Әкімшілік шығындардың есебі және аудиті

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 4

I ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 7
1.1 Шаруашылық жүргізудегі бухгалтерлік есепте шығындар есебін ұйымдастырудың мақсаты мен мәні. 7
1.2 Кәсіпорындағы шығындарды ұйымдастыру мен басқарудың мәні және жіктелімі 15
1.3 Шығындардың есепте көрініс табуы және қаржылық нәтижені анықтау 19

II «АҚМОЛА БЕТОН» ЖШС КӘСІПОРЫНЫНЫҢ ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІНІҢ ЖАҒДАЙЫ 25
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру.экономикалық сипаттамасы 25
2.2 «Ақмола бетон» ЖШС әкімшілік шығыстарының есебі. 31
2.3 Бақылау және реттеу үшін жасалған шығындар жіктемесі 45

III ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР АУДИТІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАЛДАМАСЫ 49
3.1 Әкімшілік қызметкерлер еңбекақысын төлеу бойынша есеп айырысудың аудиті 49
3.2 «Ақмола бетон» ЖШС әкімшілік шығыстарын бақылау және банкротқа ықтималдылығын талдау. 54

ҚОРЫТЫНДЫ 59

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ 62

ҚОСЫМШАЛАР 64
КІРІСПЕ

Қалыптасқан жағдайды ескере отырып, ұзақ мерзімді жеті басымдықтардың бірі ретінде шетел инвестициялары мен ішкі жинақтардың жоғары деңгейімен ашық нарықтық экономикаға негізделетін экономикалық өсу анықталды.
Тұрақты экономикалық өсу қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуге, өндірістің диверсификациясын қамтамасыз етуге, инвесторларды неғұрлым маңызды салаларға белсенді тартуға, бизнестің басты салаларында іскерлік белсенділікті артттыруға, белсенді индустриалды саясатқа кірісуге, шаруашылықтану мен басқарудың макро – дан микродеңгейіне мойын бұруға көмектеседі. [1]
Экономиканы басқаруды жетілдіру, нарықтық қарым-қатынастардың аяғынан тұруы, меншіктің әртүрлі нысандарын қолдану, шетелдік серіктестердің қатысуымен кәсіпорындар құру, Халықаралық бухгалтерлік стандарттарға бағдарлану есеп пен аудиттің ролі мен маңызының одан әрі артуын болжайды.
Бұл ақпаратты кәсіпорынды басқару мақсатында ең үлкен әсерлілікпен пайдалану үшін, есептің озық әдістерін, шетелдің оң тәжірибесін, бухгалтерлік есептің Халықаралық стандарттарын пайдалануға, есептеу техникасын кеңінен қолдануға бағдарланған, бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жүйесі қажет болды.
Халық шаруашылығының барлық салаларында және меншік иелерінің барлық түрлерінде жүргізілетін бухгалтерлік есеп пен аудитті қайта құру, оның маңызы мен әдістерін субъектінің ерекшеліктеріне сай халықаралық бухгалтерлік есеп стандартының талабына сәйкес жүргізу керек.
Өзектілігі бухгалтерлік есепте үлкен және маңызды бөлімдерінің бірі кезең шығындарының есебі және аудиті болып табылады. Кезең шығындарының негізінде кәсіпорынның қаржылық нәтижесін және төлем қабілеттілігі мен тиімділігін анықтай аламыз.
Кезең шығындары кәсіпорыннның пайда табу мақсатында қызметін жүзеге асыру үшін белгілі бір қажылар мен ресурстарды жұмсау болып табылады. Кезең шығындары – бұл кәсіпорынның ресурстарын жұмсау негізіндегі пайда табуы болып табылады.
Біреудің екінші тұлғаның алдындағы қарызын растау үшін бір сөзі немесе қарыздық қолхаты жеткілікті болатын уақыт әлдеқашан өтіп кетті.
Біздің заманымызда кәсіпорынның шаруашылық қызметінің есебін лайықты жүргізуді қамтамасыз ету үшін бухгалтерлік есеп жүйесін құру керек. Жабдықтаушылармен, салық органдарымен, қызметкерлермен, басқа кредиторлармен есеп айырысулар бойынша міндеттемелерді уақтылы орындаудан қатысушылар арасындағы одан арғы қарым-қатынас байланысты болатындықтан, есеп айырысу қарым-қатынастарын дұрыс ұйымдастыру экономикалық байланыстардың жетілдірілуіне, келісімдік және есеп айырысу тәртібін жақсартуға әкеледі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ

1 Назарбаев Н.А. Қазақстан-2030.Барлық Қазақстандықтардың гүлденуі,
қауіпсіздігі, әл-ауқатын арттыру.
2 «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру жайлы» Қазақстан
Республикасының Заңы- 28 ақпан 2007ж. № 234-Ш
3 Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субьектілердегі бухгалтерлік
есеп.Оқулық.-Алматы,Экономика,2008
4 Кеулімжаев Қ.К.,Әжібаева З.Н.,Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп
принциптері. Оқу құралы.-Алматы.ЭкономикС,2007
5 Радостовец В.В., Ғабдуллин Т.Е.,Шмидт О.И. Кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп. –Алматы: Қазақстан-аудит орталығы, 2007 ж.
6 Дүйсенбаев К.Ш. және т.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау.-
Оқу құралы.-Алматы:Экономика.2006.-330б.
7 Өтебаев Б.С. Қаржылық талдау.-Оқу құралы.-Астана,2008 ж.-372б.
И.Антоненко.Сравнение порядка определения первоначальной стоимости
основных средств по НСФО №2 // Бюллетень бухгалтера №48 ноябрь 2007
8 О.Рукавишникова. Анализ срока использования и ликвидационной
стоимости основных средств при переходе на НСФО №2 // Бюллетень
бухгалтера №42, октябрь 2007
9 Абленов, Д.О. Қаржылық аудит және талдау: теория, әдіснама, практика:
оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2010.- 528 б.
10 Басқару есебі: оқу құралы / А.К. Ержанов, Ә.Қ. Айтанова, Г.Ш.
Жұманова, М.С. баянова, Ә.Е. Иматаева.- Алматы: Экономика, 2009.- 304
б.
11 Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары.- Алматы: ЖШС "LEM
баспасы", 2011.- 35 б.
12 Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесі.- Алматы: ЖШС "LEM баспасы",
2010.- 27 б.
13 Дүйсембаев, К.Ш. Қаржы есептілігін талдау: оқулық.- Алматы:
Экономика, 2011.- 348 б.
14 Жақыпбеков, Д.С. Қазақстандық кәсіпорындардағы салық салу, салық
есебі мен есептілігін ұйымдастыру: оқу құралы / Жақыпбеков, Д.- Алматы:
Экономика, 2009.-354 б.
15 Жуматов М.К., Халықаралық қаржылық есептілігі стандарттарына
сәйкес бухгалтерлік есеп: тәжірибе құралы / М.К. Жуматов.- Астана:
16 "Қаржы жүйесі органдарының мамандарын даярлау, қайта даярлау және
біліктілігін арттыру орталығы" Акционерлік қоғамы", 2011.- 119 б.
17 Мырзалиев Б.С., Сәтмырзаев А.А., Әдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп
теориясы және тәжірибесі: оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2008.- 832 б.
18 Оразбекұлы Б. Бухгалтерлік есеп және аудит негіздері: оқу құралы / Б.
Оразбекұлы.- Алматы: Экономика, 2011.- 409 б.
19 Проскурина В.П., Бухгалтерлік есеп "басынан бастап" балансқа дейін:
көмекші құрал / В.П. Проскурина; қазақ тіліне бірінші рет аударылған /
аудар. М.К. Акишев.- Алматы: ЖШС "LEM баспасы", 2010.- 374 б.:
табл.+CD.
20 Проскурина В.П., Бухгалтерлік проводкалар / В.П. Проскурина; қазақ
тіліне бірінші рет аударылған / аудырған М.Қ. Акишев.- Алматы: ЖШС
"LEM баспасы", 2011.- 292 б.: табл.
21 Тайгашинова К.Т., Басқару есебі: оқу құралы / К.Т. Тайгашинова.-
Алматы: Издательство "LEM", 2011.- 332 б.
22 Халықаралық қаржылық есептілігі стандарттарына сәйкес бухгалтерлік
есеп = Бухгалтерский учет в соответствии с международными стандартами
финансовой отчетности: оқу құралы / А.С. Садиева, М.К. Жуматов, Э.М.
Тлеуова, Б.Ж. Акимова.- Астана: "Қаржы жүйесі органдарының
мамандарын даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру орталығы"
Акционерлік қоғамы"/ АО "Центр подготовки, переподгтовки и
повышения квалификации специалистов органов финансовой системы",
2011.- 393 б.
23 Абленов Д.О.Аудит негіздері.Оқулық.-Алматы.Экономика,2007.
24 «Аудиторлық қызмет туралы» . Қазақстан Республикасының Заңы-5
мамыр, 2009ж-Алматы
25 Шарипова, А.Қ. Салық есебі: оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2009.-
334 б.
26 Шарипов, А.Қ. Аудит: оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2010.- 288 б.
        
        МазмұныКіріспе
4
I шығындар есебінің теориялық негіздері
7
1.1 Шаруашылық жүргізудегі бухгалтерлік есепте шығындар есебін ұйымдастырудың мақсаты мен ... ... ... ... мен ... мәні және жіктелімі
15
1.3 Шығындардың есепте көрініс табуы және қаржылық нәтижені анықтау
19
II ЖШС кәсіпорынының шығындар ... ... ... ... сипаттамасы
25
2.2 ЖШС әкімшілік шығыстарының есебі.
31
2.3 ... және ... үшін ... шығындар жіктемесі
45
III ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР АУДИТІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАЛДАМАСЫ
49
3.1 Әкімшілік қызметкерлер еңбекақысын ... ... есеп ... аудиті
49
3.2 ЖШС әкімшілік шығыстарын бақылау және банкротқа ... ... ... ТІЗІМІ
62
Қосымшалар
64
КІРІСПЕ
Қалыптасқан жағдайды ескере отырып, ұзақ мерзімді жеті басымдықтардың бірі ретінде шетел инвестициялары мен ішкі жинақтардың жоғары деңгейімен ашық ... ... ... ... өсу ... ... экономикалық өсу қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуге, өндірістің диверсификациясын қамтамасыз етуге, инвесторларды неғұрлым маңызды салаларға белсенді тартуға, бизнестің басты ... ... ... ... ... ... саясатқа кірісуге, шаруашылықтану мен басқарудың макро - дан микродеңгейіне мойын бұруға көмектеседі. [1]
Экономиканы басқаруды жетілдіру, нарықтық ... ... ... ... әртүрлі нысандарын қолдану, шетелдік серіктестердің қатысуымен кәсіпорындар құру, Халықаралық бухгалтерлік стандарттарға бағдарлану есеп пен ... ролі мен ... одан әрі ... ... ... ... ... басқару мақсатында ең үлкен әсерлілікпен пайдалану үшін, ... озық ... ... оң ... ... есептің Халықаралық стандарттарын пайдалануға, есептеу техникасын кеңінен қолдануға бағдарланған, бухгалтерлік ... ... ... қажет болды.
Халық шаруашылығының барлық салаларында және ... ... ... түрлерінде жүргізілетін бухгалтерлік есеп пен аудитті қайта құру, оның маңызы мен әдістерін субъектінің ерекшеліктеріне сай ... ... есеп ... ... ... ... ...
Өзектілігі бухгалтерлік есепте үлкен және маңызды бөлімдерінің бірі кезең шығындарының есебі және аудиті болып табылады. ... ... ... ... ... ... және ... қабілеттілігі мен тиімділігін анықтай аламыз.
Кезең шығындары ... ... табу ... ... ... ... үшін ... бір қажылар мен ресурстарды жұмсау болып табылады. Кезең шығындары - бұл кәсіпорынның ... ... ... пайда табуы болып табылады.
Біреудің екінші тұлғаның алдындағы қарызын растау үшін бір сөзі немесе қарыздық қолхаты жеткілікті болатын уақыт ... өтіп ... ... ... ... қызметінің есебін лайықты жүргізуді қамтамасыз ету үшін бухгалтерлік есеп жүйесін құру керек. Жабдықтаушылармен, ... ... ... ... ... есеп ... бойынша міндеттемелерді уақтылы орындаудан қатысушылар арасындағы одан арғы ... ... ... есеп ... қарым-қатынастарын дұрыс ұйымдастыру экономикалық байланыстардың жетілдірілуіне, келісімдік және есеп айырысу тәртібін жақсартуға әкеледі.
Міндеттемелер бойынша есеп айырысулардың күйін ... ... ... ... ... айналымдылығының күшеюіне әкеледі, бұл кәсіпорынның қаржылық жағдайына жақсы әсер етеді.
Әрбір ұйым үшін өзінің есептілігін аудитордың қорытындысымен бекіту маңызды. Бұнымен қоса ... ... ... - ... инвесторлар, кредиторлар, банктер, сондай-ақ жабдықтаушылар тарапынан өздеріне деген сенімді арттырады.
Ал бұндай сенімнің кәсіпорын үшін үлкен ... бар, ... оның ... мен ... ... ... осыған байланысты.
Көріп тұрғандай бүгінгі күнде өзекті және маңыздысы кәсіпорындағы кезеңдік шығындарының есебі және олардың аудиті болып табылады, өйткені қате ... мен ... ... дер ... ... алмау шаруашылық қызметтің ырғақтылығын бұзады, көп жағдайларда қаржылық ... және ... ... байланыстардың бұзылуына әкелетін шығыстар туындайды.
Сондықтан дипломдық жұмысымның негізгі зерттеу мақсаты кәсіпорындағы ... ... ... мен ... яғни ... шығындарын зерттеу болып табылады.
Бұл мақсатқа қарай келесі тапсырмаларды шешу керек:
* кезеңдік шығындарын есептеу мен ... ... ... ... кезеңдік шығындарының құжаттар бойынша есебінің дұрыстығын тексеру;
* басқадай шығындар есебінің дұрыстығын тексеру;
* кредиторлық берешекті өтеудің тексеру;
* кәсіпорынның кезеңдік ... ... ... ... ... және оларды жою үшін шаралар қолдану.
Дипломдық жұмысымның зерттеу объектісі ЖШС кәсіпорыны болып табылады, оның негізгі қызмет түрі - ... және жеке ... ... ... ақпараттық базасы ретінде Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің, Статистика агенттігінің ақпараттық мәліметтері, ... ... ... және ... ... ... және шетел экономист-ғалымдардың еңбектері, кәсіпорынның нақты мәліметтері және басқа да көздер пайдаланылды.
Тақырыптың ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік сұрақтары отандық авторлардың жұмыстарында көрініс тапты: Дюсембаев, К.К. Кеулімжаев, М.С. В.К. ... С.С. ... К.Ш. ... Ф.С. Сейдахметова, Ж.С. Толпаков, Ф.С. Кокенова, Ә.Ә Әбдіманапов А.А. Галымжанов, К.Т. Тайғашинова және тағы басқалар. ... ... ... ... Шет ... ТМД, және ... ... еңбектерін зерттеу нәтижесінде шығындар ұғымынның анықтамасын толықтыру; шығындар ... ... ... арқылы есеп регистрлеріне ұсыныс беру; шығындардың бағалануы мен қайта бағалануын зерттеу арқылы ұйымдарға бағалаудың тиімді ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның шығындарының есебі және аудиті жайлы берілген ұсыныстарды кәсіпорынның басқару шаруашылығында қолдануға ұсыну табылады
Дипломдық жұмысты жазу үшін ... ... ... ... ... "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы" Заңы,
* Қазақстан Республикасының нормативтік -құқықтық актілері,
* Қазақстан Республикасының "Салықтар мен бюджетке ... да ... ... ... ... Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары,
* Қазақстан Республикасының Типтік шоттар жоспары,
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі - ЖШС ... жазу ... ... ... ... әдістері қолданылды:
- алдыңғы кезеңмен салыстырғанда бухгалтерлік есептіліктің әртүрлі баптарының абсолютті және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... оның ... бойынша қорытынды көрсеткішке жеке баптардың салыстырмалы салмағын ... ... ... ... ... талдау,
- негізгі жыл деңгейінен көрсеткіштердің салыстырмалы ауытқуларын есептеуге сүйенетін, тренділік талдау,
- процестерді өлшеуге және ... ... ... ... беретін салыстырмалы (кеңістіктік) талдау,
- факторлық талдау - зерттеудің детерминацияланған ... ... ... ... ... ... жеке факторлардың әсер етуін талдау.
1 ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Шаруашылық жүргізудегі бухгалтерлік ... ... ... ұйымдастырудың мақсаты мен мәні.
Бухгалтерлік есеп ақпараттарын сыртқы пайдаланушылар мен ұйымдарды басқарушылардың ... ... үшін ... есеп ... ... болу керек.
Ұйымдастыру деп- есеп жүргізудің жағдайын, мұның құрамдас элементтерін, есеп кезеңдерін (бастапқы құжаттан бастап, бухгалтерлік қорытынды есепті тапсыру мен ... ... ... ... ... тәртіпке сай қатаңсақтау, бухгалтерлік есеп жүргізудің түрлерін, жүргізу, есептеу техникаларын тиімді пайдалануды айтады.Сондай-ақ,бухгалтерлік есепке тән ережелер мен нұсқауларды, нормативтік заң ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесін ұйымдастырудың негізі, біздің елімізде қабылданған 27 ақпан 2007 жылғы № 234 ... ... Бұл ... мазмұны бухгалтерлік есеп жүйесін ұйымдастырудың тәртібі, бухгалтерлік есеп жүргізудің тиімді әдістерін қолдану, қорытынды есеп ... мұны ... және ... есеп ақпараттарын анық және сенімді жасау жөнінде тиянақты ұғым ... [2; 79 ... есеп ... дұрыс ұйымдастыру жөніндегі жалпы бағыт, ұйымдар ішінде ұстанған жекелеген есеп ... ... ... бағытпен ұштасқан жағдайда бухгалтерлік есеп ұйымдастыру жағынан орнықты болады.
Ұйымдардың технологиялық ерекшеліктері мен ... ... ... ... бухгалтерлік есеп әрбір ұйымдардың өз ішінде ұйымдастырылады. Өнімдер өндірудің өндірістік негізгі ... ... есеп ... ... басты бағыты болып табылады. Өндірістік ерекшелік, негізінен еңбек ақы есептеу мен төлеу, өндірілген өнімнің өзіндік құнын ... мен ... ... ... дайын өнімдерді сату, әріптестермен аралық қатынастарға түсу, есеп айырысу, т.б. есеп объектілері бойынша қалыптасады. [3; 79 б]
Есеп ... ... ... ары қарай жетілдіру бухгалтерлік қызмет атқарушылар еңбегін ғылыми және алдынғы қатарлы тәжірибе ... ... ... есеп ... ... ... азайтып отыру бағытымен тығыз байланысты. Бухгалтерлік есеп жүйесі мен талдау жүргізу үрдісіне экономика-математикалық әдістері, әртүрлі ... ... ... принциптерді, сондай-ақ еңбекті ғылыми тұрғыда ұйымдастырудың тиімді жолдарын енгізудің рөлі зор.
Бухгалтерлік есеп ақпараттарын қалыптастыру мен ... ... ... ... экономикалық өмірге енген ережелер мен әдістер сақталуы керек.Ұйымдарда нақтылы орын алған шаруашылық операциялары түгелімен үздіксіз жүргізіліп, өзара байланыстылығы регистрлар жүйесіне ... ... ... ... ... ... мен әдістерге сай орындалады.Сондықтан,бухгалтерлік есеп бастапқы құжаттарға тәуелді.
Бастапқы құжаттарға жазылған мәліметтер бастапқы шаруашылық фактілерін іске асыру ... ... ... ... [4; 119 ... ... алынатын барлық құжаттар ұйымдардың бухгалтериясына өз уақытында тапсырылады Бухгалтерияға атпсырылған құжаттардың заңдылығы тексеріліп, мұндағы ... мен ... ... ... шашыранды құжаттар өздерінің маңызы мен атқарған міндеттеріне қарай топтастырылады.
Есеп мәліметтерін сапалы дәрежеде топтастыру, жетілдірілген әдістер мен ... ... ... есеп ... ... және ... шоттар жүйесімен тығыз байланыстыру жөніндегі нәтижелі жұмыстарды дер кезінде ұйымдастырудың маңызы зор. ... ... ... ... бір ... ... ситетикалық және аналитикалық шоттар талабына сай байланыстырып, арнайы жасалған есеп регистрлеріне түсіріп, бұлардың негізінде қорытынды есеп жасап ... - ... ... ... негізгі мақсатына жатады.
Еліміздегі бухгалтерлік есеп жүйесінің халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына сай ... ... ... есеп жұмысының маңызы мен сипаты өзгеріске түседі.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... құралдар мен күрделі қаржы игеру, жарғылық капитал, арнайы қорлар, ... мен ... зиян т.б. ... ... ... жолдары халықаралық стандарттарға сай есепке алынатын болды. Бухгалтерлік қорытынды есеп жасаудың құрамы мен маңызы, тапсыру мерзімі, мұның өзінің қашан және ... ... ... өзгерістер халықаралық тәжірибеге сәйкестендіріліп, қорытынды есеп ақпараттарын сыртқы пайдаланушылар үшін мүмкіндік туғызылды. [5; 87 б]
Қолмен атқарылатын көптеген есеп жұмыстарының ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар бухгалтерлік есеп ақпараттарын пайдаланушылар саны көбейіп, есептің сапалы жасалуымен қатар есеп принциптерін қатаң сақтау жөніндегі әдістер мен амалдыр ... ... ... ... ... ... даярланған іс-тәжірибеден өткен кәсіби бухгалтерлер атқаратындығын, сондай-ақ бухгалтерлік қызмет атқарушы мамандар бухгалтерлік есеп үйымдастыруды жетілдірудің жолдарын ... ... мен ... ... мен ... ... мақсат тұтатындығы белгілі болды.
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру мен жетілдірудің түпкі мақсаты - ... да ... ... ... таза пайдамен жұмыс істеуін қамтамасыз ету мен нарықтық қатынастар жөніндегі экономикалық ... ... ... табылады.
Осы жоғарыда қойылған үлкен жәрежедегі бухгалтерлік есепке тән ұйымдастырушылық үрдісті ... үшін ... ... ... ... керек:
* Бухгалтерлік есеп қызметін құқықтық тұрғыдан жетілдіру мен нормативтік заң актілерін кеңінен қолдану ;
* ... есеп пен ... есеп ... ... бухгалтерлік есеп стандарттарын жетілдіріп, жаңадан жасалатын отандық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақжетілдірілген еспе принциптерін бухгалтерлік есеп жүргізу тәжірибесінде сақтау;
* Қаржылық және басқарушы (өндірістік) есеп өрісін ажыратып, жалпы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... тән ... ... белгілеу;
* Бухгалтерлік есеп жүйесін ұйымдастырудың тиімді бағытын пайымдап, мұның өзін ... және ... ... ... ... жолдармен сәйкестендіруді белгілей отырып, экономикалық талдау жұмысының бағытын негіздеу;
* Есеп пен ... ... ... мен ... ... кеңінен пайдаланып, ақпараттар ағынын шапшаңдату және апйдаланушылар талабын қанағаттандыру;
* ... ... ... ... кәсіби даярлау мен қайта даярлау, бұлардың кәсіби білімін жылдан жылға жетілдіріп отыру.
Ендігі жерде осы ... ... ... есеп жұмысын ары қарай жетілдіруге байланысты қойылған талаптардың маңызына тоқталайық.
Елімізде ... және ... ... іске ... келе ... ... есеп жөніндегі заң бухгалтерлік есеп жүйесінің заңдылығын негіздеп, бухгалтерлік есеп жүргізудің бағытын, есеп берудің жағдайын, есеп ... ... ... ... саналатындығын білген жөн. [6; 116 б]
Кімде-кім болмасын есеп-қисап жұмысымен айналысатын ... ... есеп ... ... мен ... актілерді күнделікті басшылыққа алып отыруы керек. Сонымен қатар шаруашылық субъектілерінің топтарға бөлінуі, бұлардың жіктелуі, меншіктің түрлері, акцонерлік қоғам түрлері ... ... заң ... ... талаптарын бухгалтерлік есеп жөніндегі заңмен байланыстыра білуі қажет.
Бұл айтылғандарға ... ... ... есеп ... ... ... қабылданған негізгі әдістер мен есеп жүргізудің бағыттары жөніндегі жинақталған құжат болып табылатындығын білген жөн. ... есеп ... ... ... оның ... мен ... қажетті тауарлар мен есеп стандарттарына тән сееп жүргізу объектілері ҚР - да орталықтандырылған әдістемелерге сәйкес жүргізіледі.
Бухгалтерлік ... тән ... мен ... ... есеп ... ... учаскелеріне қолданылады. Көпшілік жағдайда ережелер мен нұсқаулар ұсыныс ретінде қабылданып, есеп объектілерінің жекелеген түрлері өрісісінде ... ... ... шаруашылық қызметтер мен технологиялық ерекшеліктерге сай, ұйымдар өздеріне тән және ыңғайлы болап ... есеп ... ... ... ішкі ... мен нұсқаулар енгізуіне болады. Сапалы түрде жасалған ұйымдардың есеп саясаты бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ұйымдастыруға негіз бола алатындығын есте сақтаған жөн.
Ішкі ережелер-нұсқаулар ... ... ... ... байланысты болады.
Нарықтық қатынастар жүйесінің заңдылығы мен коммерциялық құпияның сақталуына байланысты көптеген есеп ... ... ... ... ... Мұндай жағдайлардағы бухгалтерлік есеп жүргізуді ұйымдық тұрғыдан ... ... ... жөн. ... ... ... тән ... өнім өндіріп, қызмет көрсетуші ұйымдар базарлы сауданың жеңімпазы болғысы келетіні рас.
Сондықтан ұйымдар ... ... ... ... ... төлем өтеушілік қабілеті мен беделі және атағын зерттейді. ... орай ... ... ... өз ... және шетелдік сатып алушылар мен қалықтар тобын зерттеп, сату нәтижесінің қаржылық тиімділігін мақсат ... ... ... ... ... ... ... тиімді жолдарын табу жөніндегі практикалық стратегиялық шешімдер қабылдау тұрғысында бухгалтерлік ақпараттар мен ... ... ... ... ... орнауы керек. Бухгалтерлік есеп мәліметтерін кеңінен пайдаланып, соның ... ... ... ... ... ... ... қабылдау бухгалтерлік есептің соңғы кезеңіне жатады.
Бухгалтерлердің жұмыс орнын автоматтандырудың ... зор. ... ... осы ... өлшеу мен есеп аспаптарын ақпараттарды тіркеуді және оларды механикаландыру мен автоматтандыру құралдарын кеңінен пайдаланып, интернеттік жүйеге енуді мақсат тұтуы ... Осы ... іске ... үшін ... ұйымдарда бухгалтерлік есеп мәліметтерін автоматтандыру мен өңдеу жөнінде арнайы бағдарлама жасау қажеттігі туындайды. [6; 84 б]
Бухгалтерлік есеп ... ... ... аса ... ... ... ... ұйымдастырушылық қабілетінің ерекшелігі, саналы түрде ешшім қабылдап, кәсіпорынның ... ... ... үшін ... ... ... ... экономиканың қозғаушы күшінің негізіне жатады.
Ұйымдарда тағайындалған бухгалтерлер өздеріне тапсырылған міндетті жұмыстар атқарып, есеп объектілеріне тән ... ... ... ... ... қойылған тәртіпке сай қорытынды есеп жасап, мұның өзін ... ... ... ... есеп ... ... жауапкершілігі ұйым басшысының құзырында болады. [7; 98 б]
Ұйым басшысы есеп жұмысының дұрыс жүргізілуін, барлық бөлімшелер мен мұндағы есеп ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларға жақсы жағдай туғызуы керек.
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ұйымдар бухгалтериясында іске асырылады.Ұйымның бас бухгалтеріне өз уақытында және ... есеп ... ... құндылықтардың тиімді жұмсалуы, қаржы ресустарын қалыптастыру, экономикалық және қаржылық талдауды өз мәнінде ... ... ... үшін ... ... т.б. экономикалық-қаржылық мәселелерді ұйымдастыру тапсырылады.
Бухгалтерияда атқарылатын жұмыстардың өрісі немесе ұйымның бухгалтерлік аппараты өндірістік бөлімшелер,цехтар мен басқармалар және есеп беруге ... ... ... ... болуы керек. Нарықтық экономикалық қатынастар бағытын жетілдіру мақсатына сай ұйымның бухгалтериясында қызмет атқарушы бухгалтерлер сыртқы қаржы салымшы инвесторлар мен ... ... ... ... да ... ... ... мен қөаржылық басқармалар т.с.с. ұйымдар мен тығыз байланыс құруы қажет. [8; 135 б]
Барлық бөлімшелерден, жауапты адамдардан, сыртқы тұлғалардан т.б. ... ... ... ... сондай-ақ жоспарлы және сметалық нормативтік материлдар ұйымның бухгалтериясында ... ... ... сай ... сапалы деңгейде ақпараттық жүйе қалыптастырудың негізін қалыптастырады. Сапалы жасалған ... ... ... талдау, жүйелі түрде тексеру , шаруашылық үрдісіне баға ... орын ... ... ... ... арқылы ұйымның қаржылық жағдайы мен шаруашылық қызметі жөнінде арнайы шешімдер қабылданады.
Бухгалтерлік есеп аппаратының айрықша ... ... ең ... - ... мен ... ... орындау болып табылады. Бухгалтерия аппараты орындайтын тексеру жұмысы алдын-ала, ағымдағы және келесі тексеру болып үшке бөлінеді.
Алдан-ала тексеру деп- ... ... ... ... ... ... жүргізілетін тексеруді айтады. Алдын-ала тексеру жұмысы ақша қаражаттарын кіріске алып, ... ... ... ... ... қаржылық қорытынды нәтижесі, несие алу мен жұмсау, т.б. шаруашылық операцияларының ... да ұйым ... және бас ... ... қолы мен бекітіліп расталады. Сондықтан, ұйымның бас бухгалтері немесе ... ... бар ... ... бастапқы құжаттарға жазылған мәліметтердің заңдылығы мен тиімділігін, дұрыстығын алдын ала мұқият тексеруге ... [17; 98 ... ... деп - шаруашылық операциялары орындалған сәтте немесе оның артынан іле - шала ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер заңдылық пен тиімділік жағынан тексеріліп, мұндағы қолданылған арифметикалық ... мен ... ... ... ... қадағаланады. Құжаттар ағымдағы тексеруден өткен соң, ондағы мәліметтер бухгалтерлік есеп ... ... ... ... деп - ... ... ... сәтінен бастап белгілі бір уақыт өткеннен кейінгі жүргізілетін тексеруді айтады. Келесі тексеру есепті кезеңге сай жүргізледі. Тексерудің бұл түрі ... және осы ұйым ... ... мен ... ... ... жүргізіледі. Қажет болған жағдайда кейбір есеп объектілері бойынша орын алған шаруашылық операцияларының маңызын он ... ... ... ... ... бойынша да тексеріледі.
Ұйымдардағы есеп пен тексеру жұмысын осы ұйым құрамында құрылған бухгалтерия, мұндағы бухгалтерлер атқарады. Бухгалтерия аппараты ұйым басшысына бағынышты ... ... ... ... ... қарай міндетті қызметтератқарушы бухгалтерлер тағайындалады. Бухгалтерия жұмысын тиімді қалыптастыру үшін бухгалтерия аппаратын, мұндағы бөлімдерді дұрыс қарап, есеп қызметкерлерін, ... ... мен ... қарай орналастырудың маңызы зор.
Ұйымдарда ұйымдастырылған бухгалтерлік есеп түріне (форма) сай бухгалтерлік ... ... деп - ... ... болатын ұйымдық тұрғыдағы бөлімдер мен құрылған топтарды, бұлардың құрамы мен біріне - ... ... ... ... ... міндеттерін айтады. Яғни бухгалтерлік аппарат құрылымы жекелеген бөлімдер мен еңбектің бөлінуіне, бухгалтерияда қызмет атқарушы мамандардың ... ... мен ... ... қалыптасады. [10; 98 б]
Ұйым көлемі мен атқарушы ... ... ... сай есеп ... ... ... ... белгіленеді. Мысалға, негізгі өндіріске жұмсалатын шығындар есебінбухгалтерияның бір бөлімі жүргізсе, ... ... ... ... жүргізу бухгалтерияның басқа бөліміне тарсырылуы мүмкін. Яғни бір циклға тән есеп жұмысын басынан аяғына дейін бір адам ... бір ... ... ... ... есеп ... кәсіби тұрғыда орталықтандырып үйымдастырған жағдайда әрбір бухгалтер бір тектес шаруашылық операциялары жөніндегі есепті ... ... ... ақы ... ... есеп ... үшін бір ... (топ) есептің осы учаскедегі бастапқы құжаттарды қабылдап, мұның дұрыстығын ... ... ... осы ... сай ... ақы ... оның мөлшерін көрсетеді, ал үшінші бухгалтер есеп регистрларын жасап, шоттарды корресподенциялайды. Бухгалтериядағы атқарылатын еңбек пен міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Бухгалтерлік аппарат құрылымы мен мұның күрделілігі ұйымдағы еңбек етуші адамдар саны мен техналогиялық ерекшеліктер, атқарылатын жұмыстардың маңыздылығы мен ... де ... . [11; 68 ... жағынан шағын құрылымдарда бухгалтерлік аппарат құрылымы қарапайым және ... ... ... Мұндай құрылымдарда атқарылатын бухгалтерлік есеп жұмыстарын жекелеген бөлімдер құрмай-ақ атқарушы бухгалтерлерге есеп объектілері мен жүргізілетін шоттарды бөліп беру мен ... ... ... ... ... ... және орта ұйымдарда есеп объектілері едәуір күрделі жағдайда қамтамасыз ету үшін құрылады. Ұйым қызметін көлемділігі мен есеп ... ... ... ... ... ... ... құру арқылы қалыптастырған жөн.Бухгалтерия құрамында арнайы бөлімдер құру ісі есеп объектілрінің негізгі учаскелеріне байланысты ... Ұйым ... ... есеп жұмыстарының күрделілігі мен көлеміне қарай жекелеген бөлімдер мен секторлар құру ісі де ... ... ... ... мен ... ... төлеу, материялдық ресурстар, өндірістік шығындар, дайын өнімдар мен бұларды сату, есеп айырысу операциялары, басқадай операциялар жүргізу үшін ... ... ... есеп ақпараттарын жинақтаушы және қорытынды есеп жасау жөніндегі ... ... да ... ... және көптеген ірі ұйымдарда қазіргі кезеңде құрылып, қалыпты жұмыстар атқарушы бухгалтерия құрылымын ... ... ... ... ... ... ... еңбек уақытының есебін, тиісті адамдарға есептелген еңбекақының есебін төлеу ведомосі, осы жүйедегі ... ... ... ... ... ... бастап соңына дейін жүргізеді. Еңбекақыға байланысты тиісті қорытындылау мен тексеру жұмыстарын жүргізіп, ақпараттық мәліметтер негізінде басқарушылық үрдісіне байланысты талдау ... да ... ... ... ... жөніндегі
директор
Еңбек ақы
төлеу
бөлімі
Өндірістік шығындар ... ... ... ... ның ... ... ... бөлімі
Қорытынды есеп жасау мен жинақтау
Дайын өнімдер және сату ... дық ... тар ... ... ... ... ... ресурстар есебін жүргізуші бөлім тауарла материалды құндылықтар, негізгі құралдар мен материалды емес ... ... ... қаржы қозғалысын, бұларға тән есеп жүргізудің барлық әдістемелік жолдарын пайдаланып, түгендеу мен талдау жұмыстарын тиянақты ... ... ... ... ... ... есеп стандарттарына және есеп саясатына байланысты материялдық принципті ... ... ... бөлім-өндіріс шығындары есебін, өндірілген өнімнің өзіндік құнын, еңбек және ... ... ... мен ... ... ... өндірістің есебі мен түгендеуге тән есеп жұмысын жүргізеді. Бұл бөлім қорытынды есеп жасап, ақшалай өлшем мен ... құн ... ... ... ... ... дайын өнімдер есебін, қолда бар дайын өнімдер қөзғалысын, ... ... мен ... ... ... мен ... ... шарттың, сондай-ақ есептесу принципін, қоюшы-мердігерлер мен есеп айырысуды қатаң түрде бақылай отырып, осы бөлімге байланысты есеп-қисап ... ... ... ... ұйым ... банктер мен есеп айырысу, басқалай есеп айырысу операциялары, бюджетпен есеп айырысу,салық төлеу декларацияларын толтыру, сондай-ақ ақша ... ... ... көп ... ... ... ұйым ... арнайы бөлім құрылуы мүмкін. Мүндай бөлімге қаржы қызметін ... ... ... ... ... қызметінің жұмысын бұл бөлімге тапсыру, осы ұйым бойынша қаржылық бөлім ұйымдаспаған жағдайда ... ... ... мен ... ... ... еншілес ұйымдар арасындағы қаржылық қатынастар, ішкі шаруашылық қатынастар қаржы салушы инвестициялардың жағдайы жөніндегі ... ... ұйым ... ... қарай басқадай операциялар есебін жүргізуші бөлімге тапсырылады.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... мен ... жинақтау, бухгалтерлік баланс пен қорытында есеп жасау, бухгалтерияның барлық бөлімдері арасындағы жұмыстарды үйлестіру, ұйымдағы барлық есеп-қисап жұмысын ... ... ... жағдайда бухгалтерлік есеп объектілері бойынша ішкі әдістемелік құжаттар жасап, есеп саясатын жасау жинақтаушы бөлімнің ... ... [13; 115 ... ... ... құрылымы міндетті түрде осылайша құрылып, ешқандай өзгеріссіз ... ... ... ... ... ұйымның көлемі мен техникалақ және технологиялық ерекшеліктерге және нарықтық қатынастар мен ұйымдастырудың ұйымдық ... ... ... ... ... ... ... сүлбе тек қана үлгі ретінде ұсынылып отыр. Ұйым бухгалтериясы қызметін жетілдіріп отыру, осындағы мамандар мен бухгалтерлік есеп жұмысын атқарушы ... ... ... ... әр ... ... шаруашылық қызметінің ерекшеліктеріне сай бухгалтерия құрамында басқадай бөлімдер құрылуы мүмкін.
Мысалға, егер осы ... көп ... ... ... ... бұл ұйым көп ... ұзақ ... қаржы игеретін жағдайда болса, онда бухгалтерия құрамында арнайы бөлім құрылуы мүмкін. Бұл бөлім күрделі құрылыс салуға, мұны қаржыландыруға, жұмсалған ... ... ... ... қалыптастырып, қорытынды есеп жұргізуге міндетті. Сонымен қатар аса ірі компаниялар мен ... ... ... ... ... тұрғын халықты әлеуметтік жағынан қамтамасыз етуге өз міндетіне алған жағдайда ұйым бухгалтериясының құрамында арнайы бөлімде
( ... ... үй және ... ... ... Ірі ... мен ... жоғары деңгейде халықаралық экономикалық қатынастарға түсуіне және ... есеп ... ... ... ... интернет жүйесін кеңнен пайдалануға, ірі-ірі халықаралық биржалар жөніндегі ақпараттар алу мақсатына байланысты ақпараттарды компьютерлік жүйемен өңдеу ... ... ... да мүмкін.
1.2 Кәсіпорындағы шығындар құрылымын ұйымдастыру мен
басқарудың мәні және ... ... және ... ... ... ... бір ... қорлардың ақшалай көлемін көрсетеді. Сонымен қатар, экономикалық ... ... ... ... жеке ... және ... да шаруашылық етуші субъектілердің ақша түрінде берілген шығындарын, айналымын және өнімнің өтімін көрсетеді.
Қазіргі танда шығындарды басқару өз функциялары арқылы ... ішкі ... оның ... мен ... ... ... ақпараттық фундаменті ретінде көрініс табуда. Осы жүйенің негізгі бағыты -- бұл ... және ... ... ... қабылдау үшін ақпараттарды дайындау. Егер қазіргі таңдағы авторлардың шығындарды басқарудың мәні, ... ... ... ... жалпылап алатын болсақ, онда оларды төмендегідей көрсетуге болады.
Шығындарды басқару -- бұл кәсіпорынның ресурстарын тиімді қолдану, өндіріс ... ... ... ... ... және ... болатын пайданы максимизациялау. Ол тек қана шығындарды азайтуды көздемейді, себебі басқарудың барлық элементтеріне тарайды. Шығындарды басқару арқылы ... ... ... ... қол ... ... ... болып кәсіпорын шығындарының барлық көптүрлілігі табылады. Шығындарды ... ... ... ... ... ... ... құрылу және азаю процесі табылады. Ал шығындарды басқару субъектісі болып өндіріс бөлімшелері, басшылар және ұйым мамандары, яғни ... ... ... ... ... байланысты шығындарды басқару жүйесін құрудың негізгі мақсаты -- ең тиімді ... баға ... ... ... сол ... ... бір ... түрі мен қызмет үшін төлеуге келісуі қажет. Пайданы максималдау арқылы қаржылық нәтижеге қол жеткізу.Сонымен қатар, пайда табудың негізгі факторлық желісі ... ... ... -- ... көлемі -- пайда.
Шығындарды басқарудың маңызды міндеттері:
- ... ... ... арттыру;
- шығындарды басқарудың негізгі функциялары ... ... ... ... ... ... ... есептеу;
- өнімнің (жұмыс, қызмет) бір бірлігіне деген шығынды есептеу -- өнімнің ... ... ... ... шешімдер қабылдау барысында шығындарды бағалауға көмектесетін ақпараттық базаны дайындау;
- бақылаудың және шығындардың өзгеруінің техникалық тәсілдері мен құралын ... ... ... ... бөлімшелерінде және өндіріс процесінің барлық кезеңдерінде шығындарды төмендету қорларын ... ... ... ... таңдау;
- өндіріс процесін, ассортименттік және баға саясатынын қалыптастыруды, инвестициялау нұсқасын таңдауды, өнім өтімі мен өндіріс көлемін болжауды ... ... ... шешімдерін қабылдау мақсатында шығындарды талдауды жүргізу.
Шығындарды басқарудың жоғарыда аталған міндеттерінің барлығы кешенді шешілуі ... тек ... ... ... жұмысының жылдам тиімді өсуіне ықпалын тигізеді және пайда әкеледі.
Шығындарды басқарудың ... ... ... ... ... ... және есептеу, өзіндік құнды калькуляциялау, инвестициялық қызмет пен ... ... ... ... ... мерзімді) шығындарды жоспарлау және есептеу;
- шығындарды әр ... ... ... өнімдері мен бөлімшелері бойынша, көрсеткіш динамикасы, шығындар сметасы мен нормадан ауытқуы бойынша бақылау және талдау;
- ... бір ... ... басқаруда қолдану үшін, қызметті бақылау мен персоналды ынталандыру үшін ішкі сандық және сапалық ақпаратты қалыптастыру;
- кәсіпорынның өндіріс процесінің ... ... мен ... ... ... ... азайту резервтерін анықтау.
Шығындарды басқарудың негізгі функциялары болжау және жоспарлау, есептеу, бақылау (маниторинг), реттеу және координациялау, сонымен қатар, талдау болып ... ... ... ... түрде жүргіземіз,яғни ұйымды жекелеген элементтерден тұратын бірлескен бөлікретінде ... ... ... ... ... ... ретінде шығындарды басқару жүйесін жүзеге асырады.
Егер шығындарды басқарудағы институционалды аспектілер жайында айтар болсақ, онда мынындай негізгі ... ... ... жүргізуші субъектінің ұйымдастырушылық құрылымының әрбір деңгейінде шығындарды басқарудың өзіндік қызметін құру қажет пе ... ... ... ... осы уақытқа дейін қалыптасқан менеджерлерге қосымша өкілеттілік беру қажет пе. Шаруашылық жүргізу субъектінің шығындарды ... ... ... ... ... ... ... элементтері болып шығындарды басқару объектілері (бұл шығындардың деңгейі, құрамы мен құрылымы) мен шығындарды басқару технологиясы (шығындардың нақты көрсеткіштерінің жоспарлыдан ауытқуын ... үшін ... ... ... асыру) табылады.
Шығындарды басқару жүйесін ұйымдастыру кәсіпорынныңқаржылық-шаруашылық қызметін ұйымдастыру мен оны басқаруға құрылымдық және процестік тәсілдерді аралас қолдануды ... ... ... ... мәні ... ... ... қызметін екі категорияға бөлуге болатындығында: негізгі бизнес-процестер және қосымша бизнес-процестер.
Негізгі бизнес-процестер өнімді немесе қызметті ұсынумен, оны сатумен және тұтынушыға жеткізумен ... Олар ... ... ... шикізат пен басқа да материалдық ресурстарды жеткізуді қамтамассыз ету, өнімнің әр түрін өндіру, өнімнің өтімі мен ... ... және ... ... ... ... ... -- бақылау функциясының маңызды элементі бола отырып, негізді жоспарлануы үшін ақпараттарды дайындайды.Шығындарды басқару ... ... ... ... ... және онымен бір мезгілде оның басы болып ... ... ... кәсіпорын бойынша және де, сонымен қатар, өндірістік бөлімшелер, шығындардың экономикалық элементі мен калькуляция баптары, ... ... өнім ... ... ... ... процесі кезеңдері мен есептеудің басқа да объектілері бойынша талдауға түседі.
Шығындар бюджеті өндірістік, ... ... және ... ... бойынша есептелініп, бекітілетін кәсіпорындарда олардың жүзеге асырылуын талдау жалпы бөлімшелердің барлық бюджеті мен жекелеген элементтерге бөлек жүргізіледі. Кәсіпорында шығындарды ... ... ... ... ... 65 ... негізгі қызмет түрі бойынша шығындарды талдау өзіне негізгі ... ... ... ... деген шығындардың жалпы сомасы мен экономикалық элементтері бойынша өнімнің өтімін талдау. Талдау өндіріске деген шығындарды зерттеу және экономикалық элементтер шегінде ... ... түрі ... ... ... ... ... болжайды.
Талдау есепті кезеңнің экономикалық элементтері бойынша нақты шығындардың үлес салмағын өткен кезеңнің аналогиялық көрсеткіштерімен, сонымен қатар жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... құрылымындағы өзгерістерді анықтауға жәнеөнімнің материал сыйымдылығының, қор ... ... ... және еңбек сыйымдылығының өзгерісін анықтауға көмектеседі.
Жекелеп қарастыратын өнім (жұмыс, қызмет) өтімі мен өндіріске кеткен ... ... ... ... ... ... ... кезінде жекелеген ұйымдардың қызметтеріне кеткентөлемдердің шығындарын ұлғайтуды және ... өсу ... ... ... ... өтеуге кеткен шығындар үлесін салыстырмалы ұлғайту кезінде материалдық шығындардың үлес салмағын азайту өнім құрамындағы құрылымдық жылжумен байланысты.
Шығынның ... ... ... ... ... ... қор ... динамикасы мен жұмыскерлердің еңбек қорымен қамтамасыз етілгенін, сонымен қатар аморизацияны есептеудің жаңа тәсіліне ... ... ... ... ... ... ... негізгі қорлар мен олардың тасымалдануының массалық тозуын куәландырады, ал осы шығындар үлесінің артуы өндіріске жаңа техниканы енгізумен және жеделдетілген амортизациямен ... ... ... ... ... кәсіпорынның жалпы шығындарын талдау шығындар сомасының элементтері мен олардың құрылымы бойынша өзгеруінің ... ... ашу ... ... ... ... дайын өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құнын талдау. Оның талдау объектісі болып ... ... ... ... ) ... өнімнің өзіндік құны мен жекелеген бұйымдар (жұмыс, қызмет) табылады. Ол алдыңғы кезеңмен ... ... ... ... ... бойынша үнемдеуге қол жеткенін,ал қандай баптар бойынша шығын шыққанын анықтауға көмектеседі.Басты назар ең көп өзгерістер мен шығын ... ... ... ... ... ... ... өзгеру себептерінің бірі өнім (жұмыс, қызмет) көлемін ұлғайту (немесе азайту) және оның ... ... ... ... Тура ... ... ... себептері болып шығындар нормасының өзгеруімен материалға, жанармайға,жартылай фабрикаттарға деген бағалар (тариф) мен ... ... ... ... өзгеруі табылады.
бабы бойынша шығындардың өзгеру себептері ... ... ... ... ... ... Негізгі өндірістік жұмыскерлердің еңбек ақыға деген тура шығындары мен тура ... ... ... ... ... еруші факторлардың әсері өнім бірлігі мен жеке түрлердің өзіндік құнын талдау кезінде ... ... ... өндірістік және жалпы шаруашылық) өзгерісін талдау кезінде олардың есепті жыл ... ... ... ... ...
Ақаулардан туындаған жоғалтулар ұлғайған кезде олардың себептері талданып, сонымен қатар осы шығындардың орнын толтыру мен ақауларға кеткен шығындар ... ... да ... ... ... ... түрлері мен есепті жылдағы олардың өзгерісінің себептері өткен жылмен салыстыра отырып ... ... ... түрі ... ... ... жүргізу кезінде есепті кезеңнің нақты шығын деңгейін өткен кезеңмен немесе белгіленген жоспармен салыстыру арқылы құралы мен ... ... ... ... мен ... анықтау, шығынның өсуі немесе азаюын шарттастыратын факторларды белгілеу, оларды азайтудың мүмкін ... ... ... ... ... ... өнімнің, жұмыстың және қызметтің өзіндік құнын талдау үлкен мағынаға ие. Ол берілген көрсеткіштің өзгеру тенденциясын ... оның ... ... ... ... оның өсуіне факторлардың әсерін анықтауға, өзіндік құнды төмендету мүмкіндіктерін қолдану бойынша кәсіпорын жұмысына баға беру мен қорларды ... ... құн ... мен ... өлшеудің негізі , сонымен қатар, қорларды тиімді қолдану мен ... ... ... бірі ... ... ... ... талдаудың міндеттері:
- өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құны бойынша жоспардың шиеленістігі мен негізделуін бағалау;
- өзіндік құн ... ... ... ... мен ... ... өзіндік құн көрсеткіштерінің динамикасына әсет ететін факторлар мен олар бойынша жоспардың орындалуын анықтау, жоспарлы шығындардан нақты ... ... ... мен ... ... өзіндік құнды төмендету резервтерін анықтау;
- шығын мен түсімнің оптималды арақатынасын анықтау мен бағалау.
Тауар, жұмыс және ... ... ... талдау үшін ақпараттық база болып есеп мәліметтері, өзіндік ... ... және ... ... негізгі және қосымша өндіріс бойынша шығындардың синтетикалық және аналитикалық есебі табылады.
Отандық кәсіпорындағы шығындарын ... және ... ... ... ... ... шығындардың басқарудың шетелдік тәжірибесін қарастырамыз.
1.3 Шығындардың есепте көрініс табуы және қаржылық
нәтижені анықтау
Соңғы қаржылық нәтиже - ... ... ... есепті кезең аралығында банк алған шығыстар мен табыстарды салыстыру арқылы анықталады.Шығыстар есептіліктің, сақтық және сәйкестіліктің ... ... ... негізге ала отырып танылады.Әдетте есепті кезең аралығында танылған шығыстардың барлық баптары шығынды анықтауға қолданылады.Осылармен ... ... ... ... ... және есепті бағалардағы өзгерістер нәтижелері қолданылады.Осындай екі жағдай бар:маңызды қателерді түзету және есептеу ... ... ... ... ... ... ... анықтауда қолданылатын барлық шығыс баптары күнделікті қызмет барысында пайда болады.Сондықтан тек кейбір жағдайларда ғана шаруашылық қызмет немесе операция төтенше ... ... ... ... баптар - кәсіпорынның күнделікті қызметінен айқын ерекшеленетін шаруашылық қызмет немесе операциялардың жүзеге асуы нәтижесінде пайда ... ... олар жиі және ылғи да ... ... деп ... ... ... операциялардың төтенше баптардың пайда болатынына негіз болатын жағдайлары активтердің экспроприациясы немесе жер ... да ... ... ... ... немесе сомасын ашу шығындар есебі құрамында немесе қаржылық есеп ескертулерінде жасалған кезде шығындар есебінде жасалуы ... ... ... ... ... ... ... шығынға енгізіледі. Алайда кейбір жағдайларда үзу шаруашылық қызметінің немесе қалыпты емес операцияларды жүзеге асыру нәтижесінде пайда болса және олардың үнемі ... ... ... үзу ... ... болған шығын төтенше баптар ретінде қарастырылады.
Экономикалық қызметке тән белгісіздік салдарынан қаржылық есептің ... ... ... ... алмайды. Бұл жағдайда соңғы мәліметтерді қоса есептегендегі пікірталастарды енгізетін бағалау үдерісі жүргізіледі.Мысалы,үмітсіз қарыздар,материалдық қалдықтардың ... ... ету ... немесе амортизацияланатын активтердің экономикалық пайдасын танудың күтілетін үлгісінің ... ... ... ... бағаларды пайдалану қаржылық есептерді құрудың маңызды бөлігі болып табылады және олардың нақтылығының дәрежесін төмендетпейді.
Әр түрлі кезеңдердегі қаржылық есептердің ... ... ету ... бағалардағы өзгерістердің бұрын кәдуілігі кәсіпкерліктен түскен шығындар есебіне қосылған бағаларға әсері шығын құрамына енгізіледі.
Қаржылық есептерді ... ... қате ... ... ... ... есеп ... қолдануда,фактілерді дұрыс талқыламау,жалған мәліметтер алу немесе абайсыздық нәтижесінде туындауы ... ... ... ... ... ағымдағы жылдағы шығындарды анықтауға негізделеді.
Болашақ кезеңдерге қатысты ... ... ... сомалары есеп берудегі бөлінбеген пайданың бастапқы сальдосын түзету жолымен жүргізіледі.
Кезекті кезеңнің салыстырмалы мәліметтерін қоса ... ... есеп ... ... зор ... сол қате жіберілген есепті кезеңде түзетілгендей етіп ұсынылады.Сондықтан әр ұсынылған есепті кезеңге жататын ... ... оның ... ... кезеңдердің ең алғашқысының бөлінбеген пайдасының алғашқы сальдосы қаржылық есеп берудегі салыстырмалы мәліметтерге енгізілген кезеңнің ... ... ... ... ... түзетіледі.Өткен жылдардағы қаржылық мәліметтерді баяндау сияқты кезекті кезеңдерге көрсетілген кез келген басқа мәліметтер де басылымдарға қайта шығарылады.
Кәсіпорын активтерін ... және ... ... ... ... Ұлттық банкісі анықтаған шарттарға сәйкес қажетті мәжбүрлі шығындарды анықтайды. Мәжбүрлі ... құру ... ... ... шығынға қосылған соманы төлемеуіне немесе пайдаланбауына қатысты сенімділік пайда болса, онда олар басында мойындалған шығынды түзету ретінде анықталады.Алғашында есептен шығарылған ... ... ... осы ... шығару жүзеге асырылған баптардың орнын толтырады.
Пайданы макрореттеу оны төмендету үшін ... ... және ... пайда мен таза пайдаға қатысты болып келеді. Сонымен қатар жиынтық сомаларына толығымен тәуелді болатын және солармен қатар өсіп ... ... ... түрі бар. Яғни ... өскен жағдайда, осы үрдіспен өсуіне жол бермей, сәйкесінше ... да ... ... ... амортизацияға, резервтерге, негізгі құралдарды, техниканы және құрал-жабдықтарды сатып алу шығындарының шектен тыс көп болуы таза табысты азайтады.
Шығыстар және шығындар ... ... ... ... ... ... нәтижелері жйында есеп беру шоттары болып табылатындығында. Оларды уақытша шоттар деп атайды, себебі, мәліметтерді тек ағымдағы ... үшін ғана ... ... ... бір жыл ... ... әр ... кезеңнің соңында олардың қалдықтары келесі кезеңге ауыстырылады немесе жабылады. Бөлінбеген табыс туралы есеп ... бұл ... ... көшіру жабылатын өткізбелер көмегімен жүзеге асады;олар-әдетте екі мақсатқа қызмет етеді:таза табысты немесе шығынды бөлінбеген пайдаға аудару,келесі есепті кезеңді бастау үшін әр ... ... ... ... ... ... шоттар келесі жылға мәліметтерді уақытша жинақтау қызметтерін атқаруға дайын болады.
Бухгалтерлік баланс шоттары(активтер,міндеттемелер,меншікті капитал) кезең аралығында жабылмайды,сондықтан оларды тұрақты шоттар деп ... ... ... ақша ... ... ақырғы сальдо кезекті кезеңде де осы шоттың ақырғы сальдосы болуы шарт.Тұрақты шоттағы нөльдік ... тек ... ... ... ... ... меншігінде болмаған жағдайда (немесе толығымен амортизацияланған) орын алады.Баланстың әр шоты бойынша жыл соңындағы қалдық Бас кітапқа кезекті кезеңнің ... ... ... ... ... ... оның қалдығын келесі шотта өткізбе жолымен ауыстырып жазуды білдіреді.Мысалға,кредиттік сальдосы бар шот (табыс шоты ... тең ... ... және осы ... ... ... ... кредиттеліп жазылады.Жабылу үдерісінде кредиттік сальдо келесі шотқа кредиті бойынша, ал дебеттік - дебеті бойынша аударылады.Жабылатын өткізбелерге есепті кезеңнің ... күні ... ... ... кірістіріледі және дереу Бас кітапқа тіркеледі.Шығыстар шоттарын жабу үдерісінде арнайы деп аталатын 4999 біріктірілген шоты қолданылады. Қаржылық-шаруашылық қызмет ... ... ... ... шоттары - шығыстар және шығындар осы шотқа жабылады. Кредит немесе дебеті бойынша қорытынды сомалардың арасындағы айырма кейіннен ... ... ... сомасы болып табылады.
Жабылу үдерісі аяқталғаннан кейін қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері жайында есептің барлық шоттары нольдық сальдоға ие болады.Содан кейін олар жаңа ... ... ... ... дайын болады.Баланстың барлық шоттарында келесі жылдың бастапқы қалдығы ретінде аударылатын ақырғы қалдық ... ... ... ... баланстық шоттары жабылған кездегі шығыстарының сомалары және 5610 баланстық шотына есептен шығарылған сомалар жүргізіледі.
5510 шоттың дебеті бойынша қалдық өз ... ... ... асып ... ... ... шығынды көрсетеді, кері жағдайда 5519 шоттың кредиті бойынша табыс тұрақталады.
Шығын ... ... ... ... ... 5610 ... 5510 ... қаржылық нәтиже дивидендтерді төлеуге жұмсалуы,резервтік қорларға аударылуы немесе қайта инвестициялануы, яғни қызметті кеңейтуге қолданылуы мүмкін.[15;87]
Шығыс - есепті ... ... ... табыстың активтердің кері ағыны немесе пайдалануы түріндегі азаюына әкелетін қарыздардың пайда болуы, бұлар меншікті капитал үлесінің ... ... ... ... Нәтижелі шоттарды құру тәсілін,табыстар мен шығыстардың құрамын,оларды есепке алу және ... ... ... ... Ұлттық банкі анықтайды және қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары талаптарына сәйкес банкті басқару және оған салық салу үшін жеткілікті деңгейде ... ... ... ... жалпы қағидалары тануды субъектінің қаржылық есебіне бап енгізу үрдісі ретінде анықтайды.Тану іске ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Шығыс баптарын қанағаттандыру өлшемдері мынадай:
- бап өлшеу үшін сәйкес негізге және іске қосылған ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жоғалтуға негізделген баптар үшін осындай алынбай қалуы мүмкін ықтималдық кездеседі.Шығыс немесе шығындар алдында мойындалған актив болашақтағы экономикалық пайданы ұстай ... ... ... тану ... ... келесідей болуы мүмкін:
- өткізгенге дейін;
- өткізу кезінде;
- өткізгеннен кейін;
Табыстар мен шығыстар баптарын бөлек ашып ... алып ... ... ... қамтиды:
* тауарлы-материалдық қорлар құнының өткізудің таза құнына дейін, ғимараттар мен құрал-жабдықтар құнының-қалпына келтіру құнына дейін төмендеуі,сонымен қатар осындай төмендеуді ... ... ... құрылымының өзгеруі және құрылымының өзгеруі бойынша шығындарға арналған кез келген резервтерді жою;
* жылжымайтын мүлік және құрал ... ... ... ұзақ ... ... ... ... үзілген операциялар;
* сот үрдістерін реттеу;
* резервтердің күшін жоюдың басқа да жағдайлары.
Әрбір ... ... үшін ... ... ... ... ... сипаттамасы;
* есепке алу мақсатында операциялардың нақты үзілу күні;
* үзу ... ... бас ... операцияны үзуден түскен табыс немесе шығын және оларды өлшеу үшін қолданылатын есептілік саясаты;
* әр есепті ... ... ... ... ... ... түсім,табыс немесе шығын.
Экономикалық шығындарды табыс алу үрдісінде ... және ... ... және ... ... ... болады.Шығыстар тек банк өнімдері немесе қызметтері табысты қалыптастыру үрдісінде қолданылған кезде пайда болады.Шығыстардың бухгалтерлік есеп шоттарында және ... ... ... ... ... не ... мерзімінен бұрын орындалады.Есепті кезең қабылданған табыс тұжырымдамасымен анықталады.Шығыстар өнімдердің немесе қызметтердің құны төмендеуі орын алғанда немесе болашақта бұларды пайдалану ... құн ... ... ... ... ... қаражаттарының келіп түсуіне негізделген табыс тұжырымдамасы шығыс шегу кезеңіне уақыты бойынша шекті жақындатылып көрсетілуі қажет.Шығыстар есепте сәйкестілік қағидасы бойынша себеп-салдарлық ... ... ... ... ... тек ... мен ... арасында негізделген байланыс бекітілген жағдайда орын алады.Ақша айналысы саласында атқаратын қызметі және негізгі шаруашылық қызметімен байланысты банк қаражат жұмсайды.Олар екі ... ... ... және әр ... ... және ... ... шығындары.
Операциялық және әртүрлі шығындар құрамында ең үлкен үлес ... ... ... ... және ... ... дейінгі салымдар бойынша есептелінген және төленген пайыздар алады.
Басқару аппаратына кететін шығындар барлық қызметкерлердің,соның ішінде ... ... ... қоса ... және ... ... ету шығындарын қамтиды.Алайда акционерлердің салымдары мен өндіріп алулары шығыс және табыс болып танылмайды.
Таза пайда табыстар мен шығыстар арасындағы айырма ретінде ... және ... ... ... шешімі бойынша үлестірілуге жатады.
Шығындардың маңызды үлесін есеп айырысу,ағымдағы,корреспонденттік шоттар және кәсіпорындар мен ... ... ... бойынша есептелген пайыздар құрайды.
Салық салу мақсаты үшін нормаға келтірілген шығыстардың(өкілдік, қызметіне байланысты іссапар шығындары,жарнама шығындары,оқыту мекемелерімен келісім ... ... ... ... ... ... жұмсауында қалған табысқа жатқызылады немесе арнайы қорлар арқылы жабылады.Жылуға, ... ... және ... ... ету ... әкімшілік шығыстарға жатады.[15-116]
2 ЖШС кәсіпорынының
шығындар есебінің жағдайы
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру-экономикалық сипаттамасы
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 1998 ... 22 ... №220-1 ... (бұдан әрі Заң) және Қазақстан Республикасының басқа да заңнамалық ... ... ... нысаны жауапкершілігі шектеулі серіктестік түрінде (бұдан әрі серіктестік) түрінде құрылды.
Серіктестік Құрылтайшылары (бұдан әрі Қатысушылар);
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... әрі ЖШС деп аталатын, Қазақстан Республикасы, 061003, Ақмола облысы, Астана қ. ... ... ... ИИК 250175502 АҚ, БИК 190501832 банктік деректемелерімен ... ... ... ... ... [11]. ... республикасының Заңнамасы бойынша заңдық тұлға болып табылатын, бұдан әрі ЖШС деп ... ... ... 161003, Ақмола облысы, Астана қ., мекен-жайында орналасқан, СТН 58130021140, ИИк 250198602 АҚ, БИК 190501823 банктік деректемелерімен Жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... Ақмола облысы, Астана қ. Серіктестіктің фирмалық атауы: ... ... - ... ... ... ... - ЖШС. Орыс тілінде : толық - ... с ... ... ; ... - ТОО . ... белгісіз мерзімге құрылады, Бұл Жарғы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жасалды және Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің заңды тұлға ретіндегі құқықтық ... ... ... ... ...
Серіктестіктің құқықтық мәртебесі серіктестік Қазақстан Республикасы заңнамасы мен осы Жарғыға сәйкес құрылған және ... ... ... ... болып табылады.
Серіктестіктің әділет органдарында мемлекеттік тіркеуден өткізілген күнінен бастап, заңдық ... ... ... оның ... ... ... және орыс тілдерінде және қажет жағдайда басқа тілдерде де ... ... ... ... және басқа да көзге шалымды құралдары, тауарлық белгісі және Қазақстан ... ... ... ... ... символикасы бар.
Серіктестіктің мыналарға құқығы бар:
* өз атынан келісімшарттар шарттар, келісімдер жасауға, ... және ... ... ... ... тыйым салынбаған өзге де әрекеттер жасауға;
* Қазақстан Республикасына жататын аумақтардан және одан тыс жерлерден ғимараттарды, құрылыстарды, жер телімдерін, бағалы ... ... ... ... пайдалы үлгілер мен ақпараттарды, оның ішінде ғылыми-техникалық ақпараттарды, авторлық және аралас құқықтарды, сондай-ақ кез келген басқа да мүліктерді ... ... ... және одан тыс жерлерде заңды тұлғаларды, ... ... және ... да ... ... ... Қазақстан Республикасның қолданыстағы заңнамасы мен Серіктестік Жарғысында белгіленген тәртіпте өзіне тиесілі меншіктік құқықтағы мүлікті және мүліктік ... ... ... ... беруге, уақытша зайымға пайдалануға беруге немесе басқа да жолмен пайдалануға;
* Қазақстан Республиасының заңнамасында белгіленген тәртіпте Қазақстан Республикасында және одан тыс ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталына, ұзақ мерзімді табыс алу мақсатында, ұзақ мерзімді инвестициялар мен басқа салымдарды ... ... ... ... тыс жерлерде кәсіпкерлік әрекетті жүзеге асыруға, сонымен қатар, шетелдің ... және жеке ... ... ... бірлестіктер мен ұйымдарды құруға және олардың жұмысына ... ... ... ... ... ... ... Республикасы және одан тыс жерлердегі банктерде банктік шоттар ашуға;
* Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Серіктестіктің барлық және жеке қызметкерлері үшін өз есебінен қосымша еңбек және әлеуметтік жеңілдіктер ... ... да ... және ... емес ... ... жеке балансы бар
Сеіктестікке Қатысушы Серіктестік міндеттемелері бойынша жауап бермейді және өзінің жарғылық капиталға енгізген салымы құнының мөлшерінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... байланысты шығындар тәуекелін көрсетеді.
Серіктестік өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлікке жауап береді. ... ... ... ... бойынша жауап бермейді. Серіктестікке Қатысушылар Серіктестіктің жарғылық капиталына жарнаны түгелімен қоспағанда, Серіктестікке әр Қатысушылардың қоспаған ... ... құны ... оның ... ... ... жауапкершілікті көтереді.
Егер Серіктестіктің банкротқа ұшырауы Серіктестікке ... ... ... онда ... ... жетпеген жағдайда Қатысушылар несие берушілер алдында субсидиарлық жауапкершілікті көтереді.
Қазақстан Республикасы заңнамасында ... ... ... осы ... ... ... ... өз өкілеттерін асыра қабылдаған міндеттемелер бойынша үшінші тараптар алдында жауап береді.
Серіктестік қызметінің мақсаты мен түрлері
Серіктестікті құрудағы негізгі мақсаты осы ... ... ... ... ... мен ... табу ... табылады.
Негізгі мақсатқа қол жеткізу үшін Серіктестік төмендегідей қызмет түрлерін жүзеге асырады:
* химиялық және металлургиялық жабдықтарды жобалау, дайындау, жинақтау;
* қысыммен жұмыс ... ... ... ... ... ... қысыммен жұмыс істейтін жүк көтергіш механизмдерді жобалау, дайындау, жинақтау, жөндеу;
* желдеткіш және газ тазартқыш жүйелер мен ... ... ... ... жөндеу;
* жерастын ұңғылап шаймалау тәсілімен пайдалы қазбаларды іздестіру жұмыстары үшін геотехнологиялық полигондар иммаратын салу;
* ... ... ... машиналарды, механизмдерді және құбырларды жөндеу және қызмет көрсету;
* машиналар мен механизмдердің бөлшектері мен ... ... және ... келтіру;
* Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы тыйым салмайтын ... да ... ... ... асыру;
Серіктестік өз қызметігің мақсаты мен түрлеріне қайшы ... және ... ... аймағында және одан тыс жерлерде жүзеге асыруға құқығы бар;
Қазақстан ... ... ... міндетті лицензиялауға жататын басқа қызмет түрлерімен серіктестік тек лицензия негізінде ... ... ... және ... ... ... ... Серіктестікке Қатысушылардың салымын біріктіру жолымен құралады.
Серіктестік мүлкі Серіктестік алған қатысушылар салымдарының ... ... ... ... ... ... ... басқа да көздерден құралады.
ЖШС кәсіпорынының қаржы шаруашылық қызметіне талдау жасау мақсатында кестесі құрылып көрсетілген. ЖШС ... - ң ... ... ... үшін ... және ... жыл ішіндегі деректерді қолданумен кестелер құруға болады.
Кесте 1
ЖШС ... ... ... мен ... ... ... түрлері
2013 жыл
2012 жыл
2013 ж. 2012 жылға ауытқуы
Сомасы
салм.%
Сомасы
салм.%
Сомасы
%
Ақша қаражаттары
8227078
1,63
6763581
6,26
1463497
1,21
ТМҚ
394224812
78,22
62256212
57,67
331968600
+1,57
Дебиторлық қарыздар
86751068
17,21
3956252
3,66
82794816
21,9
Басқа да ... ... ... ... ... ... ... да ұзақ мерзімдегі активтер
44823
0,34
Айналымнан тыс активтер
14778825
2,94
16873054
15,65
-2094229
-1,14
Мүліктің
жалпы құны
503981783
100
107946934
100
396034849
4,66
Ескертпе: ЖШС қаржылық есептіліктің
1 ... ... ... ЖШС кәсіпорыны-да 2013 жыл ішінде мүлік құнының ... ... ... ... құны 2012 жыл ... 2012 жылмен салыстырғанда 396034849 теңгеге немесе 4,66 есе ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың құны 2012 жылмен салыстырғанда -1747367теңгеге немесе -1,11 есеге азайған. Кәсіпорында ... ... ... азайуы кәсіпорынның кеңсе үшін жиһаз, басқа негізгі құралдарды есептен шығарылуымен байланысты.
Кәсіпорын ... оң ... ... бос ақша ... бар ... ... ақша қаражаттары 2013 жылда 2012 жылмен салыстырғанда 1463497 мың теңгеге немесе 1,21 есеге ... Ақша ... ... кәсіпорын тауарлы-материалдық қорларды өткізумен қоса тауарларды сатып алуды көбінесе қолма-қол есептесу арқылы жүргізетіндігімен байланысты.
1 кестенің деректері бойынша 2013 жылы ... 2012 ... ... тауарлы-материалдық қорлар құнының 331968600 теңгеге немесе 1,57 есеге көбеюі болды.
Кәсіпорын қызметіндегі оң фактор ағымдағы дебиторлық қарыздың бар болуы.
Кесте 2
ЖШС ... ... және ... ... ... ... теңге
Көрсеткіштер
2013 жыл
2012 жыл
2013 ж. 2012 жылға ауытқуы
Сомасы
салм.%
Сомасы
салм.%
Сомасы
%
1.Жарғылық капитал
87200
0,017
87200
0,08
0
0
2.Бөлінбеген табыс (залал)
21151969
4,11
22984263
21,29
-1832294
-1,08
Қорытынды
21239169
4,12
23071463
21,37
-1832294
-1,08
Салықтар бойынша ... да және ... ... ... ...
15,756
-16915111
-179
Қысқа мерзімді міндеттемелер
458705024
91,03
49866594
46,195
408838430
9,1
Қорытынды
458800014
91,05
66977871
62,047
391822143
6,8
Ұзақ мерзімді міндеттемелер
23942600
4,75
17897600
16,57
6045000
1,33
Жалпы құны
503981783
100
107946934
100
396034849
4,66
Ескертпе: ЖШС қаржылық есептіліктің
2 ... ... ... ЖШС ... ... ... ... өте жоғары кредиторлық берешек қалыптасты, валюта балансындағы оның үлесі 62,047 % құрайды, ал бұл ... ... ... ... екендігі туралы айтады.
Жоғарыда келтірілген деректер негізінде қаржылық талдау жүргізіп, 3 кестеде берілген ... ... ... ... ... ... мен оның ... жалпы баға беруге болады.
Кесте 3
ЖШС кәсіпорынының қаржылық көрсеткіштері
Жолдың атауы
2012жыл
2013 жыл
Кезең ішіндегі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті
0,2
0
-0,2
Кәсіп. Активт. Тарту коэф.
0,9
0,9
-
Тартылған қаражаттар коэффициенті
0,9
0,9
-
Кредиторлық берешек коэффициенті
1
1
-
Тәуелсіздік коэффициенті
0
0
-
Ескертпе: ЖШС ... ...
ЖШС ... ... ... ағымдағы міндеттемелерге қатынасымен есептелген ағымдағы өтімділік коэффициенті 2013 және 2012 жылда 100% ... тең ... ... және бұл ... өз ... ... ... қорларын өткізу есебінен өтей алатындығы туралы айтады.
Кәсіпорынның ақша қаражаттарының ... ... ... ... тез және ... ... коэффициенті ЖШС кәсіпорыны-да өте төмен деңгейде қалыптасты және 2012 жылы 20% ... ... ... ... баланс валютасына қатынасымен есептелетін активтерді тарту коэффициенті жоғары деңгейде қалыптасты және екі жыл ... 90%-ды ... Бұл ... ... тиімділігі туралы айтады.
Қаражаттарды тарту коэффициенті екі жыл ішінде 90%-ға тең ... және бұл ЖШС ... ... 90%-ы ... ... ... және 10%-ы ғана ... капитал есебінен қалыптасқандығы туралы айтады.
Кәсіпорынның кредиторлық берешегінің жалпы міндеттемелерге қатынасымен есептелген кредиторлық берешек коэффициенті кредиторлық берешектің кәсіпорынның ... ... ... ... ЖШС ... бұл коэффициент өте жоғары деңгейге қалыптасты және екі жыл ішінде 100%- ды құрады. Сәйкесінше ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті 0 деңгейде қалыптасты және бұл кәсіпорынның сыртқы көздерден 100% тәуелді екендігі туралы айтады.
2.2 ЖШС ... ... ... ... және (№70,71,72,73,74,75,76,77) бөлімшеден тұратындығы кестеден көрініп тұр.Шығыстардың барлық түрлері актив болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... олар дебет бойынша өтеді. Бұл жерде біз шығыстардың қандай элементтерден пайда болатынына назар ... ... ... өнім,тауарлар өткізудің өзіндік құнын анықтау. Бұл операциялар №7010 шотының дебеті бойынша бейнеленеді. Шығыстар жұмсалған ... ... ... ... ... ... ... шоттардың кредитінен №7010 шоттың дебеті жасалады. Бухгалтерлік жазу төмендегідей болады: Дт 7010 Кт 1320 ,1330 . ... ... ... жағында тек қана активті шоттар орналасқан.Бұл жағдайда (№1320)1-типті операция орын алады,яғни баланстың тек қана ... ... ... ... ... өнім ... ... көбейеді,екінші жағынан бір мезгілде сол сомада оның материалдық ресурстарының мөлшері кемиді. Бұл ... ... ... ... I ... ... өткізілген өнімнің өзіндік құны 2013 жылғы маусым айындағы № 10 журнал-ордердің мәліметтері бойынша 8350000 теңгені құрады.Бұл жағдайда бухгалтерлік ... ... ... Дт 7010 Кт 1320 сомасы 8350000 теңге.
б) Жұмыстар,қызметтер,өткізудің өзіндік құнын анықтау.
Бұл операциялар да № 7010 ... ... ... ... жұмсалған шығындардың жиынтығынан келіп шығатындықтан, шаруашылық операциялар № 8110 шоттың кредитінен № 7010 шоттың дебетіне ... жазу ... ... Дт 7010 Кт 8110 ... ... ... 10 ... көрініс табады.
Жазудың дұрыстығын тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті шот ... ... ... ... операция орын алады,яғни баланстың тек қана активінде өзгерістер болады.Бір жағынан кәсіпорынның өнім өндіру ... ... ... бір мезгілде сол сомада оның негізгі өндірісінің мөлшері кемиді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорыда 9 ай ... ... ... ... құны 2013 жылы қыркүйек айындағы № 10 журнал-ордердің мәліметтері бойынша 12350000 теңгені құрады. Бұл ... ... ... төмендегідей болады:
Дт 7010 Кт 8110 сомасы 12350000 теңгені құрады.
в) Сақтандыру ісіндегі шығындардың өзіндік ... ... ... да №7010 шотының дебеті бойынша бейнеленеді.Шығыстар жұмсалған шығындардың жиынтығынан ... ... ... № 1030 шоттың кредитінен № 7010 шоттың дебетіне жасалады.Бухгалтерлік жазу төмендегідей ... Дт 7010 Кт 1030 ... ... төлем құжаттары негізінде жүзеге асырылады
Жазудың дұрыстығын тексереміз:кредиттік ... тек қана ... шот ... ... ... ... орын ... баланстың тек қана активінде өзгерістер болады.Бір жағынан кәсіпорынның қызмет ету ... ... ... бір ... сол сомада оның ақша қаражаттарының мөлшері кемиді.
Бұл жағдай жазудың ... ... ... ... 2011 жылғы тамыз айының 20 жұлдызындағы №1 реестірі мен келісімшарттары бойынша 4500000 теңгеге сақтандыру төлемдері жасалды. Бұл ... ... ... төмендегідей болады:
Дт 7010 Кт 1030 сомасы 4500000 теңгені құрады.
г) ... ... ... ... шығыстарға материалдар шығыс ету. Бұл операциялар да №7110 шотының дебеті бойынша бейнеленеді.Шығыстар жұмсалған ... ... ... ... операциялар № 1310,1317 шоттың кредитінен № 7110 шоттың дебетіне жасалады.Бухгалтерлік жазу ... ... Дт 7110 Кт ... ... есептер, жүкқұжаттары негізінде ұйымдастырылады.
Жазудың дұрыстығын тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті шот орналасқан.Бұл жағдайда (№1310,1317)1-типті операция орын алады,яғни баланстың тек қана ... ... ... жағынан кәсіпорынның өнімді өткізу бойынша шығыстары көбейеді,екінші жағынан бір мезгілде сол сомада оның ақша ... ... ... ... жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында тігілген аяқ киімдерді орау үшін 2011 жылғы маусым айындағы цех бастығының материалдық ... ... 18000 ... ... ... ... ... Бұл жағдайда бухгалтерлік проводка төмендегідей болады: Дт7110 Кт1310
д) Өнімдерді,тауарларды өткізумен айналысатын жұмысшылардың еңбекақысын есептеу. Бұл ... да №7110 ... ... ... бейнеленеді.Шығыстар персоналға еңбекақы есептеуден келіп шығатындықтан,шаруашылық операциялар № 3350 ... ... № 7110 ... ... ... жазу төмендегідей болады:
Дт7110 Кт3350 Еңбекақы есептеу ... ... ... ... ... ... жағында тек қана пассивті шот орналасқан.Бұл жағдайда (№3350) баланстың активі мен пассиві көбейетін 3-типті ... орын ... ... ... ... өткізу бойынша шығыстары,екінші жағынан бір мезгілде сол сомада оның еңбекақы бойынша кредиторлық қарыздары көбейеді. Бұл ... ... ... ... ағаш ... цех ... ... айналысатын жұмысшыларға 2013 жылдың шілде айындағы еңбекақыны есептеу мен жүктелімдерге сәйкес 168000 ... ... ... Бұл ... бухгалтерлік проводка төмендегідей болады: Дт 7110 Кт 3350.
е) Көмекші өндірістердің қызмет ету ... ... ... ... ... да №7210 ... ... бойынша бейнеленеді.Шығыстар көмекші өндірістердің жұмсаған шығындарының жиынтығынан келіп шығатындықтан,шаруашылық ... № 8310 ... ... № 7210 ... ... ... жазу төмендегідей болады: Дт 7210 Кт 8310 кәсіпорын бойынша бұйрық материалдарды шығыс ету актілері, ... ... ... ... ... ... тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті шот орналасқан.Бұл жағдайда (№8030) 1-типті операция орын ... ... тек қана ... ғана өзгерістер болады.Бір жағынан кәсіпорынның жалпы және әкімшілік ... ... ... бір ... сол ... көмекші өндірістердің қызмет ету шығындарының мөлшері кемиді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында ... ... ... 2011 жылғы қазан айының 3 жұлдызындағы материалдарды шығыс етудің №2 актісі мен кәсіпорын ... ... ... 480000 теңге көлемінде қосалқы өндірістердің қызмет ету шығындары шығыс етілді. Бұл жағдайда бухгалтерлік проводка төмендегідей болады: Дт 7210 Кт ... ... ... ... ... шығыс ету.
Бұл операциялар да №7210 шотының дебеті бойынша бейнеленеді. Шығыстар жұмсалған шығындар мен үстеме шығыстардың жиынтығынан келіп ... ... № 3340 ... ... № 7210 шоттың дебетіне жасалады. Бухгалтерлік жазу төмендегідей болады: Дт 7210 Кт 3340 кәсіпорын бойынша ... ... ... ... ... ... ... тексереміз:кредиттік жағында тек қана пассивті шот орналасқан.Бұл ... ... ... активі мен пассиві көбейетін 3-типті операция орын алады.Бір жағынан кәсіпорынның жалпы және әкімшілік шығыстары,екінші жағынан бір мезгілде сол ... ... ... ... ... ... Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында директордың Астана қаласына қызмет барысында іссапарының ... 2013 ... ... ... 18 ... №23 ... есеп кәсіпорын бойынша бұйрығына сәйкес 37000 теңге көлемінде ... ... Бұл ... ... ... төмендегідей болады:
Дт7210 Кт 3340.
з) Қаржылық ресурстар немесе несиелерді пайдаланғаны үшін сыйақылар есептеу.
Бұл ... да №7310 ... ... ... ... ... шығындар мен үстеме шығыстардың жиынтығынан келіп шығатындықтан,шаруашылық операциялар № 3380 шоттың ... № 7310 ... ... ... жазу ... ... Дт 7310 ... банктердің келісімдері, сыйақылар есептеу бойынша құаттар. ... ... ... ... тек қана ... шот ... ... (№3380) баланстың активі мен пассиві көбейетін 3-типті операция орын алады. Бір жағынан кәсіпорынның қаржыны пайдаланғаны үшін сыйақылар есептеу ... ... бір ... сол ... ... шығыстар бойынша кредиторлық қарыздары көбейеді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында үстіміздегі жылдың I жарты жылдығында банктің несиесін ... үшін 2013 ... ... ... ... есептеу бойынша банктің келісімшарттары мен есептеріне сәйкес 42000 теңге көлемінде сыйақы есептелді. Бұл жағдайда бухгалтерлік проводка төмендегідей болады: Дт 7310 Кт ... ... ... ... ... сомаларын шығыс ету. Бұл операциялар да №7410 шотының ... ... ... ... ... жиынтығынан келіп шығатындықтан,шаруашылық операциялар № 2410,2417 шоттың кредитінен № 7410 шоттың дебетіне жасалады. Бухгалтерлік жазу ... ... ... Кт ... ... ... ... актілер,жүкқұжаттар.
Жазудың дұрыстығын тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті шот орналасқан.Бұл жағдайда (№2410,2417)1-типті ... орын ... ... тек қана ... ... ... жағынан кәсіпорынның негізгі құралдарды өткізу(жою) бойынша шығыстары көбейеді,екінші жағынан бір мезгілде сол сомада негізгі құралдардың ... ... Бұл ... ... ... ... 2013 ... маусым айының 18 жұлдызындағы №6 шот-фактура мен негізгі құралды ... ... ... 240000 ... ... қалдық құн бойынша диірменнің жабдығы өткізілді. Бұл жағдайда бухгалтерлік проводка ... ... Дт 7410 Кт 2413.
к) ... ... ... ... есептеу. Бұл операциялар да №7710 шотының дебеті бойынша ... ... ... ... бойынша жұмсалған шығындар жиынтығынан келіп шығатындықтан,шаруашылық операциялар № 3110 шоттың кредитінен № 7710 шоттың дебетіне жасалады.Бухгалтерлік жазу төмендегідей ... Дт 7710 Кт ... ... тексереміз:кредиттік жағында тек қана пассивті шот орналасқан.Бұл жағдайда (№3110) баланстың активі мен пассиві көбейетін ... ... орын ... ... ... ... салығы бойынша шығыстары,екінші жағынан бір мезгілде сол сомаға аталған шығыстар бойынша кредиторлық ... ... Бұл ... ... ... білдіреді.
Кәсіпорында 2012 жылы жылдық қаржылық- шаруашылық қызметтің нәтижелері бойынша 2013 жылғы наурыз айының 29 жұлдызындағы салық салу мөлшерлемелері бойынша ... ... 184000 ... көлемінде корпоративтік табыс салығы есептелді. Бұл жағдайда бухгалтерлік проводка төмендегідей болады: Дт7710 Кт3110.
Енді шығыстардың кему(жабылу)жағдайларын қарастырамыз.
Бұл жағдайларда шығыстар кредит ... ... ... біз ... ... ... назар аударуымыз керек.
а ) Жиынтық табыс (залал)шотына шығыстарды жабу. Бұл операциялар №7010,7110,7210,7310,7410,7710,7610,7620 шотының кредиті бойынша бейнеленеді.Шығыстар жыл ... ... ... ... ... ... ... тек қана №5610

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шығындар есебі және аудиті73 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
Аудит кезіндегі есеп беру3 бет
Шығындар аудитінің экономикалық сипаттамасы23 бет
Шығындар есебінің аудиті37 бет
Құрылыстағы шығыстардың есебі және аудиті75 бет
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен өндірістік шығындарды талдау95 бет
Қазақстан Республикасының ішкі істер органдары74 бет
Әкімшілік жауапкершіліктің түсінігі53 бет
Әкімшілік жауаптылықтан босату институтындағы құқықтық қатынасты ізгілендіру мәселесі70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь