Бухгалтерлік баланс және оны талдау әдістері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 4
1 БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНС ТУРАЛЫ ТҮСІНІК, ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ
ЖӘНЕ ЖАСАЛУ ЖОЛДАРЫ
1.1 Бухгалтрлік баланс қаржылық есептіліктің формасы негізінде
1.2 Бухгалтерлік баланс бабтарының жіктелуі және оған қойылатын талаптар
1.3 1 ХҚЕС сәйкес баланстың жасалуы мен ашылымдары

2 БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНС . КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНЫҢ НЕГІЗГІ АҚПАРАТ КӨЗІ
2.1 «НАР Медиа» ЖШС ның ұйымдастыру.техникалық сипаттамасы және есеп саясаты мен бухгалтерлік есебінің ұйымдастырылуы
2.2 Кәсіпорынның балансының құрамы мен құрылымы
2.3 Бухгалтерлік баланстың қаржылық есептің басқа формалармен өзара байланысы

3 «НАР Медиа» ЖШС ның БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСЫН ТАЛДАУ ӘДІСТЕРІ
3.1 Кәсіпорынның баланс өтімділігін талдлау
3.2 Кәсіпорын балансының төлем қабілеттілігін талдау
3.3 Балансты Халықаралық қаржылық есеп стандарттарына сәйкестендіру жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗМІ
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі әлемдік дағдарыстық қатынастар жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен, сондай-ақ олардың меншік иелері, жұмысшылары, коммерциялық серіктестер және де басқа контрагенттер алдында өзінің өндірістік – кәсіпкерлік қызметінің нәтижелері үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.
Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстармен қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Нарықтық экономика жағдайында қаржылық есеп шаруашылық субъектілерінің қызметі жөнінде қаржылық ақпараттардың жүйелендірілген бірден-бір көзіне, әр түрлі ұйымдық құқықтық нысандардағы шаруашылық субъектілерінің өзара негізгі байланысына және басқару шешімдерін қабылдауға қажетті аналитикалық есептердің ақпараттық базасына айналады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауда негізгі ақпарат көзі қызметін бухгалтерлік баланс атқарады.
Баланс – есепті жылдың басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттайды және маңызды қызметтер атқарады. Біріншіден, баланс меншік иелерін шаруашылық субъектісінің мүліктік жағдайымен таныстырады. Осы арқылы олар бұл субъекті нені иеленеді, материалдық құндылықтардың сандық және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада үшінші жақ алдындағы міндеттемелерін ақтай ала ма, соны білдіреді. Екіншіден, басшылар кәсіпорынның басқа ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз орны, таңдап алынған стратегиялық бағытының дұрыстығы туралы, ресурстарды пайдалану тиімділігінің салыстырмалы сипаты және кәсіпорынды басқару бойынша әр түрлі сұрақтарға шешімдер қабылдау туралы түсінік алады. Үшіншіден, баланстың мазмұны, оны ішкі қолданушылары сияқты сыртқы қлданушыларға да пайдалануға мүмкіндік береді.
Баланстың маңыздылығы соншалық, көп жағдайда қаржылық жағдайды талдауды баланстық талдау деп атайды. Бухгалтерлік баланс – қаржылық есептің негізгі түрі бола отырып, ол еспті кезеңдегі кәсіпорын мүлкінің құрамы мен құрылымын, ағымдағы активтердің айналымдылығы мен өтімділігін, меншік капитал мен міндеттемелердің қолда барын, төлем қабілеттілігін анықтауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорынның балансы жөнінде мәліметті толық және шынайы қалыптастыру бухгалтерлік есептің маңызды мақсаты, осыған орай,
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты - кәсіпорындағы бухгалтерлік балансты кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттауда бірден-бір қайнар көз ретінде қарастыру.
Қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай міндеттер орындалды:
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗМІ

1. Назарова В.Л. – «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» Алматы – Экономика 2005;
2. Кәулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жатаева А.А. «Қаржылық есеп» - Алматы: Экономика 2001 (108-124 бет);
3. Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) 1 «Қаржылық есеп беру»;
4. Радостовец В.К., Радостовец В.В. «Бухгалтерский учет на предприятии», Центраудит-Казахстан, – Алматы 2004;
5. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Ә.Т., Жұмағалиева Ж.Г., «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы, «Экономика» 2001 ж.
6. Қазақстан Республикасының 13 мамыр 2003 жылғы № 415 ІІ «Акционерлік қоғам туралы» заңы;
7. Назарбаев Н.А. Қазақстан Республикасы Президенттің 1 наурыз 2006 жылғы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында»
8. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 24.12.01. №1676 « Салық салынатын табысты анықтаған кезде есептен шығарылуға тиіс іс-сапар шығындарыгның нормалары туралы» Қаулысы;
9. Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) 39 «Қаржылық құралдар: мойындау және бағалау»;
10. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 24.12.01 жылғы №1677 «ҚР-ң аумағынан тыс іс-сапарда болған уақыт үшін салық салынатын табысты анықтаған кезде есептен шығарылатын, төленетін күндік және өкілдік шығындардың нормаларын бекіту туралы» Қаулысы;
11. Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есебінің типтік шоттар жоспары (12.10.2004 жылғы № 438 Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп бойынша Ұлттық комиссиясының жарғысымен жасалынған өзгертулер мен толықтырулар);
12. Қазақстан Республикасының 28 ақпан 2007 жылғы № 234-ІІІ «Бухгалтерлік есеп туралы» заңы, 10 желтоқсан 2008 жылғы өзгерістер мен толықтырулар;
13. Кәулімжаев Қ.К., Н.А. Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері». Алматы: Экономика 2006 (140-173 бет);
14. Бабаев Ю.А., Петров А.Н. «Бухгалтерский учет и контроль дебиторской и кредиторской задолжности» Москва 2005 (5-9, 233-235 бет);
15. Абдыманапов А.С, С. Раимов «Принципы бухгалтерского учета и финансовой отчетности» // Оқу құралы, БИКО – Алматы, 2005;
16. Бакаев А. С. «Нормативное обеспечение бухгалтерского учета» –М.: Международный центр финансово-экономического развития, 2000;
17. Борисов Е.Ф. «Экономическая теория», // 3-ші басылым, өзгерт. және толықт., М: 2005;
18. Қазақстан Республикасының Үкіметінің Қаулысымен 22.09.00 №1428 бекітілген «Мемлекеттік бюджетпен қамтамасыз етілетін, мемлекеттік мекемелердің қызметкерлеріне Қазақстан Республикасы бойынша қызметтік іс-сапарлар туралы» Ережесі;
19. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодекс - Алматы: ЮРИСТ, 2008.
20. Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) 8 «Табыс»
21. Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) 32 «Қаржылық құралдар: ақпаратты ашу және ұсыну»;
22. Глушкова Н.Е «Бухгалтерский учет на предприятии» - Алматы, 2005;
23. Глушкова Н.Е «Бухгалтерский учет в условиях рынка» - Алматы, 2001;
24. Салина А.П. «Принципы бухгалтерского учета» // Оқу құралы, «Экономика» – Алматы, 2003;
25. Қазақстан Республикасының 20 қараша 1998 жылғы № 304-І «Аудиторлық
қызмет туралы» заңы, 20 ақпан 2010 жылғы № 138-IV өзгерістер мен толықтырулар;
26. Сейткасымова Г.С. «Банковское дело» // Оқу құралы, Алматы:2000;
27. «Бюллетень бухгалтера №15», апрель – 2008 г.
28. «Путеводитель бухгалтера №1» Алматы-2008г. «Центральный дом бухгалтера»
29. Абленов Д.О «Основы Аудита» // Оқу құралы, «Экономика» - Алматы, 2003;
30. Ажибаев З.Н «Аудит» // Оқу құралы, «Экономика», -Алматы: 2004;
31. Назарбаев Н.А. Қазақстан Республикасы Президенттің 7 қаңтар 2008 жылғы «Өркендеу жолында» халыққа жолдауы;
32. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет» //Оқу құралы – Алматы:,2005;
33. «Бюллетень бухгалтера №46», ноябрь– 2008 г.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |4 |
|1 ... ... ... ТҮСІНІК, ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ | |
| ... ... ... | ... ... ... есептіліктің формасы негізінде | |
|1.2|Бухгалтерлік баланс ... ... және оған ... | |
| ... | ... ХҚЕС ... ... ... мен ашылымдары | |
| | | |
|2 ... ... - ... ... ... негізгі | |
| |ақпарат кӨзі | ... ... ЖШС ның ... сипаттамасы және | |
| |есеп саясаты мен ... ... ... | ... ... құрамы мен құрылымы | ... ... ... есептің басқа формалармен өзара | |
| |байланысы | |
| | | |
|3 ... ... ЖШС ның ... ... ... ӘДІСТЕРІ | ... ... ... ... | ... ... төлем қабілеттілігін талдау | ... ... ... есеп ... ... | |
| ... | ... | ... ... ... | ... | ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың маңызы өте зор. Бұл
кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен, сондай-ақ олардың ... ... ... ... және де ... ... ... өндірістік – кәсіпкерлік қызметінің нәтижелері үшін ... ... ... ... жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі
қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... өтеуі үшін қаржы ресурстармен
қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Нарықтық экономика жағдайында қаржылық есеп шаруашылық субъектілерінің
қызметі жөнінде қаржылық ақпараттардың ... ... ... түрлі ұйымдық құқықтық нысандардағы шаруашылық субъектілерінің ... ... және ... шешімдерін қабылдауға қажетті аналитикалық
есептердің ақпараттық базасына айналады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауда негізгі ақпарат көзі ... ... ...... жылдың басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржылық
жағдайын сипаттайды және ... ... ... ... баланс
меншік иелерін шаруашылық субъектісінің мүліктік жағдайымен таныстырады.
Осы арқылы олар бұл ... нені ... ... құндылықтардың
сандық және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын ... ... ... ... ... ақтай ала ма, соны білдіреді. Екіншіден, басшылар
кәсіпорынның басқа ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз орны, ... ... ... ... ... ... пайдалану
тиімділігінің салыстырмалы сипаты және кәсіпорынды басқару бойынша әр түрлі
сұрақтарға ... ... ... ... ... Үшіншіден, баланстың
мазмұны, оны ішкі қолданушылары сияқты сыртқы қлданушыларға да пайдалануға
мүмкіндік береді.
Баланстың маңыздылығы соншалық, көп ... ... ... ... ... деп ... Бухгалтерлік баланс – қаржылық есептің негізгі
түрі бола отырып, ол еспті кезеңдегі кәсіпорын ... ... ... ... ... ... мен өтімділігін, меншік
капитал мен міндеттемелердің қолда ... ... ... ... ... ... ... мәліметті толық және
шынайы қалыптастыру бухгалтерлік есептің маңызды ... ... ... ... ... - кәсіпорындағы бухгалтерлік
балансты кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттауда бірден-бір ... ... ... мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай міндеттер орындалды:
- халықаралық тәжрибедегі баланыс құрастырудың негізгі принциптері
және республикада ... ... ... ... кәсіпорындарда баланс әдістерінің негізгі теориялық-методологиялық
және практикалық аспектілері, сонымен қатар оларды жедел бақылауы,
баланстың негізгі түрлерін ... ... ... бойынша
ұсыныстар өңделді;
- баланс құруды ұйымдастыру мен ұйым ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты ... ... ... ... ... ... баға беру және оның есеп беру мерзіміндегі
өзгерісі;
- активтер мен олардың ... ... ... ... таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
- айналым капиталының көлемін, оның өсуін және ағымдағы
міндеттемелермен арақатынасын ... ... ... және оның міндеттемелерінің құрылымын
зерттеу;
- баланс өтімділігін, төлем қабілеттілігінің абсалюттік ... ... ... ... ... ... ықтималдылығын анықтау.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Қазіргі кезеңдегі
кәсіпорындардың бухгалтерлік ... ... ... есеп ... ... ... отандық авторлардың жұмыстарында көрініс
тапты: В.К. Радостовец, С.С. ... К.Ш. ... К.К. ... Ержанов, Ф.С. Сейдахметова, Ж.С. ... Ф.С. ... ... А.А. ... К.Т. ... және тағы ... бухгалтерлік баланс құрастырудың бухгалтерлік есеп пен
есептілікке әсері ... ... ... ... ... ... Шеремет, М.И. Баканов, П.С. Безрукий, Н.Г. Волков, Е.М. ... ... В.Э. ... В.Г. ... Н.В. ... И.Р. Конвалова,
Р.И. Божков, Н.Р. Иванникова, В.Э. ... Э.С. ... М. Ф. ... М.Р. ... М.X.Б. ... К. ... ... Р.Энтони және
басқалардың еңбектерінде
Зерттеу объектісі ретінде «НАР ... ЖШСы ... ... орындау
барысында экономикалық талдаудың әдістері, индекстік талдау әдістері
қолданылған.
Жұмыстың теориялық және методологиялық негізі ... ... есеп пен ... ... ... және шетелдік ғалымдардың
теориялық тұжырымдамалары мен ... ... ... ... ... ... ... түрлі тәсілдері, әлем елдерінің
бухгалтерлік ... ... және ... ... ... ... бухгалтерлік ұйымдардың әдістемелік материалдары мен
ұсыныстары, Қазақстан Республикасының нормативтік ... ... ... ... ... ... Республикасының Қаржы
министрлігінің, Статистика агенттігінің ақпараттық мәліметтері, Қазақстан
Республикасы ... және ... ... қорғау министрлігінің, заңдық
және ... ... ... және ... ... ... нақты мәліметтері және ... да ... ... ... ... бухгалтерлік есептің негізгі
атқаратын қызметінің, функциясының бірі – пайдаланушыларға кәсіпорынның
мүлік және ... ... ... ақпараттың мәліметтерін уақытылы
жеткізіп беріп отыратын бухгалтерлік баланысты талқылау және ... ... ... ... тәжірибелік маңыздылығы басқару есебі ... және ... ... ... ету үшін ... экономикасы
дамыған елдер кәсіпорындарының ... ... ... ... баланс әдістері, оларды жеткізу мен
орналастыруы ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетумен айналысатын кәсіпорындардың қызметін жүргізуде
қолдануға мүмкін. Жұмыстың жетілдіру жолдарын ... ... ... ... өтімділігін талдау мен бақылау барысында жүзеге
асыруға ... ... мен ... Дипломдық жұмыс кіріспе, үш бөлім, қорытынды
мен ұсыныстар, қолданылған әдебиеттер тізімі және қосымшалардан тұрады.
Бірінші бөлімде ... ... ... туралы түсінік, оның
түрлері, жасалу жолдары бухгалтрлік баланс қаржылық есептіліктің формасы
негізінде ... ... ... ... және оған ... және 1 ХҚЕС сәйкес баланстың жасалуы мен ашылымдары ... ... ... ... - ... ... ... ақпарат көзі деп аталып онда»НАР Медиа» ЖШС ның ... ... және есеп ... мен ... есебінің
ұйымдастырылуы, және есеп саясаты мен бухгалтерлік есебінің жүргізілуі.
Кәсіпорынның балансының құрамы мен ... және ... ... ... ... ... ... байланысы»НАР Медиа» ЖШС ... ... ... ашып ... ... ... баланс өтімділігін талдлау, кәсіпорын
балансының төлем ... ... ... ... ... ... сәйкестендіру жолдары қарастырылған.
Дипломдық жұмыс 69 бет комьютерлік мәтінде басылып, 15 - ... ... 5- ... ... ... әдебиеттер тізімі 31
атаулардан тұрады.
1 БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНС ТУРАЛЫ ТҮСІНІК, ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... формасы негізінде
Бухгалтерлік есептің негізгі атқаратын қызметінің, функциясының бірі –
пайдаланушыларға кәсіпорынның ... және ... ... ... ақпараттың
мәліметтерін уақытылы жеткізіп беріп отыру. Осындай ... ... ... көзі – ... баланс. Бухгалтерлік баланысты
талқыламай тұрып біз өз кезегінде баланс сөзін талдап ... ... ... ... ... Бұл сөз ... ... аударылғанда «таразы»
немесе «тепе-тең» деген мағынаны білдіреді. Сырт ... ... ... ... ... және ... деп ... екі
бөлімді кесте болып табылады. Оның сол жағында, яғни активінде кәсіпорынның
қаржылары, заттай және ақшалай шығындары көрсетілсе, оң ... ... ... ... ... ... Баймұханова мен Ә.Ж. Балапанованың айтуы бойынша: бухгалтерлік
баланс кәсіпорынның мүлкін ақшалай бағамен белгілі бір ... екі ... және ... ... және ... ... болу ... бойынша
жалпылай көрсетудің әдісі болып табылады.
Ә.Әбдіманаповтың бұл ... ... ... ... ... ... ... туындайды. Баланс қорытынды есеп жасаудың ең
негізгі ... ... ... ... ... ... ... анықтамасы бройынша
былай: Баланс – белгілі бір сәттегі суъектінің ... ... ... ... ... ... қорыту мен экономкалық топтастыру
тәсілі. Бұл – ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық құралдарын, олардың пайда болып, қалыптасу көздерін
салыстыру және есеп ... ... ... ... ... асыру
үшін қажет [1, 15 бет].
Қ.К. Кеулімжаевтің сипаттамасы бойынша: ... ... ... ... ... белгілі бір мерзімге бір ... ... ... ... теңестіріліп екі жақты ... ... ... деп ... [2, 21 ... есеп стандартына сәйкес бухгалтерлік баланстың актив бөлімінде
кәсіпорынның өзіне тиесілі, яғни қолда бар мүліктері қарастырылады. ... ... ... ғана ... ... табыс таба алатындықтан бұл
мүліктерді кәсіпорынның әлеуетті табыстары ретінде таниды. Ал баластың
пассиві деп аталатын бөлімінде кәсіпорынның қорлану ... ... ... ... ... қорлану көздері меншікті капитал және
таратылған (сырттан немесе басқа жақтан алынған, қарастырылған) капитал ... ... ... ... ... дегеніміз кәсіпорынның
міндеттемелері, яғни кредиторлық берешек борыштары болып табылады.
Кредиторлар ... ... ... ... Егер кәсіпорын өз
кредиторларының алдындағы қарызын уақытылы төлей алмаған жағдайда, ... ... сату ... ... ... ... ете алады.
Кәсіпорынның меншікті капиталы инвесторлардың мүдделігін танытады және ... ... ... ... ... тастағандағы қалдық
сомаға тең болады [3, 19 бет].
Инвестордың кредитордан айырмашылығы - өз алашағын алу үшін жанталасатын
болса, ал ... ... ... ... ... ... ... тастағандағы қалдық соммаға, яғни меншікті
капиталға ие және де кәсіпорынның қожайыны болып табылада. Осы
айтылғандарды қорытындылай ... ... ... активтері инвесторлар мен
кредиторлардың меншігі екендігін аңғаруға болады. Сондықтан бухгалтерлік
баланстағы мына теңдіктің әрдайым тең болатындығы ... ... ... кейбір шет елдерде келесі түрде көрсетеді:
Актив-міндеттеме=меншікті капитал
Әдетте кәсіпорынның бухгалтерлік балансы есеп беретін уақытқа қарай
негізделіп, айдың, тоқсанның, жылдың басына ... ... ... ұзақ ... ... және ағымдағы активтер деп аталатын екі
тараудан тұрады. Ұзақ ... ... ... ... емес ... негізгі құралдары, ұзақ мерзімді қаржы салымы
(инвестициялар), ұзақ мерзімді дебиторлық борыштары жатқызылады. Ал
ағымдағы активтер тарауында ұйымның ... ... ... ... ... ... ... мерзімді дебиторлық борыштары,
қысқа мерзімді қаржы салымы, алдағы ... ... ... және ... ... активтері қарастырылады.
Бухгалтерлік баланстың пассив бөлімі үш тараудан тұрады. Оның бірі меншікті
капитал деп ... онда ... ... ... резервтік қоры,
бөлінбеген пайдасы немесе жабылмаған зияны көрсетіледі. ... ... және ... ... тиісінше ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді
міндеттемелер деп аталады. Ұзақ мерзімді міндеттемелер қатарына
кәсіпорынның ұзақ уақытқа алған ... мен ... ... ... ... ... ұйымның алдағы кезеңдерінің табыстары,
бюджетке қарызы, бюджеттен тыс ... ... ... ... ... мен ... ... бойынша
қарызы, зейнетақы қорларына қарызы және басқа да кредиторлық борыштары
көрсетіледі. Төменде баланс құрылымы кесте ... ... [22, 45 ... ... ... қолдану барысына қарай бухгалтерлік баланс әр түрлі
болып келеді. Кәсіпорынның жаңадан құрылған уақытында жасалған
бухгалтерлік баланс кіріспе баланс деп ... ... ... ... ... алдындағы жарғылық капиталы көрсетіледі. Бұл баланстағы
негізгі көрсеткіштер кәсіпорын иелерінің, яғни құрылтайшыларының,
акционерлерінің осы ұйымды жаңадан құру уақытындағы ... ... ... ... ... көп ... кіріспе баланста кәсіпорынның
меншікті капиталы мен активтері тең болуы ықтимал.
Актив=меншікті капитал
Бұл ... егер ... ... барысында ешқандай жеке немесе заңды
тұлғалардың алдында міндетті, яғни ... ... ... тура болып
есептеледі. Үлгі қосымша А- да берілген.
Үлгіде көрсетілгендей баланс бес бөлімнен тұрады
1бөлім-Ағымдағы активтер (бір ... ... ... - ... ... МЕА,НҚ және т.б.
3бөлім-Қысқамерзімді міндеттемелер (бір жылдан кем)
4 бөлім - Ұзақмерзімді міндеттемлер (бір ... ... ... бөлімдерге топтастыру экономикалық белгі ... ... Есеп ... негізгі үлгісі болып бухгалтерлік баланс
саналады. Оны жасауға дейін есеп регистріндегі барлық синтетикалық шоттар
бойынша қалдық пен айналым аналитикалық есеп мәліметтерімен салыстырылады.
Жылдың ... және ... ... ... ... үшін ... бекітілген баланс баптарының номеклатурасы жыл аяғындағы
бекітілген баланс номеклатурасымен және бөлім ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
қаржылық жағдайы талданады [4, 54 бет]..
Кәсіпорындағы бухгалтерлік баланс жүйесіндегі ақпараттар негізінен меншік
иелері мен менеджерлер, ... ... ... ... салымшы
инвесторлар, банктер мен салық және қаржы оргондар үшін аса қажет.
Баланс көрсеткіштері бойынша кәсіпорын өзі ... ... ... ... да анықталуы қажет. Яғни кәсіпорын үшінші жақтың:
акционерлер, инвесторлар мен несиелендірушілер, сатып ... мен ... ... ... ... орындап, қатысушы жақтардың
қаржылық жағдайына нұсқан келтірмейтін жағдайда болуы керек.
Нарықтық қатынастар ... ... ... жасаушы кәсіпорын өзінің
меншікті капиталының қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, мұның көлемін
жылдан – жылға көбейтіп, материалдық және ақшалай ... ... ... ... Мұндай мақсаттарды тиімді жолдармен шешу үшін,
әрине баланс көрсеткіштеріне жүгіну қажеттілігі туындайды. Негізгі мақсат –
кез ... ... ... ... ... ... ... жұмсап,
таза пайдамен қызмет атқаруы керек. Талапқа сай тура және ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметі процестерін толығымен
қамтиды;
- кәсіпорынның шаруашылық құбылыстарын топтастырады;
- шаруашылық құбылыстары мен процестері арасындағы байланысты
зерттеп, шоттардың дұрыс қолданғандығын тексеріп, ...... мен ақша ... ... ... қаржы жағдайы – ресурстардың қолда барын, орналастырылуын
және пайдаланылуын, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын, баланстың
өтімділігін көрсғететін көрсеткіштер жүйесімен ... ... ... 71 бет].
Бухгалтерлік баланс ұйымдардың қаржылық жағдайын белгілі бір
кезеңге қарай жинақтап ... ...... ... ... капитал және міндеттемелер өрісінде болған өзгеріс көрсеткіштерді
экономикалық маңызына қарай белгілі бір мерзімге топтастырып, ақшалай
өлшеммен өлшеуді айтады.
Бұл анықтамада:
1) баланс;
2) үлгі;
3) пайдаланушылардың ... ... ... ... бір ... ... ... деген сияқты элементтер қатысады.
Үлгі – баланс мәліметтерін пайдаланушылардың ... сай, ... ... мен ... капиталының, міндеттемелерінің жағдайы мен
бұлардың қозғалысын жинақтап көрсетуші қағаз. Баланстық үлгі ... ... ... туындаған. Бұл үлгіге жазылған жазулар
ұйымның қаржылық жағдайын көрсетеді. Баланстық үлгі ... ... ... ... ... баптары деп аталынады. Балансты
тек үлгі қағаз ретінде ғана ... ... өзі ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп объектілерінен
туындайтын жалпы есеп жүйесінің маңызды категориясы екендігін білген жөн.
Пайдаланушылардың мүддесі. Баланс көрсеткіштеріндегі сомаларды оқып отырып,
әрбір пайдаланушылар өз миақсатын ... ... ... ... ... жазылған сомалардың дұрыстығын тексереді. Бұдан
баланстың теңдігі – активтер мен пассивтер сомалардың дәлдігі туындайды.
Несиелендірушілер ұйымның ... ... ... біліп отырғысы келеді.
Яғни ұйымның мүліктік жағдайы бухгалтерлік балансқа жазылуы керек. Сонымен
қатар ұйым ... мен ... таза ... ... ... ... ... жыл ішіндегі ұйымның қаржы қорытындысын шығару үшін капитал
қозғалысы ... де ... ... ... ... ... үшін барлық ұйымдар декларация жасап тапсырады. Декларация
көрсеткіштері мен баланс көрсеткіштері арасында сәйкестік болуы шарт.
Баланс баптары салықтың белгілі бір түріне ... ... ... ... ... ... көлемі салық салынатын көлеммен бірдей болуы
міндет [6, 75 бет].
Осы бөлімді қорыта келе жасаған ... ... ... ... ... ... әр ... көздерден қалыптасады. Сондықтан
баланстың әрбір баптары арқылы ұйымдардың қаржы – шаруашылық қызметін
бағалап, талдау ... ... ... ... ... біз ... ... баланс бабтарының жіктелуі және
оған қойылатын талаптары қарасттырамыз.
1.2 Бухгалтерлік баланс бабтарының ... және оған ... бабы ... ... ... ... ... табылады.
Баланстың біртектес баптары топтарға біріктіріледі, он ... ... ... ... ... ... ХҚЕС №1 (Стандартына)
“Бухгалтерлік баланс және қаржылық есептерді негізгі ... 13 ... ж. №3 ... ... есеп ... ұлттық комиссияның қаулысымен
бекітілген стандартқа сәйкес келесіндей принциптер енгізілген.
- баланстың актив баптары үшін-активтердің әрекет ету мерзімі;
- баланстың пассив ... ... ... ... ... ... ... [24, 38 бет].
Шаруашылық субъектінің балансы келесіндей бөлімдермен көрсетілген актив:
1) ағымдағы активтер. Ашылуға тиіс мына ... ... ... ... тәуелсіз түрде тауарлық - материалдық қардлар; бір жыл ... ... ... ... ... ... ақша ... қысқа
мерзімді қаржылыө инвестициялар: бір жыл ... ... ... ... ... сатып алу үшін аванстық төлемдер; алынуға
тиісті жаттар; алынған вексельдер; негізгі ... ... пен ... ... ... ішкі ... операциялар нәтижесінде
пайда болған дебиторлық қарыз, басқа да дебиторлық қарыз.
2) ұзақ мерзімді активтер: негізгі құралдар, яғни жер, ... ... ... ... мен жабдықтар, көлік құралдары, жіктеуге сәйкес
негізгі құралдардың басқа да түрлері; жинақталған тозуы, ... ... ... емес ... ... кезеңі, әдісі және есеп беру
кезеңіндегі есептен ... ... ... ... патенттер, тауар
белгілері және т.б.
- ұзақ мерзімі инвестициялар: еншілес серіктестіктерге ... ... ... инвестициялар; басқа ивнестициялар егер олардың
(бастапқы ... ... ... өзгеше болса, ағымдағы құны көрсетіле
отырып.
- ұзақ мерзімі дебиторлық қарыз: ... ... ... ... ... ... ... пен оның еншілес серіктестіктері
арасындағы ішкі топтық ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің дебиторлық қары; басқа да
дебиторлық қарыздар;
-алдағы кезең шығындары [19, 67 ... және ... ... ... ... ... несие және овердрафт; ұзақ
мерзімді несиелердің ағымдағы бөлігі, кредиторлық қарыз (төленуге тиіс
шоттар және ... ... ... ... ... ... тиісті дивиденттер басқа да кредиторлық қарыздар), төленуге тиіс
есептелінген шығындар, алдағы кезеңдердің табыстары және басқалады;
2) ұзақ ... ... ... етілген несиелер, қамтамасыз
етілмеген несиелер, негізгі шаруашылық серіктестік пен оның ... ... ... ... ... ... меншікті капитал: жарғылық капитал, қосымша төлеген капитал,
қосымша төленбеген ... ( ... ... инвестицияларды қайта
бағалау сомалары), резервтік капитал, бөлінбеген табыс (зиян).
Осы көрсетілген бухгалтерлік баланстың активі мен пассивін орналастыру
тәртібі (кәсіп) барлық меншік ... ... және ... үшін ... ... ... баланстың жалпы
валютасында баптардың үлес салмақтарында байқалуы мүмкін. Өнеркәсіптік
өндірістік ... ... ... үлес ... ... ... және
«Шикізат пен материалдар» алады; ауыл шаруашылық кәсіпорындарында – «Жер»,
«Аяқталмаған өндіріс», сауда ұйымдарында «Тауарлар» бабы алады.
Бухгалтерлік баланс өзінің экономикалық ... ... ... құралдарының және олардың қалыптасу қайнар көздерінің ... ... бір ... есеп ... ... ... бірі ... Ол бір айдың, бір кварталдың, жартыжылдың, бір жылдың жиындық
мәліметтерін бейнелейді [7, 69 ... ... ... ілгеріде айтылғандай белгілі бір уақытқа, яғни
айдың, тоқсанның немесе жылдың басына жасалынады. Осыған сәйкес
кәсіпорынның өз қызметі барысында әрбір ... есеп ... ... ... ... ... баланс болып есептеледі.
Кез келген кәсіпорында күнделікті жұмыс істеліп, қызмет атқарылып
отыратындығы белгілі. Осы операциялардың орындалуы ұйымның бухгалтнрлік
балансының баптарына ... әсер ... ... ... ... ... орындалатын операцияларға сәйкес баланс баптарындағы сома өзгеріске
ұшырап отырады. Бірақ бухгалтерлік баланстың актив пен пассив баптарының
теңдігі әрдайым ... ... ... ... ... ... ... жаңадан баланс жасалмайтындығы белгілі және ол мүмкін
емес. Себебі ұйымщда бір ... ... ... операция орындалуы мүмкін.
Тіпті әрбір операция түгіл, күн сайын кәсіпорынның бухгалтерлік балансын
жасап тұру ... ... көп ... қажет етеді. Сонымен қатар баланста
күнделікті немесе әрбір орындалған операциядан кейін жасап отыру тиімсіз
және қажет те ... Міне осы ... ... бухгалтерлік балансы
белгілі бір уақытқа, яғни есеп беретін кезеңге қарай жасалып отырады. ... ... ... баптарының сомасына әсер ететін шаруашылық
операцияларын төрт түрге бөліп қарастырады [32, 82 бет].
Бірінші түріне жатқызылатын шаруашылық операциялары бухгалтерлік баланстың
тек қана ... ... әсер ... Бұл ... ... ... бір бап
қандай да бір сомаға азайса, екінші бап тура сол сомаға артып отырады. Ал
активтің ... ... мен ... ... ешқандай өзгермейді.
Екінші түріне жатқызылатын шаруашылық операциялары бухгалтерлік баланстың
тек қана ... ... әсер ... Актив бөлімінде өзгеріс болмайды. Бұл
жағдайда пассив бөліміндегі бір бап қандай да бір ... ... ... ... сол ... ... Ал ... жалпы сомасы мен баланстың сомасы
ешқандай өзгермейді.
Үшінші түріне жатқызылатын операциялардың ... ... екі ... бұл ... ... баланстың активі мен пассиві бірдей
сомаға артады. Яғни бұл жағдайда операция ... ... ... баптың да сомасы осындай сомаға артады.
Баланс баптарының сомасына әсер ететін шаруашылық операцияларының төртінші
түрі үшінші түріне жатқызылатын ... ... ... ... ... да баланстың актив және пассив жағындағы баптары бір ... ... ... ...... ... жататын операциялар
барысында баланс сомасы белгілі бір сомаға көбейсе, төртінші түрге жататын
операциялар әсерінен ... пен ... ... ... ... ... ... сомаға кемиді.
Бухгалтерлік баланс өзінің жасалу уақытына және ... ... әр ... ... ... ... жаңадан құрылған
уақытында жасалынған бухгалтерлік балансы ... ... деп ... ... ... қызметін бастар алдындағы жарғалық капиталы
көрсетіледі. Бұл баланстағы негізгі ... ... ... ... ... осы ұйымды жаңадан құру
уақытындағы ақшалай немесе заттай ... ... ... ... кіріспе баланста кәсіпорынның ... ... ... тең ... ... капитал
Бұл теңдік егер кәсіпорын ... ... ... ... ... ... алдында міндетті, яғни қарыз болмаған
жағдайда тура ... ... ... ... ... ... белгілі бір
уақытқа, яғни айдың, тоқсанның немесе ... ... ... орай ... өз ... ... ... белгіленген есеп
беретін уақыттағы (айдың, тоқсанның ... ... ... баланысты ағымдағы бухгалтерлік баланс болып есептеледі.
Кәсіпорынның жойылу баланысы осы ұйым өз қызметінің ... ... ... ... Осы аталған жойылу балансының өзі ... ... ... ... ... ... есеп және ... даярлауда көп еңбек сіңіріп жүрген белгілі ғалым Әбдіғали
Әбдіманапов ... ... есеп ... және қағидалары» атты
еңбегінде екі түрге бөледі және оның бірі ... ... ал ... ... жабылғандығын ... ... деп ... ... ... қатар Ресей ғалымдары л.А.
Крятова мен Х.Х. Эргашев өздерінің ... есеп ... ... атты еңбегінде жойылу балансы үш кезеңнен ... ... ... кәсіпорынн,ың жабылуы алдында, екіншісі жабылуы
барысында, ал ... осы ... ... ... кейін
жасалынады деп атап өткен. Жалпы, бұл айтылғандарды ... ... ... ... ... ал ... қате деп ... Бұдан шығатын қорытынды жоғарыда аты аталған ... ... да ... ... ... ... Себебі кәсіпорынның
жойылу балансының ... яғни оның ... ... ... ... ... ... байланысты. Егер кәсіпорынның
таратылуы, яғни жабылуы ұзақ ... ... ... ... саны да ... ... және қажеттілігіне қарай арта
түсуі мүмкін [13, 32 бет].
Бұлардан ... да ... ... ... түрлері
көрсетуге болады.
Баланс – брутто – реттеуші ... ... ... ... іс ... ... ... анықтауда б. ж-қ байланысы бар басқа
баптар сомаларынан алынып тастады шегеріледі. реттеуші баптарға ... ... ... емес ... ... сын ... болады.
Баланс – нетто – (немесе тазартылған баланс) бұл ... ... ... Бұл ... ... к/о-ң ... жасдайын талдауда тиімді.
Мұндай баланстың мәліметтерік/о иелігіндегі шаруашылық қаржылардың нақты
сомасын сипаттайды.
Бөлуші баланс - ... ... ... кәсіпорындардың жеке
к/орға құрылымдық бөлімдерге немесе бір кәсіпорынға бөлінуі ... ... ... ... ... және ... баланстар құру
тәжірибесі жүзеге асырылады.
Ішкі балансты кәсіпорынның оның «НАР Медиа» ЖШСдың, құрылдық бөлім
қызметін ... ... ... басқару және бақылау үшін қолданады.
Сыртқы баланс сыртқы пайдаланушылар үшін жасалады. Ол ... үшін ең ... ... ... ... қайнар көзі болып
табылады. Мұндай баланстың мазмұны, құрылымы, ... ... ... сол ... ... ... субъекттинің есеп
саясатмен және пайдаланушының ... ... ... және ... ... ... қол ... көрсетеді,
бұқаралық ақпарат құралдарына, арнауы анықтамаларға жариялайды.
Мамандандырылған баланс нақты пайдаланушылар тобы үшін жасайды,
мысалы. инвесторлар үшін. Оны ... ... ... қандай да бір
бөлігін жан-жақты ашып көрсету. Мұндай баланс ішкі, сондай-ақ сыртқы болуы
мүмкін.
Соныман зерттелген әртүрлі ғалымдардың ... ... ... ... ... баланс бойынша келтірілген ғылыми
зерттеулер ... ... ... ... және ... ... қаржылық есеп ... ... және ... ... ... құрастыру әдістеріне сәйкес жүргізіледі
деп қорытындылауға ... Ал ... ... ... 1 ХҚЕС сәйкес
баланстың жасалуы мен ашылымдары қарастырылған.
1.3 1 ХҚЕС ... ... ... мен ашылымдары
Баланс компанияның қаржылық есептілігінің ... ... ... ... ... ... нақты бір кезеңде айқындау, яғни
есепті жылдың соңында ашу, ... ... ... ... ... ... басында мінездейді. Тарихи көз қарастар бойынша қаржылық
есептілік баланс негізінде құрастырылған.
Баланс 60-шы жылдары ... ... ... ... ... ... ... кірістері мен шығындары туралы есебіне
назар аудара бастады. Үлгермелі компаниялар өздерінің жоғары дамуын көрсете
алу қажеттілігі ... [31, 64 ... ... ... өте ... мерзімде үлкен
табыс алып келуі қызықтырды 70-ші жылдардағы инфляциямен ... ... ... ... ... жағдайдың қиындығынан
балансқа қызығушылық қайта ... - ші ... ... шешім отандық тәжірибеде үлкен ауқымды орын
алды.
Кіріспен ... ... ... ауысу, компания оның қаржылық
тұжырымдамаларында өзгерістер болды. Яғни, алғашында ... ... ... ендігінде капиталды ұстануға назар аударылуы.
Мұндай жайғасым көбіне бухгалтерлерге қарағанда экономистер арасында
басым ... ... ... ... ... ... ... кірістермен шығындар қағидасына сәйкес, табыстарды
бағалау теориясында болатын.
Бірнеше кезеңдегі шығындардың танылымы, компанияның жалпы ... әсер ... ... амартизация)
Қаржылық есептілік, пайдаланушыларға келесі мақсаттар үшін қажет:
инвестициялық, кредиттік және басқада ... ... ... компанияның, өтімділік көрсеткіштерін, қаржы тұрақтылығын,
кірістерді туындату қаблеттілігі, қарыздарды ... өтеу ... ... ... ... ақша ... ... мен қозғалысын
бағалайды.
Баланстың өтімділігі - компанияның ... ... ... ... ... ... болашақ кезеңдегі кірістер ағымын
айқындайды.
Баланс өтімділігі компанияның міндеттемелері мен ... ... ... ... түсінігі, баланс өтімділігнен жоғары.
Баланс үлгілері:
Қандайда есептілік атауынан басталады. Көп ... бұл ... ... ... ... ... атауларының негізгі
элементтеріне тоқталып кетейік.
1) Есептілікті ұсынатын компанияның аталуы:
- компанияның атауы толығымен ұсынылған құжаттармен сәйкес болуы
қажет (сертификаттар, жарғы). Компанияның ... ... оның ... ... ... ... ... және т.б) қажет.
2) Есептіліктің атауы:
- құжаттылықты "Баланс" деп ... ... ... варианттары бар:
«Қаржылық жай - күй туралы есеп». Мұндай есептілік жалпылама ... ... ... ... яғни ... ... Есептілік мерзімі: есептілік мерзімі, есепті жылдың соңғы күні.
Баланс негізгі үш компоненттен тұрады:
- компаниямен бақыланатын активтер;
- компанияның өтеуге тиісті міндеттемелер;
- ... ... ... ... бертін, капитал.
1 ХКЕС (IAS) балансқа қажетті элементтерді ұсынады. Компания басшылығы
баланстың ... және тік ... және ... ... ... ... ... бірқалыпты баптармен тақырыпшалары
бойынша, компанияның ... ... ... ... ... ... барлық элементтер ұлғаю және ... ... ... ... ... ... жалпы сомаларын
айқындауға болады.
Ең маңыздысы, ... ... ... ақпараттары, басқа
шешімдерін қабылдауға мүмкіндік береді.
Баланс баптарында, элементтердің тек жалпылама көрінісі ... ... ... ... ... көрініс
табады.
Баланстағы өтімділікпен қоса, элементтердің баланста жеке ... ... ... ... ... ... мен ... компания қызметіндегі атқарымдылық мәні;
3. міндеттемелердің сомалары, табиғи мерзімділігі.
Мінездемесі мен атқарымдылық белгісіне қарай ұқсас ... ... ... әр ... ... ... асырылады.
16 XҚЕС (IAS) активтер мен міндеттемелердің ... ... ... ... негіздерін толығымен айқындауы және
жеке бірқалыпты түзу сызықты ұсынымын талап етеді.
Баланстағы элементтерді ағымды және ұзақ ... ... ... ... ... қабілеттілігі мен капитал айналымына толық
қаржылық талдау жасауға ... ... ... ... ... ... айырма)
Ағымды активтер мен міндеттемелер компанияның бір жылдан кем уақыт
аралығында, есеп беру ... ... ... циклда өтелуі қажет.
30 ХҚЕС (IAS) сәйкес ... ... ... ... ... компанияларында, жіктеулерге айрықшылық өзгешіліктер беріледі.
Компанияның қысқа мерзімді міндеттемелерінің ұзақтығы, есеп саясатында
айқындалуы тиіс.
Баланстағы активтердің дұрыс жіктелуі өте ... ... ... ... ... танылады:
- копанияның операционды кезеңінде қолайлы жағдайда сатуға болатын
активтер;
- есепті кезеңнен бастап ... ... ... ... және
сатылу мерзімі жиырма ай арасы болу қажет;
- қолдануға шектелмейтін ақша қоры ретіндегі активтер.
Басқа активтер ұзақ мерзімді болып ... ... ... екі жол ... мен міндеттемелердің қысқа мерзімдік және ұзақ ... ... ... мен ... ... қызметіндегі атқарымдылық мәні;
2. міндеттемелердің сомалары, табиғи мерзімділігі.
- ... ... ... ... ... ... жіктелуі
(күделікті қызмет кезеңіндегі операциялар);
- ... ... ... ... ... ... үнемі бір қалыпта айналымды болуы.
Компанияның операционды кезеңі, алынған тауарлардың өндіріс үрдісіне
пайдалануы мен ақша қаражаттарына айналуы немесе ... ... мен ... ақша ... ... активтерге: операционды мерзімдегі қорлар, сатып алушылар мен
тапсырыс берушілердің қарыздары, сонымен ... ... ... ... есепті кезеңнен асқан жағдайды айналыстағы активтер.
Нарықтағы бағалы қағаздарды ағымдағы деп танылады, егер ... 12 ай ... ... ... ... алып ... Басқа кезең
жағдайында ұзақ мерзімге жіктеледі.
Ақша қаражаттары мен эквиваленттеріне, депозиттер мен шоттардағы
қалдықтар. ... ... 12 ... аса ... ... ... ... кезде беріледі.
Дебиторлық қарыздар мен запастар - алдын-ала жасалған шығындарда ағымды
активтер ретінде жіктелуі және компанияның бір айналымдық ... ... ... ... ... ... 12 ... жоғары
болса,онда есептілікті қосымша түсіруіме хаттамалар болуы тиіс. ... ... мен ... ... қарыздарын уақытылы өтей алса,
тұлғалардың дебиторлық ... ... ... ... [14, 19 ... ... – акцияларға жасалған төлемдер баланста,
капиталдынң кему сомасы ретінде ... ... ... бір ... ... ... анықтама
хаттамалары ретінде ұсынылады.
Талаптамалар бойынша қарыздың өтелуі, кредит ... ... ... ... ал ... ағымды активтерге
жіктеледі. Мұндай ... ... ... және ... ... ... ... қарыздар болашақ кезеңде өтеліп, ... ... ұзақ ... міндеттемелерге жіктеледі.
Қаржылық активтер- бұл топтама бойынша активтер «Қаржы құралдары»
тақырыбында қарастырамыз.
Бір жыл аралығында ... ұзақ ... ... 12 ай мерзім
шегінде өтелетін қарызда, ағымдағы активтерден ... ... ... қызметі тоқтағанд, ұзақ мерзімді активтерін сатады.
Мұндай операциялардың ... 5 ХҚЕС (IAS) -ке ... ... [25, 61
бет].
Қысқа мерзімді міндеттемелер - міндеттемелер қысқа ... ... ... ... ... ... ... есепті мерзім кезеңінен 12 ай мерзім ішінде өтелуі.
Қалған барлық міндеттемелер ұзақ мерзімді деп ... ... ... ... ... ... ... тиісті баптарында айқындалуы қажет.
Кейнге қалдырылған салық міндеттемелері ұзақ ... ... ... тиіс. Міндеттемелер негізінде уақыт айрмасы болған жағдайда,
есепті жылдың ішінде өтелуі ... 12 ХҚЕС (IAS) ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің талаптарына сай
бола тұрып, ұзақ мерзімді ... ... ... ... ұзақ ... ... айқындалады.
Міндеттемелер келесі жағдайларда ұзақ мерзімдерге жіктеледі:
- қаржылық есептілік кезеңінде, ссуда берушінің келісімі бойынша
сақталмаған талаптамаларға компаниядан төлем ... ... ... ... ... ұсынылады:
- рұқсат етілген және нақты акциялардың саны номиналды құнымен,
жарғылық капиталға сәйкес болуы;
- эмиссионды кіріс, бекітілген номиналды құннан ... ... ... ... ... шығынды есепке алғанда және волюта мен
активтерді қайта бағалау;
- ... ... ... ... капиталдық қозғалысы туралы есеп,
екіншісі, есептіліктегі қосымша түсініктеме хаттамалар.
Ақпараттарды ашу
Баланстағы ... ... ... ашылуың талабының
көлемі мен атқарымдылығына байланысты.
Жоғарыда аталған ... ... ... бөлектеудің негізі
анықталады.
Әр баптарды ашу, түрлі әдістермен анықталады.
а) материалды активтер 16 ХҚЕС (IAS) ... ... ... ... ... ... мен тапсырыс берушілер, басқа ... ... ... ... ... басқа да сомаларға
бөлінеді.
в) қорлар, 2 ХҚЕС (IAS) ... ... ... ... тауарлар,
өндірістік жеткізілім, материалдар, аяқталмаған өндіріс және дайын өнім;
г) резервтер зейнеттік қамту, басқа да ... ... ... ... ... мен ... өтелген капитал кластары негізінде, ... және ... ... баланс пен ескертулерде келесі ақпараттарды ашуы қажет:
Акционерлік капиталдаң әр класстарына:
- айналымға ... ... ... ... ... ... жасалынған және шығарылған акциялардың саны,
шығарылған акциялар, бірақ толығымен төленбеген;
- жыл басы мен ... ... ... ... құқығы, жай және артықшылығы бар акциялардың
девиденттерінің төленуі мен жіктклуі;
- опционға және сатуға ... ... ... шарт ... ... ... таңда басқа салалар сияқты жалпы есепті жүргізуде де
кейінгі кездерде экономикадағы ... ... ... ... ... ... ... реттеу мен жүргізу әдіс-тәсілдері өңделуде. Бұл ... ... ... ... Сондықтан әр кәсіпорынның атқаратын
қызмет түрлеріне және меншік формасына сәйкес қатысты және тиімді әдістерді
қолдануы ... ... ... әдістердің әдетте артықшылықтары мен
кемшіліктері ... ... ... ХҚЕС ... отырып өз
кәсіпорынының ерекшелігіне мән бере бухгалтерлік баланс ашылымдарының
тиімді әдіс ... ... ... ... Келесі тарау да біз енді
кәсіпорынға қаржы – экономикалық сипаттама бере отырып ондағы ... әдіс ... ... ... ... - ... ... жағдаЙының негізгі
ақпарат кӨзі
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру-техникалық сипаттамасы және есеп ... ... ... ... ... ... шектеулі серіктестік Қазақстан Республикасы
Әділет Министрлігінің Астана ... ... ... 2005 жылы ... 20274 – 1901 - ЖШС ... тіркелген
«НАР Медиа» ЖШС-нің (бұдан әрі – серіктестік) Қазақстан ... ... ҚР ... ... және ... бар ... ... үкіміне және басқа да заңдарға
сәйкес кәсіпкерлік қызметті ретейтін ... ... ... Ол ... ... ... ... «НАР Медиа» ЖШС -ның
бұйрықтарына, өкімдеріне және өзге актілеріне «НАР Медиа» ЖШС ... ... ... жүзеге асырады. «НАР Медиа» ЖШС- нің орналасқан
жері: ... ... 010008 ... ... ... ... батыр даңғылы, №23 үй, офис№5.
«НАР Медиа» ЖШС- нің ... ... ... және жүргізу үшін
заңнамада белгіленген тәртіппен Астана қаласындағы «Казкоммерцбанк» АҚ
банкінде ... ... және ... ... ... ... ... банкінің» Астана қаласының аумақтық қоғамында ... шот ... жылы 8 ... ... және ... ... ... бар
20274 – 1901 - ЖШС, БИН 050940005963, ... ... «НАР ... құру шешімін қабылдады.
Қабылданған ережеге сәйкес, лицензия ... ... ... ... ... ЖШС қызмет ету ... егер ... ... қызмет
ететін басқа да шешімдер қабылданбаса «НАР ... ЖШС ... ... етуіне
дейін созылады.
Серіктестіктің дербес балансы, банк ... ... және ... толық фирмалық атауы көрсетілген мөрі табылады.
Серіктестіктің үлгілері белгіленген ... ... ... ... және ... ... ... орыс тілдерінде
мөртабандары, фирмалық бланктері және басқа деректемелері бар.
Серіктестік ... ... ... ... алады, мүліктік және жеке
мүліктік емес құқықтарға ие болып, міндеттемелер қабылдайды, ... ... ... ... бола алады, сондай-ақ заңдарға қайшы келмейтін
басқа әрекеттерді жүзеге асыра алады.
Серіктестік ... ...... және ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметін жүзеге асыру ... таза ... ... ... ... мәні ... табылатындар:
- аудармашылық қызмет:
- полиграфиалық қызмет;
- көтерме бөлшек және комиссиондық сауда ұйымдастыру;
- фирмалық дүкен көздерін құру;
- жылжымалы және жылжымайтын ... баға беру ... ... ... бағалау қызметі;
- ҚР қолданыстағы заңдарына сәйкес сыртқы экономикалық қызмет;
- заңдармен тыйым салынбаған қызметтің басқа да түрлері.
Есеп саясаты есептің жүргізу жиынтығын және ... ... ... Медиа» ЖШС- нің есеп саясаты осы ұйымды ... ... ... ... ... ... ... және қосымша бөлімдерден тұрады.
«НАР Медиа» ЖШС- нің ... ... ... болып келесілер
болып табылады:
- ұйым туралы толық және дұрыс ақпараттармен қамтамасыз ету, яғни
кредиторлар, мердігерлер, ... ... ... ... және т.б.
үшін;
- нормаға және смета негізінде негізгі құралдарды, ақша қаражаттарды,
материалдарды, жұмысшыларды және қаржы ресурстарын ... ... ... дер ... ... ... есебі «НАР Медиа» ЖШС- нің 1С-8.0.
бағдарламасымен жабдықталған. Сондай-ақ ұйымда 1010 -1060 ... ... ... ... ашылған және бұл шоттар ай
сайын карточкаға басылып шығарылып отырады. Ал қалғандары электрондық
дискеталарда сақталады.
Бухгалтерлік есепті сақтау және жою ... ... ... ... бекітілген «Іс-қағаздарының
ережелеріне» сәйкес жүргізіледі.
Ұйымда келесідей алғашқы құжаттар көрсетілген. Бірақ бұл құжаттар
коммерциялық құпия болып табылады: төлем тапсырмасы; банк көшірмесі; кіріс
және шығыс ... ... ... шарттар.
Осы құжаттар тек кәсіпорынның президентінің келісімімен ғана берілуі
мүмкін. Базасы болып бухгалтерлік стандарт, методикалық нұсқаулар, ... ... ... ... табылады және бухгалтерлік есептің негізгі
принциптеріде негізге алынған.
Серіктестіктің негізігі есеп саясаты «НАР Медиа» ЖШС - гі ... ... ... ЖШС- нің бухгалтерлік балансы. Халықаралық есеп
стандарттарының талаптарына негізделіп жасалады;
-есептік кезең «НАР Медиа» ЖШС- де ... ... ... ... ... ... қаржылық - есеп үшін ай сайын
жүргізіледі. Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... кезеңге табыс немесе шығын ретінде қосылады.
«НАР Медиа» ЖШС- де аудит - шарт ... ... ... есеп және ішкі ... қызметін бақылау, тексеру,
қаржы-шаруашылық операциялардың заңдылығын, ... ... ... ... ... экспорттық және басқа да қызметтері болып
табылады. Аудиторлық ... - бұл жыл ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін, активтердің дұрыс, толық және
нақты көрсетілуін ... ... ... ... ... сәйкестеліп құрылған жылдық қаржылық ... ... ... ... ЖШС-ның есеп саясаты ҚР-ның №234ІІІ 28 қаңтар 2007 ... ... есеп ... ... ... ... ... және
ұсыну концепциялары, Халықаралық қаржылық есеп стандарттары, оның ... ... есеп ... (IFRS) және халықаралық бухгалтерлік
есеп стандарттары (IAS) және ... ... ... ... ... ... уәк»летті органдармен әзірленген ХҚЕС-ты
қолдану бойынша әдістемелік ұсыным (2 кесте)
Кесте 1
Ұжымды басқару схемасы
|Кадрлық саясатты |Қызметті ... ... ... ... және өткізу |ұйымдастыру және |ұйымдағы ... ... ақы ... ... ... ... |
|Ұйымда |Еңбек ақы ... ... ... |формалары |кезеңіне ... ... және | ... ... |
|олардың саны | ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... алу ... ... ... бригадалары |Өндірісті ... ... ... |және ... ... ... ... ... ... ... |
|шығару | | | ... ... ... ... ... ... және ... |ара-қатынас ... ... | | ... ... | | | ... бағалау | ... | ... ... | ... | ... | | | ... - ... ... ... ... ... ... есеп саясатының ұстанымы оның барлық құрылымдық
бөлімшелеріне ортақ.
Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық жағдайы 2-ші кестеде берілген.
| | ... ... ... ЖШС ның қаржылық шаруашылық жағдайы, мың теңге
|Көрсеткіштер |2012 жыл |2013 жыл ... |
| | | |+; - |% |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... түскен табыс |2769918 |4861069 |2091151 |56,9 ... ... ... ... |27 |28 |1 |3,5 ... тізімі, адам | | | | ... ... ... ... |1190 |225 |18,9 ... ... | | | | ... ... өнімділігі, теңге |0,0002330 |0,0001521 |-0,00008082 |-53,4 ... Қор ... ... |31,130 |44,178 |13,048 |29,5 ... Қор сыйымдылығы, теңге |0,0321 |0,0226 |-0,0095 |-42,0 ... ... ... ... |2343087 |4389300 |22067 |42,5 ... ... табыс |426831 |471769 |464 |68,6 ... ... ... |320714 |350488 |29774 |8.5 ... ... ... ... |107963 |123379 |15146 |12.5 ... | | | | ... ... ... ... |- |- |- ... шығындар | | | | ... Таза ... |107963 |123379 |15146 |12.5 ... ... ... |510,80 |594,73 |83,93 |14,1 ... ... |338311 |387516 |49205 |12,6 ... | | | | ... активтердің бір |7,02 |19,82 |12,8 |64,4 ... ... | | | | ... | | | | ... – автормен құрастырылған ... ... өнім ... мен қызмет көрсетудің көлемі 2013
жылы 2091151 мың ... өсіп 4861069 мың ... ... ... ... саны 1 ... және ол 3,5 ... көрсетіп
тұр. Сонымен қатар өндіретін өнім көлемі де 42,5 % өскенін байқаймыз.
Серіктестіктің жалпы табысы 471769 мың ... тең, ... 12.5 ... ... ... 338311 мың ... 387516 теңгеге
өскен. Ал қор сыйымдылығы көрсеткіші 0,0321 мың теңгеден 0,0226 мың теңгеге
кеміген. Бұл көрсеткіштің ... ... ... тиімсіз екенін көреміз.Өнімнің өзіндік құны 29829 мың теңгеден
51896 мың теңгеге ... ... 42,5% ... ... ... ... ... саналатын активтерді, талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бары, құрамы, ... және ... ... ... ... жалпы құрылымын және оның ... ... ... рационалды таратылуын талқылауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорында бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуына және ... ... ... ... ... ... ... жауапты
болып табылады. Бас бухгалтер кәсіпорын басшысына бағынады және ... ... ... ... ... және шаруашылық есеп беруді
дер ... ... ... өз жауапкершілігіне алады. Мүлік,
міндеттемелер және шаруашылық операциялардың бухгалтерлік есебі ... ... ... есеп ... шот ... мен ... ... отырып журнал – ордер формасында жүргізіледі. Мұның өзі
кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметінің толық көрсетілуі үшін ... ... ... ... үшін ... боп саналады [26, 40 бет].
Бизнестің кез-келген саласының нәтижесі қаржылық ресурстардың болуы
және оларды пайдалану тиімділігіне қатысты ... ... ... сүру ... қамтамасыз етеді. Сондықтан да ... ... ... қаржы ресурстарының дұрыс қолданылуына
қатысты болады. Нарықтық экономикада бұл жағдай ... ... ... ... ... [11, 14 бет].
Есеп саясаты – бұл ұйымның есептік нұсқасын, нұсқалар рұқсат еткен ... ... ... белгіленген нормалардың талаптарына және
ұйым қызметінің ... орай ... ... жүргізу мен
ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау.
Кәсіпорынның есеп саясаты Қазақстан Республикасы ... ... ... есептілік туралы» заңның, ҚР қаржы министрлігінің, ҚР Ұлттық
банкінің нормативтік-құқықтық актілерінің және ... ... ... сай ... [12, 47 ... ... басты міндеттері:
- ұйымның қаржы–шаруашылық қызметін объективті көрсету;
- ұйым қызметін ... ... ... ұйым ... ... және ... ... қалыптастыру.
Есеп саясатын қалыптастыру кезеңдері: бухгалтерлік есептің объектілерін
анықтау; бухгалтерлік есепті жүргізу тәсілдерін таңдауға әсер ... ... ... және ... есеп ... құрудың бастапқы
ережесін таңдау және негіздеу; нақты ұйым үшін бухгалтерлік есепті жүргізу
тәсілдерін таңдау; таңдап ... есеп ... ... [27, 67 ... есеп саясаты жалпылама қабылданған, белгілі бір қағидалар
жиынына негізделеді. Ол бас бухгалтермен жасалынып, ұйым ... ... ЖШС ының ... ... ... және ... ... принциптерi:
Операциялар мен оқиғалар ұйымдардың уәкiлеттi орган және (немесе)
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... сай ... есеп шоттары үлгi жоспарының негiзiнде синтетикалық шоттарда
екi рет жазу тәсiлiмен көрсетiледi.
«НАР Медиа» ЖШС ының бухгалтерлік есеп ... ... ... ЖШС ының ақша ... ... «Ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы есептер» 7 халықаралық қаржылық есеп ... ... [15, 34 ... ... ... кассасындағы және ағымдағы шотындағы
ақша қаражаттары кіреді.
Кәсіпорында ақша қаражатының есебі теңгемен ... ... ЖШС ының ақша ... ... алу үшін ... шоттарының үлгілік жоспарының 1000 кіші ... ... ... ... ... ... басқа кәсіпорындардың ақша қаражаттарына,
тауарларына, қызметтеріне және ... да ... емес ... ... ... берешек дебиторлық берешекпен байланысты табыс танылған
кезінде танылады және шот-фактурамен расталады. Дебиторлық берешек бастапқы
құнынан күмәнді ... ... ... ... ... ... есепке алынады.»НАР Медиа» ЖШС ының қызмет бабы ... ... ... сомалары күтілмейді, ал күмәнді дебиторлық берешек
туындаған жағдайда тіке есептен шығару әдісі ... ... ... ... ЖШС ының дебиторлық берешекті есепке алу үшін бухгалтерлік
есеп шоттарының ... ... 1200 кіші ... ... ... ... есебі «Қорлар» 2 халықаралық қаржылық есеп стандартына сәйкес
жүзеге асырылады. Қорлар үздіксіз есеп ... ... ... ... құн ... ... Медиа» ЖШС ның қорларды есепке алу үшін ... ... ... ... 1300 кіші бөлімінің шоттары қолданылады.
Серіктестікте негізгі құралдар есебі «Жылжымайтын мүлік, ... ... 16 ... ... есеп ... сәйкес жүргізіледі.
Негізгі құралдарды есептен шығару серіктестік төрағасымен ... ... ... ... ... ... нұсқауға сәйкес
жүргізіледі. Негізгі құралдарды түгендеу «Астана Бәйтерек» серіктестігі
төрағасының өкімімен ... бір рет ... ... ... амортизациясы бірқалыпты (түзу сызықты)
әдіспен жүргізіледі. Ұйымда құралдарды күрделі жөндеуге арналған ... ... ... ... ... ... ... олар пайда болған
сәтте шығындардың сәйкесінше шоттарына апарылады. Күрделі салымдар, қайта
конструкциялау мен ... ... ... құралдардың есептелген
амортизациясына, таза табыс немесе ұзақ мерзімді несиелер есебінен ... ... ЖШС ның ... ... есепке алу үшін бухгалтерлік
есеп шоттарының ... ... 2400 кіші ... ... берешек - өткен оқиғалар ... ... ... ... ... ... ... Кредиторлық берешек
баланста ... өтеу ... ... ... ... ... алып келетін және сенімді бағаланатын жағдайда ... ... ЖШС ның ... берешекті есепке алу үшін бухгалтерлік
есеп шоттарының үлгілік жоспарының 3300 кіші ... ... - ... ... ... ... түсiмi немесе өсiмi немесе
мiндеттемелердiң азаюы ... ... ... ... ... ... тұлғалардың жарнасымен байланысты ұлғаюдан өзгеше
капиталдың ұлғаюына әкеп соғады.
Шығыстар - ... ... ... ... ... кетуi немесе азаюы
немесе мiндеттемелердiң пайда ... ... ... ... азаюы,
олар капиталға қатысушы тұлғаларға бөлумен байланысты азаюдан ... ... әкеп ... мен ... ... ... қағидаға сәйкес болғанда
жүргізіледі:
- кәсіпорынға осы баппен экономикалық тиімділіктің, ресурстың келіп
түсуі сенімді;
- осы бабпен байланысты өзіндік құнды сенімді ... ... ... түскен табыс қызмет көрсету барысында танылады.
«НАР Медиа» ЖШС ның ... ... алу үшін ... ... ... ... 6000 ... шоттары қолданылады,
субшоттар ашылмаған.
«НАР Медиа» ЖШС ның шығыстарды есепке алу үшін ... ... ... жоспарының 7000 бөлімінің шоттары қолданылады, субшоттар
ашылмаған.
«НАР Медиа» ЖШС ның өндірісті есепке алу үшін ... ... ... жоспарының 8000 бөлімінің шоттары қолданылады.
Кәсіпорынның есеп саясаты бухгалтерлік есепті жүргізуге, бухгалтерия
құрылымын ... және оның ... ... ... ... ... жүргізудің қолданылатын нысандарын, шоттардың
жұмысшы жоспарын және басқаларды сипаттауға жауапты тұлғаларды анықтайтын
елеулі мәселелерді ... ... ... ... ... ретке
келтіруге, ақпарат келіп түскен кезде оны дәл бірегейлендіруге,бағалауға,
жіктеуге және жүйелендіруге мүмкіндік беріп, ... ... ... ... ... ... ... сәйкес серіктестіктің
статистикалық, салықтық және бухгалтерлік есебі кәсіпорынның
бухгалтериясымен жүргізіледі.
Қаржылық есебі – Типтік шоттар жоспарының 10 - 70 бөлімдерінің ... ... онда ... ...... ... кезіндегі барлық табыстары мен шығындары көрсетілген.
Өндірістік есеп – шоттар жоспарының 80 – 83 бөлімдерінде ... ... ... шығындары туралы ақпарат беру үшін қолданылады.
Салық есебі – ... ... ... ... есептің соңғы
мәліметтері негізінде қалыптасады. Кәсіпорын келесідей салық түрлерін
төлейді: әлеуметтік салық, заңды ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есепті «1:С Бухгалтерия» көмегімен жүргізеді. «1:С
Бухгалтерия» бағдарламасы ... ... ... және ... жол бермейді.
Кәсіпорында бас бухгалтер есептеу бөлімінің бастығы ретінде бухгалтерлік
есептің ұтымды ұйымдастырылуына, қаржылық – шаруашылық қызметін, ақша
қаражаттарының келіп түсуін, тауарлық – ... ... ... ... ... есептерін, бухгалтерлік бағдарламаны
бір жүйеге келтіру жұмыстарын қадағалайды. Штаттық, қаржылық, кассалық
тәртіптің сақталуына жауап береді, жұмыскерлерге әдістемелік ... ... ... ... есебі 7 ХҚЕС –на сәйкес «Ақша қаражаттарының қозғалысы
туралы есеп» жүргізіледі. Ақша қаражаттарын алу және беру үшін кәсіпорында
өзінің кассасы бар. ... ... 1010 шот ... ... және ... және кіріс кассалық ордерлер толтырылып, мәліметтердің барлығы
кассалық кітапқа тіркеледі. ... ... ... әр ай ... ... емес тексерістер басшанаң, яғни ретордың, немесе бас бухгалтердің
бұйрығымен жүргізіледі.
Кәсіпорында ... есеп ... ... ... ... сол есеп ... ... банк мекемесі берген чек кітапшасы арқылы ғана ала алады. Банк
мекемесінен нақты ақша алу үшін кәсіпорынның касса қызметкері ... ... ... ... ақша ... ... тек кассада жүргізілмей «Есеп
айырысу шотындағы ақшалар» шотында да жүргізіледі. Бұл шот бойынша есеп
операциялары 1030 шотта орын табады. Толтырылатын құжат ... ... ... ... ... ашу үшін банк ... ... құжаттар:
- банк мекемесінің атына шот ашу туралы өтініш;
- кәсіпорынның құру туралы шешімдердің ... ... ... бас ... және ... қолтаңбалары қойылған, сондай-ақ кәсіпорынның мөр таңбасы
басылған арнаулы үлгідегі карточка және басқа құжыттыр.
3 – ші ... сату ... ... ... берілген.
Кесте 3
Сату операцияларының шоттарда көрініс табуы
|№ |Операциялардың мазмұны ... ... ... |
| | | | |мың ... |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... алынуға тиісті сома есеп |1030 |1210 |560 |
| ... ... ... ... | | | |
|2 ... ... ... кәсіпорынның кассасына|1010 |1030 |233 |
| ... ... | | | ...... құрастырылған ...... ... ... осы ... дейін. № 2 Қаржылық
есептің ұлттық стандарты шыққан кезде бұл ... ... ... ... күндері кәсіпорындар өз есеп саясаттарында тауарлы-
материалдық қорлар есебін жүргізуді осы № 2 ... және № 2 ... ... ... ... ... ұйымдастырады. Есебі
1300 бөлім шоттарында жүргізіледі.
Есеп саясатына сай тауарлы – материалдық құндылықтары келіп түскенде нақты
өзіндік құнымен есепке ... ...... ... ... ... құнын есептеу әдісімен жүзеге асырылады. ТМҚ-ны
кірістеуге негіз болатын ... ... ... ... накладнойлар,
лимиттік-заборлы карта және тағы басқа құжаттар негізге алынады.
Материалдық құндылықтар есебін жауапты адамдар ... ... ... ... әр ... ... жеке карточка ашылады.
Материалға жауапты адамдар жұмысты қабылдағанда материалдық жауапкершілік
туралы келісім шартын толтырады. әр ай ... ... ... есеп ... ... ... алу операцияларының
бухгалтерлік жазбалары 4- ші кесетеде берілген.
Кесте 4
Материалдар алу операцияларының көрсетілуі
|№ |Операциялардың мазмұны ... ... ... |
| | | | |мың ... |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... құны ... |1310 |1010 |380 |
| ... | | | |
|2 ... ... ... ... |1310 |6280 |152 |
| ... ... алу. | | | ...... құрастырылған ...... ... ... қоймадан басталады.
Құндылықтарды сақтау жағдайы жақсы. Қойма екіге бөлінген, терезелерінде
темір торлары, қалың ... ... бар, ... ... ... бір ... құрылыс материалдары, ал екінші бөлігінде өзге де
материалдар сақталады. Қойма меңгерушісі материалдық құндылықтарға жауапты
адам болып саналады.
Негізгі қорлардың ... ол ... № 16 ... құралдар” атты, №17
“Жал есебі” атты стандарттар талабына сай ұйымдастырылады.. Шоттар
жоспарының 2400 бөлім шоттарында көрініс табады. Есепке бастапқы құнымен
алынады. Бухгалтерияда есеп әр ... ... ... ... есебін ұйымдастыруда олардың бағалаудың маңызы зор болып
табылады. Негізгі құралдарды бастапқы ... ... ... ... қалдық құнымен және келісілген құнымен бағаланады. Баланста
негізгі құралдардың құны баланстық құнымен көрсетіледі. Яғни бастапқы
құнынан тозу сомасын алып ... ... ... ... ... ... ... азайту әдісімен жүргізіледі. Ол үшін негізгі құралдардың бастапқы
құны оның жұмыс істейтін ... яғни ... ... жыл ... әр ... жылға тиісті амартизацияның пайызы анықталады. Бұл жерде
бастапқы құнын 100 % деп аламыз. Одан кейін ... ... ... ... ... құралдардың бастапқы құнына емес, әр есепті жыл басындағы
әлі амартизацияланбаған қалдық ... яғни ... ... ... ... екі ... ... және моральдық тозу жағдайынан
жарамсыздыққа айналады.
Негізгі құралдарды кірістеу қабылдау-тапсыру актісі негізінде ... ... ... техникалық төлқұжаттары да беріледі. Бухгалтерия
бұл құжаттардың негізінде тиістітүгендеу карточкалар мен ... ... ... ... толтырады.
Еңбек ақы төлеу есебі.
Кәсіпорында еңбек ақы есептеу автоматты түрде жүргізіледі. Әр ай ... ... ... әр ... ... ... ... тапсырады.
Табель бойынша бухгалтерия жұмыскерлерге еңбек ақы есептейді. Жұмыскерлерге
еңбек ақы банкте ашылған шоттарға аударылып, банк кассасынан ... ... ... әр ... ... ... Олар ... міндетті және ағымдағы.
Табыстар мен шығындар есебі шоттар жоспарының 6 және 7 бөлімшелерінің
шоттарында жүргізіледі. Есеп кезеңінің соңында «Кіріс» және ... 5610 ... ... Кәсіпорынның табыстары мен шығындары
бойынша қаржылық есеп берудің екінші «Пайдалар мен зияндар туралы есеп»
формасы толтырылады. Бұл үлгі таза ... ... ... үшін ғана ... ... кезеңде түскен пайданы қандай көздер мен қызметтерден
қалыптасқандығы жөніндегі ... ... ... үшін жасалынатын
қорытынды есептің бұл түрінің атқаратын рөлі зор.
Субъект қызметінің қаржылық нәтижесі туралы есеп қаржылық ...... ... ... стандартымен анықталады. Онда заңды тұлғалардың рет
– ретімен құру және ұсыну мақсатында қаржы – шаруашылық қызметінің нәтижесі
жөніндегі есептің баптарын ... және ... ... ... ... өз ... ... тұлғаның әр мезгілдегі есептік кезеңдердегі қаржылық
есебі мен түрлі заңды тұлғалардың қаржы есептерін салыстыруға мүмкіндік
береді.
Сондай-ақ стандарт, ... ... ... табыс пен шығынды, төтенше
жағдайлардан және тоқтатылған операциялардан болатын табыс пен зиянды, есеп
кезіндегі есептік бағаның, есеп саясатының өзгеруінен және қаржылық
есептегі ... ... ... ... әр түрлі табыс және шығындарды
ашудың тәртібін анықтайды.
Табыстар мен шығындар баптарының ... ... да ... жұмысының
нәтижесін көрсетуге мүмкіндік береді.
№ 2 Формасындағы мәліметтерді пайдалана отырып ... ... ... ... ... Бұл мәліметтерді 5-ші кестеден көре
аламыз.
Кесте 5
«НАР Медиа» ЖШС ның ... мен ... ... (мың ... ... |2012 жыл |2013 жыл ... 2013 /12 |
| | | | | |
| | | | ... |% |
|1 ... өткізуден |2769918 |4861069 |2091151 |43,0 |
| ... ... | | | | |
|2 ... ... |4389300 |2046213 |46,6 |
| ... құны | | | | |
|3 ... ... (шығын) |426831 |471769 |44938 |9,5 |
|4 ... да ... |1847 |2098 |251 |12,0 |
|5 ... ... |304504 |330921 |3583 |1,1 |
|6 ... |16041 |16605 |561 |3,4 |
| ... | | | | |
|7 ... да ... |169 |2962 |2793 |94,3 |
|8 ... дейінгі |107963 |123379 |15416 |12,5 |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
|9 ... ... |107963 |123379 |15416 |12,5 |
| ... табыс | | | | ... ... ... |107963 |123379 |15416 |12,5 ...... ... ... ... ... ... серіктестіктің тауарды
өткізуінен түскен кіріс 2013 жылы 2012 ... ... 2091151 ... немесе 43,0% өскен. Өткізілген өнімнің өзіндік құны 2046213 мың
теңге ... 46,6 ... өсіп ... ... ... ада 2013 жылы ... қарағанда 44938 мың теңге немеес 9,5 пайызға өскен.
Кәсіпорынның таза табысы 2013 жылды 2012 жылмен салыстырғанда ... ... ... -11,3 %- ға ... Оның ... өткізілген тауарлардың
өзіндік құнының 43,0 %- ға өсуі әсерін тигізіп ... ... ... ... ... ... табыс пен жалпы кезең
шығындарының осындай динамиксы кәсіпорын қызметінің оң жақтарын сипаттайды.
Тауарлы өнімнің жалпы пайдаға факторлар ... ... үшін ... 6 - ... ... ... ... көрсеткіштері (мың теңге)
| |Көрсеткіштер |2012 жыл |2013 жыл ... |
| | | | |(+,-) |% ... ... ... ... |2769918 |4861069 |2091151 |43,0 ... ... ... |2343087 |4389300 |2046213 |46,6 |
| ... өзіндік құны | | | | ... ... ... |426831 |471769 |44938 |9,5 ...... ... ... пайданың нақты шамасы 2013 жылы 2012 жылдан 44938 ... (471769 -426831) ... 9,5% ... ... жұмысы 1С Бухгалтерии 8.0 нұсқасында
жүргізіліп, онда тор ... ... ... ... ... жұмыстарын атқарады.
2.2 Кәсіпорынның балансының құрамы мен құрылымы
«НАР Медиа» ЖШС ның ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін, Қазақстан
Республикасы 2007 жылғы 28 ақпанда шыққан № 234-Ш “Бухгалтерлік есеп және
қаржылық есеп беру ... ... өзге де ... ... ... жарғыны басшылыққа алады [16, 22 бет].
Белгіленген көлемге жеткенге дейін»НАР Медиа» ЖШС ның ... ... ... кемінде 5 пайызы мөлшерінде жыл сайынғы аударымдар арқылы
жарғылық капиталдың 10 пайызы мөлшеріндегі резервтік капиталды кәсіпорын
қалыптастыра алады.
Субъектінің экономикалық потенциалын ... ... ... ... ... мүліктерінің құрамы мен құрылымының
динамикасы деп ... 2 ... ... ... аналитикалық
көрсеткіштердің жиынтығын құрайды.
Мүліктік жағдайын бағалау:
а) Өндірістік мақсатқа арналған мүлік ... ... ... – кәсіпорынның өндірістік потенциалын сипаттайды.
Негізгі құралдар + өндірістік запастар + аяқталмаған өндіріс ... ... құны ... ... ... ... үшін оптималдық қатынас 0,5-н көп болу қажет.
Бұл кәсіпорынның ... ... өз ... ... ... Медиа» ЖШС ның қызметінің соңғы қаржылық нәтижесі бұл ... ... ... және басқа да өткізулерден болған ... ... ... ... ... асырылмаған операциялардан болған
табыстар мен шығыстар сальдосы ретінде көрінетін баланстық ... ... ... мәліметтері бойынша активтердің құрамы мен ... ... ... үшін ... ... ... ... ЖШС ның баланс активтерінің құрамы мен ... ... ... |Жыл ... ... | ... ... |мны |
| | |(+,-) ... | | |6/07ж |
| | | |(4 б |
| | | |-2 ... |2012 |2013 | | |
| ... |% |мың.тг |% |Мың тг.(3|% (5 | |
| | | | | |б-1 б). |б.:1 | |
| | | | | | |б*100) | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... |1473779 |100 |2103077 |100 |+629297 |42,6 |х ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... |894529 |60,7 |1357033 |64,5 |+462504 |+34,1 |+3,8 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... |5015 |0,3 | ... |+52928 |+91,3 |+2,5 ... |345122 |23,5 | 457 427 |21,8 |+112305 |+24,6 |-1,7 ... | | | | | | | ... |517695 |35,1 | 765955 |36,4 |+248260 |+32,4 |+1,3 ... де ... |26695 |1,8 |75708 |3,6 |+49013 |+64,7 |+1,8 ... ... | | | | | | ... мерзімді |579250 |39,3 |746044 |35,5 |+166794 |+22,4 |-3,8 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... |574821 |39,0 |742562 |35,3 |+167741 |+22,6 |-3,7 ... |4429 |0,3 |3483 |0,2 |-946,0 |-27,2 |-0,1 ...... ... ... ... ... ... құнының 2013 жылды 2012 жылмен
салыстырғанда 629298,0 ... ... 42, %-ға ... ... ... ... ... қысқа мерзімді активтер 462504,0
теңгеге немесе -34,1 %-ға азайған, оның ішінде 2013 ... 2012 ... ... 52928 теңгеге немесе 91,3 % - ке;
-қысқа мерзімді дебиторлық ... 112305,0 ... неме ... 248260 ... ... 32,4% -ке;
-өзге де қысқа мерзімді активтер -49013,0 немесе +64,7 % -ке ... ұзақ ... ... де 166794,0 ... ... 22,4 ... байқалады, оның ішінде 2013 жылды 2012 жылмен салыстырғанда:
-негізгі құралдар 167741 теңгеге немесе 29,2 % -ке көбейсе;
-материалдық емес активтер - 946,0 ... ... -21,4 % ... оған
себеп 2013 жылы кәсіпорын материалдық емес активтер ... ... ... бар ... емес ... ... аударымдарынан болып
отыр.
Кәсіпорын балансы негізінде кәсіпорынның мүлік жағдайына баға беруге
болады. Енді ... ... ... ... ... көздерінің
құрамы мен құрылымының динамикасын жасау үшін келесі 8-кесте құрылады.
Кесте 8
«НАР Медиа» ЖШС ның ... ... ... ... құрамы
мен құрылымының динамикасы (мың тг)
|№ |Көрсеткіштер ... |Жыл ... ... |
| | | ... ... |
| | | |(+,-) |09/10 ж |
| | | | |(6 б – |
| | | | |4 б). |
| | |2012 |2013 | | |
| | ... ... | | |
| | ... |% |мың.тг |% |Мың |% (9 | |
| | | | | | |тг.(7 |б.:5 | |
| | | | | | |б-5 ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |
|1 ... ... ... |42,6 |х |
| ... оның ... | | | | | | | |
|2 ... ... |664170 ... |59,0 |5,3 |
| |міндеттемелер, оның | |0 | |3 | | | |
| ... | | | | | | | |
| ... ... |52838 ... ... |161,6 | 3,0 |
| ... | | | | | | | |
| ... мерзімді |470202 |31,|790608 |37,|320406 |40,5 | 5,6 |
| ... ... | |9 | |5 | | | |
| ... да ерікті және |48475 |3,3|18391 |0,9|-30084 |-1,6 | -2,4 |
| ... ... | | | | | |есе | |
| ... да кредиторлық |92652 |6,3|110181 |5,4|17529 |15,9 | -0,9 |
| ... | | | | | | | |
8 ... ... ... ... |57665 |3,9|76967 |3,7|19302 |25,1 | -0,2 |
| ... оның | | | | | | | |
| ... | | | | | | | |
| ... ... |57665 ... ... |25,1 | -0,2 |
| |салықтық | | | | | | | |
| ... | | | | | | | |
|4 ... ... |751943 ... ... |22,4 | -5,1 |
| ... ішінде | |1 | |0 | | | |
| ... ... |541121 ... ... |23,9 | -3,0 |
| | | |8 | |8 | | | |
| ... |149923 ... ... |-3,4 |-3,3 |
| | | |2 | | | | | |
| ... ... |60898 ... ... |46,3 | 1,2 |
| |(залал) | | | | | | | ...... ... ... ... көрсеткіштерінен серіктестіктің мүлкі көздерінің пайда
болуы мен қайнар көздеріне зер сала ... ... 2013 ... ... ... бірталай өзгерістердің болғанын көруге болады мысалы,
қысқа мерзімді міндеттемелер 2013 жылы 2012 ... ... 392512 ... ... ол ... 59,0 % ... тұр, ұзақ ... 2012 жылмен салыстырсақ 19302 мың теңгеге ... ол 25,1 ... тұр. Енді ... ... ... ... ... қоғамның
меншік капиталы 2012 ... ... 217483 мың ... өскен
сәйкесінше ол 22,4 % құрап отыр. Меншікті капиталдың ішінде ең ... ... ... алып ... ол 2012 жылмен салыстырғанда 2013 ... ... өсіп 46,3 % ... ... ... ... ... пайда болуы
мен қайнар көздеріне зер сала ... ... 2013 ... 2012 ... ... ... ... көруге болады мысалы, қысқа
мерзімді міндеттемелер 2013 жылы 2012 ... ... 392512 ... өскен ол дегеніміз 59,0 % көресіп тұр, ұзақ ... 2012 ... ... 19302 мың ... өскен ол 25,1 %
құрап тұр. Енді кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... 2012 жылмен салстырғанда 217483 мың ... ... ол 22,4 % ... отыр. Меншікті капиталдың ішінде ең үлкен
үлесті бөлінбеген пайда алып ... ол 2012 ... ... 2013 жылы
52475 теңгеге өсіп 46,3 % құрады.
Баланс ... ... ... талдау барысында біз қарастырып
отырған үш жылда қоғамның қысқа мерзімді, ұзақ ... ... ... капиталы жылдан жылға өсіп отырған, ол дегеніміз қаламызды
көгалдандыруға сұраныстың артып, соған сәйкес ... ... ... ... ... ... арқылы) ақша қаражаттарының да
бөлініп отырғанымен түсіндіріп кете аламыз. ЖШС – нің ... ... ... 100% ... ... ... Вадим Дмитриевич саналады.
2013 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдайда хабарланған жарғылық капиталы
711121 мың теңге, және ... де 711121 мың ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері 9 кестеде берілген.
Кесте 9
«НАР Медиа» ЖШС ның мүлік ... ... ... ... |ЖШС ... мәні |
| | ... | |
| | |2012 |2013 | ... бағыттағы|Н.Қ.+ТМҚ+АӨ/Баланс |0,682 |0,717 |≤0,5 ... ... ... | | | ... ... |0,607 |0,645 ... кем |
|коэффициенті |активтер/Баланс | | ... |
| ... | | | ... және ... ... |1,544 |1,819 ... кем |
|иммобильді ... ... | | ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... |0,353 ... кем ... құнының коэф. |валютасы | | ... ... ... ... |0,624 |0,858 ... кем ... ... |құны/Н.қ.бастапқы құны| | ... ... ... ... |0,376 |0,141 | П1, А2 > П2, А3 > П3, А4 < ... ... төлем қаражаттарының бірінші тобы (А1) төлем
міндеттемелерін жауып. Ал ... ... ... пассив 0-ге тең.
Актив пен ... ... II ... ... ... ... екендігін
көрсетеді.
Баланс активі мен пассиві баптарының төртінші тобының жиындарын
салыстыру ... оның ... ... иелері) алдындағы
міндеттемелерін жаба алу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... үшін шаруашылық субъектінің өз меншікті
айналым капиталының болуын талап етіледі. Ол үшін ... ... ... ... А4 < П4, яғни ... ... көзі ... көп болу керек. Бұл теңдік кәсіпорында сақталған.
Баланс активі мен пассивінің өтімділік ... мен ... ... ... ... ... ... 5 кестеде көрсетілген.
Кәсіпорынның баланс өтімділігін талдап, баға беріп болған соң,
міндетті түрде кәсіпорынның төлемге және ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі деп, оның дер кезінде
өзінің барлық міндеттемелері бойынша ... ... ... ... Төлем қабілеттілігін талдаудың мақсаты кәсіпорынның ... ... дер ... ... ... мүмкіндігін анықтау. Ал
несиеге қабілеттілігін бағалау, ... ... ... ... ... ... баға беру мүмкіндігі [28, 48 бет].
Қарыздарды жабудың потенциалды құралы, ең алдымен кәсіпорыннның есеп
айырысу, ... және ... да ... ақшалары, сонымен бірге
құралдардың айналымы кезінде ақщаға айналуы тиіс ... ... ақша ... ТМҚ, яғни ... ... ... өтеу ... ағымдағы актитвтерімен қамтамасыз етіледі.
Төлем қабілетілігі бар деп ағымдағы ... ... ... көп ... кәсіпорынды есептеуге болады. Кәсіпорынның тек
қарыздарды өтеуге ғана емес, сонымен бірге үздіксіз өндіріс үшін ... ... ... ағымдағы міндеттемелерден асуы кәсіпорынның төлем
қабілетті екенін білдіреді. Банкте есептің және ... ... ... ... ... ... мерзімінің өтіп кетуі, қаржылық
органдарына қарыз болу, еңбекке ... ... ... сақталмауы
төлемге қабілетсіздікті білдіреді.
Кәсіпорынның перспективті (ұзақ ... – 1 ... аса) ... ... үшін өтімділіктің динамикалық және ... ... ... ... ... және ... ... мен төлеу мерзімінің шұғылдығы ... ... 12 ... қарастырылған.
Кесте 12
Баланс активінің және пассивінің өтімділік дәрежесі мен төлеу
мерзімінің жылдамдығы бойынша ... ... | | | | | |
| | ... мың ... ... мың теңге|Төлем артықшылығы|
|№ |Актив | ... | |(+), ... |
| | | | | |(-) |
| ... міндеттемелердің табыстылық коэффициенті (Кта.м.) - өнімді
(жұмыс пен қызмет) ... ... ... ... ... ... немесе есеп шоты ... ... ... ... ... ... анықталады.
Ақша – қаражаттарының жеткіліктілік коэфициценті (Каж) – ... ... ... ... ... ... төлеуді
жабу үшін табыс табу қабілеттілігін көрсетеді.
Каж= Өнімді өткізуден түскен ... / ... ... + ... ... +
Айналым қаражаттарының өсуі (5).
Егер, Каж = 1 болса, онда ... ... ... ... ... алады. Бұл көрсеткіш кәсіпорында әлдеқайда жоғары көрсеткішке
ие болып отыр.
Ақша қаражаттарын капиталға айналдыру ... ... ... активіндегі инвестиция деңгейін анықтауда қолданылады және келесі
формула ... ... = ... ... ...... ... / алғашқы құны
бойынша негізгі құралдар + ... + ... + ... ... капиталы (6).
Ақша – қаражаттарын капиталға айналдыру деңгейі 8 – 10 % ... ... ... перспективті төлем қабілетілігін анықтау үшін кәсіпорын
активіндегі ақша – қаражатына айналдыра алатын жылдамдық және ... ... ... ... ... қолданылады.
Кәсіпорынның төлемқабілеттілігі мен несиеқабілеттелігін ... ... – бұл ... ... ... ... іске ... коэффициенті ақшалай қаражаттың тығыз төлемдер
сомасына қатыстылықпен анықталады. Егер ... ... ... ... ... болса, кәсіпорын төлемқабілетті болып саналады.
Кәсіпорынның перспективті төлемқабілеттілігін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... жабу (өтеу) коэффициенті;
3) жалпы жабу (өтеу) коэффициенті.
Абсолютті өтімділік коэффициенті – бұл ақша қаражаты мен тез сатылатын
бағалы қағаздардың тығыз және ... ... ... қатынасы. Бұл
көрсеткіш ағымдағы қарыздардың қаншалықты жабылғанын көрсетеді. ... ... ... өтеу ... ... үщін алдыңғы көрсеткішттерін ақша
қаражаттарына дебиторлық қарыздар мен басқа да активтер ... ... ... дебиторлармен есеп айырысу арқылы кәсіпорынның төлемдік
мүмкіншіліктері қаншалықты екенін айқындайды.
Бұл коэффициенттің әдеттегі шектеуі Кпл1 (0,7 - 0,8) ... ... ... ... ... ... (жалпы өтеу коэффициенті) ағымдық
активтердің (болашақ кезең шығындарысыз) ... және ... ... қатынасымен анықталады. Бұл ... ... ... міндеттемелерді қаншалықты жабатынын көрсетеді.
Әдеттегі шектеуі Ктл2.
2012 -2013 жылдардағы»НАР Медиа» ЖШС -ның ... ... ... 13-шы ... берілген
Кесте 13
«НАР Медиа» ЖШС ның ағымдағы активтерінің өтімділік көрсеткіштері, мың
теңге
|№ |Көрсеткіштер |2012 |2013 ... |
| | |жыл |жыл ... | | | |1) |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... активтер, мың теңге |894529 |1357033 |462504 |
| ... ... | | | |
| ... ... және ... мерзімді | | | ... ... ... |5015 |57943 |52928 |
| ... ... және басқа активтер| | | ... ... ... ... |345122 |457427 |112305 |
| ... ... | | | ... | |517695 |765955 |248260 ... ... мерзімді міндеттемелер, мың теңге|664170 |1056682 |392512 |
| |соның ішінде: | | | ... ... ... ... |101313 |155891 |54578 ... ... қарыздар |470202 |790608 |320406 ... ... ... ... |92652 |110181 |17529 ... ... өтімділік коэффициенті | | | |
| ... |0,008 |0,055 |-0,047 ... ... ... ... | | | |
| ... |0,527 |0,488 |0,039 ... ... ... ... |1,307 |1,213 |0,094 |
| ... | | | ... – кесте автормен құрастырылған ... ... ... Медиа» ЖШС ның кәсіпорының
абсолютті өтімділік коэффициенті 2012 жылы 0,008 ке тең ... 2013 ... –ге тең бұл ... ... ... ... ... жылға қарағанда 2013 жылы аса ... ... 2013 жылы ... ... ... Бұл көрсеткіште кәсіпорын өзінің бірінші
кезектегі міндеттемелерін өзінің ақша ... өтей ... ... ... 2012 жылы 0,527 –ға тең ... ал ... 0,488 тең, яғни 2013 ... 2012 жылмен салыстырғанда – 0,039 –ге
азайған.
Ол кәсіпорынның дебиторлармен өз уақытында есеп ... ... ... ... көрсетеді, яғни ағымдағы міндеттемелердің
қандай бөлігі тек ақша – қаражаты есебінен ... ... ... ... ... жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін түсімдер
есебінен ... ... ... Э.Т. ... Ж.Г. ... «бұл ... ақталған бағалауы 0,7 -0,8 аралығында жатыр, бірақ 0,5 – тен ... ... деп ... [29, 87 ... ... жалпы коэффициенті 2012 жылы 1,307-ге тең болса 2013
жылы бұл көрсеткіш 1,213 құрады, яғни ұзақ және ... ... ... ... 94 ... ... ... жедел және қысқа мерзімді міндеттемелерінің сомасын
өтейтінін белгілеуге мүмкіндік береді және ... ... ... дәрежесін ғана емес, кәсіпорынның ... ... ... бойынша тез есептесе алу қабілеттілігін дәлелдейді.
Жалпы алғанда 2013 жылы барлық көрсеткіштердің төмендеуі болғанымен,
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің
бірі - несиеге қабілеттілігі.
Кәіспорынның несиеге қабілетсіздігінің басты себептері ... ... ... ... ... ... үзу, ... және тауарлар қорларын жинау, шаруашылық қызметінің төмен
дәрежедегі тиімділігі, айналым ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – қарыз алушыға
сапалы баға беру, ... ... ... ... ... ... қайтаруға
дайындық пен сенімділігін байқау, сонымен қатар несиелік салымның мақсатты
жұмсалуын бағалау.
Несиеге ... ... ... ... көрсеткіштер
қолданылады. Ең маңызды болып өтімділіктің әр түрлі ... ... таза ... авансталған капиталдың жалпы сомасына
қатынасымен ... ... ... ... ... 11 ... көрсеткіштің өсуі қарыз алушының ... ... Бұл ... кәсіпорында 2013 жылы 4,6 % құрады.
Несиеге ... ... ... ... ... аралық
коэффициенттерімен қатар, өтімділіктің жалпы коэффициентін (Кж.ө) кең
қолданады. Егер бұл ... 1 – ден ... ... онда банк ... жоқ кәсіпорынмен істес болады деп саналады және несие тек
ерекше шарттармен ғана ... Осы ... 1 – 1,5 ... ... уақытылы өндіріп алуда белгілі бір ... ... ... 1,5 – тен ... ... ... қамтамасыз
етілуі және оның қайтарылу кепілдігі жеткілікті ... Кж.ө ... ... яғни 2012 жылы = 1,8 – ке тең, яғни
кәсіпорын несиеге қабілетті.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... және ... ... ... есеп ... дұрыс ұйымдастырылуынан
болады. Кәсіпорынның бастапқы және ағымдық құжаттарындағы сомалардың ... да осы есеп ... ... және ... ... ... ... келесі бөлімшеде біз кәсіпорын балансының төлем қабілеттілігін
талдауды қарастырамыз.
3.2 Кәсіпорын балансының ... ... ... ... ЖШС ның ... ... ... қарай капитал меншікті
(пассивтің III бөлімі) және заемды (пассивтің I және II бө-лімі) ... ... ... ... капитал ұзақ мерзім-ді, тұрақты
(пермаментті) (III және I ... және ... ... (II бөлімі) болып
бөлінеді (сурет 5).
Сурет 5 Кәсіпорынның капитал құрамы
Егер де, ... ... ... ... ... ЖШС ... ... арқылы қаржылануы тиімсіз болады (бір ... ... ақша ... ... ... ал бір ... азайып кетіп
жатады). Егер де қаржы ресурстарына баға жоғары болмаса, ... ... ... ... ... Бір ... кәсіпорын өз
қызметін тек қысқа мерзімді ... ... ... ... оның
қаржылық жағдайы тұрақсыз болып есептеледі. Сондықтан, меншікті және заемды
капиталдың оптималды қатыстылығына кіспоырнның қаржылық жағдайы тәуелді.
«НАР Медиа» ЖШС ның ... ... ... үшін ... ... анықтап алу қажет. Бұл тұрғыда кәсіпорынның рыноктық
тұрақтылығын ... ... ... жатады:
- қаржылық тәуелсіздік коэффициенті немесе жалпы капиталдағы меншікті
капиталдың үлесі;
- қаржылық тәуелділік коэффициенті (заемды ... ... ... тәуекел коэффициенті (заемды капиталдың меншікті капиталға
қатынасы).
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар ... 2:1 ... ... деп
саналады.»НАР Медиа» ЖШС ның айналымындағы кредиторлық қарыздарды
пайдаланудың ... ... ... ... ... ... ... құралдар ... | |
| ... ... ... ... |
| ... емес ... |
| ... ... ... | |
| ... қарыз |
| ... ... ... салымдар |
| ... ... ... 6 ... ... ... ... активтердің құрамы мен олардың орналасуын талдау ... ... ... ... жылы: 350137=1.1а+1.2а= 5015 + 345122
2013 жылы: 515370 ... 57943 + ... ... ... ... шектеуі Kn0,5 (біздің
кәсіпорында 25,1 % - ... ... ... ... ЖШС ның ... ... коэффициенті ағымдық
активтердің жалпы активке қатыстылығымен анықталады.
Бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... көрсетеді.
Кәсіпорын активтерінің тиімді орналасуын сипаттайтын көрсеткіштің бірі -
бұл ... және ... ... ... ... активтердің ұзақ мерзімді активтерге ... ... ... ... кем ... керек. 2012-2013 жылдардағы»НАР
Медиа» ЖШС ның ... ... ... мен ... ... 14-шы ... берілген
Кесте 14
«НАР Медиа» ЖШС ның балансының активтердің құрамы мен ... ... ... |2012 жыл | 2013 жыл ... (+,-) ... | | | | |
| | |мың ... |мың ... |мың теңге|% ... ... ... оның ішінде: |1473779 |2103077 |-25258 |42,6 ... ... ... активтер оның |579250 |746044 |+166794 |+22,4 |
| ... | | | | |
| |а) ... ... |574821 |742562 |+167741 |+22,6 |
| |б) ... емес ... |4429 |3483 ... |
| |Ағымдық активтер о.і.: |894529 |1357033 |62504 |+34,1 ... ... ... |517695 |765955 |+248260 |+32,4 |
| |б) ... ... ... |345122 ... |+112305 |+24,6 |
| |қарыздар | | | | |
| ... ... |5015 |57943 |+52928 |+91,3 ... ... ... |43728 |58325 |14597 |25,1 |
| ... құны | | | | ... – кесте автормен құрастырылған ... ... ... кәсіпорынның өндірістік потенциял құны
2012 жылы 43728 мың теңге, ал 2013 жылы 58325 мың ... тең ... ... ... ... жылы 14597 мың теңге немесе 25,1 пайызға өскен.
Ағымдық активтер құрамы мен құрылымын анықтау үшін ... ... ... ... ... 15
«НАР Медиа» ЖШС ның балансының ағымдағы активтердің құрамы мен
құрылымын талдау
|Көрсеткіштер ... |Жыл ... ... |
| | ... |
| | |(+,-) |
| |2012 |2013 | |
| ... |% ... |% |Мың тг.(3 б-1 б).|% (5 б.:1 |
| | | | | | |б*100) ... мерзімді |894529 |60,7 |1357033 |64,5 |+462504 |+34,1 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |5015 |0,3 | |2,8 |+52928 |+91,3 |
| | | |57943 | | | ... |345122 |23,5 | 457 427|21,8 |+112305 |+24,6 ... | | | | | | ... |517695 |35,1 | 765955 |36,4 |+248260 |+32,4 ... де ... |26695 |1,8 |75708 |3,6 |+49013 |+64,7 ... активтер | | | | | | ...... ... ... ... қарасақ»НАР Медиа» ЖШС ның балансының ағымдағы
активтері 2013 жылы 2012 ... ... 34,1 ... ... ... ТМҚ 91,3%, ... ... 24,6%, ақша қаражаттарының – 91,3%
және басқа ағымдағы ... -647 ... ... ... отыр. Бұл
дегеніміз кәсіпорынның қызметіне деген сұраныстың көбеюінен болып отыр.
Ең мобильді активтерге ақша қаражаты және ... ... ... ... Олардың ағымдық активтерге қатыстылығымен айналым
құралдарының мобильділік коэффициенті анықталады. Бұл ... ... өтеу үшін ... ... ... ... капитал құрамына жарғылық қор, қосымша капитал, резервтік
капитал және бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян) ... ... ... ... ... үшін ... капитал сомасынан баланс активінің І
бөлім қорытындысын алып тастаймыз.
Меншікті капиталдың жалпы көлеміндегі меншікті айналым капиталының үлес
салмағы жылдамдық коэффициенті деп аталады.
Kм= ... Kм – ... ... коэффициенттің жоғары деңгейі кәсіпорыннның оң қаржылық жағдайын
сипаттайды [5, 28 бет].
Келесі ... ... ... ... ... ... (Ко/з)
Ко/з=, Ко/з=130220/711121=0,18 7 ... З – ... ... – меншікті айналым капиталы.
Оның әдеттегі көлемі: Ко/з0,6:0,8.
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар қатыстылығы 2:1 ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер
жатады:
1. Меншікті айналым капиталы (Сок). Ол баланс пассивінің ... ... ... ... ... алынып тасталумен
анықталады:
Сок=Ck – Да=IpП – IpA ... ... ... ... меншікті және ұзақ
мерзімді заемды көзқайнарлары (Сок/д).
Сок/д=Cок + До= Cок ... ... До – ұзақ ... ...... ... ... бөлімі.
3. Тауарлы-материалдық запастардың қалыптасуының негізгі көздері
көлемі (ОИ):
ОИ=Cок/д + Кк , ... Кк – ... ... ... мен ... үш ... тауарлы-материалдық запастармен қамсыздану
көрсеткіштері сәйкестеледі:
1. Меншікті айналым ... ... (+) ... ... ... Сок –З, ... З – ... запастар.
2. Тауарлы-материалдық запастар қалыптасуының меншікті және ұзақ мерзімді
көзқайнарлар артықшылығы (+) немесе кемшілігі ... ... –З, ... ... ... негізгі көзқайнарларының көлемінің артықшы-лығы
(+) немесе кемшілігі (-)
ОИ = ОИ –З, ... ... ... ... біз ... ... ... тұрақтылық деңгейі бойынша 4 типке бөлеміз:
1) қаржылық жағдайдың абсолютті ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы;
4) кризисті қаржылық жағдай.
Сонымен «НАР ... ЖШС ... ... балансының төлем
қабілеттілігін талдау нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... ... деңгейі кәсіпорыннның оң қаржылық жағдайын
сипаттайды, келесі бөлімшеде ... ... ... ... ... ... ... Балансты Халықаралық қаржылық есеп стандарттарына сәйкестендіру
жолдары
Жаңа ХҚЕС 1 стандарт мына төмендегі шектеулі өзгерістерді жасайды:
- шығару ... ... ... ... күні ... жаңа ... ... күніне дейін ұсынылатын немесе жарияланатын есеп кезеңіне
қатысты, бірақ шығаруға қаржы есептілігін шығарғанға ... есеп ... ... ... ... тану ... болдырмау.
Кәсіпорын осындай дивидендтер туралы және баланстың өзінде талап етілетін
хабарламаны меншікті ... ... ... ... ... ... ... ескертулерде аша алады;
- ол баланс күнінен кейін алатын осы ... ... жаңа ... отырып, баланс күні болған шарттарға ... ... ... тиіс ... ... баланс күнінен кейін оқиға кәсіпорын бөлігіне қатысты қызметтің
толассыздығы туралы жол берудің ... ... ... ... ... ... болдырмау. 1-«Қаржы есептілігін беру» ХБЕС-на
сәйкес қызметтің толассыздығы туралы жол беру ... ... ... ... ... ... ... түзетілетін және түзетілмейтін оқиғалардың
мысалдарына ... ... және ... ... ... ... ... оқиғалар» Халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарты (10-ХБЕС) 1-23-параграфтарда мазмұндалған. Барлық параграфтардың
бірдей күші болады, бірақ ... ... ... ... кезде ХБЕСК
стандартының форматын сақтайды. 10-ХБЕС оның ... ... ... ... алғысөз», сондай-ақ «Қаржы
есептілігін әзірлеу мен ұсыну тұжырымдамалары» мағыналы ... ... Олар ... ... ... ... ... жағдайда есеп
саясатын таңдау мен қолдану үшін негізді қамтамасыз етеді.
Стандарттың мақсаты – ... ... ... ... баланс күнінен кейінгі оқиғаларды ескере отырып қаржы
есептілігін тексеруге тиіс болған ... және ... ... ... ... күні ... және ... күнінен кейінгі оқиғалар туралы
беруге тиіс хабарламаны ашуды анықтау.
- сонымен бірге, осы стандарт ... ... ... егер ... кейінгі оқиға қызметтің толассыздығы туралы жол ... ... ... ... қызметтің толассыздығын негізге ала отырып
өзінің қаржы есептілігін жасауға тиіс емес.
Стандартты есеп және ... ... ... ... ... ашу ... қолдану керек.
Баланс күнінен кейінгі оқиғалар – бұл баланс күні мен шығаруға қаржы
есептілігін бекіту күні ... ... орын ... ... ... ... Мұндай оқиғалар екі түрге бөлінеді:
- баланс күні ... ... ... ... күнінен кейінгі
түзетілетін оқиғалар) оқиғалар; және баланс ... ... ... ... көрсететін (баланс күнінен кейінгі түзетілмейтін оқиғалар)
оқиғалар.
Шығаруға қаржы есептілігін бекіту процесінің ... ... ... қаржы есептілігін жасау мен түбегейлі ресімделуіне
қарай ... ... ... ... ... ... акционерлерге қаржы
есептілігін шығарудан кейін бекітуге беруге міндетті. Мұндай жағдайларда
қаржы ... оны ... ... ... ... ... оны
бастапқы шығару күніне шығаруға бекітілген деп саналады [3, 24 бет].
Жекелеген жағдайларда кәсіпорын ... ... ... кеңесіне беруге міндетті (оның құрамына тек ... ... ғана ... ... ... басшы қаржы есептілігін байқау
кеңесіне берілуін бекіткен кезде ол шығаруға бекітілген деп есептеледі.
Баланс күнінен кейінгі оқиғаларға, тіпті егер олар ... ... ... ... басқа да қаржы хабарламасын жарияланғаннан кейін
болса да, шығаруға қаржы есептілігін бекіту күніне дейінгі ... ... ... ... кейінгі түзетілетін оқиғаларды көрсету үшін
қаржы есептілігінде танылған соманы түзетуге тиіс.
Төменде кәсіпорын немесе бұрын қаржы есептілігінде ... ... ... ... ... есептілігінде танылмаған баптарды тану арқылы
ескеруге міндетті баланс күнінен кейінгі түзетілетін ... ... ... кәсіпорын міндеттемесінің болуын баланс күні растайтын баланс күнінен
кейін шығарылған сот шешімі, демек, шартты міндеттеме туралы ... ашып қана ... ... ... ... ... ... немесе түзетуді, немесе бағалау міндеттемесін ... ... ... баланс күні болған активтің құнсыздануы туралы, немесе
есептілікте осы ... ... ... ... ... ... ... туралы дәлелдейтін баланс күнінен кейінгі хабарламаны
алу;
- сатып алушының баланс күнінен кейін болған банкортқа ұшырауы ... күні ... ... мен ... берушілердің дебиторлық берешегінің
болуын және сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің дебиторлық берешегінің
баланстық құнын ... ... ... баланс күнінен кейін босалқыларды сату баланс күні осы босалқылардың
ықтимал таза ... ... үшін ... ... ... мүмкін;
- баланс күнінен кейін баланс күніне дейін сатып алынған активтердің
баланстық құнын, ... ... ... дейін сатылған активтерді сатудан
түсім қаражаттарын анықтау;
- егер баланс күні кәсіпорынның ... ... ... орын ... ... ... болған оқиғалармен байланысты осындай төлем жасау
тәжірибесінен туындайтын міндеттемесі болса, пайдаға немесе ... ... ... төлемдер деңгейін баланс күнінен кейін анықтау (қараңыз:
19-«Қызметкерлерге берілетін сыйақылар» ХБЕС);
- қаржы ... ... ... алаяқтықтың немесе
қателіктердің анықталуы.
Кәсіпорын баланс күнінен кейінгі түзетілмейтін ... ... ... ... танылған соманы түзетпеуге тиіс.
Баланс күнінен кейінгі түзетілмейтін оқиғалардың мысалы баланс күні мен
шығаруға қаржы есептілігін бекіту күні арасындағы инвестициялардың нарықтық
құнының ... ... ... ... ... ... ... келесі
кезеңде туындайтын жағдайды көрсетеді және баланс күнгі инвестицияның жай-
күйімен байланысты болмайды. Сондықтан ... ... ... инвестиция бойынша танылған соманы түзетпейді.
Егер дивидендтер үлестік ... ... ... 32-«Қаржы
құралдары: ақпаратты ашу және беру» ХБЕС-да келтірілген) иеленушілерге
баланс күнінен кейін ... ... ... ... ... ... міндеттеме ретінде мұндай міндеттемені танымауға тиіс [21, ... ... ... ХБЕС ... ... ... ... немесе
жарияланатын дивидендтердің мөлшері туралы хабарламаны, ... ... ... ... ... ... ... талап етеді. 1-ХБЕС
кәсіпорынға баланстың өзінде меншікті капиталдың жеке ... ... ... қаржы есептілігінің ескертпелерінде ашуға рұқсат етеді.
Кәсіпорын, егер баланс күнінен кейін басшылық кәсіпорынды ... ... ... ... ... оның ... ... анықтайтын,
немесе оның өзге шынайы ... жоқ ... ... ... қызметтің
толасыздығын негізге ала отырып қаржы есептілігін жасамауға тиіс.
Баланс күнінен кейін операциялық ... пен ... ... ... қызметтің толассыздығына жол берудің орындылығы
жөнінде қарау қажеттілігін көрсетуі мүмкін. Егер ... ... беру енді ... болмаса, онда бұдан тиімділік ... ... осы ... ... есептің бастапқы әдістеріне сәйкес
танылған соманы түзетпей, керісінше бухгалтерлік есеп ... ... ... ... есептілігін ұсыну» ХБЕС белгілі бірнеше тануларды қажет етеді:
- қызметтің толассыздығын негізге ала отырып ... ... ... ... ... қызметтің толлассыздығын одан әрі жалғастыру
мүмкіндігіне елеулі түрде күмән туғызуы мүмкін ... ... ... ... ... екіұштылық белгілі болса. Тануды
қажет ететін оқиғалар немесе жағдайлар баланс күнінен ... ... ... Медиа» ЖШС ның шығаруға қаржы есептілігін бекіту күнін ... ... ... ... ... органының атауын ашуға тиіс.
Егер кәсіпорын иеленушілері немесе басқа адамдардың оны шығарудан ... ... ... енгізуге құқығы болса, кәсіпорын осы фактіні
есептілікте ашуға ... ... ... ... ... күнін білу маңызды
болады, өйткені қаржы есептілігі осы күннен ... ... ... баланс күнінен кейін кәсіпорын баланс күні болған жағдайлар туралы
жаңа хабарлама алатын болса, ... ... жаңа ... ... осы ... туралы ашуды анықтағаны жөн.
Жекелеген жағдайларда кәсіпорынға баланс ... ... ... ... егер осы ... ... есептілігінде танылған сомаға
ықпал етпейтін болса да, көрсету үшін ... ... ... ... ... ... күнінен кейін кәсіпорын баланс күні болған шартты
міндеттеме куәлік алған кезде ... ... ... Жаңа ... ... ... ... міндеттемелер және шартты
активтер» ХБЕС-на сәйкес бағалау міндеттемесін тану керек деген ... ... ... ... ... ... ... шартты түрдегі
міндеттемелер туралы ашуды жаңартады.
Баланс күнінен кейінгі ... ... ... ... ... ... пайдаланушылардың дұрыс бағалау және дұрыс шешім қабылдау
қабілетіне әсер ... ... ... болады, кәсіпорын баланс күнінен
кейінгі түзетілмейтін ... ... ... ... ... ... ... тиіс:
- оқиғаның сипатын;
- оның қаржы салдарларын бағалауды немесе осындай бағалаудың ... ... ... осы ... туралы ашуларды бермеу қаржы ... ... ... және дұрыс шешім қабылдау қабілетіне әсер
ететіні соншалықты маңызды болатын баланс күнінен ... ... ... келтіріледі:
- баланс күнінен кейінгі ... ... ... бірігуі (мұндай
жағдайда 22-«Бизнес бірлестіктері» ХБЕС белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қызметпен байланысты қызметтің тоқтатылуы, активтердің
шығарылуы немесе міндеттемелерді өтеу жөніндегі жоспарды жариялау, ... ... сату ... ... ... орындау жөніндегі
міндетті күші бар келісімдер жасасу ... ... ... ... сатып алу немесе олардан айыру жөніндегі ірі ... ... ... көп ... ... ... күнінен кейін өрт салдарынан компанияның маңызды өндірістік
қуаттарын жоюы;
- әзірленіп жатқан ірі көлемдегі қайта ... ... ... оны іске асыруды бастау (қараңыз: 37-«Бағалау міндеттемелері, шартты
міндеттемелер және шартты активтер» ХБЕС):
- баланс күнінен кейін болған қарапайым және ... ... ірі ... (33-«Акцияға келетін пайда» ХБЕС,
капиталдандырумен және ... ... ... ... ... ... ... хабарлама есептілігіне ескертулерді
ашуды ұсынады);
- баланс ... ... ... ... ... ... валюталар
айырбас бағамдарының әдеттен тыс үлкен өзгерістері;
- ағымдағы және кейінге қалдырылған ... ... және ... ... міндеттемесіне елеулі түрде ықпал ететін ... ... ... ... ... жарияланған салық ставкаларының ... ... ... ... ... салынатын салықтар» ХБЕС);
- елеулі міндеттер қабылдау немесе, мысалы, елеулі кепілдіктер беру
кезінде шартты міндеттемелердің туындауы;
- тек ... ... ... ... ғана байланысты ірі сот
істерін қараудың басталуы.
Сонымен»НАР Медиа» ның - ның қаржылық ... ... ... ... ... жағдайды жан-жағынан бағалауға ... ... ... болатындығына осы жұмыс барысында көз жеткізілді.
Сондықтан кәсіпорындағы қаржылық есеп үлгілері деректерінің ... да ... ... зор. ... қызметкерлері осы жағына көп көңіл бөлуі
керек. Жоғарыда аталған халықаралық стандарттардың ... ... ... ... ... ... жағдайда кәсіпорынның қаржылық
жағдайын да түзетуге болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
«НАР Медиа» ЖШС ның ... ... ... және оның ... біріккен кестені кезегінде ... ... ... ... ... ... ... яғни кәсіпорын иеленетін және
шаруашылық қызметке белсенді араласатын ... ... оң жағы – ... ... ... ... әр түрлі көздерін
қосатын пассивтер. «Баланс» сөзінің өзі француз тілінен ... ... ... ... ... ... ... баланс актив пен пассивтің
тепе-теңдігін көрсетеді. Яғни кәсіпорынның пайдаланатын қаражаттары оларды
алудың ақшалай ... тең ... ... ... 3 ... ... кіреді: айналымдылық емес активтер,
айналымдылық активтер және шығындар. ... ... ... ... деп ... Олар жыл ... қолма-қолдыққа (немесе
айналымданады) айналады деп ... ... ... ... екі
бөлігі – ақша-қаражаттар және материалды-тауарлы босалқылар. ... ... ... ... көптеген уақыттардан кейін
айналымға енеді, яғни кәсіпорынға ... ұзақ ... ... ... емес ... ... лицензия, сол сияқты «кәсіпорын бағасы»
болып аталатын – «гудвиллдер», яғни сату-сатып алудың ... бола ... ... маркасының беделі құнынан жинақталады.
Пассивтер кәсіпорынның өзінің кредиторларының алдындағы міндеттемелерді
және кәсіпорын ... ... ... ... Міндеттемелер өз
кезегінде жыл ішінде төленетін ... ... ... ... ұзақ ... ... ұзақ мерзімді міндеттемелерге бөлінеді.
«НАР Медиа» ЖШС ның балансы қаржылық жоспарлаудың құжаттары ... ... ... ... ... ... ... – қаржылық
көрсеткіштерді талдауға негізінде қызмет етеді. Мұнда әдетте ... ... ... ... неғұрлым сенімді ақпаратты қосатын –
ішкі баланс құжаты пайдаланылады. Сыртқы баланс пайда мөлшерін төмендетумен
құрылып, ... ... Бұл ... ... ... ... және ... капитал құрылуына жасалынады [8, 62 бет].
Қаржылық нәтижелер туралы және оның ... ... есеп ... ... ақпарат мазмұндайды. Егер баланс кәсіпорынның қаржылық
тепе-теңдігінің ... ... ... онда ... мен шығыстар
туралы есеп оның қаржылық операцияларының динамикасын көрсетеді. Бұл есеп
беруде кәсіпорын шығындар және өз ... ... ... ... ... және оның бөлістірілуін анықтайды.
Сонымен»НАР Медиа» ЖШС - ның қаржылық ... ... ... ... ... жағдайды жан-жағынан бағалауға болатын көптеген
көрсеткіштер анықтауға болатындығына осы ... ... көз ... ... қаржылық есеп үлгілері деректерінің шынайы да дұрыс
жасалуының маңызы зор. Бухгалтерия қызметкерлері осы ... көп ... ... ... аталған халықаралық стандарттардың талабын орындап, өздері
баланста берілген ашылымдарды қадағалаған жағдайда кәсіпорынның қаржылық
жағдайын да ... ... ... ЖШС ның ...... ... көрсеткіштері
бойынша келесі қорытындыға келуге ... ... ... 2013 жылы ... ... ... ... кеткен, кәсіпорынның
табыстылығының төмендегенін байқатады. Бұл зерттеліп ... ... есеп ... арасында сәйкессіздік бар. Қаржылық есептің № ... ... мен ... ... ... үлгісінде 2012 жылдың
соңындағы деректер 2013 жылы жасалған ... ... ... ... ... ... жылы ... кейінгі 2013 жылы
өткен жылмен салыстырғанда қызмет көрсетуден түскен түсімнің 13,1 пайызға
азаюымен қатар өзіндік ... 13 ... ... ... ... отыр.
Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының ... ... ... ... және оның ... ... ... салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып ... ... ... ... ... ... Медиа» ЖШС ның экономикалық потенциалын бағалау, зерттеу,
баланс мәліметтері бойынша ... ... ЖШС ның ... ... ... Өндірістік мақсатқа арналған мүлік коэффициенті (негізгі құралдардың
активтігі) – кәсіпорынның ... ... ... [9, 19 бет].
Өндірістік кәсіпорындар үшін оптималдық қатынас 0,5-н көп болу ... ... ... ... өз ... ... ... кесте деректері негізінде осы аталған көрсеткіш туралы айтылса, 2010
жылы бұл ... ... –0,78; ал 2011 ... 0,82 ... отыр.
Ұсынылатын оптималды қатынастың деңгейі осы кәсіпорында ... ... ... ЖШС -нің ... іске ... ... - ... активтер құнының кәсіпорынның барлық мүлкінің
құнына қатынасымен анықталады. Ол қарызды өтеуге арналған ... ... ... ... үшін ... мәні 0,5 – тен ... ... Коэффициент артқан сайын кәсіпорынның ... ... және ... есеп ... ... де арта түседі. Қаржы
тұрғысынан алғанда оның өсуі актив құрылымындағы ... ... ... – яғни мүлік әлдеқайда мобильді (іске тартылған) болады, бұл оның
айналымдылығының жылдамдығын және оны ... ... ... Зерттеліп отырған кәсіпорын бойынша бұл көрсеткіштің көлемі ... -0,22, ал 2013 - 0,20 ... отыр ... ... ... ... ... коэффициент бойынша оптималды деңгей сақталмаған. әрине бұны
бірден жағымсыз жағдай деп айтуға болмайды. Өйткені ... өз ... ... үшін ... ... ... ... алмайды. Тек
кәсіпорынның басшылығы олардың айналым ... ... ... отыруы
керек.
Дипломдық жұмысты қорыта келе
«НАР Медиа» ЖШС -нің ... ... және ... ... ... арттыру үшін мынадай ұсыныстар жазауды ұйғардық.
Яғни, осы жоғарғы тарауларда аталған баптар бойынша кәсіпорындар ... ...... бір сәттегі суъектінің мүлкі, міндеттемелері
және капиталы туралы ақпаратты жинақтап қорыту мен ... ... Бұл – ... ... ... ... ... формасы. Баланс
барлық шаруашылық құралдарын, олардың ... ... ... ... және есеп ... барлық жиынтығын бақылауды жүзеге асыру
үшін қажет.
Кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... шараларды ұсынысымыз:
- кәсіпорын фоварит ... 1С: 8.2 ... ... ... ... ... ... сатып алушылар есептесу жағдайын
үзіліссіз бақылау;
- табыстар мен ... ... ... ... ... отыру;
- кәсіпорынның материалдық – техникалық базасын және негізгі
құралдарын ... ... ... кадр ағымын жақсарту және сонымен қатар өз ... ... ... ... ... ... ... қабілетті, банкілік емес
ресурстарды
пайдалана отырып пайда түсіретін жобаларға кредит тарту;
- кәсіпорында ... ... ... ... ішкі ... ... ... тиімдірек болар еді.
Қолданылған Әдебиеттер ТІЗМІ
1. Назарова В.Л. – ... ... ... бухгалтерлік есеп»
Алматы – Экономика 2005;
2. Кәулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., ... ... ... - ... Экономика 2001 (108-124 бет);
3. Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) 1 «Қаржылық есеп ... ... В.К., ... В.В. ... учет ... ...... 2004;
5. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Ә.Т., Жұмағалиева Ж.Г., «Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау» Алматы, ... 2001 ... ... ... 13 ... 2003 жылғы № 415 ІІ «Акционерлік
қоғам туралы» заңы;
7. ... Н.А. ... ... ... 1 ... 2006 жылғы
«Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында»
8. Қазақстан Республикасының ... ... №1676 « ... ... ... кезде есептен шығарылуға тиіс іс-сапар шығындарыгның
нормалары туралы» Қаулысы;
9. Халықаралық қаржылық есеп ... (IAS) 39 ... ... және ... ... ... Үкіметінің 24.12.01 жылғы №1677 «ҚР-ң
аумағынан тыс іс-сапарда болған уақыт үшін ... ... ... ... ... шығарылатын, төленетін күндік және өкілдік
шығындардың нормаларын бекіту туралы» Қаулысы;
11. Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік ... ... ... ... ... № 438 ... ... есеп бойынша Ұлттық комиссиясының жарғысымен жасалынған
өзгертулер мен толықтырулар);
12. ... ... 28 ... 2007 жылғы № 234-ІІІ «Бухгалтерлік
есеп туралы» заңы, 10 желтоқсан 2008 ... ... мен ... ... Қ.К., Н.А. ... ... есеп ... және
негіздері». Алматы: Экономика 2006 (140-173 бет);
14. Бабаев Ю.А., Петров А.Н. «Бухгалтерский учет и контроль ... ... ... Москва 2005 (5-9, 233-235 бет);
15. Абдыманапов А.С, С. Раимов «Принципы бухгалтерского учета и финансовой
отчетности» // Оқу құралы, БИКО – ... ... ... А. С. ... обеспечение бухгалтерского учета» ... ... ... ... ... Борисов Е.Ф. «Экономическая теория», // 3-ші ... ... ... М: ... ... Республикасының Үкіметінің Қаулысымен 22.09.00 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы бойынша қызметтік іс-
сапарлар туралы» Ережесі;
19. «Салық және бюджетке ... ... да ... ... туралы»
Кодекс - Алматы: ЮРИСТ, 2008.
20. Халықаралық ... есеп ... (IAS) 8 ... Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) 32 «Қаржылық құралдар:
ақпаратты ашу және ұсыну»;
22. ... Н.Е ... учет на ... - Алматы, 2005;
23. Глушкова Н.Е «Бухгалтерский учет в условиях рынка» - Алматы, 2001;
24. ... А.П. ... ... ... // Оқу ...... ... Қазақстан Республикасының 20 қараша 1998 жылғы № 304-І «Аудиторлық
қызмет туралы» заңы, 20 ... 2010 ... № 138-IV ... ... ... Г.С. ... ... // Оқу құралы, Алматы:2000;
27. «Бюллетень бухгалтера №15», ... – 2008 ... ... ... №1» ... ... дом ... Абленов Д.О «Основы Аудита» // Оқу құралы, «Экономика» - Алматы, 2003;
30. Ажибаев З.Н «Аудит» // Оқу ... ... ... ... Назарбаев Н.А. Қазақстан Республикасы Президенттің 7 қаңтар 2008 жылғы
«Өркендеу жолында» халыққа жолдауы;
32. Сейдахметова Ф.С. ... ... ... //Оқу құралы –
Алматы:,2005;
33. «Бюллетень ... №46», ... 2008 ... | ... ... ... | ... форма | ... ... | | ... | | ... предпринимательства | |
| | | | ... ... ... ... ... организации | г.Астана, пр. Ауэзова 48 кв 10 |
| ... ... на ... года |
| | | | |
| |  |  |  ... ... ... |  |  |  ... средства |010 |57943 |5015 ... ... ... |011 |- |- ... ... ... |012 |457427 |345122 ... |013 |765955 |517695 ... ... ... |014 |75708 |26695 ... активы, предназначенные для |015 |- |- ... | | | ... ... активы |016 |- |- ... ... ... |100 |1357033 |894529 ... ... ... |  |- |- ... ... ... |020 |- |- ... ... ... |021 |- |- ... ... методом долевого |022 |- |- ... | | | ... ... |023 |- |- ... ... |024 |742562 |574821 ... активы |025 |- |- ... и ... ... |026 |- |- ... ... |027 |3483 |4429 ... ... ... |028 |- |- ... ... активы |029 | | ... ... ... |200 |746044 |579250 ... (стр. 100 + стр. 200) |  |2103077 |1473779 ... и капитал |  |  |  |
| |  |  |  ... ... ... |  |- |- ... ... ... |030 |- |  ... по налогам |031 |137500 |52838 ... по ... ... и |032 |18391 |48475 ... ... | | | ... кредиторская задолженность |033 |790608 |470202 ... ... ... |034 |- |- ... краткосрочные обязательства |035 |110181 |92652 ... ... ... |300 |1056682 |664170 ... Долгосрочные обязательства |  |  |  ... ... ... |040 |- |- ... ... ... |041 |  |  ... оценочные обязательства |042 |- |- ... ... ... |043 |76967 |57665 ... ... ... |044 |- |- ... долгосрочные обязательств |400 |76967 |57665 ... ... |  |  |  ... ... |050 |711121 |541121 ... ... |051 |  | ... собственные долевые |052 |- |- ... | | | ... ... |053 |- |- ... |054 |144931 |149923 ... ... (непокрытый убыток)|055 |113373 |60898 |
|Доля меньшинства |056 |- |- ... ... |500 |969426 |751943 ... (стр. 300 + стр. 400 + стр. 500) |  |2103077 |1473779 |
| | | | | |
| | ... имя, ... ... | |
| |Гл. бухгалтер |  |/ | |
| | ... имя, ... ... | |
| | | | | | | | |
| | | | | | |
| | | | ... ... ЖШС ... ... | ... О ... И УБЫТКАХ ... год, ... 31 ... 2013 года |
| | | | |
| |  |  |  ... от ... ... и ... |010 |4861069 |2769918 ... | | | ... ... ... и |020 |4389300 |2343087 ... ... | | | ... прибыль (стр. 010 - стр.020) |030 |471769 |426831 ... от ... |040 |  |  ... доходы |050 |2098 |1847 ... на ... ... и ... |  |  ... | | | ... ... |070 |330921 |304504 ... на ... |080 |16605 |16041 ... расходы |090 |2962 |169 ... ... / ... организаций, |100 |  |  ... по ... ... ... | | | |
| |  |  |  ... ... за ... от продолжаемой|110 |123379 |107963 ... (стр. 030 + стр. 040 + стр. | | | ... - стр. 060 - стр. 070 - стр. 080 - | | | ... 090 +/- ... | | | |
| |  |  |  ... ... от ... |120 |  |  ... | | | ... ... до ... (стр. |130 |123379 |107963 ... +/- стр. 120) | | | ... по ... подоходному |140 | | ... | | | ... ... ... за ... (стр. |150 |123379 |107963 ... - стр. 140) до вычета доли меньшинства| | | |
| |  |  |  ... ... |160 |  |  ... ... ... ... за |170 |123379 |107963 ... (стр. 150 - стр. 160) | | | ... на ... |180 |  |  |
| ... ... ... |/ | |
| | ... имя, | | ... | |
| | ... | | | | |
| |Гл. |  |/ | |
| ... | | | |
| | ... имя, | | ... | |
| | ... | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... ... ... ... ... (перманентті) капитал
Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер
(II бөлім)
Қысқы мерзімді қаржылық міндеттемелер
(II бөлім)
Өзгермелі
капитал
Қарыздық
капитал
Кәсіпорыннан тыс пайдаланылатын ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алымдар29 бет
Қаржылық есеп және кәсіпорынды басқаруда бухгалтерлік баланстың ролі мен маңызы45 бет
"Шоттар жүйесі және екіжақты жазу."8 бет
1С бухгалтерия бағдарламасы6 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
1С: бухгалтериядағы банк операциялар есебі28 бет
8 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты16 бет
«1С: Бухгалтерия» бағдарламасы9 бет
«TASTOBE RESOURCES» ЖШС42 бет
«ИП Бисенов» кәсіпорының жалпы экономикалық жағдайы. Аудит және салықтық есеп42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь