«Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»

ЖЕРГІЛІКТІ ӨЗІН.ӨЗІ БАСҚАРУДЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ..
Мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және жергілікті өзін.өзі басқару теорияларының қалыптасуы ... ... ... ... ...

Жергілікті өзін.өзі басқарудағы жергілікті бюджеттің орны ... ... ...

Жергілікті өзін.өзі басқаруға шетелдік көзқарастар ... ...

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЖЕРГІЛІКТІ ӨЗІН.ӨЗІ БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ...
Жергілікті өзін.өзі басқару органдарының модельдері ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін.өзі басқару институтының қаржы.экономикалық және бюджеттік негізін талдау ... ... ...
Кіріспе

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Мемлекет озінің басқару функцияларын бірнеше салаларда жүзеге асырады. Эволюциялық тұрғыдан қарағанда бұл объективті құбылыс. Өйткені, экономика дамуының тарихи-логикалық заңына сәйкес әр уақытта жаңа даму өзгерістері болып тұрады. Осыған байланысты, мемлекетітк құрылымдар да өзгереді.
Мемлекеттік басқару өзінің тарихи-логиялық эволюциясында бірнеше кезеңдерден өтті. Ол тарихқа танымал алғашқы мемлекеттер пайда болған кезден бастап, біртіндеп жетіліп, кеңестік дәуірді басынан өткеріп қазіргі жаңа типтегі мемлекетке қол жекізу. Әрине, бұл эволюциялық құбылыс. Сондықтан, ол әрдайым жетіліп отырады. Демек, мемлекеттік басқарудағы эволюциялық жетілу, даму ғылыми негізде дәлелденген, объективті құбылыс.
. "Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін" Президенттің Қазақстан халқына Жолдау / Егемен Қазақстан, 19.03.2004ж.
Хайдар А., "Жергілікті басқару жүйесінің күшті және әлсіз жақтары", "Саясат және парасат", №2, 2003ж, 5-7 бет

Оқулық «Қазақстан Республикасының мемлекті мен құқығының негіздері» Алматы 2003ж. А.Төкіжан «Мемлекет және құқық теориясы» алматы 2003ж.
        
        «Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»
тақырыбына
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ ... ... ... БАСҚАРУДЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... орталықсыздандыру және жергілікті өзін-өзі басқару |
|теорияларының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... орны ........... |
|Жергілікті ... ... ... ... ... ... ЖЕРГІЛІКТІ ӨЗІН-ӨЗІ БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ................... |
|Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқару институтының ... және ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың заңдық негіздеріне шолу |
|..............................................................................|
|................... ... ... ... ... ... НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ |
|....................................... ... ... ... ... ... ... пен ... ... дамуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... қарастыру ................. |
|ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ТІЗІМІ ....................................... |
|ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... салаларда жүзеге асырады. Эволюциялық тұрғыдан қарағанда бұл
объективті құбылыс. ... ... ... ... заңына
сәйкес әр уақытта жаңа даму өзгерістері болып ... ... ... ... да ... басқару өзінің тарихи-логиялық эволюциясында бірнеше
кезеңдерден өтті. Ол ... ... ... ... ... ... бастап, біртіндеп жетіліп, кеңестік дәуірді басынан өткеріп қазіргі
жаңа типтегі мемлекетке қол ... ... бұл ... ... ол ... ... ... Демек, мемлекеттік басқарудағы
эволюциялық жетілу, даму ғылыми негізде дәлелденген, объективті құбылыс.
Қазақстан Республикасындағы ... ... 90-шы ... ... ... бастаған жерглікті өзін-өзі басқару құбылысы да жаңа талаптарға ... ... құру ... ... ... ... ... жүйені мемлекетсіздендіру қағидатына сәйкес орындалған бұл
өзгеріс, ... ... ... ... Орталықсыздандырудың
объективті қажеттігі аймақтардың экономикалық белсенділігін ... ... ... ... болды. Себебі, аймақ
экономикалық субъект ретінде мемлекеттік басқару процесіне ... ... ... ... құрылымы федеративтік сипаттағы елдерде
байқалатын бұл өзгерістер Қазақстанға да оң ... бере ... ... ... ... саяси тұрғыдан көп зерттелді. Ал, оның қаржы-
бюджеттік, әлеуметтік-экономикалық сипаттағы аспектілері әлі күнге дейін
ғылымның аз ... ... ... тұр. ... ... ... сөзсіз айқын.
Жергілікті өзін-өзі басқару – ... ... ... ... ... ... ... өкілетті билік
органдары сайланбалы болуы тиіс.
Мемлекеттік басқару теориясына сәйкес билік органдарының орталықтан
аймақтарға бөлінуімен сипатталатын ... ... ... ... ... ... қаржы-бюджеттік қатынастары болған кезде ғана
дәлелдей ... ... ... ... ретті пайдаланылуы
жергілікті өзін-өзі ... ... ... және басқадай мүмкіндік
береді. Демек, жергілікті өзін-өзі ... ... ... тығыз байланысты.
Егеменді ел ретінде қалыптасқаннан бері ... ... ... ... Атап ... ырықтандыру, жекешелендіру,
нарықтық шаруашылық институттарын құру және дамыту негізінде, түбегейлі
әлеуметтік экономикалық өзгерістер пайда ... Бұл ... ... ... де дағдарыстық қүбылыстармен қатар жүрді. Бүгінгі күнге
дейін жалғасып отырған жалпы экономикальіқ жағдайдың жақсару тенденциялары
көңілде ... пен үміт ... ... ... етудің және тұрақты эко-
номикалық ... ... іске ... ... зор. Бүл ... ... дамуының индикативтік жоспар жүйесін жасау ... ... ... ... ... жатқан шаралар қолдауға тұрарлық.
Қазақстанда жекешелендіру процесі негізінен аяқталды. Ұлттық бағдарлама
орындалып, біздің экономика демонополизацияланған ... ... ... шағын және орта бизнес, қызмет көрсету ... ... ... жекешелендіру процесі бірнеше кезеңдерге бөлінді.
Орталықсыздандыру – мемлекеттік басқарудың орталықтық, ... ... ... ... ... ... ... билік органдарының аса маңызды салалары (әскер, қорғаныс, ... т.б.) ... ... ... ... ... орталықсыздандыру және жергілікті өзін-өзі
басқару ұғымдарының қазіргі таңда өзекті сұрақ ретінде көтерілуі ... ... деп ... ... қоғам өзінің жаңа даму кезеңіне
келді. Бұл ... ... ... ... ... ... байланысты.
Жергілікті және өзін-өзі басқару жолдарын жетілдіруге арналған диплом
жұмысының өзектілігі мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ... ондағы жергілікті
бюджеттің орнын талдай келе, Қазақстан ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару институтының қаржы-
экономикалық және ... ... ... ... және жан-жақты
талдау арқылы көрінеді. Сонымен қатар дипломдық жұмыста жергілікті ... ... ... пен өңірлердің біркелкі ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Өзін-өзі басқару – бұл басқару ұйымының өзіндік қызметтері; мемлекеттен
келетін ... ... ... ... ... ... ... органдардың қызметке араласуға құқы жоқ, олар тек
шектен шықпауын ... ... әрі ... ... ... бір жердің тарихын терең оқып – үйрену қажет.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың қазіргі ... ... ... бар. ... ... ... федеративті елдерге тән
болғанымен зерттеліп отырған мәселеге ғылыми рең ... ... ... қарастырған жөн. Олардың ... ... ... ... ... ... деп санаймыз. Сонымен,
қазіргі ғылыми тұрғыдан дәлелденген модельдер:
1) «Кеңес-жүйе комитеттер» моделі;
2) ... ... ... ... ... ... ... әкім (мэр)» моделі.
Дипломдық жұмыста осы аталған моделдер жеке-жеке талданады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты ... ... ... мен ... ... басқару институтының қалыптасу
ерекшеліктерін ғылыми-теориялық тұрғыдан ... мен ... ... экономикасында пайдаланылу ерекшеліктерін ашуды көздеуден
айқындалды.
Аталған мақсатқа сәйкес келесі міндеттер алға қойылды:
- Жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... және жергілікті өзін-өзі басқару
теорияларының қалыптасуы мен жергілікті өзін-өзі басқарудағы жергілікті
бюджеттің ... ... ... ... ... шетелдік көзқарастарды жан-жақты
зерттеу;
- ... ... ... ... қалыптасуын әлемдік
тәжірибеден мәлім модельдермен салыстырмалы ... ... ... ... ... ... басқарудың
қалыптасу барысына шолу жасау;
- ... ... ... ... ... ... және бюджеттік негізін талдау;
- Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқарудың заңдық негіздеріне
шолу;
- ... ... ... басқаруды жетілдірудің негізгі
бағыттары айқындау мен ғылыми негізделген ... ... ... пен ... ... ... қамтамасыз ететін
бюджетаралық қатынастарды қарастыру
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... математикалық модельдеу, аймақтардың біртұтас дамуы,
салааралық баланс әдістерінен тұрады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының ... ... ... ... ... кеңестер одағы дәуіріндегі ғалымдардың және аталмыш
өзекті мәселені зерттеуші қазіргі заманғы алыс-жақын шетелдер мен ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер, аймақ
пен республиканың қаржы-бюджеттік қатынастары бойынша материалдар, облыс
әкімінің есебі, т.б. құрады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы ... үш ... ... ... ... мен ... ... Мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және жергілікті өзін-өзі
басқару теорияларының қалыптасуы
Мемлекеттік басқару өзінің тарихи-логиялық ... ... ... Ол ... ... ... мемлекеттер пайда болған
кезден бастап, біртіндеп жетіліп, кеңестік дәуірді басынан ... ... ... ... қол ... Әрине, бұл эволюциялық құбылыс.
Сондықтан, ол ... ... ... Демек, мемлекеттік басқарудағы
эволюциялық жетілу, даму ғылыми ... ... ... ... ... басқару функцияларын бірнеше салаларда жүзеге асырады.
Біріншіден, бұл мемлекеттің кұзырындағы кәсіпорындарда жүзеге асады. Оларды
басқаруды ұйымдастыру мүліктік ... ... ... ... және
жекешелендіру министрлігі іске асырады. Өндірістегі оперативті басшылық
(басқару) салалық министрліктер мен ведомстваларга ... ... бөлу ... ... ... олар ... кәсіпорынды
тиімді басқару мақсатында құрылған.
Қазіргі таңдағы мемлекеттік басқарудың орталықсыздандырылуы ... ... ... ... ... атап өтілгендей тарихи
негізі бар құбылыс.
Мемлекеттік ... ... және ... өзін-өзі
басқару ұғымдарының қазіргі таңда өзекті сұрақ ретінде көтерілуі қоғамдық
эволюцияның әсерінен деп санаймыз. Демек, ... ... жаңа даму ... Бұл ... ... мемлекеттік басқаруды қайта қараумен байланысты.
Сондықтан, келесі өзара байланысты ұғымдарды талдайық:
Мемлекеттік социализм - мемлекеттік ... ... ... ... ... еткен әлеуметтік-экономикалық жүйе. Барлық ... ... яғни ... ... пайдалану мен табыс алу түгелдей
мемлекет қолында болды.
Осыған байланысты экономиканы толық мемлекеттендіру жүзеге ... ... ... мемлекет иемденді; б) экономиканы басқару мен шаруашылық
жүргізу құқықтарын мемлекеттік атқарушы аппарат түгелдей өз ... ... ... негізгі өнімдер мен қаржылық ресурстар ... ... ... ... ... ... өндірісті басқару, еңбекті
материалдық ынталандыру жағдайларынан шеттетілді. Олар ... ... ... ... ... Еңбекшілер мемлекеттік
меншікті экономикалық жүзеге асыруды жақсартуға ... ... ... ... билігі халық пен өндірістің қажеттіліктеріне,
қоғамдық өмір шындығына қайшы болды.
Бұл қайшылықты меншікті ... және ... ... ... Мемлекетсіздендіру және жекешелендіру көптүрлі ... ... ... ... оңтайландырудың негізгі әдісі,
рыноктық шаруашылықты қалыптастырудың негізі ретінде маңызды.
Мемлекетсіздендіру - ... ... ... тыс ... ... ... ... қайта құру бойынша іс-шаралар
жиынтығы.
Мемлекетсіздендіру мемлекеттің экономика сферасынан толық кетуін
білдірмейді, ол шаруашылықты ... ... ... ... ... ... ... көлденең байланыстармен ауыстыруды
сипаттайды.
Мемлекетсіздендіру әртүрлі бағытта жүзеге асуы мүмкін:
1) ... ... ... ... ... мен еңбек
ұжымын иемденудің теңдей қатысушысы ретінде ... ... ... ... ... нысандарын құру, барлығына тең құқықтар
беру;
көлденең байланыстарға ... жаңа ... ... кәсіпкерлік
қызметтерді құру.
Осыған орай мемлекетсіздендіру монополияны шектеуге, бәсеке мен
кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған.
Жекешелендіру (латынша ... ... - ... ... жеке
және заңды тұлғаларға сату ... ... ... бір ... ... ... ... өзгерту процесін сипаттаса,
мемлекетсіздендіру мемлекеттік монополияны жоюға, экономиканың мемлекеттен
тәуелсіз қызмететуі үшін қолайлы жағдайлар ... ... ... құру
кешенін білдіреді.
Жекешелендіру экономиканың тиімді дамуына күш береді, жек ... ... ... өзіне ғана емес, тұтынушыға жұмыс істейді.
Мемлекетсіздендіру мен жекешелендіру меншікті тегін беру, жеңілдетілген
жағдайда сату, акцияларды сату, кәсіпорындарды жалға ... ... ... ... ... ... сату арқылы жүзеге асырылуы
мүмкін.
Жекешелендірудің шебері - ... ... ... ... ... ... сату және қайтарымсыз түрде бөлу;
қызмет ... ... ... ... ... алушыларға сату; бәсекені
дамыту мақсатында мемлекеттік монополиядан бас тарту. Әлемдік ... ... пен оның ... жеке ... толық және ішінара
берудің 22 тәсілі бар.
Айта ... бір ... ... мен ... ... ... ... етпейді, тек рыноктық экономикада
бәсекелік ортаны қалыптастыруға, өндірісті ... ... ... ... Сондықтан олар түпкі мақсат емес, тек қана халықтың
әл-ауқатын арттыру құралы. Ал тиімділікке ... ... ... ғана қол ... ... ... процесі негізінен аяқталды. Ұлттық бағдарлама
орындалып, біздің экономика демонополизацияланған ... ... ... ... және орта ... ... ... сферасының үлесі жоғары.
Қазақстандағы жекешелендіру процесі бірнеше кезеңдерге бөлінді.
Орталықсыздандыру – мемлекеттік ... ... ... ... негізгі басымдықтардың ... ... ... ... ... аса ... ... (әскер, қорғаныс,
ұлттық қауіпсіздік, т.б.) орталықтың басқаруында ... ... ... ...... ... ... басқару іс-шараларына араласуы. Жергілікті өкілетті билік
органдары ... ... ... ... ... сәйкес билік органдарының орталықтан
аймақтарға бөлінуімен сипатталатын жергілікті ... ... ... өміршеңдігін дербес қаржы-бюджеттік қатынастары болған кезде ғана
дәлелдей ... ... ... ... ... ... ... басқару органдарына қаржылық және басқадай мүмкіндік
береді. Демек, жергілікті ... ... ... ... ... байланысты.
Бюджет заңына сай республикалық меншікке жататын және тау-кен, ... ... ... жекешелендіруден түсетін түсімдер ұлттық
қорға аударылады.
Екіншіден, бұл жарғылық капиталында мемлекеттік ... бар ... ... ... акциялық үлесі сатуға жатпайды және ... ... әсер ету ... ... ... Бұл ... ... мемлекет өкілдерін қосу арқылы жүзеге асады.
Мемлекеттің реттеу алаңына, ... ... ... ... ... меншіктің бір түрінен екінші түріне ауыстыру проблема емес. Бүл жерде
мемлекеттің, кәсіпорынның және жүмысшының мүддесі ... ... ... - экономика қүрылымын калыптастырушы негізгі элемент, бүнда өнім
ондіру үшін, еңбек, ... және ... ... біріктіріледі, олар -
қоғамның тауарға және қызметтерге сүранысын қанағаттандыру көзі және елдегі
еңбекке жарамды копшілік тұрғындар күшінің орны.
Дағдарыс ... ... ... ... ... сала-
сындығы нормативті реттеудің айрықша мәні бар. Мемлекеттің бұлай арала-суы,
экстремалды жағдайда нарықта әділдік пен ... ... ... бүл ... ... және ... ... алуында көрініс
табады. Сондықтан мемлекет заңдардың және ... ... ... ... қатайтады, мысалы, алкогольді ... ... ... түрмыстық электро техникаларын өндіру мен сатуға
байланысты заңдар.
Мемлекеттің әлеуметтік өміріндегі реттеулері ерекше орын ... ... ... ... қатынастары, үй шаруашылығының дамуы. Олардың бәрі
заңдық және әкімшілік- қүқықтык шаралар, баға ... және ... және тағы ... ... іске ... ... ... қорытындысын талдау, дағдарыстан шығу және
экономиканың қарқынды дамуын, жан-жақты адамгершілік, ... ... ... ... ... қабілеттің дамуын және творчесталық
потенциалсыз мүмкін еместігін көрсетеді. Заң және ... ... ... қоғамдық өндіріс дамуын ынталандыратын әлеуметтік
интеграцияға максималды әсер етуі тиіс.
Ұлттық экономиканың түрақты ... өсу ... ... ... ... ... ... етеді.
Тұрақты экономикалық өсу үшін, келесідей шараларды қабылдау қажет:
Бюджет жүйесі функциясын бөлу және оның ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету режимін;
Республикалық субъектілер шығындарын бюджеттік қаржыландырудың барлык
баптары бойынша белгіленген ... ... мен ... ... ... ... ... процесін заңды-қүқықтық арнаға келтіру;
Салық ауыртпалықтарын бөлуді сала арасында теңестіру;
Кәсіпорындағы салық ауыртпашылығын халық табысының ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке деген сенімсіздігін
жою.
Өндіріс қуатының ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсімнің негізгі факторы ғана бо-лып
қоймай, сонымен қатар ары қарайғы ... ... ... ... алғы шарттары болып табылады.
Айтылғандарды ескере отырып, мемлекеттік реттеудің өнеркәсіптік сая-
сатқа белсенді ауысады, оның ... ... ... ... іске ... қатысушылардың қызығушылығын ескеріп қамту;
әлеуметтік-экономикалық бағытталу;
мемлекеттік реттеу шаралары мен нарықтық механизмдердің үйлесімділігі;
кұрылымдық қайта жандану кезіндегі жағымсыз ... ... одан ... ... ... үшін ... ... жасау;
шаралардың орынды іске асырылуы және қатысушылардың шараларды өткізуге ... ... ... ... жауапкершілігі;
қатынастардың келісім шарттық жүйесі және өнеркәсіпті қайта жаңарту ... үшін ... ... ... ... қайту мақсатында рерурстарды орталықтандыру және ары
қарайғы ғылыми - ендірістік және интелектуалды потенциал-дың ... ... ... ... кеңінен қолдану және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... капитал, тауарлар нарықтары және қызмет көрсету, технология
және басқаларға сүранысты ынталандыру арқылы дамыту.
Мемлекеттік саясаттың басты бағыты ғылыми - ... ... ... ... табылады. Дәл осы және жалпы әлемдік интеграция тенденциясы
өнім ассортиментін жаңартуға және ... ... оның ... ғылыми сиымдылықтың көтерілуі.
Әр түрлі меншік формаларындағы кәсіпорындарды және салалардың жүмысын
талдау көрсеткендей, ең ... ... іс ... көрсеткіштерін
мемлекеттік кәсіпорындар көрсетіп отыр.
Кәсіпорындардың дағдарыс ... бет ... ... ... ұғыну және талдап қорыту келесідей қорытынды шығарады:
дағдарыс фазасына тап болу кезінде, басшыларды дағдарысқа ... ... ... ... ... ... басқару, экономикалық өсім немесе эко-номиканы
түрақтандыру жағдайындағы тиімді болған іс әрекеттерге көбінесе қарама -
қайшы;
өнеркәсіпте әр ... ... ... іс ... моделі қалыптасады. Оларды
оқып білу, мойындап және тәжірбиеде қолдану қажет.
Кәсіпорынды дағдарыстан ... ... ... қарсы кешенді
бағдарламасын жасау қажет, оларға мыналар кіреді:
кәсіпорындағы маркетинг қызметінің дамуы, ол өндірілген өнімді Қазақстанда
және шет елдегі ... ... етуі ... шет елде ... ... ... ... халықаралық байла-ныстармен
айналысатын бөлімшелер жүмысын жетілдіру;
халық түтыну тауарларының бәсеке қабілетін арттыру және ... ... ... бәрі ... ... ... ... бекітілуі тиіс,
онда мыналар көрсетілуі тиіс: бәсеке қабілетті өнім ... ... ... ... қуатын арттыру; сатудан және бос объектілерді
жалға беруден ... ... ақша ... тарту.
Республиканың кейбір аймақтарында жергілікті ... ... ... ... біріктіруге болар еді, олар аймақтағы
өнеркәсіпке бюджеттен тыс қор ... ... ... ... қор ... есебінен пайыздық көрсеткіштермен беруге
болады.
Дағдарыс кезіндегі кәсіпорын жүмысьш жүргізу ... ... ... қол ... ... бюджет алдындағы қарыздарын қайта қарастыру;
шағын өндірісті және мемлекеттік резерв ... ... ... ... ... ... айқындау;
отандық тауар өндірушілерді ... ... ... квота еңгізу арқылы және кеден төлемдерін көтеру арқылы
қорғау;
теміржол арқылы тасылатын тауарларға дифференциация ... ... ... ... ... ... арқылы қолдау тиімділігі.
Мемлекетгік реттеу ... ... ... ... ... ... күшІнің мүмкін болатын әлеуметтікке қарсы
шараларын шектеу, қоғамды одан сақтандыру.
Елдегі дағдарысқа ... ... ... ... ... ... ... ел ретінде қалыптасқаннан бері бірқатар ... ... ... Атап ... ... жекешелендіру,
нарықтық шаруашылық институттарын құру және дамыту негізінде, түбегейлі
әлеуметтік экономикалық өзгерістер пайда болды. Бұл ... ... ... де ... ... ... ... Бүгінгі күнге
дейін жалғасып отырған жалпы экономикальіқ жағдайдың жақсару тенденциялары
көңілде қуаныш пен үміт ... ... ... ... және түрақты эко-
номикалық есудің тетіктерін іске қосудың ... зор. Бүл ... ... ... индикативтік жоспар жүйесін жасау және
жүзеге асыру жөнінде үкімет жасап жатқан шаралар қолдауға ... ... аса ... ... ... Реформа одан әрі жалғасуда,
өйткені, шешімін таппаған мәселелер әлі де көп.
Еліміздегі соңғы он жылдағы экономикалық реформаларды жүзеге ... үш ... атап ... ... ... ... (1992-1993 ж.ж.)
дербес шаруашылық жүйе ретінде еліміздің үлттық ... ... ... яғни экономиканы түбегейлі ... ... ... ... ... ... Бүл ... макроэкономикалық
саясатымыз Ре-сейде айқындалды. Еліміздің экономикасы да көп жағдайда көрші
елде ... ... ... ... ... ... көзге
көрінбейтін деңгейге жетті.
Екінші кезең (1993-1996 жж.) ұлттық валютаны енгізуден басталып, ... ... ... іске қосудың нормативтік-құқықтық база
жасақтаумен, инфляцияға қарсы саясатты жүргізумен, экономиканы ... ... ... экономиканың ыдырауын тоқтатумен
сипатталады.
Екінші кезеңде жүргізілген реформалардың ... ... ... ... қалыптасуына байланысты, жоспарлы экономика нарықты
экономикаға ауысты, ондағы өзгерістердің бастыларын атап көрсетуге болады:
1. Экономиканы ырықтандыру мен қайта ... оны ... ... ... ... және маңызды тетіктері болып есепте-леді және олар
республикада келесідей ... ... ... ... ... және оның ... пен үсынысқа сай жаңа қүрамьш
қалыптастыру, тауарлар мен ақылы қызмет көрсетудің өте ... ... баға мен ... тек мемлекет тарапьшан реттеу;
өндірісті ... ... ... әкімшілік ... ... ... пен жеңілдіктерді жою, шаруашылық субъ-ектілерге
біркелкі жағдай жасау;
ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... бе-ру
көлемін елеулі түрде азайту;
шаруашылық саласын мемлекет тарапынан регламенттеудің басқа түрлерін де
қысқарту, шет елдер инвестициясы үшін ... ашық ... ... режимінің
салыстырмалы түрақтылығын қамтамасыз ету.
2. Мүлікті мемлекет меншігінен алу және ... ... бет ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, тиімді және ... ... ... ... ... ... жасауды қамтамасыз ету, инвестиция
тарту, оның ішінде шет ... ... ... және орта ... болып дамуына жағдай жасалды.
3. Нарықтық экономиканың қызмет етуіне кажет интитуттар ... ... ... банк ... ... ... тауар биржалары, брюкерлік конторлар, аудиторлық фирмалар
және басқадай инфрақүрылымдық обьектілер бар. Олар шаруашылық
субъектілеріне қызмет етеді, өндірілген өнімдерді сатуға, шикізат ... ... ... ... ... ... ... үлттық экономиканың дамуы 1997-2003 ж.ж. Бүл жылдарды
негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер динамикасының ... ... жеке ... ... қарастыруға болады. 1997-2003 ж.ж. аралығында
өнеркәсіп өндірісінің ЖІӨ, инвестиция ... және ... да ... ... байқалды. Бірақ та экономикалық даму динамикасы әлемдік
қаржы дағдарысына байланысты бірщама бәсеңдеді. 1997 ж. ... ... ... дағдарыс 1998 ж. Ресейге дейін жетіп, Қазақстан ... да ... әсер ... 1998 ж. ... ЖІӨ ... ал 1999 ж. ... ... үшырады.
Реформалаудың осы кезеңінде әлемдегі нарық коньюктурасына тәуелді ел-
дегі шаруашылық ... жаңа ... ... ... оған
бейім терең институтционалды қайта ... ... ... ... отандық тауар өндірущілерді және шағьш бизнесті қолдау, шаруашылық
кешенінің ... ... ... ... ... ... ... реформалардың қүрылымын тереңдету маңызды ... ... ... ... ... ... база ... толықтырылды, экономиканың нақты салаларының дамуына ... ... ... Осы ... ... ... ішінен бірқатарын макроэкономикалық деңгейдің ке-лесідей
шараларын айрықша ... ... ... ... дара ... ... жүйесіне, со-нымен
қатар күшті үлттық инвестициялық институт функциясына зейнет ақы реформасын
жүргізу;
жекешелендіру үрдістерін жетілдіру және ... ... ... ... ... қалыпқа келтіруге бағытталған им-порт
алмастырушы өндірісті және ... ... ... ... ... ... ... қабылдау;
қаржы саласындағы реформаларды тереңдетіп, отандық банк секторын нығайту
және халықтың салымдарын инвестициялық үрдістерге ... ... ... депозиттерінің салымдарына кепілдеме қоры қүрылды, сақтандыру
нарығында бірқатар реформалар жүргізілді);
әлемдік ... ... ... ... байланысты елге жағымсыз,
тәуелділікті азайту үшін Қазақстан Республикасының Үлттық қоры құрылды.
Жалпы алғанда, соңғы оншақты жылды ... ... ... ... ... аяқталу кезеңі деп сипаттауға болады.
Өткен жылдың мамыр айында»Индустриалды - ... ... ... іске ... ол 2030 ... ... даму
стратегиясының негізгі қүрамдас бөлігі болып табылады.
ИИДС - бүл жай ... ... Ол ... ... ... ... жаңа ... және алдыңғы қатарлы
технологияның дамуына кәсіпкерлік ынтаға әкелетін ... ... ... ресурстарын шоғырландырып, инновациялық
үрдістерге инвестициялық механизм ретінде әсер етеді. Ол институтционалды
инвесторлар капиталын ... тек қана ... ... мен ... өндірісті қаржыландырып қана қоймай тәуекелге де барады, яғни
тәуекелдік ... алу және сату ... ... ... аймақтьҢ маңызды тауқыметтерін шешеді: жаңа жүмыс
орындарын беру, қүрылымдық ... - ... және ... ... ... ... ... етеді, сондықтан технопарктердің дамуына барлық
деңгейдегі басшылардың ... ... ... циклдағы технопарктерді бағытына байланысты зертте-ушілік,
технологиялық және өнеркәсіптік деп бөлуге болады. Зерттеушілік парктер
ғылыми өңдеуді ... ... ... ... ... жоғарғы технологиялық трансфертке, ... ... ... ... Өнеркәсіптік парк-тер белгілі
бір түйықталған территорияда өндіріс пен ... ... ... кіші ... ... ... ... жағынан әр түрлі болуы мүмкін, бірақ олардың бәрі
келесідей функционалды элементтерді ... ... ... ... ... фирмалар, венчурлық қор, кіші ғылыми
инкубатор фирмалар, бизнес - орталықтар. Парктер ... дами келе ... ... ... ... ... ... үйымдар. Тех-нопарктер
алдындағы негізгі міндеттердің бірі болып, ... ... ... жеткізу болып табылады.
Қазақстан экономикасының бәсекеге ... ... ... ... ... идеясы»жобасын іске
асыруды бастау болжанып ... ... - ... даму ... асыру кәсіпорындарды жаппай техникалық қайта ... сапа ... мен 9000 және 14000 ... ИСО ... экологиялық менеджмент жүйелерін жедел еңгізуді талап етеді.
1.2 Жергілікті өзін-өзі басқарудағы жергілікті бюджеттің орны
Бюджеттік процесс (бюджеттік процедура) дегеніміз - ... ... ... ... және ... ... ... және бекітілуі бойынша басқару. Қазақстанда бюджеттік процесс
«бюджеттік жүйе ... ... ... ... жыл сайынғы
«Республикалық бюджет туралы» және Республикалық ... ... ... ... ... ... ... анықталынады.[10]
Бюджетті құрау, орындау бюджеттің орындалуы туралы есеп беруді құрау
атқарушы ... ... ... ... ... ... мен парламенттің атқаратын қызметі болып табылады, ал ... екі ... ... ... ... Президенті республикалық бюджет жобасын құрау
үшін, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының индекативтік ... ... ... ... ... ... бюджеттік
көрсеткіштерді қалыптастыратын және енгізетін бюджеттік комиссия құрады:
- Республикалық бюджетке түскен түсімдердің ... ... ... ... облыстарының бюджеті, арнайы аймақтардың қаржы
қорлары;
- функционалдық топ және бюджеттік бағдарламалардың басқарушысы
бойынша республикалық ... ... және ... ... Республикалық бюджеттің тапшылығы (профицит) мөлшері;
- Жергілікті атқарушы органдармен жұмыс лимитті ... ... ... бағдарламаларының басқарушылары лимиттер
мөлшерінде Қазақстан Республикасы Қаржы министірлігіне ... ... ... ... ... ... республикалық бюджетті қалыптастыру үшін
мемлекеттік мекемелер, республикалық бюджет бағдарламаларының басқарушылары
Қазақстан Республикасы Үкіметімен бекітілген мерзімде ... ... ... алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасын
қалыптастыру бойынша ... ... ... есеп ... ... мен ... мәлімдеме министірлікке құрастырылып
ұсынылады.
Бюджеттік комиссия, функционалдық топ және ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Мемлекеттік мекемелер бағдарламалардың басқарушылары Қазақстан
Республикасы ... ... БЗ – 1 ... бойынша алдағы қаржы жылына
арналған бюджеттік мәлімдемені ұсынады.
Бюджеттік ... ... ... жылына Республикалық бюджеттен
қаржыландыруға ұсынылған ... ... ... ... ... ... ... Республика қаржы мистірлігімен
бөлінген және ... ... ... ... ... ... шығындары лимитінен аспауы тиіс.
Алматы және Астана қалаларымен ... ... ... бағдарламаларының лимиті мен тізімін аса маңызды ... ... ... шығындар сомалары мен шеттен алынған
лимитттер анықтайды.
Осы министірлік Үкімет бекіткен бюджеттік ... ... ... ... ... бюджет туралы заңның жобасын өңдейді және
ұсынады.
Республикалық бюджет ... заң ... ... мүмкін:
- ресми трансферттен алынған табыстар көлемі, ерте берілген несиелер
шығындар, бюджеттің дифициті және ... ... ... ... ... есептік көрсеткіші және зейнетақы, еңбек ... ... ... ... ... ... мөлшері;
- мемелекеттік қарыз, жергілікті атқарушы органдардың кепілі (гарантия)
ұсыну, жергілікті ... ... ... ... ... және ... бюджет бағдарламаларының
басқарушылары, функционалдық топтар бойынша шығындар шегінің тізімі;
- ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттен ... аса ... ... ... минималды сомасын анықтаумен Алматы және Астана
қалалары мен облыстары;
Алдағы қаржы жылына арналған Республикалық ... ... ... ... ... Парламентіне Үкімет жылдың 15 қыркүйегінен
кешіктірмей береді.
Мәжілісте, одан кейін сенатта бюджет ... ... ... ... ... ... бюджет бекітіледі және
оған толықтырулар мен өзгерістер енгізіледі.
Парламентте ... ... ... ... мынадай
комитеттері бар:
- ауыл шаруашылығы бойынша;
- заңнамалық және сот құқық ... ... ... даму бойынша комитет;
- табиғатты пайдалану және экология мәселесі бойынша комитет;
- аймақтық даму бойынша және экономикалық ... ... ... және ... ... комитет;
- халықаралық істер, қауіпсіздік және қорғаныс бойынша комитет;
Республикалық бюджет республикалық бюджет бағдарламаларының деңгейінде
Парламент палаталарының бірлескен ... ... ... ... ... ... Егер ... бұл мерзімге дейін
Республикалық бюджет туралы заң ... ... ... ... 1 ... арналған Республикалық қаржы жоспары туралы «жарлық»
шығаруға құқылы
Жергілікті бюджетті Алматы және ... ... ... ... ... ... Олар ... қыркүйекке дейін
қаржы министрлігімен келісілген ... ... мен ... ... ... ... ... бюджеттер жобасын құрастырып
бюджеттер болжамын Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігіне ұсынады.
Алматы мен ... ... мен ... ... ... туралы заң өзінің күшіне енгеннен кейін 2 апта ішінде бұрынғы
қарастырылған бюджеттің болжамдық ... ... және ... кіргізеді, олар 2 апта ішінде оларды ... ... ... ... ... облыстық бюджет бекітілгеннен ... ... ... ... бекітілуі туралы 2 аптадан кешіктірмей
қабылдайтын маслихаттардың қарастыруына бюджет жобасын ... ... ... ... ... ... ... ресми трансферттен алынған табыстар көлемі, ерте берілген несиелер,
шығындар, несиелендіру және бюджеттің тапшылығы ... ... ... ... ... ... ... (шама) негізінде облыстық бюджет пен
аудандық бюджет арасында табыстарды бөлу нормативтері;
- резервтік көлем және ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау мемлекеттік қордың көлемі;
- бағдарламалар және ... ... ... ... топ бойынша шығындары;
- сәйкестендіруге жатпайтын жергілікті ... ... ... ... ... ... 1 ... орындалуы сәйкесінше қаржы жылына арналған жылдың ... ¼ ... ... ... ... ... мемелекеттік органдармен жергілікті атқарушы
органдарының төменде тұрған бюджеті орындау және ... ... ... етілмейді (алдын ала қарастырылған ... ... ... туралы» заңын қоспағанда)
Республикалық бюджеттің орындалуын Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... мен ... ... негізінде Қазақстан ... ... ... ... етуінің негізінде шығындарды шығарады.
Ол, бөлінген қаражаттың қазынашылық рұқсат ... ... ... ... ... ... қайта шақырып
алуға құқылы.
Қазақстан Республикасы Үкіметі бюджетті орындау барысында республикалық
бюджет туралы заңмен ... ... ... ... ... жүзеге асыратын мемлекеттік ... ... ... және ... бюджет дифицитін жабу көздерін
өзгертуге құқылы.
Жергілікті атқарушы органдар бюджет қаражаттарының ... және ... ... ... ... сәйкес келетін бюджеттің
орындалуын қамтамасыз етеді. ... ... шоты ... қамтамасыз
етілетін мемлекеттік мекемелер шотын, жергілікті бюджет шоты ... ... ... мекемелер шотын, жергілікті бюджет шотын
жүргізу, ... ... ... ... ... ... қаржылық рұқсат қағазы негізінде Қазақстан Республикасы қаржы
министрлігінің қазыналық органдармен жүзеге асырылады.
Олар, қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды тоқтатуға, қайта шақырып
алуға құқылы.[13]
Егер бюджетті орындау барысында жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... төменде тұрған бюджет
табыстарды азайтса немесе шығындарды көбейтсе онда бұл ... ... ... ... ... ... ... тұрған бюджеттер
бойынша шығындар азайса оларға субвенцияны бөлу ... ... ... ... ... орындау барысында өтіп кеткен тоқсан табыстары
бойынша сомаларды ... ... және ... ... ... ... орындау нәтижесінден пайда болған бюджет қаражаттарының бос
қалдықтары жоғарыда тұрған бюджетке алуға ... ... ... ... ... қағидалардан тұрады: бюджет
тапшылығының бекітілген деңгейінен асып түсуі ... ... ... ... ... ... түсімдерінің төмендеуі. Қазақстан
Республикасы үкіметімен және де бекітілген сомадан 10 пайыз ... ... ... органдармен әрбір бағдарлама бойынша бюджет шығынының
қысқаруы туралы шешім қабылданады, ал 10 пайыз жоғары ... ... ... ... ... және ... бюджет туралы
заңға өзгерістер енгізу жолымен жүргізіледі.
Сәйкестендіруге ... ... ... ... ... жергілікті өкілетті органдармен және сәйкесінше жылға арналған
бюджет туралы шешімдермен анықталады.
Республикалық және ... ... ... ... ... ... шот ... көрінеді. Шығындар көрінген
кезінде шот дебеттеледі, табыстар несиелендіріледі.
Мемлекеттік заемдар мен ... ... ... түсімдер мен
төлемдер бойынша операциялар, ... ... ... ... ... ... ұлттық валюта да бұл ... ... ... ... ... есеп ... ... көрінеді. Республикалық
бюджеттің операцияларына нағыз гранттар енгізілмейді. [13]
Бекітілген сомалар бойынша өтіп ... ... ... ... ... ... функциясы үшін және де ... ... ... ... жаңа ... ... шоттық кезеңге жатпайтын
уақыт аралығында соңғы операциялар жүргізілетін мерзім бекітілген ұзақтығы
ағымдағы бюджет жылының 1- ... ... жылы - ...... ... календарлық жылдың
1- қаңтарынан ... 31 ... ... ... орындалуы туралы жылдық есеп беруді Қазақстан
Республикасы Үкіметі Парламентке және Республикалық ... ... ... ... ... 1 ... дейін кешіктірмей береді.
Жергілікті атқарушы органдар ай сайын сәйкесінше маслихатқа және жоғары
тұрған атқарушы органдарға бюджеттің орындалуы туралы есеп ... ... ... ... ... ... органдары Қазақстан Республикасы
қаржы министрлігіне ай сайынғы есеп береді.
Бұл миниистрлік ай сайын республикалық және ... ... ... ... есеп беру ... ... орындалуы туралы
үкіметке есеп береді.
Республикалық және жергілікті ... ... ... ... қаңтарында басталып, 31 ... ... ... ... ... ресми трансферттерді бюджетке енгізу бойынша және
өтіп кеткен қаржы жылында ... ... ... ... ... соңғы операцияларды қоспағанда мемлекеттік
мекемелердің олармен ағымдағы ... ... ... ... ... құқығы ... ... ... кезеңнің ұзақтығы оны 1 сәуірге дейін аяқтау
мерзімімен Қазақстан Республикасы қаржы министірлігімен бекітіледі және
жергілікті ... ... ... ... ... және ... ... Ұлттық банкіне
жеткізілінеді.
Республикалық және ... ... ... ... ... ... тұрады:
- республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... және кредиттерді анықтау;
- бюджет басқарушыларының ... ... және ... ... ... ... ... және жергілікті бюджет жобасын мақұлдау;
Мемлекеттік мекемелер қаржыландырудың 2 ... ... ... ... ... ... ... егжей – тегжейлі жоспарды құрастыру кезінде
келесі көрсеткіштерді пайдаланады:
- бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... тауарлар мен
қызметтерді сатып алу үшін конструкторды (тендер) өткізу мерзімі
келісім шарттарды ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
шығындар жіктелуі;
- сәйкесінше нарықтағы тауардың қызмет көрсетудің бірлігі үшін
болжамдалатын ... ... ... ... ... кезінде мынадай
көрсеткіштер пайдаланылады:
- Қазақстан Республикасы біртұтас ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды орындау үшін қабылданатын
міндеттемелер бойынша тауарларды жеткізу графигі;
Міндеттемелер және төлемдер ... ... ... жоспарлар жинағы - жинақ құжаты болып табылады.
Қазақстан Республикасының республикалық бюджет қаражаттарды Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... ... шотында, ал жергілікті
бюджеттің қаражаттары – Қаржы Министрлігінің сәйкесінше ... ... ... ... ... ... кассалық орындалуы және жергілікті бюджеттің
шоттарын енгізу (жүргізу) бекітілген заңдылық тәртіпте қазынашылық аймақтық
органдармен жүзеге ... және ... ... ... ... табыстардың бекітілген жылдық сомаларын әр айға бөлу ... ... ... және ... ... табыстарымен
шығындарының тізімі барлық деңгейлері негізінде жүзеге ... және ... ... ... мен шығындарының
тізімі бюджеттік жіктелудің ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттің
табыстары мен шығындарының әр ай сайын орындалуы ... ... ... ... ... және ... бюджеттің табыстарымен шығындарының әр
ай бойынша толық балансталған болуы керек және шығындар көлемі ... тең ... ... және ... ... ... мен шығыстарының
тізімі мынадай көрсеткіштер арқылы ... ... ... ... ... өтіп ... жылдағы табыстардың орташа ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздардың табыстылығының динамикасын талдау;
- заем туралы несиелік келісімдер мен жасалған ... ... және ... бюджеттің табыстары мен ... ... ... ... ... Республикасы қаржы министрлігіне бюджет ... ... және ... шығындардың жиынтық сметалары
негізінде құрастырылады.
Бюжет тапшылығы ... ... ... кезде немесе оларды
орындау барысында табыс ... ... ... ... ... 10 пайыздан аспайтын бюджетті несиелендіру және ... ... ... ... ... ... және жергілікті
атқарушы органдармен, ал 10 ... ... ... бюджет туралы
заңға және сәйкесінше маслихаттың шешіміне өзгерістер енгізу жолымен
қабылданады.
Егер ... және ... ... ... ... ... үшін ... бюджетке қаражаттар қарастырылмаған ... ... ... ... және түсімінің көлемінің
өзгеруі мен сәйкес келетін нақты бюджет ... ... ... немесе бюджет тапшылығын қаржыландыру қажеттілігі туындаса онда
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... арналған «Республикалық бюджет туралы» заңның
жобасын енгізеді, ал жергілікті қаржы органдары ... ... ... ... ... ... енгізеді.
Ағымдағы қаржы жылына арналған Республикалық бюджетті айқындау кезінде
Республикалық бюджет ... ... ... ал ... ... қаржы министрлігі республикалық
бюджеттің табыстары мен шығындарының тізімін анықтайды. Ағымдағы ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджет
бағдарламаларының басқарушылары шығындар сметасын, ал жергілікті ... ... ... ... мен ... ... ... және жергілікті бюджеттің табыстары мен ... ... ... ... өзгерістер енгізу мына көрсеткішттер негізінде
жүзеге асырылады:
- заңдар мен ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы қаржы жылының бюджетінің
орындалуы;
- атқарушы органдар мен жергілікті ... ... ... актілер;
- шығындар сметасының өзгеруіне арналған бюджет ... ... және ... ... ... мен ... ... енгізу кезінде мынаны еске алу қажет:
- әр ай бойынша және толық жыл бойынша табыстар мен шығыстардың тепе-
теңдігін сақтау;
- ... ... мен ... ... және ... ... сәйкестікті сақтау;
- азайтылатын специфика бойынша несиелік қарыздың барын және жоқтығын
ескеру;
- қазынашылық территориялардың орынында тауарларды ... ... ... ... ескеру;[6]
Ерекшеліктер бойынша қаржыландырудың лимиті мен жоспарлық белгілеудің
қысқаруы бекітілген тәртіпте ... және ... ... ... ... Ерекшеліктер бойынша қаржы ... мен ... ... басқа ерекшеліктер бойынша олардың төмендеуі ... ... ... ... ... ... жүзеге асуы мүмкін.
Егер ағымдағы қаржы жылы аралығында «Республикалық бюджет» ... ... ... ... ... ... атқарушы ортанның
шешіміне өзгерістер енгізген кезде бюджеттік ... ... мен олар ... ... ... шығындарды басқа бір
бюджеттік ... кіші ... ... екінші бір бюджеттік
бағдарлама, кіші бағдарламаға, ерекшелігіне ауыстыру қажет, ал мемлекеттік
мекеменің ... ... ... ... ... келісім
шарттарды қайта тіркеу жүзеге асады. Бұдан кейін қазынашылық аймақтық
органдары ... ... ... ... мен олар арқылы
өндірілген ... ... бір ... бағдарламаны, кіші
бағдарламаны, ... ... ... ... кіші
бағдарламаға, ерекшелікке ауыстыруды жүзеге асырады.
Республикалық және жергілікті бюджет шығындарының ... ... ... ... ... ... бюджет туралы жергілікті
атқарушы органның сәйкесінше шешімдерінде және ағымдағы жылға ... ... ... ... ... бағдарламалар бойынша
ассигнованиялар шегінде жүзеге асады.[13]
Бюджеттік бағдарламар бойынша жылдық сома шегінде ... ... ... ... ... ... жылдық сомасы
негізінде әр ай бойынша табыстардың тізімін анықтау Қазақстан Республикасы
қаржы ... ... ... ... ... ... мен шығындар сметасының өзгеруіне бюджет ... ... ... ... ... бюджет бағдарламаларының басқарушыларының басшысымен қол
қойылатын және қысқартылатын, ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерінің
негіздемесінен және баяндауынан тұруы қажет.
Бюджет ... ... ... ... ... сомалары негінде әр ай ... ... ... ... шығындар сметасын анықтайды және ... ... ... әр ай бойынша табыстар мен шығындар ... ... ... ... ... ... басқарушылары немесе республикалық бюджет бағдарламасының
басқарушыларының ... ... ... ... ... ... жоқтығын және кіргізілетін өзгерістер бойынша есептеп ... ... ... жылдың өткен айындағы жоспарлық тағайындау
өзгерген ... ... ... ... ... өзгерістер
енгізеді және жылдың басында бөлінген ... ... ... бойынша жоспарлық сомаларды теңестіреді (жалғастырады).
Бұл Министрлік 5 жұмыс күндері аралығында, жергілікті қаржы органдары
3 жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сметасының өзгеруіне арналған мәлімдемені
қарастырады және сәйкесінше ... ... ... ... және ... ... ... өзгергеннен кейін
қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің шығындар сметасына кіргізілуі
керек.
Республикалық және жергілікті ... ... мен ... ... ... формасы және мәлімдеме алу Қазақстан Республикасы қаржы
министрлігімен анықталынады.
Мемлекет мекемелерінің басшылары оларға берілген ... ... ақша ... ... және ... ... ... басты бұйрық беруші және төмені ... және ... ... ... ... ... лимитін аударуға
жауапкершілік алады.
1.3 Жергілікті өзін-өзі басқаруға шетелдік көзқарастар
Жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ұйым ... ... жоқ. Осы себептен Конституциялық құқықта және ... ... ... ... қолданылмайды. Оны заң ғылымына
германдық заңгер Р.Гнейст енгізді. Ол оны ... ... іске ... XIX ... іске ... -өзі ... ... құқығының теориялық негізі көптеген саяси
қайта қалыптасу кезеңдерін зерттеуде, француз ғалымдары Д.Дидро, Ж.Ж.Руссо
және ... ... ... XVII – XVIII ... ... құрады.
Ортақ келісім шарт ойлары, жеке құқық ... мен ... орта ... ... Өзін-өзі басқару мен жергілікті басқару реформасының XX
ғасырдың II жартысында ... ... ... ... ... ... қиындатты.
Муниципалдық құқықтың қазіргі ғылымында соңғы екі жүз жылдықта ... ... ... ... ... ... ... Еркін орта теориясы. Бұл теория – өзін-өзі басқарудың мәнін
түсіндіреді және ... ... ... ... мен ... Оны ... бен Бельгия құқық мектебінің ... ... ... Аренс және т.б қалыптастырған. Олардың дәлелдеуінше, бұл
орта ... ... ... алғашқы, сол себептен соңғыларыөзін-өзі
басқарудың еркін ортасын құрметтеуі қажет. Осы ... ... ... ... ... ... және өз құқығын иеленеді, мемлекет
негізінен ортаны қалыптастырмайды, тек оны мойындайды». Бұл теория өкілдері
тәуелсіздік үшін орта ... ... ... ... күресті. Еркін
орта теориясыөзін-өзі басқару ұйымдарында келесі ... ... ... – бұл ... ... ... ... мемлекеттен
келетін қызметтердің бөлінуі;өзін-өзі басқару органдары; мемлекеттік емес
органдар; мемлекеттік органдардың қызметке араласуға құқы жоқ, олар ... ... ... ... әрі ... дамыту үшін
белгілі бір жердің тарихын терең оқып – ... ... ... ... орта теориясы орнынаөзін-өзі басқарудың қоғамдық
теориясы, немесе қоғамдық – шаруашылық ортақ теория секілді қалыптасты. Оны
жақтаушылар мемлекет пенөзін-өзі ... екі ... және ... орта ... ... ... алдымен»идеологиялық
элемент»ретінде»ұйымда еркін көріну»ретінде қарастырылады. Бұл теорияның
басқа өкілдері, мысалы О.Ресслер ... ... ... ... А.И.Васильчиков, В.Н.Лешков -өзін-өзі басқару құқығының өзіндік
субъектісін мойындап қана ... ... ... шаруашылық
мінездемесіне көңіл аударды. Ұлы заңдылық ... ... ... ... ... ... ... туралы»жұмысында көрінеді.
Орыстың атақты ғалымы Н.М.Коркунов өзін-өзі басқарудың ... ... ... ... ол ... ... ... қарсы
жағдайда шығады, қоғамдық қызығушылықтар, қоғам мен мемлекет тек өздерінің
қызығушылықтарын жүргізген».
Бұдан мықты позицияны ... ... ... ... ... мойындады.
Мемлекеттік теория. XIX ғасырдың II жартысында қоғамдық теория адамның
табиғилығымен оның мүмкіндігімен, өзінің жоғарғы мақсаттарына жетудеөзін-
өзі басқарудың ... ... ... орын бере ... ... ... ... неміс заңгерлері Р.Гнейст пен ... ... оны ... ... ... В.П.Безобразовтың айтуынша» өзін-
өзі басқару қарастырылуы мүмкін емес, барлық мемлекеттік ... оны ... ... ... ... жазуынша» өзін-өзі басқарудың мемлекеттік теориясы ... ... ... ... жергіліктіөзін-өзі басқару
мемлекеттік емес қызметкер ... ... ... теорияның жеке
қалыптасуын саяси және заңдық ... ... ... деп ... ... ... пен ... көзқарастарымен байланысты өзін-өзі басқару
органдарының негізі ретінде, оның мүмкіндігі мен нысанын ... ... ... ... ... ... ... деп, әрдайым
тәжірибелік қызметте болмайтын, орталықтан басқару көзі болып ... ... ... ... ... XIX ғасырдың 70
жылдары жүзеге асырыла бастады. А.Г.Михайловскийөзін-өзі ... ... бір ... ретінде қарастырды. Жергіліктіөзін-өзі
басқарудың мемлекеттік концепциясы, өзін-өзі ... ... ... ... мен мемлекетке қызмет жасауы керек. Өзін-өзі басқару ұйымдары
заң негізінде құрылады. Қызмет ... ... ... ... ... тәуелсіз, олар мемлекетпен анықталады. Мемлекет пен өзін-өзі
басқару қатынастарын қарастыра отырып ... ... пен ... қызметтері бірдей болып қала береді дейді.
А.Д.Градовскийдің ойынша, өзін-өзі басқару жүйесі «ішкі басқару» жүйесі
болып табылады.
Өзін-өзі ... ... ... та ... ол ... ... идеяларының мәнін ашатын қорытынды жасады. Біріншіден,
өзін-өзі басқару – бұл басқару қызметінің ... ... ... адам билігіне оның мақсат пен бағытталған іс-әрекеті.
Екіншіден, өзін-өзі басқару субъектісі мен объектісі сәйкес келетін ... ... ... ... ... ... ТАЛДАУ
2.1 Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының модельдері
Жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... ... үшін міндетті болып саналатын
шешімдерді қабылдайды.
Жергілікті өзін-өзі басқару билігінің ... ... ауыл ... ... ... Оның ... функциясы жергілікті өзін-өзі басқару
органдарын сайлау мен ... ... ... ... басшылары мен
мүшелерін сайлау арқылы кадрлық сұрақтарды шешеді.
Халық жиналысында 11 адамнан тұратын кеңес сайланады. Бұл – ... ... ... және ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың атқарушы органы – жетекші сайланады.
Жиналыста жергілікті қауымдастық мүшелерінің тізімі ... ... ... сайланбалы органдарына келесілер жатады:
- аумақ халқының жиналысы
- жергілікті қауымдастық
- жергілікті қауымдастықтың кеңесі
- ... ... ... бола ... заңға сәйкес жергілікті халыққа
комунналдық және тағы басқа қызметтерді көрсету ... ... ... ... ... үшін жергілікті шаруашылықты құрады.
Бұл шаруашылықтың құрылтайшылары болып үй ... ... ... ... үй ... ... ... құрылады және заңды тұлға болып табылады.
Үй қожалықтары иелерінің кооперативті (ҮҚИК) – қызметінің құрылуының
негізгі ... ... ... ... ... ... әркелкілігі, басқарудағы демократиялығы табылады. ... ... ... үлестік жарнасымен кооперативтің құрылтайшысына енеді.
ҮҚИК заңды тұлға болып табылады және оның ... ... шоты ... үй қожалықтарының басқару органы болып кеңес мүшелерінен жергілікті
қауымдастықпен сайланатын жамият табылады. Жергілікті ... ...... ... ... органы болып жергілікті
қауымдастық табылады.
Жергілікті өзін -өзі басқарудың ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың сайланбалы органы (кеңес)
- Жергілікті қауымдастықтың жарғысын қабылдайды және ... ... ... мүлкін қолдану туралы жергілікті өзін-өзі
басқару
- Коммерциялық ұйымдарды құруға келісім береді
- ... ... ... ... ... Жергілікті қауымдастықты жою немесе қайта құру ... ... ... ... ... ... қабылдайды:
- жалпы ережелер: мақсаттар, заңды негіздер, қауымдастық құрамы;
- жергілікті ... ... ... және басқа да органдарының
құрылу тәртібі, құрылымы, іс-әрекет формалары, қайта құру мен ... және ... ... ... мен ... ету мерзімі және олардың
лауазымды тұлғаларының құқықтары мен міндеттері;
- жергілікті қауымдастық жарғысына ... мен ... ... жергілікті қауымдастықты ұйымдастыру мен қызметтерінің басқа да
мәселелері;
Жергілікті өзін-өзі ... ... ... жергілікті өзін-өзі
басқаруды реттейтін Қазақстан Республикасының заңдары, ... ... ... ... ... ... негізін:
- табиғи ресурстар;
- муниципалдық меншік құрамына кіретін жылжымалы және жылжымайтын мүлік;
- жергілікті бюджет құралдары;
- бюджеттен тыс және валюталық қорлардың ... ... ... ... алынатын несиелік ресурстар, дотациялар,
субсидиялар;
- аумақтық қоғамдық басқару органдарының қаржы құралдары;
Өкілдік, атқарушылық және ... ... ... ... үшін ... ... басқарудың сайланбалы және басқа да органдарын
қалыптастырып, оларға ... ... ... шешу ... ... аудан және басқа да тұрғылықты жерлердегі жергілікті өзін-өзі
басқарудың ... ... ... ... ... және ауылдық кеңес
табылады. Басқа органдар сәйкес аумақтық ... ... ... ... ... ... құқылы:
- муниципалдық меншік обьектілерін басқа біреудің ... ... ... ... жалға беруге, сатуға;
- Жергілікті бюджет, бюджеттен тыс және валюталық қорлардың құралдарына
билік етуге;
- Муниципалдық меншік ... ... ету ... ... органдарға
тапсыруға;
- Жергілікті өзін-өзі басқаруға органдары сәйкес аумақтағы шаруашылық іс-
әрекеттерді үйлестіруге;
- Жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... ... ... ... байланыстарды орнатуға құқылы ;
Қабылданған заңдардың шеңберінде олар:
- өндірістік және әлеуметтік мақсаттағы несиелерді ...... ... ... ... ... ... органдары мен кәсіпорындарына
пайыздық және пайыссыз ссудаларды беруге;
- Коммерциялық банктер мен несиелік мекемелерден несиелерді алуға;
- Қаржылық – ... ... мен ... құруға құқылы;
Жергілікті өзін - өзі басқарудың атқарушы органы болып ... ... ... ... Жергілікті әкімшілік заңды
тұлға болып табылады. Оның құрылымы жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілді
органдармен ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарының
жүйесіне өкілетті органдар да кіреді. Олар ... ... ... ... ... ... ... жатады:
- муниципалдық құрылымның жарғысында қаралған ... ... ... ... ... ... ережелерді қабылдау;
- жергілікті бюджет пен оның орындалуы туралы есептерді бекіту;
- Жергілікті салықтар мен алымдарды белгілеу;
- Муниципалдық меншікті ... мен оған ... ету ... ... ... ... басқару органдары мен лауазымды тұлғалардың
қызметтерін бақылау.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... бар. ... белгілері бойынша федеративті елдерге тән
болғанымен зерттеліп отырған мәселеге ... рең ... ... ... қарастырған жөн. Олардың ... ... ... ... ... ... деп санаймыз. Сонымен,
қазіргі ғылыми тұрғыдан дәлелденген модельдер:
5) ... ... ... ... (орындаушы) комитет» моделі;
7) «Кеңес-менеджер» моделі;
8) «Күшті әкім (мэр)» моделі.
«Кеңес-жүйе ... ... ... ... ... ... ... бар кеңестермен жүргізіледі. Мұнда атқарушы
биліктің ... ... ... ... ... Мұндағы ең ықпалды
әкімшілік (администратор) шенеуніктік аппаратты басқарып отырған басшы ғана
болуы мүмкін. Оның өзі ... ... ... бұл ... бойынша барлық
комитеттер арасынан қаржы комитеті мен өте күшті саяси комитет және жоғарғы
деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... ала алады.
Кесте-1. «Кеңес-жүйе комитеттер» моделіне талдау
|Артықшылықтары ... ... ... ... өте ... көп ... саяси |
|кең араласа алатындығында. ... ... ... ... ... мүшелері жергілікті |кету ықтималдағының жоғарылығы. |
|билік ... ... | ... ... қарастыра |әртүрлі комитеттердің ... ... ... ... ... ... да. ... фрагменттелудің және |
| ... аз ... ... талаптар мен қажеттіліктерді|Не әкімшілік, не саяси билігі жоқ ... ... ... ... ... ... ... талап ете алу мүмкіндігі. |әлсіздігі. ... ... егер ... ... қарастырсақ келесідей болар еді:
Сурет-1. «Кеңес-жүйе комитеттер» моделі
Салыстырмалы түрде алғанда ыңғайлы сияқты болып тұрған бұл ... ... ... ... ... өзара байланысын келесі
суреттен көре аламыз.
Сурет-2. Басқарушы (орындаушы) комитет моделі
Суреттен байқағаныңыздай бұл модель алдыңғымен ұқсас ... ... ... ... орналасқан. Демек, бұл модельдің негізгі саяси
күші осы тұста болу әбден мүмкін.
Кесте-2. Басқарушы (орындаушы) комитет моделін талдау
|Артықшылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... |кеңес мүшелері өздерін нақты саяси |
|оперативтік басқаруға мейлінше аз ... ... сырт ... ... ... ... ... атқарушы орган әртүрлі |Егер басқарушы комитет саяси ... және ... ... ... ... құралса, ол |
|алады. ... ... ... айналуы әбден |
| ... ... ... мен ... | ... ... ... ... ... ... | ... бұл екі ... ... ерекшеліктері, айрықшалықтары,
артықшылықтары мен кемшіліктері бар екені белгілі. Дегенмен, олардың тиімді
тұстары да ... Бұл ... ... ... ... ... анықталады.
Сондықтан, салыстырмалы артықшылықтарды анықтау қағидатына сәйкес
назарларыңызға келесі модельді ұсынамыз. Ол «Кеңес-менеджер» ... ... ... ... ... адам саны аз болады). Оны мэр немесе
төраға, басқарады. Ол ... ... ... барлық басқарушылық
аспектілеріне жауап береді. Оның қолында формальды түрде заңдық, саяси және
басқа да мүмкіндіктері бар билік ... ... ... ол көп жиналмайды.
Егер, жиналыс болса ол ... ... ... ... белгілі бір
саяси басымдықтарды анықтаумен аяқталады. Кеңестің комитеттері тек кеңес
берушілік қызмет атқарады. Мысалы, ... ... т.б. ... ... ... ... ... куратор ретінде тағайындайды және оны
кез-келген уақытта алып тастай да ... Оған ... ... беріледі.
Сурет-3. «Кеңес-менеджер» моделі
Қалыптасқан дәстүр бойынша бұл модельдің де ... ... ... түрінде беруімізге болады.
Кесте-3. «Кеңес-менеджер» моделін талдау
|Артықшылықтары ... ... ... ... шеберлігінің|Кәсіби шебердің көшбасшылығы атқарушы|
|жоғарылығы. Олар әрдайым өз ... ... ... ... ... ... сапа мен ... мүмкін. ... ... ... | ... ... ... Бір ... ... ... ... қолына үйлестіру мен |көзқарастарды насихаттай ... ... ... ... ... ... ... мен шенеуніктердің |Кеңестер саясат жүргізуде тек ... ... ... ... ғана «ойын» жасай алады. |
|дәл бөлінетіндігі. | ... ... ... ... де ... ... ... деп санаймыз.
Бұл модельдің қаншалықты тиімді екендігін төмендегі зерттеу ... ... ... ... әкім ... моделі.
Сурет-4. «Күшті әкім (мэр)» моделі
Мұнда әкім (мэр) атқарушы биліктің саяси ... ... ... ... тыс барлық тұрғындардың сайлауға қатысуы арқылы сайланады.
Кеңес заң ... ... ... қызметпен, сонымен қатар бюджет
бекітуде ең маңызды қызмет атқарады. Жалпы алғанда ... ... ... ... ... «Кеңес-менеджер» моделіндегімен ұқсас. Дегенмен,
әкім (мэр) ... ... ... ... ие ... және
кеңестің тікелей бақылауында болмауына мүмкіндігі бар. Атап айтсақ, кадрлық
тағайындауларда оның мүмкіндігі жоғарырақ.
Бұл жүйенің де артықшылықтары мен кемшіліктерін атап ... ... әкім ... ... ... ... ... ... ... ... бар ... жүгінің ауырлығы, көп |
| ... ... те ... да |
| ... ... ... жұмысының |
| |өте ... ... ... жауапкершіліктің |Билік тетіктерін бөлуде әкім (мер) ... ... ... ... |мен кеңес арасында дау шығуының қаупі|
|шоғырланғандығы. ... ... ... жетілдіру бойынша қарастырылатын ұсыныс – әкімді (мэрді)
ығыстыру күшін жетілдіру. Әрине, бұл ... де ... ... ... ... анық. Дегенмен бұл ұсыныстың да өзіндік ... бар ... ... ... ... ... басқарудың
қалыптасу барысына шолу
Қазақстан Республикасының саяси ... мен ... ... ... ... мәселелерінің бірі жергілікті өзін-өзі
басқару реформасы. Бұл реформаның мақсаты - ... ... ... функцияларын жергілікті билік органдары мен ... ... бөлу ... табылады.
Мемлекеттік биліктің бұл жүйесін реформалау халықаралық ... ... ... ... үшін ... Францияның жергілікті өзін-
өзі басқаруды реформалау бойынша ... ... ... 1982 ... ... ... ... жергілікті басқару толығымен
жергілікті ұжымдар ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуді жергілікті органдарға тапсырды.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің
тиімді қызмет етуі үшін 4 негізгі ... шешу ... ... ... ... қандай функциялар мен өкілеттіліктер
беріледі.
2. Жергілікті өзін -өзі басқарудың экономикалық негізін және қаржыландыру
көздерін ... Ішкі ... ... Қандай механизмдер жергілікті өзін -өзі басқару органдарының ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқарудың даму деңгейіне
байланысты жоғарыда аталып өткен төрт негізгі мәселелер біздің елімізде ... ... ... ... орай ... Республикасында
жергілікті билік органдарын реформалау қажеттілігі ... ... ... ... ... ... өтсек.
Қазақстан Республикасының өмір сүруінің алғашқы ... ... ... мемлекеттіліктің құрылуына, халықаралық – құқықтық танылу
сұрақтарына, әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... ... біздің елімізге бұрынғы КСРО
мемлекетінен «мұра» етіп қалды. Ол кезде басқарудың бұл жүйесі ... ... ... ... ... ал ... ... рөлін кейін құрылған мәслихаттар атқаратын болды.
Жергілікті деңгейдегі ... ... ... иеленеді, ал маслихаттардың
жергілікті мәселелерді шешудегі өкілеттіліктері шамалы. Маслихаттардың
қабылдайтын шешімдерді тек ... ... ... және олардың жергілікті
атқарушы органдарға әсер ету мүмкіндіктері жоқ.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... салдарынан осы күнге дейін жүзеге асырылмай отыр.
Ең төменгі өкілді органдары – ауылдық ... ... ... ... ... ... ең маңыздысы – ауыл бюджеттерін
қалыптастыру мүмкіндігінің жоқтығы. Ал онсыз ауыл ... ... ... үшін ... ... ... сұрауға немесе тіпті жергілікті
мұқтаждықтарды қанағаттандыру үшін кәсіпкерлерден қаржы ... ... Сол ... бүкіл мемлекеттік биліктің беделдігі төмендетіледі.
Бүгінгі күні Қазақстанда жергілікті ... ... ... ... мен орталықтың арасындағы ... ... ... ... соңғы жылдары жергілікті ... ... орын алуы ... тауып отыр. Егер осы уақытқа дейін ... ... ... ... саясатын жүзеге асырып, яғни өзара
тиімсіз әрекет еткен болса, онда бүгін олардың ... ... ... ... және өкілеттіліктерін күшейту мәселесі алдыңғы қатарға
шығып отыр.
Қазақстанның саяси ... ... ... дің ... жалпы
ұлттық дағдарысқа айналмай тұрып жергілікті деңгейде шешілуін қамтамасыз
етуге маңызды саяси және экономикалық ... ... жүйе ... жүйе ... өзін -өзі ... ... табылады.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі туралы айта отырып, шетелдік
тәжірибені біздің елімізде толығымен қолданылмауы ... ... бұл ... ҚР-
ң тарихи-мәдени факторлары, географиялық саяси жағдайы мен ел ... ... ... ... ... ... менталитетіне, аумақ көлеміне және ... ... ... ерекшеліктерге сәйкес біздің елімізде
жергілікті өзін-өзі басқарудың қызмет етуінің ... ... ... ... ... ал оның ... ... тек заңды
түрде реттелуі тиіс.
Бұл біздің ел үшін өзекті мәселені сондай-ақ Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің 2007 ... 28 ... ... ... Елбасы өз жолдауында болашақта аудандық мәслихаттар жергілікті өзін
-өзі басқаруды қалыптастырудың негізіне айнала алатынын атап ... ... ... өз сөзінде мәслихаттарды күшейту және “ Жергілікті өзін-өзі
басқару туралы’’ заң жобасын жаңарту мен қабылдау қажеттілігін айтып өтті.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ...... тиісті әкімшілік – аумақтық бөліністегі халықтың еркін
білдіреді және жалпы ... ... ... ... оны іске асыруға
қажетті шараларды белгілейді, олардың жүзеге асырылуын бақылайды. Сондықтан
да ... ... ... ... ... басқа оларға қосымша өкілеттіліктерді ... ... ... және ... ... үшін ... механизмді
ұсынуға болады: аудан әкімінің кандидатурасын облыс әкімімен ұсынылып, ал
жергілікті өкілді органдар оны бекітуі ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуын келесідей
суреттеуге болады: жергілікті ... 2 ... ... ... ... біріншісі – сәйкес әкімшілік – ... ... ... және ... ...... ... бойынша
шешім қабылдайтын өкілді орган рөлін атқарушы жергілікті мәслихаттар;
екіншісі – жедел басқаруды ... ... және ... ... ... ... ... яғни әкім аппараты.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдарын ... ... ... ... ... саяси және ... ... ... ... ... ... асыру процесіне
қатысуға, шенеуніктік озбырлықтың шектелуіне мүмкіндік беріп, көптеген
маңызды мәселелердің олардың ... ... ... ... ... ... шешілуіне қолдау жасайды.
Реформалау сондай-ақ ... ... ... ... ... мен мемлекет арасында тиімді бөлу үшін
қажет.
Жалпы күшті ... ... ... ... ... ... ете алады, бірақ оның ұзақ уақытқа созылуы саяси
жағдайдың тұрақсыздануына алып келуі ... Ал ішкі ... ... ету ... режимді орталықсыздандыру, жергілікті өзін-өзі
басқаруды дамыту сияқты басқа да ... ... ... талап етеді.
Себебі жергілікті өзін-өзі басқару бұл ... ... ... ... және оның ... ... ... басты шарты.
Сондықтан да Қазақстандағы қазіргі сатыдағы дамуы реформа үрдістерінің
арасалмағын орталықтан жергілікті деңгейлерге түсіруді қажет етеді және ... ... те, ... да ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару
институтының қаржы-экономикалық және бюджеттік негізін талдау
Муниципалдық өкілетті және атқарушы органдардың белгілі бір ... ... ... Бұл ... ... ... ететіндер-жергілікті бюджеттер, аумақтық ... ... ... ... ... ... – бұл ... құрылымның экономикалық және
әлеуметтік дамуына қолданылатын ұлттық табыс, ақша ... ... және ... бөлінетін экономикалық қатынастардың жүйесі.
Мемлекет муниципалдық қаржылар арқылы әлеуметтік саясатты белсенді
жүргізеді. Ол ... ... ... ... қаражаттарын бере отырып,
білім беру саласын, денсаулық сақтауды, халыққа коммуналдық ... ... және ... ұстауды қаржыландырады.
Муниципалдық қаржылардың көмегімен мемлекет ... ... ... даму ... ... ... ... алады.
Аумақтардың артта қалуын жою үшін ... ... ... ... ... ... үшін қажетті қаржаттар сәйкес муниципалдық ... ... және ... ... салықтарынан қалыптасады.
Муниципалдық бюджеттерге аймақтық салықтар, сонымен бірге субвенциялар
беріледі. Муниципалдық ... ... және ... ... Муниципалдық қаржыландырудың көздері: бюджеттік ассигнация мен
шаруашылық субъектілерінің қаражаттары. ... ... ... ... ... қаржылық ресурстары мен
әлеуметтік- мәдени, тұрғын-үй коммуналдық ... ... ... ресурстары жатады. Шаруашылық субъектілері өздерінің
қызметкерлеріне әлеуметтік қолдау ... үшін үй, ... ... ... ... ... сатып алады.
Белгілі бір аймақта орналасқан кәсіпорын өздерінің табыстарының бір
бөлігін бере отырып ... ... ... ... ... ... органдары жоғарыдағы органмен келіспей-ақ ... ... ... ... ... Жергілікті билік органдары
аймақтың әлеуметтік- экономикалық дамуының жоспарын өз бетінше жасайды.
2. Жергілікті бюджет –жергілікті билік органдарының ... ... ... ... ... тұтыну қорлары халықтың жекелеген
топтары арасында бөлінеді. Осы ... ... ... ... ... ... тамақ өнеркәсібі, коммуналдық шаруашылық қаржыландырады.
Жергілікті бюджеттің функциялары:
• жергілікті билік органының қызметін қаржылық жағынан қамтамасыз
ететін ақша қорын ... осы ... ... шаруашылық салалары арасында бөледі және
қолданады;
• осы билік органының ведомоствосындағы ... ... ... қызметін бақылайды.
Жергілікті бюджеттің кірістері өзіндік және ретеуші кіріс көздерінен
қалыптасады. ... ... ... ... субъектісінің иелігінде
болады, яғни жоғарыдағы бюджетке кетпей, толықтай немесе тұрақты көлемде
үнемі жергілікті ... ... Оның ... ... ... ... ... бюджетке тұрақты көлемде, үнемі берілетін республикалық
және аймақтық салықтардан аударымдар құрайды.
Реттеуші кірістерді мемлекет аумақтың билік ... ... беру ... қалыптастырады. Мемлекет солар арқылы бюджеттің
кірістері мен шығыстарын реттеп отырады. ... ... ... ... ... салықтардан алынатын пайыздық
аударымдар. Бұл қаражаттың бәрі заң, ... ... ... ... ... ... беріледі. Бұл қаражаттар жергілікті бюджеттерге
жоспарлы кезең ... ... ... бюджеттің орындалу барысында
беріледі. Қазақстандағы жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... ал ... ... құрайды.
Ірі жергілікті салықтар мен алымдар:
● әкімшілік айыптар мен санкциялар бойынша түсім;
... ... ... ... ... ұйымдарды, банктерді, олардың филиалдарын
тіркегені үшін алым ;
● көлік салығы;
... ... ... ... ... қайта сату салығы;
● сауда құқығы үшін алым;
... ... ... жеке ... тіркеу алымы;
● лицензиялаудан түсетін түсім;
... ... ... беру ... үшін ... ... қоры мен ... сфера объектілеріне салық;
● адамдар мен ... ... т.б. үшін ... ... жеке ... ... заңды тұлғалар үшін;
● мұраға беру, сыйға тарту бойынша ... ... ... ... жекешелендіруден түсетін
кіріс:
... ... ... ... объектісін жекешелендіруден;
● азаматтарға пәтер сатудан.
Жер салығы:
● ауыл ... ... жер ... жал ... ... ... жер ... жал төлемі;
● ауыл шаруашылық жерлерін алумен байланысты ауыл шаруашылық
өндірісінің ... ... ... ... ... пайдалануы үшін төлемі:
● арнайы салықтар, төлемдер;
... қоры үшін ... ... ... ... су қоры үшін ... қоқыстарды, қалдықтарды тастағаны үшін (нормалы және нормадан
тыс) төлем;
... ... үшін ... ... реттеуші негізгі кірістері:
● қосымша құн ... ... ... салық
● заңды тұлғалардан табыс салығы;
● заңды және жеке тұлғалардан ... ... ... жер ... ... құралдарына салынатын салығы.
Жергілікті бюджет көлемінің өсуі урбанизация процесінен, ... ... ... ... ... ... ... салаларға бағытталады:
● қорғаныс;
... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру және қамсыздандыру;
... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық, су, орман, аң, балық аулау, табиғатты қорғау.
Қалалық, аудандық ... ... ... ... 30-50% -ы, селолық бюджеттердің 60-80% -ы жұмсалады.
Әлеуметтік-тұрмыстық инфрақұрылым үшін бағытталатын ... ... көзі ... Кәсіпорын қолында қалатын пайдадан
мақсаттық қорлар қалыптасады. Осы ... ... ... ... үй, әлеуметтік-мәдени, тұрмыстық қажеттіліктерін ... ... көп ... өз ... ... ... ... объектілерді ұстауға бағытталады.
Ведомостводағы объектілер:
... ... ... ... ... мектепке дейінгі мекемесі;
... ... ... ... ... ... ... жол салу, тротуар салу, территорияны
көгалдандыру т.с.с жұмыстардың шығынын көтереді. Ол үшін көптеген қалаларда
кәсіпорындардың Директорлар ... ... ... ... үшін кәсіпорынның қаржысын
шоғырландыру арқылы экономикалық және ... ... ... тыс ... ... ... тыс қор төмендегі көздерден құрылуы мүмкін:
● заңды және жеке тұлғаның ерікті жарнасы;
... ... ... ... ... ... табиғат ресурстарын ұтымсыз
қолданғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... айыппұл;
● Қазақстан Республикасының заңына сәйкес жергілікті өзін-өзі
басқару органдары және ... ... ... арқылы әкімшілік және
басқа да ... ... үшін ... ... ... тыс ... ... өкілетті билік
органдарының шешімдерінің негізінде құрылады. ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды сақтау үшін банктерде
арнайы есеп-шоттар ашады. Қорды ... үшін ... ... ... тыс ... ... төмендегі мақсаттар үшін жұмсалады:
- әлеуметтік-тұрмыстық мақсаттағы объектілердің құрылысына;
- бекітілген сметалардан артық жұмсалған шығындарды жабуға, т.с.с.
2.4 Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі ... ... ... жыл ішінде Үкіметтің 2008 ... заң ... ... ... іске ... Қазақстан Республикасы Әділет ... ... және ... ... ... ... «Жергілікті
мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» және ... ... ... ... ... ... ... кейбір заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар ... Заң ... ... ... жұмыстар жүргізді.
Қазақстан Республикасында жергілікті өзін-өзі басқару мәселелерін
енгізу ... ... және ... ... ... сонымен қатар, семинарлар және дөңгелек ... ... ... айында Қазақстанда өзін-өзі басқаруға қатысты
Конституцияға ... ... ... және ... ... қосылуына жол
берілмейтіндігі туралы норма алынып тасталды.
Екіншіден, жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ол ... және ... топтары жинақы тұратын аумақтарды
қамтитын жергілікті қоғамдастықтардағы басқа да жергілікті өзін-өзі басқару
органдары арқылы ... ... ... ... жылдың 1 қазанында жұмыс ... ... ... ... тиісті мемлекеттік
өкілеттіктерінің базасында жергілікті өзін-өзі басқарудың осы ... құру ... ... ... ... болатын.
Бұдан басқа, заң жобасында ... ... ... ... ... ... рөлі мен ... айқын бекіту
қажеттігі атап көрсетілді.
Айтылғандарды ескере отырып заң жобасында ... ... ... ... ... және халық топтары жинақы тұратын аумақтарды
қамтитын жергілікті қоғамдастықтардағы басқа да ... ... ... ... ... ... ... жобасына сәйкес жергілікті өзін- өзі басқару облыс, аудан, қала,
аудандық маңызы бар ... ... ... ауылдық округтердің құрамына
кірмейтін кенттер және ... ... ... ... ... ... функциясымен қатар жергілікті өзін-өзі
басқарудың атқару органдарының функцияларын жүзеге асыру ұсынылып отыр.
Сондай-ақ заң ... ... ... ... ... ... бұрын тоқтату ... іске ... ... ... ... 11 қарашасында Қазақстан Республикасы Үкіметінің
отырысында «Қазақстан Республикасында мемлекеттік және ... ... ... ... бойынша Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... ... туралы» Заң жобасын
мақұлданды.
Заң ... ... ... Үкіметінің 2008 жылғы 18 қарашадағы
№1066 қаулысымен Қазақстан ... ... ... ... басқару демократияның негізгі, нақты айтқанда, ... ... ... Егер біз ... ... ... елу ... көрінуге, ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуге, БСҰ-ға өтуге ұмтылып отырсақ,
онда аталған беделді ... ... ... сай ... ... ... ... бірінші кезекте өзімізге қажет.Өйткені ол
жергілікті жердің түйінді ... ... ... өздерін тартуға
мүмкіндік береді. Түйіп айтқанда, бұл қатардағы қазақстандықтар мемлекетке
алақан жаймай, күнделікті ... ... ... қай ... ... сумен суаратынын,күл-қоқысты кім
жинайтынын,жолдарды кім ... ... ... үшін ... кез-келген қазіргі заманғы демократиялық мемлекет тым
болмаса жергілікті өзін-өзі басқару әдісіне ... ... ... оның
бар екенін мойындамаса,экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ете ... ... ... аса күрделі және
көп қырлы,сондықтан қоғамдық ... ... ... тек орталықтан шешу
қиындық туғызады. Басқару қызметінің ... ... ... бір ... ... ... мүддесі тұрғысынан алып
қарағанда оңтайлы нәтижеге қол жеткізеді деуге болатын ... ... ... Бұл өз ... ... ... мүмкіндікті,
басқарудың әдістері мен тәсілдерін сөзсіз есепке ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқаруды оңтайландырудың нағыз
төте жолы болып табылады.
Дүние жүзінде жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... бар. Олар: англосаксондық, француздық, ибериялық, аралас, ... ... ... екі үлгі – ... және ... ... көп айтылады. Бұл екеуінің басты ... ... үлгі ... ... ... ... мемлекеттің араласуын
болдырмайды, ол мемлекттік басқарудан автономды және қатаң бөліп тасталған.
Ал француздық үлгі «орталықтан » тағайындау жолымен ... бір ... ... ... ... Сөйтіп, комиссарлар, префектілер,
суперпрефектілер, т.б. тек бақылау функциясын ғана ... ... ... ... алады. Мәселен, Францияда муниципалитеттің бірде-бір
қаулысы, егер оған префектінің қолы қойылмаса, заңды күшіне ... ... ... ... ... ... басқарудың
қандай да бір моделіне қарамастан, конституциямен немесе конституциялық
заңдармен жергілікті ... ... ... ... ... ... бұл – төменгі және аралық, яғни ... ... қос ... ... Үш ... жүйе де бар. ... ... ... ... Конституциямызда мұндай деңгейлер қарастырылмаған. Негізгі
Заңның жергілікті өзін-өзі басқаруға ... ... оны ... ... ... Оның мәнісі мынада: жергілікті өзін-өзі басқаруды
құру – бұл азаматтардың ... ... ... ... ... өзін-өзі
басқару ауылда да , қалада да құрылады; ол ... ... жиі ... мен оның ... ... ... етілуі қажет. Өзін-өзі басқаратын ... ... ... ... заң ... өздері белгілейді және ақыр соңында,
жергілікті өзін-өзі басқарудың өз ... ... ... ... ... яғни ол ... ... қатаң түрде бөлінеді.
Бірақ сонымен бір ... ел ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаруға беруге болатын
негіздегі бап жоқ.
Жергілікті өзін-өзі ... ... заң ... ... негізгі
ережелеріне сүйеніп жасалуы тиіс.
Бірақ ең бастысы, басқару жүйесінде өзін-өзі басқарудың орнын және ол
құрылуы ... ... ... алу ... Бұл ... тұжырымдамалық
ереже, өйткені біздің Конституциямыз билік жүйесінде өзін-өзі басқарудың
орнын ... ... ... ... ... ... шектеу ұсынылған заң
жобасының нұсқасы болғаны да ұмытыла қойған жоқ. Ол бойынша , ... ... оның ... міндетті түрде тек ауылдарда ғана жергілікті
өзін-өзі басқару институты енгізілуі тиіс.Уақыт өте келе ... заң ... ... оған ... ... мемлекеттік басқаруды
бұрынғы күйінде - ауылдық округ деңгейінде қалдыру, ал осы ... ... ... жергілікті басқару органын:
- кеңес – өкілетті орган жәмият – ... ... құру ... жаңа коллозия туындады:
- сонда бір аумақта басшысы жетекші болып табылатын әкім.
Заңдық құжат ... ... жаңа ... ... ... осы ... ішінде заңшығарушылық деңгейде
мемлекеттік басқару реформасы жүргізілді. Атап айтқанда, 150-ден ... ... ... ... ... ... ... арасындағы функциялар қайта бөлінді. Шамамен 2,5 мың функция
орталықтан жергілікті жерлердің құзырына өтті. Оның ... ... ... ... ауылдық округтер әкімдерінің аппараттары құрылып, енді
әкімдердің өзі бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері ... ... ... басқару туралы болашақ заң жобасының үкіметтік
нұсқасы тұжырымдамалық тұрғыдан ... ... ие. ... ... ... ... кент және аудандық маңыздағы қала деңгейінде құру
ұсынылады. Мұнда тұрғындардың ... ... ... ... ірі ... жергілікті өзін-өзі басқарудың бірнеше аумақтық
органдарын құруға болады. ... ... ... да ... яғни
жергілікті өзін-өзі басқару ешқандай ... ... ... өз ... ғана ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдарына ... мен ... де ... ... ... ... мемлекеттік органдар қызметін қайталауына жол бермеуге әрекет
жасалған. Ал соңғысына ... ... ... ... ... ... 4 жыл деп ... оның үстіне, өкілетті орган –
кеңесті ... ... ... арқылы, ал атқарушы орган – төрағаны
сайлау ... ... ... етіп құру ... отыр.
Мемлекеттік органдардың жергілікті өзін-өзі басқарумен ықпалдастығына
қатысты бір ортақ баптың орнына облыс, аудан және ауылдық округ ... ... ... ... құзыры бойынша жеке баптар
енгізіп, мәтінді маслихаттардың ... ... ... ... ... ... Жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері:
- Бірінші қиындық- бұл жергілікті өзін-өзі басқаруды құрудағы 50 пайыздық
кедергі, яғни оны құру үшін оның ... ... ... ... ең кемі
жартысының жергілікті өзін-өзі басқару институтын енгізуге келісімін
беру қажеттігі.
- Екіншіден, егер біз ... ... ... толықтай
болдырмаған жағдайдың өзінде бәрі бір ... ... ... ... ... ... ... орнатуы оңайға
түспейді.
- Үшіншіден, егер жергілікті өзін-өзі басқару органында салық түріндегі
тұрақты қаржыландыру көзі болмаса, онда ... ... ... ... мықтап орнығады. Демек, олар жеке-дара шешім
қабылдауға қауқарсыз болады.
Аталған мәселеге қатысты ... ... ... мен кенттердегі
жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... ... ... қол ... ... ... ... экономика жүйесі жедел жаңаруда.
Осыған байланысты дамыған елдерде қолданылатын моделдердің ерекшеліктері
мен ... ... ... маңызды. Кез-келген экономикалық жүйе мен оның
даму бағыттары мына жағдайларға тәуелді:
- географиялық;
- ... ... ... ... ... даму шарттарына;
- елдің әдет-ғұрып, салт-дәстүріне;
- өндіргіш күштердің дамуына;
- қоғамның әлеуметтік ортасына.
Барлық рыноктық модельдерге тән ... ... ... ... ... болуы;
бағанын еркін қалыптасуы;
еркін бәсекенің дамыған жүйесі;
дамыған кәсіпкерлік қызмет;
экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесінің болуы.
Қазіргі әлемдік экономикада рыноктық экономиканың 7 ... ... ... Америқандық немесе либералды модель. Оның ерекшеліктері: 1)
мемлекетгік ... ... аз; 2) ... ... реттеуші рөлі
төмен; 3) ірі бизнестің жан-жақты дамуы; 4) бай мен кедей адамдардың ... ... ... ... 5) ... ... үлкен алшактық; 6)
кедей халық топтарының өмір сүру жағдайларының ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері: 1) ұлттық
экономиканың негізгі даму бағыттарына мемлекеттік араласудың ... 2) ... ... мен ... жоғарылату үшін 30
жылға арналған стратегиялық жоспар, қорганыс күштерін дамыту және күшейту
үшін 5 ... ... ... 3) ... ... сай ... басқару
мен шешім қабылдауға жұмысшыларды қатыстыру механизмдері іске ... ... өмір бойы ... ... ... тараған; 5) жалақы
деңгейіндегі ... ... 6) ... ... ... әлеуметтік теңсіздікпен күрес жүргізеді, ... ... ... азаматтардың әлеуметтік құқықтарының
қорғалуын ... 7) ... ... ... шешу міндеті
қорпорациялар мен бірлестіктерге де жүктелген.
3. Неміс моделі. Ол өзінің әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... экономиканың немістік моделінің
негізін салушы, басты идеолоғы Людвиг Әрхард.
Неміс моделінің ерекшеліктері: 1) ... ... ... ... ... мәселелерді шешуде оның орны ерекше. Германиядағы
әлеуметтік міндеттемелердің елеулі бөлігін ... өз ... ... ... ... беру және т.б.; 2) XX ғасырдың 70 жылдары Германия ... бірі ... ... ... ... ... ... енгізді. Әлеуметтік әріптестік ... ... Ол ... кәсіпорын жұмысшылары меншік иесі тең құқықты әріптес
болып табылады.
4. Швед моделі. Кейде швед моделін социализмнің екінші ... деп ... Швед елі өмір сүру ... мен ... ... қамтамасыз
етудің жоғары деңгейімен ерекшеленеді. Мемлекет экономикалық тұрақтылықты
қамтамасыз ету мен ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері: 1) әлеуметтік бағдарланған рыноктық экономика; ... ... өте ... 3) халықтың қоргансыз топтарына көмек жоғары.
5. Француз моделі. Модель америқандық және неміс ... ... ... ... ... рөлі ... ... жылдан бастап 5 жылдық индикативті ... ... аса ... ... ... ... ... франциялық жүйе нәтижелі
болып табылады. Модельдің өзіне тән ерекшелігі: 1) халық шаруашылығында
мемлекеттік кәсіпкерліктің ... ... 2) ... ... ... кеңінен араласуы.
6. Оңтүстік Қореялық модель. Оңтүстік Қорея өз экономикасын ... осы ... ... ... қысқа мерзім ішінде экономикасы
нашар елден индустриалды дамыған елге
айналды. Модельдің ерекшелігі: мемлекеттің экономиканы реттеуші рөлі басым.
Ол ... ... ... ... ... 1) ... дамуды
жоспарлау. Бес жылдық жоспарларды қабылдау, ірі инвестициялық жобаларды
қолдау, оларды ... ... ... ... 2) ұзақ ... ... ... сферада мемлекеттің монополиялық үстемдігі. 80 жылдардан
кейін ғана жеке банктік - несиелік ... ... ... ... ... ... бір орталыққа ... ... ... тиімді жұмсауға мүмкіндік берді; 3) отандық өндірушілерді қолдау
мақсатында ... ... ... импортты шектеу.
Экономиканы сауықтырғаннан соң әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жаңа ... орындары ашылды.
7. Қытай моделі. Қытай экономикасын реформалау ауыл шаруашылығынан
басталды. Шаруашылық жүргізу жүйесін өзгерту үшін ... ... ... ... 15-30 ... жалға берілді. Шаруа қожалықтары өндірген өнімнің бір
бөлігі ... ... ... ... билік органдарының қорына берілді,
қалғаны ... ... ... ... ... ... ... қаржылық, техникалық, технологиялық мүмкіншіліктері
төмен болғандықтан, шаруа қожалықтарын кооперациялардың әртүрлі нысандарына
біріктіру жүзеге асырылды.
Қытай елі экономиканы дамытудың ... ... ... ... ... ... «аралас моделді» дайындап шығарды. ... ... ... мемлекеттік реттеу арқылы қызмететеді.
Мемлекеттік реттеу экономиканы жоспарлы басқаруға, ... ... ... үш ... ... ... ... етуге
мүмкіндік береді. Орталықтандырылған жоспарлы экономикадан «Жоспарланған
социалистік тауарлы» экономика моделіне көшу нәтижесінде тауар ... ... ... ... ... жағдай жасады.
Экономикадағы қоғамдық меншіктің рөлі ... ... да, ... ... ... жоспардан тыс өндірілген өнімдерін рынокта жоғары
бағамен сатуға мүмкіндігі бар. Соңғы ... ... ең ... ... қол жеткізген елдердің бірі – Қытай.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ӨЗІН-ӨЗІ БАСҚАРУ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... перспективасы
Қазіргі таңда еліміздің мемлекеттік құрылымын жетілдіру, оның ішінде
билік құзырларының әр ... ... ... ... мен ... ... ... болып табылатын жергілікті өзін -өзі басқару жүйесін
ендіру өте өзекті мәселелердің қатарында.
Билікті орталықсыздандыру және ... өзін -өзі ... ... ... бірінші жағынан, азаматтық қоғам ... ... ... ... ол – сол ... қоғамның жетілу көрінісі.
Жергілікті өзін -өзі басқару жүйесінің Қазақстанда дамуына әсер ... ... бар. ... ... келесілерді атап өткен жөн: Қазақстан
Республикасының қазіргі заңнамасы аумақтар мен жергілікті тұрғындардың
даму ... ... мен ... ... ... жауап бермейді. Қазақстан Республикасының Конституциясының 85-
бабы бойынша, тиісті аумақтардағы іс жағдайы үшін ... ... ... ... жауапты болып табылады. Өйткені ... ... ... ... үшін ... болса, онда азаматтардың
мүддесі формальды түрде өкілді органмен атқарылады. Басқаша ... өзін -өзі ... ... ... әлсіз заңдық және
нормативтік негізде ... ... олар ... ... өкілді
органдарымен жүзеге асырылады.
Орталықсыздандыру үрдісін бастау жолында келесі мәселелерді шешу қажет:
- жергілікті және аймақтық нәтижелі басқарудың жоқтығы;
- жергілікті ... ... ... қабілеті жететін азаматтық
қоғамның ойдағыдай дамымауы;
Соның нәтижесінде екі мақсат пайда болып ... ... және ... ... ... құру және ... шоғырланудан алшақтату үрдісі;
- азаматтық қоғамды құру ... ... ... ... ... ... тұрақты
демократиялық жүйе қалыптасқан мемлекеттердегі үрдістерден ... ... ... ... ... жүйелі орталықсыздандыру жалпы
саяси жүйені құрумен қатар жүріп жатыр. Яғни орталықсыздандыруға ешқандай
уақытпен қалыптасқан әдіс- ... ... жоқ, ... ... тәжірибенің
жетіспеушілігі көрініс тауып отыр. Қазақстан ... ... мен ... өзін - өзі ... процестерінің тежелу
себебінің бірі осы.
Екіншіден, өзін -өзі ... ... ... ... ... іске
асыру тамырын он жылдап қалыптасқан адамның ойлау қасиетінен іздеу қажет.
Заң мен ... ... ... ... ... бар. Ал ... бір ... үшін, олар оны түсіну қажет. Түсіну үшін, олар оның мәнін ... Егер де ... жаңа ... түсінбесе, онда реформалар нәтижесіз
болады. Сондықтан да Қазақстанда саяси білім беру, ... ... - өте ... ... өзін -өзі ... ... жергілікті мәдениет пен
дәстүрлерге, экономикалық жағдайларға және де ... сол ... ... ... әсер ... ... тікелей
байланысты. Кейбір жағдайлар өзгеріп тұрады, соған орай жүйе де сәйкес
болуы тиіс, ол ... ... ... ... ... ... жүйе ... реформаланып тұруы керек.
Басқарудың нәтижелі болуы үшін тұрақтылық ... ал ... ... - ... ... ... тепе – тең ... қоғамда тұрақсыздық
туғызбай жүргізу – алғышарт.
Жергілікті өзін -өзі ... ... ... тек демократиялық
процедуралардың қарапайым түрде енуін ... ең ... ол ... ... жағдайын жақсартуға бағытталуы тиіс.
Ал жалпымемлекеттік деңгейде әлеуметтік мемлекет құруға және ... ... ... ... ... да бұл жаңадан құрылған орган
жергілікті тұрғындардың салығына күш ... тағы бір ... ... оның ... ... ... қызмет етуі керек.
Елімізде жергілікті өзін -өзі басқаруды нығайту процесі бірнеше кезеңге
бөлінуі қажет. Бір ... ... ... өту қажеттілігі сол орган
жұмысының ... және ... ... қоғамның дамуымен
негізделеді.
Бірінші кезең. Бастапқы, яғни қазіргі уақытта ... өзін - ... ... ... ... өкілі - әкімді тежейтін тетік қызметін
атқаруы қажет. Бұл елді мекеннің қалаулы, беделді ... ... яғни ... ... ... 2-3 ... ... орган. Аталған
орган жергілікті маңызды мәселелерді көтеріп, оны әкімнің алдына қойып,
шешуді талап етеді. Егер де ... ... ... ... ... жағдайда, оны Кеңес дауыс беру ... ... ... ... ... талап етеді.
Екінші кезең. Халықтың демократиялық мәдениеті қалыптасып, оның
экономикалық ахуалының жақсаруымен ... өзін -өзі ... ... ... ... ... тиіс. Яғни, аталған орган белгілі мәселелерді
өзі дара ... ... алуы ... Ол үшін заң жүзінде жергілікті өзін ... ... ... ... өкілеттіліктерді беруді талап етеді. Осы
ретте жергілікті өзін -өзі басқару ... өз ... жеке ... ... ендіруге болады. Бұндай органның пайда болуы ... әкім ... ... ... етеді.
Үшінші кезең. Ол осы деңгейдегі шаруаларды шешуге толық дайын болған
кезде, ... елді ... Әкім ... ... оның орнына Уәкіл
институты енгізіледі. Уәкіл – бұл ... пен ... яғни ... ... ... ... аудан, облыс, деңгейінде жүрмейді, ол тек ауыл, қала
деңгейлерінде ғана іске ... Ал ... ... ... ... ... іске асырылады.
Мемлекет өз тарапынан уәкіл арқылы әкімшілік және қаржылық бақылауын
жүзеге ... ... ... ... мен оның іске ... және ... бақылау;
- жергілікті өзін -өзі басқару органы қабылдаған шешімдердің ... ... өзін -өзі ... ... ... екі органның біреуі ғана
ақылы түрде қызмет етеді, ал Кеңес – ақысыз қызмет ететін қоғамдық орган.
Осы ... ... ... нақты мерзіммен белгілеуге болмайды. Ол
жоғарыда аталып өткен ... ... ... жол ... асу үшін, мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін
-өзі басқару органдары арақатынастарын анықтап алу қажет.
Осылайша, қоғамда демократиялық ... және ... ... ... өзін -өзі ... ... де ... Жергілікті
өзін -өзі басқару органы мемлекеттің тұрақты және маңызды саяси ... ... ... ... ... қаржы-бюджеттік мәселелерін шешу
1. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ... ... ... аяқталуы сайлау тағайындауға;
2. Жергілікті өзін-өзі басқару органы ... ... ... ... оның мандатынан айыру не оның қайтыс болуы
шығып қалғанның орнына мүше сайлауын тағайындауға негіз болып ... ... ... ... ... ... ... сайлау
комиссиясы жергілікті өзін-өзі басқару органдарының өкілеттігі мерзімінің
бітуінен кемінде екі ай ... ... және ... ... ... мерзімінің бітуіне кемінде бір ай уақыт қалғанда өткізілуге
тиіс.
Сайлауларды ... ... ... ... ... осы
Конституциялық заңға сәйкес айқындайды.
4. Сайлау күні туралы хабар жергілікті бұқаралық ақпарат ... ... ... және ... ... жүйесін енгізу жөніндегі жұмыс тобының мүшелері Ұлттық комиссияның
екінші отырысының қарауына «Мемлекеттік басқару ... ... ... ... және ... өзін-өзі басқару жүйесін дамыту
жөніндегі 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаның » жобасы
шеңберінде кейбір ұсыныстар енгізілді. Атап ... олар ... ... ... басқару органдарының реестірін құру, ... ...... ... ... ... ... басқару деңгейлері арасында коммуналдық меншік бөлісін аяқтау,
мемлекеттік басқару ... ... ... ... өлшемдерін
айқындап қолданысқа енгізу, мемлекеттік ... пен ... ... ... ... ... реформалардың бірінші кезеңінде
әкімдер сайлауын ауылдық округ әкімдерінің сайлауымен шектеу, сондай –ақ,
жергілікті өзін - өзі ... ... ... заңдық тұрғыдан қамтамасыз
ету болып табылады.
Жергілікті өзін -өзі басқару жүйесінің Қазақстан ахуалына ... ... ... ... ... – жергілікті өзін -өзі басқару жүйесінің Еуропалық Хартия
үлгісі. Ол ... өзін - өзі ... ... ... ... мен ... ... негізделеді.
Ал екінші үлгі жергілікті өзін -өзі басқару органдары мен ... ... ... бір ... ... істеуін меңзейді.
Мұндай үлгі бойынша жергілікті өзін - өзі басқару органдары жергілікті
маңызы бар ... ... ... ... ... өз ... үлгі бойынша маслихаттардың құзіреті ... ... ... ... ... ... өзін -өзі басқару органдарын осы
мәслихаттар негізде қалыптастыру көзделеді.
Жергілікті өкілетті органдар мәртебесін ...... ... ... егемендік алғаннан кейінгі өркендеуін ... даму ... ... ... ... екі ... ... болады. Алғашқы кезеңді республиканың егемен мемлекет ретінде
қалыптасу кезеңі деп алатын болсақ, ... ... ... ... ... зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде
нығайту кезеңі деп белгілейміз. Айта кетуіміз керек, өзінің ... 1995 ... 30 ... ... референдумда қабылданған
Конституциямыздан алатын осы екінші кезең еліміздің тарихында ерекше ... ... осы ... ішінде еліміз кездейсоқ даму жолынан біржола бас
тартып, ... және ... ... ... мен ұзақ ... негізінде даму даңғылын таңдап алды. Елбасымыз ... өзі ... ... ... ... содан кейін саясат”
қағидасының негізімен жүргізілген еліміздің экономикалық, әлеуметтік,
мәдени және ... ... ауыз ... ... жетістіктеріне жол
ашқан жасампаз реформалар да осы кезеңнің еншісіне тиеді.
Осы кезеңде еліміздегі жергілікті мемлекеттік басқару мен ... ... де ... ... ... ... алдыңғы қатарлы
демократиялық мемлекеттерінің жергілікті басқару жүйелерімен деңгейлес орын
алуға нық қадам ... Ал, бұл ... ... ... ... бірі болды десек, ... ... ... ... және саяси мәселелердің тиімді шешілуі жергілікті
мемлекеттік және өзін-өзі басқарудың тиімді ұйымдастырылуымен ... ... ... жәйт өз ... ... аймақ тұрғындарының хал-
ахуалының жақсаруына жағымды әсерін тигізеді.
Елімізде жергілікті билік жүйесінде маңызды орындардың бірін жергілікті
өкілетті ... ... ... ... ... ... тұрғындарының тікелей
қалауымен сайланатын мәслихаттар сол аймақтағы экономикалық, әлеуметтік
мәселелерді шешуге қатысты бірқатар нақты ... ие ... ... те, ... ... ... ... білдіретін мәслихаттардың шын
мәнінде ел жанашырына айналуы үшін оның мәртебесін көтеруге ... ... ... ... ... бастамашылығымен жүргізіліп келе жатқан саяси реформалар
барысында да жергілікті өкілетті ... ... ... ... ... жоқ. Осы ... республика Парламенті қабылдаған 2007
жылдың 21 мамырындағы Қазақстан Республикасы Конституциясына өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... мәртебесіне қатысты да баптар қарастырылған еді. Атап ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару
қызметін атқару мүмкіндігіне қол жеткізді. Мәслихаттардың жергілікті ... ... ие ... ... ... ... ... жергілікті жерлерде шешуге талпыныс қана ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәселелерімен
етене шұғылдануына жол ашты.
Өзгерістерге сәйкес бұдан былай қарай облыс әкімдері, ... қала ... және ... әкімі тиісті облыс, қала және Астана
мәслихаттарының келісімімен тағайындалатын ... ... ... ... әкімге сенімсіздік білдіру институты енгізілді, яғни
мәслихат ... ... ... бірінің бастамасымен әкімге
сенімсіздік білдіру ... ... ... ... ... ... ... дауысымен Президент алдына немесе жоғары тұрған
әкімнің алдына тиісті әкімді қызметінен босату мәселесі ... ... ... ... туралы Конституциялық заңға сәйкес
мәслихаттардың өкілеттігі төрт жылдан бес жылға ұзартылды. Бұл – ... ... ... ... ... ... ... кез
келген жаңадан сайланған депутаттың қызметтің қыр-сырын білгенінше ... ... ... жәйт.
Ендігі кезекте Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік
басқару туралы Заңды Конституцияға енгізілген өзгерістер мен толықтыруларға
сәйкестендіру ... ... деп ... Осы ... ... ... органдардың қызметін жетілдіруге байланысты бірқатар
шаралар да ... ... деп ... ... ... органдар
және жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... ... ... ... ... мүмкіндіктер мен құқықтық құралдарға ие болуы керек.
Әсіресе, жергілікті өкілетті органдардың жергілікті ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару міндеттерін
атқаруына байланысты құзыреттерін нақтылау және олардың ... ... ... ... ... ... да қажет деп
ойлаймын.
Бүгінгі таңда мәслихаттардың жергілікті жерлердегі мәселелерін ... ... ... ... ... ... Осы орайда,
“Нұр Отан” ХДП-ның атқарып отырған қызметі ... 2007 ... 4 ... ... тыс ХІ ... ... ... тұғырнамасында партия
“Жергілікті мәселелер жергілікті жерде шешілуге тиіс!” деген ... ... Оған қоса ... ... барлық деңгейдегі мәслихаттарда
өзінің фракциясын құра ... ... ... ... ... ... ... ұмтылуда.
Ал Парламент Мәжілісіндегі “Нұр ... ... ... және азаматтық қоғам институттарымен ... ... ... ... мәслихаттардың қызметін дамыту мәселелері бойынша
ұсыныстар әзірлеумен айналысатын болады. Оның жұмысы еліміздегі ... ... ... ... байланысты пайдалы ұсыныстар алып
келеді деп үміттенеміз.
Сонымен бірге, еліміздегі жергілікті өкілетті органдардың қызметін одан
әрі жетілдіруге ... ... ... ... бірлестігі” республикалық қоғамдық бірлестігі де атсалысуы
тиіс деп ойлаймын. Жергілікті өкілетті органдардың депутаттарынан құралған
бұл үкіметтік емес ұйым ... ... ... ... ... ... ... қабілетті екендігіне күмәніміз жоқ.
Біздің ойымызша, Елбасымыз бастаған саяси өзгерістер – еліміздің алға
қарай ... ... жол ... серпінді, жасампаз реформалардың жалғасы.
Жергілікті өкілетті ... ... одан әрі ... ісін ... үшін ... ... демократиялық талпыныс деп түсіну қажет.
3.3 Орталық пен өңірлердің біркелкі дамуын қамтамасыз ететін
бюджетаралық қатынастарды ... ... ... ... ... кодексінде белгіленген
қағидаттардан және түсімдер мен ... ... ... ... ... ... әрі өзара қатынастардың
анықтығы мен ... ... ... , ... ... ... күшейтуге, сондай-ақ тиімді бюджет саясатын
жүргізуге бағытталған. ... ... ... ... трансферттер мен бюджеттік кредиттер арқылы, ал ... ... ... ... бұдан басқа, кірістерді бөлу
нормативтерімен ... ... ... ... мен ... жыл ... ... өз тиімділігін көрсетті.
Жергілікті атқарушы органдардың ... ... ... жалпы
сипаттағы трансферттерді ... ... ... ... салу ... ... қосатын үлесі өздерінің ... ... ... ... ... ... атқарушы
органдар 206,5 млрд. теңге сомасында қосымша кіріс ... ... ... деңгейі өсіп отыр және
республика бойынша ... ... 1 ... ... ... 2007 жылы - 77,1 мың ... ... бюджетаралық қатынастардың қолданыстағы жүйесі өңірлердің
бюджеттік ... ... ... ... ... ... алушылардың санын және өңірлердің шығындары
деңгейіндегі ... ... ... да ... ... бұл ... әуелетін ұлғайтуға ... алып ... жылы ... ... Үкіметінің 2007 ... ... №599 ... ... ... есептеу әдістемесі бекітілді. Әдістеменің негізгі мақсаты-
бюджет қаражаты есебінен ұсынылатын ... ... ... ... халықтың бірдей қол ... ету ... ... көлемін анықтауда қолданылатын ... ... ... дамуда өңірлерді ынталандыру, салық салынатын
базаны кеңейту және ... ... ... ... шешуде әкімдердің дербестігін арттыру;
- өңірде бюджеттік қызметтер ... сол ... ... ... ... ... өзгеруіне әсер ететін
факторларды ескеру ... ... ... ... басқа да факторлар) болып табылады.
Жаңа әдістеменің негізгі ұстанымы ... ... ... және ... ... ... ... топтар\кіші ... ... ... ... бар ... бюджеттердің ағымдағы
шығындардың болжамды көлемінің ... ... ... ... ... ... ... негізгі
түзетулер макроэкономикалық көрсеткіштердің болжамын өзгертуге, Ұлттық
қорға ... ... ... ... үшін ... түзетуге,
Мемлекет басшысының ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды талап ... ... ... бағытталып отыр.
Келесі орта мерзімді кезеңге арналған ... ... ... ... республика заңнамасына, оның ішінде
Еңбек және Салық кодекстеріне енгізілген ... ... ... ... нысаналы ... ... ... ... ... шығындар ескерілді.
Жалпы сипаттағы трансферттердің үш ... ... ... ... ... ... жедел реттеу ... ... ... болады.
Нысаналы даму трансферттері ... және ... ... ... немесе өңірлік бағдарламаларда
көзделген жергілікті ... ... ... ... ... ... білім беру мен
денсаулық сақтау, сумен ... ... ... ... ... теңестіру міндеттерімен ... ... ... іске ... ... іс-шараларды орындауға беріледі
Кесте-5. Қазақстан ... ... ... ... салықтық түсiмдердiң үлес салмағы
(мың
тенге)
|Атауы |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 ... ... |242,7 |279,4 |304,1 |393,0 |587,0 |746,9 ... ... Оның | | | | | | ... салықтық түсiмдер|178,1 |204,1 |215,6 |330,3 |524,1 |670,0 |
|Салық түсiмердiң |73,4 |73,0 |70,9 |84,0 |89,3 |90,2 ... ... | | | | | ... | | | | | | |
Е с к е р т п е: ... ... ... ... ... ... - Ақтөбе облыстық бюджетінен бюджеттік алулар
7% - ... ... ... ... ... 23%- ... облыстық
бюджетінен бюджеттік алулар
27% - Маңғыстау облыстық бюджетінен бюджеттік алулар
40%-Алматы қаласының бюджетінен бюджеттік алулар
Сурет-5. 2011 жылғы ... ... ... ... теңге*
*Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені – 1 (97), қаңтар 2011
жыл.
Тиісті бюджеттік бағдарланың әкімшісі ... ... ... органның, сондай-ақ орталық ... ... ... ... ... ... тиімділігі мен нәтижелілігін бақылауды ... ... ... ... ... ... қатынастарда субвенция мен
бюджеттік алымдар қағидасы қолданылады. Бұл ... ... ... жүйе ... еске ... ... жергілікті
атқарушы органдарының ... ... ... мен оларды
белгіленген мақсаттарды шешуге тиімді ... ... ... жоқ. 2011 ... ... ... алымдар
57,6 млрд теңге, ол 2010 жылға бекітілген бюджет көрсеткішінен 8,6 ... ... ... көп, субвенция – 80,5 млрд тең (20,7млрд ... 34,6% ... мен ... ... басқа, республикалық
бюджеттен ... ... ... ... ... ... Бұл
жағдайда бюджетаралық қатынастарды ары ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынас
механизмін келесі бағыттарды жетілдірген жөн деп ... ... және ... ... ... ... ресурстарының
жалпы көлемін анықтау;
- аймақтардың ең ... ... ... қамтамасыз ету
номативтерін ары қарай жетілдіру;
- жеке бюджеттік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік шығындарды басқару ... ... ... бюджетті қалыптастыру аясында әр ... ... ... ... бөлу өзекті мәселеге
арналып отыр.
Харықаралық Банк және Азия Даму ... ... ... мемлекеттермен саяси сұхбаттың ... ... ... ... ... ... сипатын ашатын техникалық
көмектер мен басқа да шаралар қарастырылған.
Өз кезегінде мемлекеттік ... ... ... ... көрсетеді. Экономикалық категория ретінде қоғамдық
өндірісті ... мен ... ... әртүрлі қажеттіліктерін
қанағаттандыру мақсатында қоғамдық өнімді бөлу, ... бөлу ... ... ... ... ... қатынастарды
көрсетеді.
Мәселен, Азия Даму ... ... ... менеджменті
концепциясына сай басқарудың келесі шараларын анықтайды:
- мемлекеттік инвистициялар бағдарламаларын қайта қарау;
- орта ... үш ... ... ... ... дайындау
және құру;
- қаржы және қаржыға қатысты заңдарды дайындау және ... ... ішкі ... ... ... ... ... есебі жүйесіне мәлімет базасын құруда алдыңғы
қатарлы технологияны енгізу және пайдалануды кеңейту.
Менеджменттік сектор ... ... ... мен олардың
нәтижелерін өткізуде келесі қаржылық және бюджеттік ... ... ... ... ... ... салаларына ресурстарды бөлу;
- ресурстарды тиімді бөлу.
Іс жүзіндегі ... сай ... ... ... өкілеттіктерінің нақты бөлінуі, ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қоғамдық ... ара ... ... ... ... ... - орталық пен өңірлердің біркелкі дамуын
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... белсенді
құралы болуы тиіс.[24]
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмыста жергілікті өзін-өзі басқарудың теориялық негіздері,
мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және ... ... ... қалыптасуы, жергілікті өзін-өзі басқарудағы бюджеттің ... ... ... ... көзқарастар жан-жақты сарапталып,
Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқару институтының қаржы-
экономикалық және ... ... ... шолу ... Сонымен
қатар зерттеу жұмысында жергілікті өзін-өзі басқаруды жетілдірудің негізгі
бағыттары, жергілікті өзін-өзі басқаруды реформалау сөз ... ... ... ... ... ... ... бюджетаралық қатынастарды
фактор ретінде қарастырылады.
Мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және ... ... ... ... ... ... ... ретінде көтерілуі қоғамдық
эволюцияның әсерінен деп санаймыз. Демек, ... ... жаңа даму ... Бұл ... кезеңі мемлекеттік басқаруды қайта қараумен байланысты.
Мемлекеттік басқару теориясына сәйкес ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару институты
өзінің өміршеңдігін дербес қаржы-бюджеттік қатынастары болған кезде ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарына қаржылық және басқадай мүмкіндік
береді. Демек, ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Өзін-өзі басқару – бұл басқару ұйымының өзіндік қызметтері; мемлекеттен
келетін қызметтердің бөлінуі; өзін-өзі басқару органдары; ... ... ... органдардың қызметке араласуға құқы жоқ, олар тек
шектен шықпауын қадағалайды.өзін-өзі ... әрі ... ... ... бір ... ... ... оқып – үйрену қажет.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдарын ... ... ... ... Қазақстанның саяси және ... ... ... ... ... ... ... процесіне
қатысуға, шенеуніктік озбырлықтың шектелуіне мүмкіндік беріп, көптеген
маңызды мәселелердің олардың ... ... ... ... ... ... шешілуіне қолдау жасайды.
Реформалау сондай-ақ басқарудың ... ... ... органдар мен мемлекет арасында тиімді бөлу ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алады, бірақ оның ұзақ уақытқа ... ... ... алып ... мүмкін. Ал ішкі саясатта тұрақтылықты
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... сияқты басқа да шараларды ... ... ... ... ... ... басқару бұл жоғары дамыған, күшті ... және оның ... ... ... ... шарты.
Жергілікті өзін-өзі басқару органдары өздерінің құзіреттерінің шегінде
сол аумақтағы тұрғылықты азаматтары үшін ... ... ... ... ... ... ... билігінің жоғарғы органы
ауыл халқының жиналысы болып табылады. Оның басты функциясы жергілікті өзін-
өзі басқару органдарын ... мен ... ... ... органдардың
басшылары мен мүшелерін сайлау арқылы кадрлық сұрақтарды шешеді. Халық
жиналысында 11 адамнан тұратын ... ... Бұл – ... ... ... және ... ... Кеңес мүшелерінен жергілікті өзін-
өзі басқарудың атқарушы органы – жетекші сайланады. ... ... ... ... ... ... басқарудың сайланбалы органдарына келесілер жатады:
1) аумақ халқының жиналысы;
2) жергілікті қауымдастық;
3) жергілікті қауымдастықтың кеңесі;
4) жетекші.
Жетекші кеңестің бақылауында бола ... ... ... жергілікті халыққа
коммуналдық және тағы басқа қызметтерді көрсету бойынша ... ... ... ... үшін ... ... ... ғылыми тұрғыдан дәлелденген модельдер:
1) «Кеңес-жүйе комитеттер» моделі;
2) «Басқарушы (орындаушы) комитет» моделі;
3) «Кеңес-менеджер» ... ... әкім ... моделі.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі біздің елімізге бұрынғы КСРО
мемлекетінен ... етіп ... Ол ... ... бұл ... реформалауға
бейімделмегендіктен, Қазақстанда әкімдер институты енгізіліп, ал жергілікті
өкілетті органдардың рөлін ... ... ... ... ... ... барлық билікті әкімдер иеленеді, ал ... ... ... ... ... Маслихаттардың
қабылдайтын шешімдерді тек қағаз жүзінде қалады және ... ... ... әсер ету мүмкіндіктері жоқ. Жергілікті ... ... ... ... ... бекітілмегендігі
салдарынан осы күнге дейін жүзеге асырылмай отыр.
Қазақстан ... ... ... мен қоғамдық өмірін
демократияландыру процесінің маңызды мәселелерінің бірі ... ... ... Бұл ... ... - ... ... басқару функцияларын жергілікті билік ... мен ... ... бөлу ... ... ... бұл ... реформалау халықаралық тәжірибені
қолдануды талап етеді. Қазақстан үшін Унитарлы Францияның ... ... ... ... ... тәжірибесін қолдану тиімді. 1982 жылғы
муниципалды реформаның ... ... ... басқару толығымен
жергілікті ұжымдар иелігіне берілді. Мемлекет көптеген әлеуметтік –
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің
тиімді қызмет етуі үшін 4 негізгі мәселені шешу қажет:
5. Жергілікті билік ... ... ... мен ... ... өзін -өзі ... экономикалық негізін және қаржыландыру
көздерін анықтау.
7. Ішкі құрылымды анықтау.
8. Қандай ... ... өзін -өзі ... ... ... ... ... ететіндігін анықтау.
Бүгінгі Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқарудың даму ... ... ... өткен төрт негізгі мәселелер біздің елімізде де
өзекті мәселелердің қатарында.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің Қазақстанда ... әсер ... ... бар. Соның ішінде келесілерді атап өткен жөн: Қазақстан
Республикасының қазіргі заңнамасы аумақтар мен жергілікті ... ... ... мен ... ... ... жауап бермейді. Қазақстан Республикасының Конституциясының 85-
бабы бойынша, тиісті аумақтардағы іс жағдайы үшін жергілікті ... ... ... ... ... табылады. Өйткені атқарушы орган
жалпымемлекеттік саясатты жүргізу үшін ... ... онда ... ... ... ... ... атқарылады. Басқаша айтқанда,
жергілікті өзін-өзі басқару органының функциялары ... ... ... ... құрылған жағдайда, олар шындығында биліктің өкілді
органдарымен жүзеге асырылады.
Қосымшалар
Қосымша-1. «Кеңес-жүйе ... ... ... ... ... ... өте |Кеңестің көп жағдайда саяси ... ... ... ... ... ... ... |
|кеңес/комитет мүшелері жергілікті |кету ықтималдағының жоғарылығы. ... ... ... | ... ... ... |әртүрлі комитеттердің ... ... ... ... ... |
|көзқарасты да. ... ... және |
| ... аз болатындығы. |
|Қоғамдық талаптар мен қажеттіліктерді|Не әкімшілік, не саяси билігі жоқ ... ... ... |әкімшілік басшысы позициясының ... ... ете алу ... ... ... Басқарушы (орындаушы) комитет моделі
|Артықшылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен өкілдердің |кеңес мүшелері өздерін нақты саяси |
|оперативтік ... ... аз ... етуден сырт қалғандай сезіне |
|тартылатындығы. ... ... ... ... ... ... ... комитет саяси көпшілік|
|көзқарастарды және партияларды ұсына |партиясының өкілдерінен құралса, ол |
|алады. ... ... ... айналуы әбден |
| ... ... ... мен ... | ... ... рольдің мейлінше| ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... көшбасшылығы атқарушы|
|жоғарылығы. Олар әрдайым өз ... ... ... ... ... ... сапа мен ... мүмкін. ... ... ... | ... ... ... Бір |Атқарушылық көшбасшылық әртүрлі ... ... ... мен ... насихаттай алмауы |
|оперативті басқарудың ... ... ... мүшелері мен шенеуніктердің |Кеңестер саясат жүргізуде тек |
|арасындағы қызметтік рольдің ... ғана ... ... алады. |
|дәл бөлінетіндігі. | ... ... әкім ... ... ... ... ... ... ... бар |Жауапкершілік жүгінің ауырлығы, көп |
| ... ... те ... да |
| ... ... ... ... |
| |өте ... ... биліктің, жауапкершіліктің |Билік тетіктерін бөлуде әкім (мер) |
|және үйлестіруші қызметтердің айқын |мен кеңес арасында дау шығуының ... ... ... ... ... ... ... және
жергілікті өзін-өзі басқару институтының қалыптасуы
| | ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| | | | ... ... ... |Сот | |
| ... | ... ... | ... органдар |орган | |
| | | |
| ... | |
| ... ... | |
| | | ... ... ... және ... | ... ... | |
| | | |
| ... | ... ... ішіндегі облыстық | |
|және қала ішіндегі ... | ... ... | | ... | | |
| | |
| | ... ... органдары | |

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанда жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін жетілдіру жолдары32 бет
ҚР-да жергілікті және өзін-өзі басқаруды жетілдіру жолдары33 бет
«Семей жолдары» ЖШС-тың жылдық жиынтық табысы30 бет
Биология пәні бойынша есеп шығарудың жолдары59 бет
Дислалия және оны түзету жолдары43 бет
Жылдық жиынтық табыс бойынша тәжірибелік есеп30 бет
Манихей жазба ескерткіштеріндегі есім сөз таптарының жасалуы70 бет
Тауарлы-материалды қорларды түгендеу және оларды есеп беруде ашып көрсету31 бет
Қазіргі электр байланысы11 бет
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь