Қылмыс


Жоспар

Кіріспе
1. Қылмыстың түрі мен құрамы
2. Қылмыс санаттары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе

Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2005 жылы Қазақстандықтарға арнаған Жолдауында ғылымды одан әрі дамытуға ерекше мән берді. Жалпы ғылымы жоқ ел тұл, ғылымы дамымаған елдің болашағы күмәнді, қазір қарап отырсақ, жер жаһандағы ізгі жетістіктердің барлығы дерлік ғылымның адамзатқа тартқан сыйы, тартуы іспеттес. Тәуелсіздік туын желбіреткен он жылдан бері Қазақстан ғылымы да дамып, әлемге әйгілі бола бастады, кез-келген ғылым саласында ілгері дамушылық көрінісі айқын.
Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес біздің мемлекетіміз демоқратиялық, құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет болып табылады. Еліміздің өркендеуіне, мемлекетіміздің нығаюына құқық нормаларын, құқық саласы ғылымын жетілдірудің маңызы ерекше. Құқық нормалары барлық қоғамдык катынастардың реггеуші тетігі, кез-келген қоғамдық қатынастар жалпыға бірдей, әділ заң нормалары арқылы жүзеге асырылуы қажет. Заң талаптарын, құқық нормаларын құрметтеу және оны бұлжытпай жүзеге асыру әрбір азаматтың қасиетті борышы.

Қылмыстың түрі мен құрамы

Қылмыстың құрамы туралы жалпы түсінің былай құралады:
а) жүйе,
ә) қылмыстық заңда қаралған,
б) мәңді
в) іс-әрекеттің объективті және субъективті элементі және оның белгілері,
г) оның қоғамдағы қауіптілігін анықтау,
д) қажетті және жеткілікті,
е) құқық қолдану органдардың оны саралауға тиісті қылмыстық құқықтық норманың болуы.

Қылмыстың құралы элементінің мазмұнына қарай объективтік және субъективті болып бөлінеді. Біріншісі: әлеуметтік-психологиялық қылмыс субъектісінің сипатына қатысты және сыртқы белгілерін жасайды.
Объективті элементке – объект және қылмыс құрамының объективті жағы, субъективтіге – субъект және қылмыс құрамының субъектісі жатады.
Қылмыстық объектісі - бұл қылмысты іс-әрекеттің неге бағытталғандығы.
Қылмыстың объектісі қылмыстың заңмен қорғалған қоғамдық қатынаспен сипатталады. Бұл объектілер Қазақстан Қылмыстық Кодексінің 7-бабында тізбеленген. Оған мемлекеттік құрылыс, меншік, азаматтың жеке басы, саяси, еңбек, мүліктік және басқа азаматтық құқықтары, қоғамдық тәртіп т.б. Мысалы, өлім кезінде қылмыстың объектісі басқа адамның өмірі, ұрлық кезінде мемлекеттік немесе жеке адамның меншігі.
Жалпы объект – қылмыстық заңмен қорғалған мемлекеттік қоғамдық қатынас. Қылмыстың жалпы объектісі Қазақстан Қылмыстық Кодексінде анықталған. Онда қылмыстық заң – Қоғамдық құрылысын, оның саяси және экономикалық жүйесін меншікті, азаматтардың жеке басының құқықтары мен бостандықтарын және бүкіл меншіктік тәртіпті қиянат жасауды қорғау.
Тікелей объект – қылмыстық қол сұғылған, заңмен қорғалған қоғамдық қатынас. Мұндай объектіге басқа адам өмірі, оның ары мен денсаулығы т.б.
Кейбір қылмыс материалдық затқа (предметке) әсер ету арқылы жасалады. Мысалы, ұрлық кезінде мүлік алынады. Бұл деген қылмыстың заты. Кейбір қылмыс жасағанда адам өміріне, денсаулығына, жеке игілігіне зиян келеді. Мұндай жағдайда жәбірленуші туралы айтамыз. Кей жағдайларда жәбірленушінің әлеуметтік-демографиялық сипаты жасалған қылмысқа оның қоғамдық қауіптілігінің сипатына әсер етеді. Мысалы, полиция қызметкеріне немесе халық жасақшысына қарсылық көрсету ауыр қылмыс болып саналады.
Ауыр қылмысты анықтауда жәбірленушінің мінезі аз роль атқармайды.
Ішінара зерттеуде қасақана жасалған кісі өлтірудің 30 проценті жәбірленушінің қылығынан, яғни мас болған кезінде жасаған. 110 дене жарақаты мен зорлаудың 30 жағдайы жәбірленушінің жағымсыз мінезінен болған. Автотранспорт апаты кезінде 10 процент жағдайда адам өлімі жүргізушінің, ал 90 процент жағдайда адам өлімі жәбірленушінің өзін дұрыс ұстамауынан болады.
Пайдаланылған әдебиеттер

Н.Д.Дурманов. Қылмыс ұғымы. КСРОҒА баспасы. 1948. 249б.
Қазақ ССР Қылмыстық Кодексі. Тараз, 1997.
Сахаров А.Б. КСРО қылмыскерлердің жеке ерекшелігі мен қылмыстық себептері. М., Заң әдебиеті, 1961.
Саркисов Г.С. Қылмысты ескертудің әлеуметтік жүйесі. Ереван. „Аэстон” баспасы. 1975.
Ковалев М.И. Монография. Қылмыс ұғымы мен белгілері және оның жіктеудегі мәні. Свердловск, 1977.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар

Кіріспе
1. Қылмыстың түрі мен құрамы
2. Қылмыс санаттары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе

Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2005
жылы Қазақстандықтарға арнаған Жолдауында ғылымды одан әрі дамытуға ерекше
мән берді. Жалпы ғылымы жоқ ел тұл, ғылымы дамымаған елдің болашағы
күмәнді, қазір қарап отырсақ, жер жаһандағы ізгі жетістіктердің барлығы
дерлік ғылымның адамзатқа тартқан сыйы, тартуы іспеттес. Тәуелсіздік туын
желбіреткен он жылдан бері Қазақстан ғылымы да дамып, әлемге әйгілі бола
бастады, кез-келген ғылым саласында ілгері дамушылық көрінісі айқын.
Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес біздің мемлекетіміз
демоқратиялық, құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет болып табылады.
Еліміздің өркендеуіне, мемлекетіміздің нығаюына құқық нормаларын, құқық
саласы ғылымын жетілдірудің маңызы ерекше. Құқық нормалары барлық қоғамдык
катынастардың реггеуші тетігі, кез-келген қоғамдық қатынастар жалпыға
бірдей, әділ заң нормалары арқылы жүзеге асырылуы қажет. Заң талаптарын,
құқық нормаларын құрметтеу және оны бұлжытпай жүзеге асыру әрбір азаматтың
қасиетті борышы.
Құқықтық мемлекеттілікті орнатуда, оның тетіктерін одан әрі
жетілдіруде құқық ғылымы салаларының атқаратын міндеті зор болып отыр.
Сондай ауқымды міндет заң ғылымының негізгі салаларының бірі — қылмыстық
құқық ғылымына да жүктеліп отыр. Қылмыстық құқық ғылымында алда кешенді
ғылыми проблемаларды жүзеге асыру, оның ішінде қылмыстық жазаны тағайындау,
бас бостаңдығынан айырмайтын шараларды белгілеудің ғылыми негіздері, өлім
жазасын қолдануды жою, өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын орындаудың
құқықтық - нормалық қырларын жетілдіру сияқты іргелі зерттеулерді жүзеге
асыру міндеттері түр.
Қазақстан Республикасы Конституциясында сәйкес біздің
мемлекетіміз демократиялық құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет болып
табылады. Еліміздің өркендеуіне, мемлекетіміздің нығаюна құқық саласы,
құқық қорғау органдарының маңызы ерекше. Құқықтық мемлекетті орнатуда,
оның тетіктерін одан әрі жетілдіруде құқық ғылымы салаларының
атқаратын міндеті зор. Қылмыстылықпен күрес, қылмыскердің тұлғасына
ғылыми негізде зерттеу, орын алған қылмысты құбылыстардың себептері мен
оған мүмкіндік жасайтын мән - жайларын анықтау, бүгінгі күні заң
ғылымдарының келесі міндеттерінің бір болып саналады.
Қылмыстық құқық дегеніміз – құқық саласының негізгі түрлерінің
бірі ретінде қылмыстың түсінігі мен белгілерін, қылмыс үшін қылмыстың
жауаптылықтың негізгі мен шектерін сондай – ақ қылмыстық жауаптылықтан және
жазадан босатудың шарттарын анықтайтын құқықтық нормалардың жиынтығы.
Қылмыстық құқық басқа да құқық салалары сияқты белгілі бір қоғамдық
қатынастарды реттейді. Қылмыстық құқықтың бірден – бір жалғыз формальды
қайнар көзі – Қылмыстық Кодекс болып табылады.
Қылмыстың түрі мен құрамы

Қылмыстың құрамы туралы жалпы түсінің былай құралады:
а) жүйе,
ә) қылмыстық заңда қаралған,
б) мәңді
в) іс-әрекеттің объективті және субъективті элементі және оның белгілері,
г) оның қоғамдағы қауіптілігін анықтау,
д) қажетті және жеткілікті,
е) құқық қолдану органдардың оны саралауға тиісті қылмыстық құқықтық
норманың болуы.

Қылмыстың құралы элементінің мазмұнына қарай объективтік және
субъективті болып бөлінеді. Біріншісі: әлеуметтік-психологиялық қылмыс
субъектісінің сипатына қатысты және сыртқы белгілерін жасайды.
Объективті элементке – объект және қылмыс құрамының объективті жағы,
субъективтіге – субъект және қылмыс құрамының субъектісі жатады.
Қылмыстық объектісі - бұл қылмысты іс-әрекеттің неге бағытталғандығы.
Қылмыстың объектісі қылмыстың заңмен қорғалған қоғамдық қатынаспен
сипатталады. Бұл объектілер Қазақстан Қылмыстық Кодексінің 7-бабында
тізбеленген. Оған мемлекеттік құрылыс, меншік, азаматтың жеке басы, саяси,
еңбек, мүліктік және басқа азаматтық құқықтары, қоғамдық тәртіп т.б.
Мысалы, өлім кезінде қылмыстың объектісі басқа адамның өмірі, ұрлық кезінде
мемлекеттік немесе жеке адамның меншігі.
Жалпы объект – қылмыстық заңмен қорғалған мемлекеттік қоғамдық
қатынас. Қылмыстың жалпы объектісі Қазақстан Қылмыстық Кодексінде
анықталған. Онда қылмыстық заң – Қоғамдық құрылысын, оның саяси және
экономикалық жүйесін меншікті, азаматтардың жеке басының құқықтары мен
бостандықтарын және бүкіл меншіктік тәртіпті қиянат жасауды қорғау.
Тікелей объект – қылмыстық қол сұғылған, заңмен қорғалған қоғамдық қатынас.
Мұндай объектіге басқа адам өмірі, оның ары мен денсаулығы т.б.
Кейбір қылмыс материалдық затқа (предметке) әсер ету арқылы
жасалады. Мысалы, ұрлық кезінде мүлік алынады. Бұл деген қылмыстың заты.
Кейбір қылмыс жасағанда адам өміріне, денсаулығына, жеке игілігіне зиян
келеді. Мұндай жағдайда жәбірленуші туралы айтамыз. Кей жағдайларда
жәбірленушінің әлеуметтік-демографиялық сипаты жасалған қылмысқа оның
қоғамдық қауіптілігінің сипатына әсер етеді. Мысалы, полиция қызметкеріне
немесе халық жасақшысына қарсылық көрсету ауыр қылмыс болып саналады.
Ауыр қылмысты анықтауда жәбірленушінің мінезі аз роль атқармайды.
Ішінара зерттеуде қасақана жасалған кісі өлтірудің 30 проценті
жәбірленушінің қылығынан, яғни мас болған кезінде жасаған. 110 дене
жарақаты мен зорлаудың 30 жағдайы жәбірленушінің жағымсыз мінезінен болған.
Автотранспорт апаты кезінде 10 процент жағдайда адам өлімі жүргізушінің, ал
90 процент жағдайда адам өлімі жәбірленушінің өзін дұрыс ұстамауынан
болады.
Қылмыстың объектілі жағы:
Қандай да болмасын қылмыс адам мінезінің актісі болып саналады. Қылмыстың
сыртқы жасалуын сипаттайтын белгілер жиынтығы қылмыстың объективті жағы.
Қылмыстың объективті жағы әрекетпен жүзеге асады. Мысалы, аса
озбырлықпен өлтіру (Қазақстан ҚК 95 бабы) не болмаса әрекетсіз, мысалы, куә
болудан бас тарту немесе жәбірленуші ретінде көрсетуден бас тарту.
Кейбір қылмыста көбінесе орны, уақыты, жағдайы және оның жасалуы үлкен мән
береді. Кейбір қылмыстық жасалу орнына байланысты қауіптілігі күшейеді.
Мысалы: соғыста майдан даласында мародерлік бірден бір қауіпті әскери
қылмыс.
Қылмыстың жасалу уақыты да жекелеген қылмысқа әсер етеді. Мысалы,
әскер қатарынан қызметке шакырылудан бас тарту бейбіт кезден гөрі соғыс
кезінде. Қылмыстың жасалу кезіңдегі жағдайда оның қауіптілігін заң жүзінде
бағалауға әсер етеді. Өзінің міндетін ақырына дейін атқармаған командирдің
құрамындағы адамның командир тарапынан тиісті жарлық болса да, суға батып
бара жатқан соғыс кемесін тастап кетуі аса ауыр әрекет деп саналады.
Қылмыстың ауырлығы оның жасалу жолына да байланысты. Мысалы, өртеу және
басқа тәсілмен қасақана мемлекеттік мүлікті құрту мен бүлдірудің қоғамдық
қауіптілігі әлдеқайда жоғарылайды.

Қылмыс субъектісі.
Қазақстан ҚК 15-бабында қылмыстық жауапқа қылмыс істеген уақытына
дейін он алты жасқа толған адам тартылады делінген.
Қылмыс субъектісі бұл қасақана немесе абайсызда жасаған қауіпті
әрекетіне қылмыстық заңда көрсетілгендей қылмыстық жауапкершілік беретін
адам.
Дамыған елдердің бір қатарына қылмыстық жауапқа ерте жастан
тартылады. Мысалы, Канадада 7 жаста, Англияда 10 жаста.
Қылмыстық заңдар жинағында жасөспірімді қылмыс үшін жазалауда ерекше
қаралады. Кәмілетке жасы жетпегендерге өлім жазасына, жер аудару жазасына
тартылмайды. Кәмілетке жасы жетпегендерді жауапқа алғанда жеңілдетеді.
Заңдар жинағында қылмысты жұмысына, қызметіне, мамандығына немесе арнайы
міндетіне байланысты белгілі категорияның адамдары жасайтын түрі бар.
Мысалы, әскери қылмысты тиісінше қызметкерлер жауап береді. Қазіргі заңдар
жинағында „рецидив” және „рецидивист”.
Рецидивист (қаныпезер), бұл жоғарғы қоғамдық қауіпті қылмысты
сотталған соң тағы қайталаушы қызметкер. Ол кейбір қылмысында адамның
қоғамдық қызметтен безуіне қиянат жасайтын және қылмысын қайталайды. Мұндай
қылмысты ҚК-нің 2006-бабында 1-бөлігі мен қатаң жаза бір жылға бас
бостандығынан айыру, ал 2-бөлімінің 5 жылға дейін бас бостандығынан
айырылады. 13-бапта:
1) Бұрын қасақана жасалған қылмысы үшін соттылығы бар адамның қасақана
қылмыс жасауы қылмыстың қайталануы деп танылады.
2) Қылмыстың қайталануы:
а) егер адам бұрын қасақана жасаған қылмысы үшін, екі рет бостандығынан
айыруға сотталған болса, осы одан қасақана жасаған қылмысы үшін бас
бостандығынан айыруға сотталған жағдайда;
б) егер адам бұрын ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған болса, ол ауыр
қылмыс жасаған жағдайда қауіпті деп танылады.
3) Қылмыстың қайталануы:
а) егер адам бұрын ауыр қылмыс немесе ауырлығы орташа қасақана қылмыс
жасағаны үшін кемінде үш рет бас бостандығынан айыруға сотталған болса, осы
адам қасақана жасалған қылмысы үшін бас бостандығынан айыруға сотталған
жағдайда;
б) егер адам бұрын ауыр қылмыс жасағаны үшін екі рет бас бостандығынан
айыруға сотталса немесе аса ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған болса, осы
адам жасаған ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан айыруға, сотталған
жағдайда;
в) егер адам бұрын ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған
болса, ол аса ауыр қылмыс жасаған жағдайда аса қауіпті деп танылады.
4) Он сегіз жасқа толмаған адамның жасаған қылмысы үшін соттылығы, сондай-
ақ осы Кодексте белгіленген тәртіп бойынша алынып тасталған немесе жойылған
соттылық қылмыстың қайталануын тану кезінде ескерілмейді.
5) Қылмыстардың қайталануы осы кодексте көзделген негіздер мен шектерде
неғұрлым қатаң жазаға әкеп соқтырады.

Соттауға жатпайтын жастағылар аса қауіпті рецидивист деп танылмайды.
Заңда жауапқа тартудан жас ерекшелігі тиісті роль атқарады. Қоғамға қауіпті
іс-әрекетті істеген кезінде есі дұрыс емес болған адам, яғни ескілікті, есі
ауысқан ауруы болады, есінің уақытша кіресілі-шығысылы болуы, кемтарлығы
немесе басқа бір сыртқаттай күйде болуы себепті өзінің әрекеті жөнінде
өзіне есе бере алмайтын адам қылмыстық жауапқа тартылмайды.

Кінәлі емес деп тануда екі белгіге қарайды:

1) Дәрігерлік (биологиялық және психологиялық) Қазақстан ҚК – аурудың
тізімі берілген;

1. Ескілікті есі ауысқан ауру;
2. Есінің уақытша кіресілі-шығасылы болуы;
3. Кем ақылдылық;
4. Өз әрекетіне есеп бере алмайтын ауру.

Ескілікті есі ауысқан – шизофрения, қояншық, маникалық-депрессиялық,
психоз және басқа психологиялық аурулар. Есінің уақытша кіресілі-шығасылы
болуы патологиялық эффект, патологиялық болу. Сананың бұлынғыр тартуы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
«Қылмыс» романы
Қылмыс түсінігі
Қылмыс заты
Қылмыс құрамы
Қылмыс сатылары
Қылмыс жайында
Қылмыс субъектісі
Қылмыс ұғымы
«Қылмыс ұғымы»
Қылмыс түсінігі, жаза
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь