуын қалыптасты-ру үшін оларды адамдар ... ... ... ... ... ... сапаларын дамытудағы ез жігерінін. ролі жө-нінде хабардар етіп ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі, өз тұлғасында саиалык, қасиеттерді қалыптастыру жолдары мен тәсілдері туралы ха-барларды қызыға қабылдайды. Осылардыц арқасында ... ... ... ... мақсатты, сырттан басқару-сыз, дүрыс шешу білігіне ие болады, өзбетіндігін өзіндік ка-жырлы еңбегімен ғана жетуге болатыныи ұғынады.
Өзін-өзі тәрбиелеудін, тұлғаға ... ... ... ... ... ... тәрбиелеудін өзіндік ережелерінің болуы тұлғаның рухани жан ... ... ... Біз тек ... ... Қ. Д. ... ... тәрбиелеу ережесімен танысайық.
1. Асқан сабырлық, ең ... сырт ... ... және ... турашылық.
3. Әрекетті жан-жақты ойластыру.
4. Батылдылык.
5. Өзі ... ... бір сөз ... ... ... ... ... емес көңіліндегііспен айналысу.
7. Әуескойлык, кұмарлыққа емес қажеттікке немесе сүйсініске шығындану.
8. Әр ... өз ... ... ... есеп ... Болғанды, бүгінгі, болатынды айтып еш мақтанбау.
Өзін-өзі ... ... ... өз ... ... өзі ... ... етеді. Бұған итермелейтін аға ұрпақтың өнегелі өмірі, іс-әрекеті, қарым-қатынасы болады. Мұғалім оқушыға өзінің ... ... ... ... мен ... ... көмектесуі міндетті, яғни өзінің кім екенін өзі ұғынуға көмек беруі қажет. Бұған ... ... ... ... мен ... ... баға беруі, оны басқалармен салыстыруы әсер етеді. Мұғалім ... ... мен ... ... ... сырын оқушыға ашып береді. Өз тұлғасын ұғынудың өзі кейде оқушыны өзін-өзі тәрбиелеуге жетелей бермейді. Өз ... ... ... ... қала береді. Оларды түзетуге тырыспайды. Бұл жағдайда түсіндіру ұжым тарапынан сыиау арқылы, өз кемшіліктерін түсініп күйзеліске ... ... ... ... салу ... ... міндеттеменің орындалуына, өз кемшіліктерін түзетуге оқушының, бүкіл еркін жұмылдыруға өзіндік бұйыру көмектеседі. ... сөз ... ... , , , , , , ... ... және ... да өзіндік бұйыру еркін жұмылдыруға және киындықтарды жеңуге мүмкіндік береді. Өзіндік бүйырумен орынды қылықтарды орындаудың сапалы жаттығулары өзін-өзі тыңдаудың ... ... ... ... ... бұйырумен таңертең белгілі уақытта тұруға, күнделікті жұмыс ырғағын орындауға, тәртіп сақтауға және т. б. орындауға болады.
Өзін-өзі тәрбиелеуде алдын-ала ... ... ... қарым-қатынасы жөнінде ұжымда өзіндік есеп беру де қолданылады. Оқушылардың өзін-өзі тәрбиеленуіне педагогикалык басшылық оралымды, икемді болу керек және олардың өзін-өзі ... ... ... ... түрі өзгеріп отыруы керек. Алғашкы кезде мұғалімдер ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерге сүйенеді. Оқушылар өзін-өзі тәрбиелеудің құралдарын меңгере түсу ... бұл ... ... ... ... бұл ... бетімен коя беру емес. Онан әрі де ұжымда бірлескен іс-әрекет, қоғамдық пікір ықпалы, ... ... ... ... ... жөн. ... тәжірибеде оқушы тәртібінде жоне мінез-кұлкын-да ауытқулар кездесіп ... ... ... ... кайта тәрбиелеу де орын алады. Қайта тәрбиелеу оқушы жүріс-тұрысындағы ... ... ... жане жеауге бағытталады. Кайта тәрбиелеу-түлға кұрылымын түгел кайта күру, адамнын барлық психологнялық сапаларын ... ... ... ... ұғым да бар. Оны оқушы санасындағы және жүріс-тұрысындағы жеке кемшіліктерді жену деп түсінуіміз керек.
Қайта тәрбиелеу -- бұл ... ... ... онын ... ... даму мен ... ... түзетіледі және қоғамның моральдық талаптарына сай тұлға сапалары қалыптасады. Қайта торбиелеу ... ... ... мен ... ... мен еркінің, түйсіктерінің, іс-әрекеті мен мінез-қүлкының әлеуметтік-психологиялық және психологиялық-педагогикалық ... ... ... ... ... ... -- бұл қиын балалардың орынды ... ... ... ... -- бұл ... ... ... қалған балалардын жүріс-тұрысындағы кемшіліктердің орнын еңбектегі, спорттағы және басқа іс-әрекеттегі нәтижелермен толтыру.
Қайта тәрбиелеу -- бұл ынталандыру -- жасөспірімнің ... ... ... іс-әрекеттерді жандандыру.
Қайта тәрбиелеу -- бұл түзету, яғни балалардың теріс саналарының шырмауынан босату.
Жеткіншектер мен ... ... ... ... тәртіппенмінез-кұлықережелеріменжүйелерін қайта құру және қалыптастыру бірқатар ішкі, психологнялық факторларға тәуелді болады. Оларға: тәртіп пен мінез-құлық принцицтерін, жүріс-тұрыс ... ... ... және борыштарын түсінуі, тұлғалық адамгершілікті санасы, іс-әрекетке ... ... ... ... күйі, еріктік-сезімталдық көніл-күйі, жоғарғы нерв жүйесінің типі т. с. с. ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерден өтеді: дайындық қайта тәрбиелеудің мақсатын қалыптастыру, тәртіп пен мінез-кұлықтың орынды тәжірибесін қалыптастыру, ... ... ... ... онан әрі ... ... Қайта тәрбиелеуде қайта ұғындыру, қайта оқыту, басқа іс-әрекетке жегу, күрт өзгерту, еріксіз ... ... ... ... ұғындыру -- бұл тәрбиесі қиын балалар және педагогикалық тұрғыда қараусыз қалған оқушылар бойындағы дұрыс емес ... ... құру ... ... -- бұл ... ... ... түзету әдісі. ... ... жегу -- бұл ... ... ауытқуы бар балалардың белсенділігін арттыру жә-не қоғамдық пайдалы іе-әрекетке ауыстыру әдісі.
Күрт өзгерту -- бұл ... ұжым және ... ... ... ... ... ... әдісі. Бұл қайта тәрбиелеудің А. С. Макаренко жасаған арнайы әдісі.
Еріксіз көндіру -- бұл ... ... ... ... ... және әлеуметтік тұрғыда өте қараусыз қалған жеткіншектер мен жасөспірімдерге қолданылатын педагогикалық әсер ету әдісі. Педагогикалық еріксіз көндіру мазмұнына ... ... ... ... кінәлаудан мектептен-шығарып арнайы тәрбие мекемесіне жіберуге дейінгінің бәрі ... ... ... қайт ... барлық әдістері белгілі бір жағдайға сай, оқушы тұлғасының дербес ерекшеліктеріне, оның жүріс-тұрыс тәсілдеріне, өмірінің жағдайлары мен ... ... ... ... әдістері және тәсілдері мен арнайы түрде үйлестіріле отырып қолданылады. Қайта тәрбиелеу нақты тұлға үшін мақсаты, міндеті, ... ... ... ... ... ... ... Оқушы өмір суріп отырған ортасының сырын ашу (үйелмен тұратын мөлтек ауданындағы жеткіншектер, жасөспірімдер тобы) және қайта тәрбиелеуде жетекші куш ... ... ... ... ... ... ... керек. А. С. Макаренко көрсеткендей ұжымды және тәрбиеленушілердіқ іс-әрекетін ұйымдастыру шешуші роль атқарады. Іс шаралары белгіленеді, жүзеге асырылады ... ... ... ... онан әрі ... ... айтқанда, мінез-құлық және жүріс-тұрыс ауытқулары бірден пайда болмайды. ... ... ... ... ... Міне, бұл соның нәтижесі. Ең басты міндет -- мінез-құлық және жүріс-тұрыс тәртібінің дамуындағы ... ... ... ... тарихындағы ой-тұжырымдардағы тәрбие мақсатының мәселесі.
Тәрбие мақсаты төңірегіндегі ... ... ... ... ... Ежелгі ойшылдар тәрбиенің мақсаты ізгі, рақымшыл азаматтарды тәрбиелеу деп ... Ал, ... ... ... олардың ойлары бір жерден шықпады. Сократтың түсінігінше, тәрбиенің мақсаты- ... ... ... ... ... ... аса қүлыктылықты жетілдіру. Сократтың шәкірті Платон ақыл-ой, ерік және сезімді тәрбиелеуге көп ықылас білдірді. Ол тәрбиені өкіметтің өзі ... ... ... етуші топтар -- философтар мен жауынгерлердің талап-тілегіне сай ... ... деп ... ... ... ... ... мақсаты жан рақымы - ақыл-ес пен ерік-жігерді дамыту деп білді.
Я.А. ... ... ... ... оның ... тәрбие үш мақсатқа жетуге бағытталуы қажет: өзінді және қоршаған ортаны тану (ақыл-ой тәрбиесі) және құдайға сиыну (діни тәрбие). Дж. ... ... ... ... мақсаты (азаматты қалыптастыру). "Өз істерін ақылмен және байыппен жүргізетін адам". Ж.Ж. Руссо ... ... ... тәрбие мақсаттарының бағыт-ұстанымынан айныған емес.
Пестолоццидың тәрбие мақсаты, адамның табиғи күш-қуаты мен қабілеттілігін дамытуға негізделуді, сонымен қатар, бұл даму жан-жақты және ... ... ... ... кажеттілігіне тоқгалса, ал И. Гербарттың ойынша, тәрбие мақсаты, рақымды адамды ... ... ... бейімделе алатын, қоғамдағы белгіленген тәртіпті сыйлайтын, оған бой ұсынатын адамдар деген түйінге келеді. Тәрбиенің ең жоғарғы мақсатын А.Дистерверг "ақиқат, сұлулық және ... өз ... ... ету деп ... заманнан бері тәрбие мақсаты жайлы пікір жалғасып келеді. К.Д. Ушинский ... ... ... ... ... ... ... бақытты етуге болады деп, онда сіздің дауласуға әбден қақыңыз бар, ал тәрбиеші "бақыт" дегенде нені түсінеді; өйткені, бәрімізге ... ... ... ... пенде жоқ: біреуге бақыт болып көрінетін жағдай, ал ол басқа адамға жай бір ... ... ... ... ... ... .- деп те ... Осыған орай сұрақ туады, балаға әрқашан бақытты болу пайдалы ма, бұл әлеуметтік мәселелерді шешуде дәрменсіздікке, қайратсыздыққа әкелмей ме? Сөз тек осы ... ... ... жөнінде емес: педагогтар жастардың бүгіні мен болашағын ескере отырып, өмірдің күрделі де қиын мәселесін шешуге дайындауға ынталану деп ... жөн. Көп ... ... ... ... ... адам ... жан-жақты үйлесімді дамыған, рухани байлығы мол, моральдық қылықтары таза және дене күші дамыған тұлға ретінде түсінді. ... бұл ... ... ... Бірақ, тәрбиенің мақсаты біржақты қарастырылып, күнделікті тәжірибеде тәрбие жұмыстарының ... алға ... ... ... ... әкеп ... ӘДЕБИЕТТЕР
* Ж.Б. Қоянбаев, Р.М.Қоянбаев Университет студенттеріне арналған оқу ... - ... ... С.А. Мусаева, Т.Б. Бегалиев оқулық - Астана: Фолиант, 2006
* Б.Ж. Мұқанова, Ш.Х. Құрманалина оқулық Астана Фолиант, ... С. ... оқу ... Алматы: Дарын, 2004
* С.Б. Бабаев оқу құралы: Алматы: 2007

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психологиялық тренинг технологиясына кіріспе. Оқу-әдістемелік құрал236 бет
Аллергия. Аллергиялық диагностика5 бет
Есептің оптималды шешімін табу (Delphi)21 бет
Операцияны зерттеу процесі6 бет
Сызықты программалау есебін сиплекс әдісімен шешу10 бет
Сызықтық тендеулер жүйесі18 бет
Адам іс-әрекетінің философиялық, психологиялық және педагогикалық негіздері44 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері6 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері туралы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь