Кәсіпорынға сипаттама және онда ұзақ мерзімді активтер есебінің жағдайы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1 ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЕСЕБІ ЖӘНЕ ОНЫҢ АУДИТІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
8
1.1 Ұзақ мерзімді активтер есебінің теориялық негіздері ... ... ... ... . 8
1.2 Ұзақ мерзімді активтерге аудит жүргізудің маңызы мен мәні... 15

2 КӘСІПОРЫНҒА СИПАТТАМА ЖӘНЕ ОНДА ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЕСЕБІНІҢ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... .
22
2.1 Кәсіпорының экономикалық сипаты, оның қаржылық жағдайы және есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
22
2.2 Кәсіпорында негізгі құралдар есебінің ұйымдастырылуы ... ... ... 33
2.3 Кәсіпорынның материалдық емес активтерінің есебі ... ... ... ... ... 40

3 КӘСІПОРЫННЫҢ ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР АУДИТІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

46
3.1 Ұзақ мерзімді активтерді аудиторлық тексеру және бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
46
3.2 Активтерді пайдаланудың тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... . 50
3.3 Ұзақ мерзімді активтер есебін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... .. 54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 63
КІРІСПЕ

Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Нарықтық қатынастар кезінде кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметтерін үздіксіз қамтамасыз етудің маңызды бөлігі - ұзақ мерзімді активтер болып табылады. Өндіріс тиімділігін анықтауда ұзақ мерзімді активтердің түсуі мен шығуы, олардың бағасы, негізгі әсер етуші факторлардың бірі болып табылады. Сондықтан оның есебін дұрыс ұйымдастыру, ішкі бақылауы мен аудитін дұрыс жүзеге асыру қажеттігі туындап отыр.
Еліміздегі нарықтық қатынастарының тез жылдамдықпен дамуы қаржылық - шаруашылық қызметіне жаңалық енгізіп отыруды талап етеді, оның ішінде әсіресе бухгалтерлік есепте кәсіпорынның мүлкінің ең басты бөлігін құрайтын ұзақ мерзімді активтерді есептеуде.
Ұзақ мерзімді активтер: материалдық (негізгі құралдар және аяқталмаған күрделі құрылыс); материалдық емес; басқа да ұзақ мерзімді активтер; ұзақ мерзімді дебиторлық берешек (өтілу мерзімі бір жылдан артық) болып бөлінеді. Материалдық емес активтер– бұлар натуральдық–физикалық формасы жоқ, алайда «болмашы құндылығы бар» соған сәйкес субъектіге ұзақ уақыттар бойында немесе үнемі қосымша табыс түсіретін активтер. Оның үстіне материалдық емес активтер алынып қосылу қабілетін де ие болуға тиіс. Материалдық емес активтерге тауар белгілері (қызметкөрсету белгілері), тауарлырдың шығарылатын тіркеулі жерлері, гудвилл («фирма бағасы»), «ноу–хоу», потенттер мен өнеркәсіпүлгілері, лицензиялар, интеллектуальды меншік пен ұйымдастыру шығындары, табиғи ресурстарды пайдалану құқы, ЭЕМ–мен бағдарламалық қамтамасыз ету және басқаларыжатқызылады.
Нарықтық экономиканың дамуына қарай метериалдық емес активтердің субъектілер мүліктеріндегі маңызы мен үлгісі ұлғая түседі, мұның өзі техника мен технологияның дамуымен, ақпараттыңтаралуымен, экономикалық қатынастардың дамуы мен сабақтас.
Негізгі құралдар–материалдық активтер ұзақ уақыттар бойында (бір жылдан астам) материалдық өндірісте де, өндірістік емес салада да еңбек құрал–жабдықтары ретінде қызмет атқарады.
Негізгі құрал–жабдықтарға: тұрақты мүліктер (жер учаскесі, ғимараттар, құрылғылар, көп жылғы екпе өсімдіктер және жерге тығыз байланысты, басқа орынға көшіру оның әуелгі мақсатына нұқсан келтірмей қоймайтын басқа да объектілер); транспорт құралдары; құрал–жабдықтар; балық аулау саймандары; өндірістік және шаруашылық мүліктері; ересек жұмысшы және өнімді мал; құрал–саймандар мен басқа да негізгі құралдар жатады.
Алыну мақсатына қарай материалдық активтер есеп жұмысында негізгі құралдардың, қосалқы тауар материалдың, қаржылық инвестицияның құрамында көрсетіледі. Мысалы, субъектінің шаруашылық мақсат үшін сатып алған автомобилі негізгіқұрал–жабдықтар құрамында, ал қайыра сатып жіберу үшіналынған автомобиль қосалық тауар – материал құрамында көрсетіледі. Субъектінің тек өзі пайдалану үшін емес, ұзақ уақыт кезіңінде қаржы алу
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 «Бюллетень бухгалтера №15», апрель – 2011 г.
2 Оразбекұлы Б. Бухгалтерлік есеп және аудит негіздері: оқу құралы / Б. Оразбекұлы.- Алматы: «Экономика», 2011.- 409 б.
3 Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары.- Алматы: ЖШС "LEM баспасы", 2011.- 35 б.
4 Назарова В.Л. – «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» Алматы – Экономика 2006;
5 Абленов Д.О «Основы Аудита» // Оқу құралы, «Экономика» - Алматы, 2007;
6 Ажибаев З.Н «Аудит» // Оқу құралы, «Экономика», -Алматы: 2006;
7 Ларинова А.Д. Практикум по аудиту М.: ООО «ТК Вельи», 2007
8 Абленов Д.О «Қаржылық талдау» // Оқу құралы, «Экономика» - Алматы, 2007;
9 Кеулімжаев К.К. және басқалар Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп: Оқу құралы. Алматы 2007ж
10 Абленов Д.О. Қаржылық аудит және талдау «Экономика», Алматы 2010 ж
11 Дюсенбев К.Ш. Анализ и диагностика финансово положения предприятия: Учебное пособие. - Алматы: «Экономика» 2006г
12 Өтебаев Б.С. Қаржылық талдау. Астана «ҚазЭҚХСУ» 2008 ж
13 Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) 16 «Негізгі құралдар»
14 Салина А.П. «Принципы бухгалтерского учета» // Оқу құралы, «Экономика» – Алматы, 2007;
15 Субъектінің қаржы-шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есебінің типтік шоттар жоспары (12.10.2006 жылғы № 438 Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп бойынша Ұлттық комиссиясының жарғысымен жасалынған өзгертулер мен толықтырулар)
16 Нидлз Б.И. Принципы бухгалтерского учета. М.: «Финансы и статистика» 2007 г.
17 Толпоков Ж.С. Бухгалтерлік есеп Қарағанды: «Бастау» 2009 ж.
18 Торшаева Ш.М. Принципы бухгалтерского учета: Учебное пособие. Қараганды: «Бастау» 2006 г.
19 Кәулімжаев Қ.К., Н.А. Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері». Алматы: «Экономика» 2006;
20 Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) ХҚЕС 36 «Активтердің құнсыздануы»
21 Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) ХҚЕС 18-«Түсім»
22 Ержанов М.С., Даулатбеков Г.Б. және басқалар Аудит: Учебник, Алматы: «Бастау», 2006
23 Шарипов Е.Д. Аудит негіздері Оқулық Алматы, «Білім» 2009ж
24 Радостовец В.К., Радостовец В.В. «Бухгалтерский учет на предприятии», «Центраудит-Казахстан», – Алматы 2006;
25 «Путеводитель бухгалтера №1» Алматы-2009 г. «Центральный дом бухгалтера»
26 Нурсеитов Э.О., Бухгалтерские расчеты: справочное пособие / Э.О. Нурсеитов.- Алматы: Издательство "LEM", 2011.- 112 c.
27 «Бюллетень бухгалтера №46», ноябрь– 2009 г.
28 Абдыманапов А.С., Раимов С. «Принципы бухгалтерского учета и финансовой отчетности» // Оқу құралы, «БИКО» – Алматы, 2007;
29 Попова С., статья «Учет основных средств», журнал «Главбух», № 9
(52), сентябрь 2009г., 18 стр.
30 Постановление Правительства Республики Казахстан «Об утверждении
Плана мероприятий по обеспечению перехода всех юридических лиц на международные стандарты финансовой отчетности (МСФО) на 2007-2009 годы» от 29 августа 2007г., №760.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ...........................................................|4 |
|............................................. | |
|1 ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ АУДИТІНІҢ | |
| ... |8 |
| ... | ... ... активтер есебінің теориялық |8 |
| ... | ... ... активтерге аудит жүргізудің маңызы мен |15 |
| ... | |
| | | |
|2 ... ... ЖӘНЕ ОНДА ҰЗАҚ ... ... | |
| ... ... |22 ... ... ... оның қаржылық жағдайы және | |
| |есеп |22 |
| ... |
| ... | ... ... ... ... |33 |
| ... | ... ... емес ... |40 |
| ... | |
| | | |
|3 ... Ұзақ ... ... аудиті және оЛАРДЫ | |
| ... ... | |
| ... |
| ... | ... ... ... аудиторлық тексеру және | |
| ... |
| ... | ... ... ... |50 |
| ... | ... ... ... ... ... |54 |
| ... | |
| | | ... |
|.................................... | ... ... |61 ... | ... |
|................................. | ... ... ... ... қатынастар кезінде
кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметтерін үздіксіз қамтамасыз ... ... - ұзақ ... ... болып табылады. Өндіріс тиімділігін
анықтауда ұзақ мерзімді активтердің ... мен ... ... ... әсер ... ... бірі ... табылады. Сондықтан оның есебін
дұрыс ұйымдастыру, ішкі ... мен ... ... ... асыру қажеттігі
туындап отыр.
Еліміздегі нарықтық қатынастарының тез жылдамдықпен ... ... ... ... жаңалық енгізіп отыруды талап етеді, оның ... ... ... ... ... ең басты бөлігін
құрайтын ұзақ мерзімді активтерді есептеуде.
Ұзақ ... ... ... ... ... ... күрделі құрылыс); материалдық емес; басқа да ұзақ ... ұзақ ... ... ... ... ... бір жылдан артық)
болып бөлінеді. Материалдық емес активтер– бұлар натуральдық–физикалық
формасы жоқ, алайда ... ... бар» ... сәйкес субъектіге ұзақ
уақыттар бойында немесе үнемі қосымша ... ... ... ... ... емес ... алынып қосылу қабілетін де ие болуға тиіс.
Материалдық емес ... ... ... ... ... ... тіркеулі жерлері, гудвилл («фирма бағасы»),
«ноу–хоу», потенттер мен ... ... ... пен ұйымдастыру шығындары, табиғи ресурстарды пайдалану құқы,
ЭЕМ–мен бағдарламалық ... ету және ... ... ... қарай метериалдық емес активтердің
субъектілер мүліктеріндегі маңызы мен үлгісі ұлғая түседі,  ... ... мен ... дамуымен, ақпараттыңтаралуымен, экономикалық
қатынастардың дамуы мен сабақтас.
Негізгі құралдар–материалдық активтер ұзақ ... ... (бір ... ... ... де, ... емес салада да еңбек
құрал–жабдықтары ретінде қызмет атқарады.
Негізгі  ... ... ... (жер учаскесі,
ғимараттар, құрылғылар, көп жылғы екпе ... және ... ... ... ... ... оның ... мақсатына нұқсан келтірмей
қоймайтын басқа да объектілер); транспорт құралдары; құрал–жабдықтар; балық
аулау саймандары; өндірістік және шаруашылық мүліктері; ... ... ... мал; ... мен ... да негізгі құралдар жатады.  
Алыну мақсатына қарай материалдық активтер есеп жұмысында ... ... ... ... қаржылық инвестицияның құрамында
көрсетіледі. Мысалы, субъектінің шаруашылық мақсат үшін сатып ... ... ... ал ... ... ... ... қосалық тауар – материал құрамында көрсетіледі.
Субъектінің тек өзі пайдалану үшін ... ұзақ ... ... ... үшін алған жер учаскесі мен ғимараттары қаржылық инвестиция ретінде
көрсетіледі. Субъектінің қолындағы негізгі құралдар алынған сәтінен ... ... ... ... олар ... ... ... жатуы
мүмкін немесе белгілі бір тәртіп бойынша сақталынып қойылуы, әйтпесе ... ... ... алынған сәтте бухгалтерлік есепте алғашқы құны ... Оған ... ... ... және ... ... ... салу немесе алу бойынша жұмсалған шын мәніндегі бүкіл
шығын, соның ішіндегі сатып алу ... ... ... ... төлемдер (мысалы, оларды сатып алу кезінде төленген ... құн ... алым ... ... ... (құрастыру), орнату,
пайдалануға беру жөніндегі шығындар, несие проценттері және ... ... ... ... басқа да тікелей шығындар жатқызылады.
Аяқталмаған құрылыс түсінікті қажететпейді. Ұзақ ... ... ... ... аяқталмаған күрделі құрылыстар және басқа ... ... ... ... ... ұзақ ... активтер: ұзақ мерзімді инвестиция; ұзақ
мерзімді дебиторлық берешек (өтеліну мерзімі бір ... ... ... шығындары (өтеліну мерзімі бір жылдан астам) ... ... ... – бұл ... ... ... заңдық ұйымдарға, бірлесіп бақыланатын заңды тұлғаларға берілетін
инвестиция, онда бұлардың ағымдағы құны көрсетіліп беріледі, егер олардың
құнынан ... ... ... ... ... – бұл ... ... табыстар
шоты; алынған вексельдер; шаруашылық ... ... ... ... ... мен олардың еншілес серіктестіктері
арасында туындаған дебиторлық берешек және т.б.
Дипломдық жұмыстың тақырыбы «Ұзақ ... ... ... және ... мен ұзақ ... активтер есебінің жіктелуі олардың
есептелуі мен аудитіне теориялық анықтама бере ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтерінің есептелуін ... ... ... ... ... табылады.
Өндіріс тиімділігін анықтауда ұзақ мерзімді активтердің түсуі ... ... ... ... әсер етуші факторлардың бірі болып табылады.
Сондықтан оның есебін дұрыс ұйымдастырмай, ішкі ... мен ... ... ... ... ... ... зерттеу объектiсiне Астана қаласында орналасқан ... ... ... ... ... соңғы жалдардағы
көрсеткiштерi алынды және оған экономикалық, бухгалтерлiк талдау жасалынды.
Осы жұмыстың тақырыбын ала отырып, алға ... ... ... ... ... ... ... аудиттің жүргізу тәртіптері мен
әдістері, аудитті ... ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Дипломдық жұмысты орындау барысында экономикалық, статистикалық әдістер
қолданылды.
Қойылған осы мақсаттарға жету үшін мына ... ... ... ұзақ мерзімді активтерге теориялық сипаттама бере отырып ... ұзақ ... ... ... ... әдіс ... кәсіпорын
мысалында көрсету;
- ұзақ мерзіді активтердің ішіндегі негізгі құралдар мен материалдық
емес активтерге тозу есебінің тәртібін ... ... ... ... ... ұзақ ... есебі және аудитінің ұйымдастырылуын қарастыру;
-«Егемен Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның ұзақ ... ... ... ... ... ... ... - жұмысты жазу барысында ... ... ... Қазақстан Республикасындағы
бухгалтерлік есепті реттейтін құжаттар, ... және ... ... ... ... ... олар ... тізімінде қарастырылды және оны дипломдық жұмысты ... ... ... ... газеті АҚ-ның соңғы екі
жылдық ... ... және ұзақ ... ... ... ... ... ғылыми зерттелуі. Кәсіпорынның ұзақ мерзімді активтер есебі
мен аудитін жүргізу тәртібінің әдістемелік сұрақтары ... ... ... ... ... К.К. ... М.С. В.К.
Радостовец, С.С. Сатыбалдин, К.Ш. Ержанов, Ф.С. ... ... Ф.С. ... Ә.Ә ... А.А. ... К.Т. ... тағы басқалар.
Зерттеу нәтижелерінің ғылыми жаңалылығы - бірқатар теориялық
шешімдерді ... ... ... ала ... ұзақ ... есебі мен аудитін экономикалық категория ретінде оның әрі қарай
құзыреттік құқықтық қызметтерін жетілдіру және ... ... ... сәйкес құру бойынша ұсыныстар жасайтындығында болып
отыр.
Өткізілген ... ... ... ... ... ... нәтижелер алынды:
- ұзақ мерзімді активтер есебі мен аудитін ұйымдастырудың тиімділігін
арттыру мақсатында, ХҚЕС – тің сақталуын ... жаңа ... ... ... және ... ... жұмыс тақырыбын толықтай ашу негізінде ұзақмерзімді активтердің
мәнін, түрлерін, ... ... ... ... ... ... түсуін жоспарлай және болжай білу ... ... ... ... ... яғни ... ... басты мақсаттары
мен қызметтерін, сондай-ақ ұзақ мерзімді активтер ... ... ... қарастырылған;
- кәсіпорын мысалында ұзақ мерзімді активтер есебінің жүргізілу
ерекшеліктері мен аудиті қарастырылған.
Дипломдық ... ... ... ... ... ... ... мен оның ұсыныстары және алынған нәтижелері ұзақ мерзімді
активтер есебі саласының барлық жүйесіне енгізілудегі стратегиялық ... ... бар деп ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
даму мақсаттарының ең негізгі тармақтары қаржы ресурстарын ... ... ету ... арттырудағы индикативтік жоспарлар
жасауға әзірленуде кеңінен ... ... ... ... болып мыналар табылады: Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексі, "Бухгалтерлік есеп және ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы, қаржылық есеп берудің
халықаралық стандарттары, ... ... есеп ... есеп ... ... ... синтетикалық шоттары
топтарының тізбесі, шетелдік және отандық ... ... ... басылымдар және «Егемен Қазақстан» республикалық
газеті акционерлік қоғамының ... ... ... ... ... ... үшін және ... уақытының пайдалану
нәтижесінде анықтайды.
Дипломдық жұмыстың көлемі мен құрылымы. Дипломдық жұмыс ... ... ... ... ... ... 12 кестеден,
5 суреттен, 3 бет қосымшадан тұрады.
1 ҰЗАҚ ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... Ұзақ ... ... есебінің теориялық негіздері
Актив – деп кәсіпорынның ақшаға (құнмен) бағаланатын ... ... ... ... ... Олар ұйымның өткен уақыттардағы
қызметінің нәтижесі ... ... ... мен ... ... активтерін сол кәсіпорынды басқару, өнім ... ... және жеке ... ... көрсету, яғни ұйымдардың алдағы
уақыттарында ... ... үшін ... Осы активтерді пайдалану
арқылы алдағы уақыттарда алынатын кіріс (пайда) - ... ... ... ... ... жанама түрде келіп қосылып оның
көлемін (үлесін) арттырып ... ... бұл ... көбейуі (артуы)
кәсіпорынның негізгі немесе негізгі емес қызметтері нәтижелерінде ... ... ... мен ... активтерді пайдалану арқылы
табатын кірістері (пайдалары):
- өнім өндіру нәтижесінде;
- қызмет көрсету нәтижесінде;
- басқа активтерге айырбастаудың нәтижесінде;
- міндеттерді өтеу үшін ... ... ... ... иелері арасында бөліске тусуі нәтижесінде және
тағы да басқа операциялардың нәтижесінде пайда болуы мумкін.
Кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... сатып алу
немесе басқалардан уақытша жалға алу арқылы иеленеді. Активтер өздерінің
пайдалану мерзіміне қарай мынадай екі топқа бөлінеді:
- ... ... ... (бір жыл ... ... ... ұзақ ... активтер (бір жылдан артық уақыт пайдаланылатын)
Америка Құрама Штаттары (АҚШ) елінің экономист мамандары Белверд Нидлз,
Хенри Андерсон және Джеймс Колдуэлл – ... ... ... ... ... деп екі ... ... бірінші топқа, яғни қаржылық активтерге тез арада ақшаға айнала
алатын ... ... ... ... деп ... активтер
құрамында аванс ретінде төленген төлемдер, ... ... ... ... ... ... және ... емес активтер
қарастырылған.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың жұмыс жүргізу ... бұл ... ... мерзімді активтерден басқа ұзақ уақыт бойы пайдаланылатын
(бір жылдан артық уақыт), ... және ... ... ... ... ... активтерді қажет етеді. Ал бұндай ұзақ мерзімді
активтердің қатарын негізгі құралдар мен ... емес ... ... дебиторлық борыштарды және ұзақ мерзімдік инвестицияларды
жатқызуға болады.
Ұзақ мерзімді инвестиция – ... ... ... ... ... ... ... қорына және басқа
кәсіпорындарға салған ұзақ мерзімді (бір ... ... ... өзге де кәсіпорынға берілген ... Яғни ... ... ... және ... заңды ұйымдарға берілген
инвестициялар.
Еліміздің инвестициялық аспектісі ірі ... ... ... ... ... ... және ... етуді жоғары тиімділікпен нарық
қатынастары субъектілерінің сұраныстарына сәйкес ұлғайтуға бағытталуы тиіс.
Қазақстан экономикасын тұрақтандыру және дамытудың ... ...... ... ... ең алдымен еліміздің ішкі
резервтерін жұмылдыру және көбірек тиімді ... ... ... мерзімді инвестиция деп – қаражаттарды ұзақ мерзімге белгілі бір
салаға пайда табу мақсатында салуды ... ... ... мен ... ... ретінде қатысады. Ұйымдар өздерінің
инвестициялық қызметінде тиімді инвестициялық саясат жасай ... ... ... инвестициялық саясаты инвестиция портфелін басқару
бойынша стратегияны құру және іске асыру ... ... ... ... ұйым ... өтімділігін қамтамасыз ету бағытында
портфельді және тура инвестициялардың оптималды ... ... ... ... ... ... басқармасымен жасалады.
Инвестициялық саясаттың басты элементтерінің бірі – ... ... ... портфелін, соның ішінде инвестициялық ... ... мен ... ... ... ... емес ... деп – белгілі бір нақтылы табиғи пішіні жоқ,
ақша немесе зат ... ... ... жатпайтын, бірақ қандай да бір
бағаға, құнға ... ... ... өнім ... ... ... ... негізгі құралдарды жалға беруде немесе
әкімшілік қызмет барысында үнемі, яғни ұзақ ... бойы (бір ... ... қосымша табыс (пайда) әкеліп тұратын активтерді айтамыз.
Кәсіпорындарда материалдық емес ... ... ... ... қамтамасыз ету, патенттерді, ұйымдастыру
шығындарын, гудвильді, франчайзингті, ... ... ... ... ... ... ... беріп көрейік:
Лицензиялық келісімдер – кәсіпорынға үкіметтік органдар немесе
муниципалитет беретін және ... ... ... пайдалануға
(электр желілері үшін қоғамдық жерді пайдалануға және т.б.) ... ... ету, ол әлде ... ... не ... өзі ... және сыртқы немесе ішкі мақсаттарға арналады;
Патенттер – заңды түрде танылған және тіркелген айырықша құқықтар.
Патент ... бір ... ... , не ... ... ерекше процесс пен
технологияны пайдалануға эксклюзивтік құқық береді;
Ұйымдастыру шығындары (қалдырылған шығындар) – субъект шеккен шығындар,
олардан тек ... ғана ... ... немесе шығындар болашақ
кезеңдерге (ұйымның ... ... ... ... ... ... ала ... – бірнеше жыл бұрын аванс болып төленетін)
сақтандыру;
Гудвилл – субъектінің жағымды сипаттамасына байланысты ... ... ... ... болған құндылығы. Ол сатып алушының бухгалтерлік
балансында ... ... ... алғандағы құны) мен таза
активтерінің ... ... ... ... ... ... мен таза
активтерінің сәйкес теңестірілген әділ нарықтық ... ... ... ... Таза ... ... минус міндеттемелер» болып
табылады.
Бухгалтерлік есепте материалдық емес ... ... ... ... сәйкес келеді, яғни жай қызметтер үрдісінде сатуға
арналмаған және ұзақ ... ... ... ... ... Егер
оларды пайдаланудан болашақта табыс алынады деген ықтималдылық болса және
егер оларды сенімді бағалауға болатын болса ғана олар ... есеп ... ... стандартына сәйкес (№38 ХҚЕС)
материалдық емес активтер ... ... ... ... немесе әкімшілік
мақсаттар үшін өндірісте немесе тауарлар мен қызмет көрсетуде физикалық
мәні жоқ ... ... емес ... ... ... ... пікірден айқын ажыратылады. Сонымен қатар материалдық емес
активтер ретінде ішкі ... ... ... ... тізімі және сәйкес сипаттың ұқсас баптарын қабылдаудың қажеті
жоқ. Патенттер, авторлық құқықтар, франчайзингтер, тауар таңбалары, ұйымдық
және жедел ... ... кең ... ... емес ... табылады [1, б.46].
Материалдық емес активтерді екі үлкен топқа бөлуге болады: айырбастауға
жататын және жатпайтын.
Айырбастауға жататын материалдық емес ... ... ... ... ... және ... ... мүмкін.
Кейбір айырбастауға жататын және субъектінің қызметінде айтарлықтай жиі
кездесетін материалдық емес ... ... ... ... - ... тіркелген және танылған ерекше қүқық. Патенттік құқық - сырттан басқа
тұлғалар араласпаған кезде патент таратылатын ... ... ... иесіне пайдалануға, өндіруге, сатуға және бақылауға мүмкіндік
береді.
Өндіріс дизайнын тіркеу өндірілетін бұйым түріне, ... ... ... ... ... ... ... дизайнын тіркеу сыртқы
нысанда қорғаған кезде ғана патент ... ... ... кұкық - бұл әдеби, музыкалық шығармалардың өнертапқыштар және
тағы басқа авторларының заңмен қарасты-рылатын, қорғалатын формасы.
Тауар маркалары немесе тауар ... - бұл ... ... қызметтерге берілген атаулар, символдар немесе басқа да анықталатын
ұқсастықтар. Олар иемденуді көбейту үшін ... ... ... ... және ... ... ... қүқығын иелену үшін шаруашылық
субъектілерінің мемлекеттік меншікті пайдалану құқығын иелену ... ... ... үшін ... ... ... Жалға
алынған меншіктің құнын ... үшін ... ... алынған меншіктің
модификациясы жалға алынған мүліктің дебет шотына жатады. Жал меншігін
жақсарту ... емес ... ... ... Жалға алынған
меншікті жетілдіру жалға алынған мерзімнің қалғанына амортизациялануы
немесе осы ... ... ... болуына байланысты жақсаруы керек.
Сәйкестенбейтін активтер бблек сатылуы мүмкін емес. Төменде сәйкестенбейтін
активтердің кейбір ... ... ... емес активтердің
кейбіреулерінің екі арнайы сипаттамасы бар: олар үзақ мерзімді аванстық
төлемдер болып табылады және ... ... ... ... ... Бұл ... емес ... жеке идентификациялануы мүмкін,
бірақ айырбастауға жатпайды. ... ... ... яғни оларды
бухгалтерлік ссепте болашақта табыс әкелуі ... ... ... деп атайды. Олар баланста алдын ала төленген үзақ ... ... ... ... ұзартылған шығындар физикалық формасы
жоқ ұзақ мерзімді активтер ретінде ... ... - бұл ... ... кезінде пайда болатын
шығындар.
Материалдық емес активтерді бағалау кезінде ... құн ... Яғни ... емес ... активтерді сатып алумен
байланысты барлық шығындарды қосатын сатып алу құны ... ... алу құны - бүл ... ... ... алынған активтердің ағымдағы
нарықтың құны. Материалдық емес активтерді есепке алу ... өте ... ... емес ... ... ... анықтау жатады.
Қызмет ету мерзімін анықтағанда келесі факторлар ескерілу қажет:
- қызмет ету ... ең ... ... ... ... ... ... болжалды қызмет мерзімін өзгертуі мүмкін жаңарту ... ... ... қызмет ету мерзімін азайтатын тозу, сұраныс және басқа да экономикалық
факторлар;
- жұмыстардың ... ... ... ... келетін
қызмет мерзімі;
- материалдық емес активтің бар бәсеке ... ... ... және ... да субъектілердің күтілген
әрекеті;
- материалдық емес активтердің ... ... ... ... ету ... емес активтердің құны активтердің қызмет ету мерзімінде
жүйелі түрде жазылу ... ... емес ... ... ... ... ету мерзімі жүйелік негізде жүзеге асырылады. Амортизацияны
пайдалану әдісі активтердің экономикалық тиімділігін банктерде пайдалану
моделің ... ... Егер ... үлгі нақты анықталған болмаса,
амортизацияшя теңбе тең ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету мерзімің ... ... ... сәйкес материалдық емес активті пайдалануда оның ... құны ... үшін ... ... ... мүмкін.
Бұндай жағдайда амортизациялық емес қүнды жазу керек және активтің бағамын
азайтуды көрсететін шығынды мойындау ... Сату ... ... материалдық емес активтердің қандаң да басқа жолымен келуі, ... ... ... ... емес активтің шотымен ... емес құны ... ... ... – деп ... ... ... тауарлар
және қызмет көрсстулері және тағы басқалары үшін алдын ала ... ... ... ұйым ... ... ... қаржы жағдайын сипаттайтын көрсеткіштердің қатарына дебиторлық
борыштардың айналымы жатады. Яғни дебиторлық борыштың есептелген уақыты мен
өтелу уақытының ... ... ... ... Ұйымның дебиторлық
борышы оған байланысты кіріс танылған жағдайда ғана анықталады. Дебиторлық
борыштар сатылған ... мен ... ... баға ... және ... тауарлардың құнын алып тастағандағы қалдық сома
бойынша есептеледі. Бір ... ... ... бойы ... ... «Ұзақ мерзімді дебиторлық борыштар» болып есептеледі. Дебиторлық
борыштардың пайда болған (есептелінген) уақыты мен ... ... ... ... пайыздар бойынша кіріс көп жағдайларда
ескерілмейді. Кәсіпорындар өздерінің тауарларын ... ... ... баға ... береді. Ұйымдардың бұндай қадамға баруының
басты себебі ... ... ... арқылы сатылатын тауарлардың
көлемін арттыру болып табылады. Сонымен қатар баға жеңілдіктерін пайдалану
ұйымның күмәнді борыштарының ... ... ... әсер ... ... ... құнына байланыссыз, бір жылдан астам қызмет
ету мерзімі бар ... ... ... ... ... ... ... құралдары жатады.
Негізгі құралдар өндірістік және өндірістік емес бағытта болуы мүмкін.
Өндірістік емес бағытқа - жарғылық қызметпен байланысы жоқ ... ... ... бойынша - жарғылық қызметті жүзеге асырумен және
нәтижесінде пайда алумен байланысты құралдарды жатқызуға ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін
жоғарылатуға арналған заттар (картиналар, вазалар, ... ... ... тартуда ұйым беделінің маңыздылығы сондай, банк қосымша
пайда алуына ықпалын тигізеді. Алғашқы нақты түрін ... ... ... ... ... орындауға немесе есептелген амортизация (тозу)
сомасында көрсетілген қызметтерге аударады. Келесі топтарға бөлінеді:
а) ғимарат және құрылыс;
ә) ... ... ... құралдар және басқа да шаруашылық құрал-саймандар;
г) басқа да негізгі құралдар.
Банкке негізгі құралдардың бухгалтерлік есеп ... ... ... беру ... ... қай ... тану қажет?
2. олар баланста қандай құнмен көрсетіледі?
3. амортизациялық аударымдар мөлшері қандай?
4. ақпараттарды алу үшін ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық стандартына
сәйкес (ҚХЕС) актив ретінде негізгі құралдар объектісін ... ... ... шарттар орындалса: берілген активтен банк ... ... ... ... ... бар ... активтің өзіндік
құны операцияларды жүргізу кезінде сенімді түрде оліпенуі мүмкін.
Негізгі құралдардың есебі жинақталған амортизацияларды ... әділ баға ... ... не бастапқы кұн, не қайта бағалану сомасы
принциптері негізінде жүзеге ... Енді ... ... қүралдарды
бағалаудың төрт түрін көрсетуге болады:
- бастапқы;
- ағымдағы;
- баланстық;
- жойылу;
- өтімділік.
Негізгі құралдардың бастапқы құнына сатып алу, ... ... ... ... ... үшін ... ... да шығындар кіреді.
Сонымен қатар Халықаралық стандарттың қаржылық есебі (16 ... ... ... ... ... ... ... де кіреді.
Егер клиентке экономикалық тиімділік алынады деп күтілсе, жаңалықтарды
алуға байланысты ... ... ... ... ... құнына
қосылады.
Егер активтердің пайдалану мерзімі ұзартылса ғана банк экономикалық
пайда ала алады.
Жөндеу мен техникалық қызмет ... ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есептің жалпы қабылданған
қағидаларына сәйкес ... ... ... құны - бүл ... ... ... жүргізуге, өңдеуге немесе жақсарту үшін нвгізгі
қүралдарды сатып алумен, жеткізумен немесе жақсартумен тікелей ... ... үшін ... жағдайда орнатуды қоса есептегендеғі барлық
шығындарды ... ... ... - ... ... нарықтағы сәйкес баға бойынша негізгі
құралдардың қүны.
Баланстық - активтердің есеп және есеп ... ... ... ... есептен шығарғаннан кейінгі ... ... ... ағымдық қүны.
Өтімділік - бүл негізгі қүралдарды жою кезінде істен шығару бойынша
күтілетін шығындарды ... ... ... ... ... ... қосалқы бөлшектердің, металл сынықтарының, қоқыстардың
болжанатын қүны.
Нарықтық құнның өзгеруімен байланысты ... ... ... есебімен негізгі қүралдарды қайта бағалау индекстеу
жүргізіледі. Индекстеу ... ... ... ... құны ... ... ... қайта есептеудің үсынылатын коэффициенттері ... ... 1 ... ... негізгі құралдардың сәйкес түрлері
мен көрсетілген негізгі құралдардың ... құны ... ... ... ... ... ... сәйкестендірілетін баланстық
құнды қайта есептеу. Банк өзінің негізгі құралывдағы кез ... ... ... ал басқасын екінші әдіспен қайта бағалауға ... бар. ... ... бағалануы ағымды құн бойынша жүргізіледі. Егер өндірісті
алдын ала белгіленген нормативтен асырып орындаған жағдайда ғана, №16 ... ... ... ... ... шығындар актив ретінде
танылуы мүмкін. Келешек экономикалық пайданы көбейтуге әкелетін жақсартудың
үлгілері:
- ... ... ... жоғарылата отырып, пайдалану
мерзімін көбейту модификациясы (модернизация);
- өндірілетін өнім ... ... ... ... ... мен ... игеру;
- бұрын есептелген өндірістік шығындардың қысқаруын ... жаңа ... ... ... ... ... шаруашылық немесе мердігерлік әдіспен
жүргізіледі. Капитал құрылысы бойынша келісімшартта көрсетілген мөлшерде
аванстың бірінші ... ... ... ... анықталған мерзімде
банк бэк-офисінде жүргізіледі, ал қалған ... ... 3 және ... ... ... ... актісі мен бюджетпен қарастырылған
ақша сомасы шегінде ... ... қолы ... ... ... ұстап қалудың үйлесімді есебімен нақты сомасы ... ... ... ... құны туралы жабдықтаушылардан
алынған анықтама негізінде жүзеге ... ... ... ... ... 27 күннен кешіктірілмей 3 және 2-ші ... ... ... ... [2, ... ... қарыздың нақты сомасын ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге
келесі жағдайларды көрсетеді:
- негізгі құралдардың ... ... ... аударым әдісін;
- пайдалану мерзімі мен аударылған амортизация мөлшерін;
- өтімділік құнын;
- негізгі құралдарды өндірістік және өндірістік емес салада пайдалануын.
Негізгі ... ... ... мүліктері толықтай немесе
ішінара кеден салығынан босатылуы мүмкін.
Осыған сәйкес Қазақстан Республикасының субъектісі ... ... ... шетелдерде өндірістік қызметті жүзеге асыру үшін негізгі
құралдарын алып кетуіне құқылы.
Егер ... ... ... шетел компаниясының құрылымдық
бөлімшесі болып ... ... ... құрал баланстан тыс шотта
есепке алынады.
№16 ХҚЕС сәйкес ... ... үшін ... әдістер
қолданылуы мүмкін: құнды бір қалыпты (түзу сызық-ты) есептен шығару, құнды
орындалған жұмыс көлеміне үйлесімді түрде есептен ... ... ... сан бойынша есептен шығару (шоғырланымдық әдіс), ... ... бір ... ... ... ... ... әдісі. Осы әдіске
сәйкес объектінің амортизацияланатын қүны оны пайдалану мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... ... сомасы
пайдалану объектісінің есеп айырысу мерзімінің санымен амортизациялық
құндарды бөлу ... ... ... ... ... болып
табылады [4, б.82].
Негізгі құралдардың нақты қолда болуын анықтау және олардың сақталуына
бақылау жасау мақсатында нормативтік, ... және ... да ... ... ... түгендеу жасалынады.
Түгендеу жүргізу кезінде негізгі құралдардың есеп мәліметтері мен қолда
болуы арасындағы сәйкестікті орнатады, олардың жиынтықтылығын, ... ... ... ... ... ... Бүл жүмысты жүзеге
асыру үшін кәсіпорын бұйрығы бойынша түгендеу ... ... ... бүрын түгендеу карточкаларының, техникалық паспорт-тың,
жолға өткізілген және ... ... ... ... ... ... және ... құралдардың тұрған жері бойынша тізімін
анықтайды.
Комиссия ... ... ... ... ... тұлғалар
қатысуымен негізгі құралдарды қарастырады және атауы, белгісі, ... ... ... бар болу ... ... ... ... біз
ұзақ мерзімді активтерге аудит жүргізудің ... мен ... Ұзақ ... ... ... жүргізудің маңызы мен мәні
Біз бұл бөлімде ұзақ мерзімді активтердің аудитінің жүргізілуімен
тексерілуіне теориялық ... ... бере ... ұзақ мерзімді
активтердің түрлеріне аудиттің жүргізілуі жекелеп қарастырылады.
Жалпы алғанда ... ұзақ ... ... ... ... ... екінші бөлімінде орналасқан ұзақ мерзімді активтердің
қандай ... бар ... ... ... және шығарылуын толықтай
тексере отырып анықтайды.
Ұзақ ... ... ... ... негiзгi мақсаты
бухгалтерлiк есептiң дұрыс жүргiзiлуiн және есеп ... ... ... ... ... Есеп ... есеп ... және
алғашәы құжаттарды тексеру келесiдей кезек бойынша жұргiзiледi:
Ұзақ мерзімді активтерді тексеру барысында аудитор алдымен мыналарды
ескеруi ... ... ... ... жазуларының бас кiтап және
бухгалтерлiк баланс мәлiметтермен сәйкестiлiгi;
- ұзақ мерзімді активтердің қолда бары ... ... ... ... ұзақ ... ... ... және тозуы бойынша жиынтық
талдамалық есептiң жұргiзiлетiндiгi, сондай-ақ жиындық талдамалық
есеп мәлiметтерiнiң бас ... және ... ... ... ұзақ ... ... ... бойынша екi жақты жазулардың дұрыс
жазылғандығы;
- ұзақ мерзімді активтер есебiнiң баланстан тыс шоттарда есептелiнiп
жүргiзiлетiндiгi.
Кәсiпорында шаруашылық ұйымдарында ұзақ ... ... ... жүргiзудiң басты мақсаты төменде айтылғандарды бақылау болып
табылады:
- ұзақ мерзімді активтерді ... және ... ... ... жiктелiнуiн;
- бухгалтерлiк есептер ұзақ мерзімді активтердің дұрыс бағалануын;
- ұзақ мерзімді активтердің қозғалысы бойынша ... ... ... ... ұзақ ... ... амортизациялық аударым мөлшерiнiң дұрыс
есептелiуiн;
- ұзақ ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есепте және есеп беруде ұзақ мерзімді активтерді қолда
бары мен қозғалысының дұрыс ... және ... ұзақ ... ... ... ... басты
мақсатына олардың тиiмдi пайдалануы мен ... ... ... ... ... ұзақ ... активтерді қысқа немесе ұзақ
мерзiмге жалға берiлгендiгiн тексеру және ол операциялар ұшiн ... ... ... ... тексеруде
аудитордың негiзгi мақсаты болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорындағы ұзақ мерзімді активтердің сақталынуына және
түгелдiлiгiне жағдай ... Бұл ұшiн ... ... ... құралға жауап беретiн материалдық
жауапты адамның ... осы ... ... ... келіссөз жасалынғандығын;
- жауапты адамның жұмысты атқаруы яғни ұзақ ... ... ... үшiн ... жасалынғандығын (толығымен
жабдықталған қоймалардың, шкафтардың, сефтердiң болуы);
- кәсiпорынның ... ... ... алып шығу ... тәртiптiң орнатылуы;
- түгендеу нәтижесiнiң құжатталынуы және ... ... жою ... ... ... аталған түгендеу нәтижесiнің барысында ... ... ... ... жаза қолданылғандығы [5, б.36].
Аудитор бұл аталған жұмыстармен қатар кәсiпорынның ұзақ ... ... ... ... мiндеттi. Егер шаруашылық
субъектiнiң негiзгi құралдары азғана мөлшерде болса ... ... ... ... ... қажетті мүліктерді келесі топтарға бөледі:
- ғимарат, құрылыс және олардың құрамалы ... ... ... ... жүк автомобильдері, кәсіпорынның құрал-
жабдықтарымен жиһазы, компьютерлік техника, ақпараттық жүйе;
- техникалық, қуаттылық бойынша, ... және ... да ... ... ... ... емес ... материалдық емес активтер.
Шаруашылықтың мүліктерінің құрамында соңғы ... ... ... жаңа ... ... ... ... емес
активтердің үлесі арта түсуде. Бұрын онша етене ... емес жаңа ... ... ... ... отыратыны заңды құбылыс.
Аудитор материалдық емес активтердің қатарына жататын ... ... ... кіріс-шығыс құжаттарын рәсімдеу тәртіптеріне және
амортизация есептеу ... ... ... ... ... мәселелерді анықтауға міндетті:
баланстың көрсеткіштерінің Бас кітаптағы мәліметтерімен
сәйкестігін;
материалдық емес активтердің топталу тәртіптерінің сақталғандығын;
нақты қолда бар материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... ... емес ... бағалау төртіптерінің
сақталғандығын;
материалдық емес активтерге дұрыс амортизация есептелгендігін;
материалдық емес активтерді шығысқа шығару есеп
операцияларының дұрыс орындалғандығын;
материалдық емес ... ... және ... ... дұрыс ұйымдастырылғандығын;
материалдық емес активтерге салықтың дұрыс есептеліп көрсетілгендігін.
Шаруашылықтарға, өнеркәсіптік және ... ... ... ... тағы ... да осы ... мүліктік құқықтардың құнын
білдіретін материалдық емес активтерге қаражаттарын салуға құқық берілген
[6, 56 б.].
Материалдық емес активтерге аудиторлық ... ... ... ... ... білудің маңызы өте зор. Материалдык, емес ... ... ... орны мен ... ... ... материалдық-
заттық калпының, яғни табиғи мағынасының ... ... ... уақыт бір жылдан жоғары пайдалану барысында ... ... ... ... ... ... 3 ... бөледі: интеллектуалдық меншік;
мүлікті пайдалану кұқығы; кейінге қалдырылған шығындар.
Жалпы материалдық емес активтерді аталған үш топқа ... ... - ... ... ... ... жатпай-ақ, топтар бойынша
тұтас қарастыру.
Күшіндегі заң актілеріне сәйкес интеллектуалдық меншікке жататындар:
авторлық ... ... ... өнер ... ... ... нысандары
(ЭЕТ бағдарламалары мен базалары), патенттер (өнертапқыштық , жаңалық ашу,
ендірістік үлгілер, селекциялық жетістіктер, пайдалану куәліктері ... ... ... ... ... лицензиялық келісімдер, «ноу-
хау», «гудвил» ж.т.б.
Мүлікгі пайдалану құқығына жататындар: жер ... ... (су, ... ... ... ... ж.т.б.пайдалану
құқықтары. Кейінге қалдырылған шығындарға жататындар: ұйымдастырылу
шығындары, ғылыми ... ... және ... ... материалдық емес активтердің топталуын тексерген кезінде мына
мәселелерге назар аударуға тиісті:
- материалдық емес ... ... ... және ... оның ... және ... қазіргі жатпайтындығын, өйткені
оларды азаматтан ажырап (алшақтатып) басқа түлғаға беру мүмкін ... ... және ... ... ... ... ... шығындарын және гудвиллді субъектіден
тыс және жалға беру, сату және басқадай пайдалану мүмкін емес [7, 97 ... ... ... емес ... ... пен ... ... /пайдалану құқықтарымен байланысты және материалдық емес
активтердің басқа да түрлері деп төрт бөліп қарастырған. Мәселе, ... ... ... ... ... ... алатын орнына қарай
жіктеліп, бухгалтерлік есепте дұрыс көрсетілуінде. Аудитордың міндеті -
материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтердің әрқайсына жеке-жеке
тоқталып жатпай-ақ, «ноу-хау», «гудвил» және «Ұйымдастыру ... ... ғана ... ... [8, ... ... ... құжаттама түрінде рәсімделген, бірақ
патенттелмеген, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... техникалық коммерциялық және басқа да
білімдердің жиынтығы.
«Ноу-Хау» элементтері арнайы формулалар мен рецептерді, ... ... ... ... прогресс сипатындағы ж.б.
мүмкін болған басшылықты қолдану тиімділігі болуы мүмкін. Сондай-ақ, ... ... ... талап ететін өнімді орау, маркетинг жөнінде жетістік,
тәжірибе, лабораториялық және ... да ... ... ... ... ... түріндегі ақпараттардың негізгі белгілерінің бірі - ... ... ... ... ... ... - оның
едәуір бөлігі көпшілікке мәлім белгілі ... және т.б. ... ... ... ... құпиясын сақтап, оны
пайдаланудан түскен табысты бақылай ... ... ... ол ... активтердің анықтамасына жауап береді. Нәтижесінде «Ноу-Хау»
субъектінің белгілі бір ... ... ... ... ... ... және сату ... айналады.
Аудитор материалдық емес активтердің топталу ... ... ... кейін, олардың Қазақстан Республикасында
қолданылып жүрген заңдардың және нормативтік актілердің талаптарына ... ... ... ... баса ... ... тиіс:
нысандарды сатып алу және оларды дайындауға жұмсалған нақты ... ... ... мен ... тегін
сыйға) алынған материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... бойынша анықталған.
Материалдық емес активтерге амортизация есептеп, ол өндіріс шығындарына
немесе басқа көздердің шоттарына арқылы жабу үшін олардың ... ... анык ... ... ... емес активтерді өндірістік-шаруашылық салаларында
пайдаланудың ... ... және ... ... ... ... активтердің тозу үрдісі, оның пайдалы қызмет ету мерзімінде өнімнің
(жұмыс, қызмет) өзіндік ... ... ... ... ... ... мақсаты - материалдық емес активтердің амортизацияланып
тозу, шығындарының амортизация есептеу нормаларына сәйкес дұрыс ... ... ... қызмет) өзіндік құнына дүрыс таратылғандығын
анықтау.Амортизациялану ... ... емес ... бастапқы құны
мен пайдалы қызмет ету мерзіміне тікелей ... ... ... ... ... ... табылатын материалдық емес активтердің
келіп түсу көздеріне карай кіріске алынып анықталатын, активтің ... ... ... ... ету ... жете ... ... емсс активтердің бастапқы қүны нысанды сатып алуға, дайындауға
және оларды ... ... ... байланысты жарамдылық
жағдайына жеткізуге жүмсалған нақты жиынтық шығынды білдіреді.
Шаруашылық өзіне берілген ... ... өз ... ... ... емес активтердің амортизациялану нормасы нысанның бастапқы
құнының толық өндіріс ... ... ... етуге міндетті.
Аудитордың материалдық емес активтердін бастапқы құнының өндіріс
шығындарына толық таратылуы ... ... ету ... ... жолдарына
да байланысты екенін ескергені абзал. Материалдық емес активтердің пайдалы
қызмет ету ... ... үш жолы ... ... ... ... материалдық емес активтердің пайдалы қызмет
ету мерзімі олардың пайдалану мерзімімен сәйкес ... ... ... бөлудің мәні, материалдық емес активтердің ... ... ... құжаттарда анықталған олардың пайдалы
қызмет ету мерзіміне тең болады;
шаруашылық, материалдық емес ... ... ... ету мерзімін
өз бетімен анықтайды. Материалдык емес активтерге ... ... ... ... ... ... қолданылуы материалдық емес
активтердің пайдалы ... ету ... бір ... ... естен шығармауды ... ... ... ... ... ... мәні, шаруашылық белгілеген материалдық ... ... ... ету мерзімі олардың бастапқы құнының қатынасына
тең:
егер материалдық емес ... ... ... ету мерзімін анықтау
мүмкін болмаған ... онда ... ... ... 10 жылға
белгіленеді.
Негізгі құралдар аудитінің мақсаты – олардың кірістелуі, бар болуы және
шығындалуы ... ... ... ... мен бухгалтерлік есепте
дұрыс көрініс табуын тексеру.Тексеру барысында аудитор мына ... ... ... ... есебін дұрыс ұйымдастырудың басты шарты ... ... ... дұрыстығын тексеру;
- негізгі құралдардың есебі 2400-ші «Негізгі құралдар» бөлімшесінің
мынадай мүліктік ... ... ... ... ... 2412-ші
«Ғимараттар мен құрылғылар», 2413-ші «Машиналар мен жабдықтар, өткізгіш
тетіктер», 2414-ші ... ... ... ... да ... ... ... айналымдар мен қалдықтарды тексеру.
Негізгі құралдарды қабылдауды ... ... ... жетекшісінің
өкімімен тағайындалған қабылдау комиссиясы әрбір жекелеген объектіге ... акт ... ... ... ... объектісін қабылдау-
тапсыру актісін жасауға тек шаруашылық мүлкінің, ... және тағы ... ... жүргізген кезде, егер бұл объектілер
бір типті ... ... ... ... бір ... ай ішінде
қабылданған болса ғана жол беріледі [9, б.39].
Рәсімделгеннен кейін осы ... ... ... ... қоса
тіркеліп акт бухгалтерияға беріледі, бас бухгалтер қол ... ... ... ... ... ... ... құралдардың кәсіпорын ішіндегі орын ауыстыруын рәсімдеу ... екі дана етіп ... цех ... қызметкері толтырады. Алушының
және тапсырушының қолдары қойылған бірінші дана бухгалтерияға ... ... ... ... ... ақысыз беру (сыйлау) кезінде акт (тапсырушы және
қабылдаушы субъектілер ... екі дана етіп ... ... ... объектіні материалдық жауапты адамға бекітіп,
мүліктік карточка ашады, объектіге мүліктік тізімдеу номерін беріп, мүлікті
тізімге енгізеді, негізгі құралдарды алу ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетіндігін тексереді[10, 89 б.].
Негізгі құралдардың аналитикалық есебі бухгалтерияда, ... бір ... ... ... және ... ... ... жұмыстарға арналған, техникалық сипаттамасы мен құны
бірдей бір өндірістік бөлімшеде орналасқан басқа да заттарды ... ... ... ... Мүліктік карточкаларда жүргізіледі. Аудитор
осы ережелердің ... ... ... ... есеп ... есептеудің қандай әдістерінің таңдап алынғанын тексереді.Ол
мына әдістердің бірі ... ... ... ... құны ... амортизацияны бір қалыпты ... ... ... ... ... көлеміне пропорционалды
түрде есептеу әдісі (өндірістік тәсіл);
3. амортизацияны ... ... ... ... бұл ... мақсатта пайдаланылатын негізгі құралдардың көптеген
түрлері пайдаланудың алғашқы жылдарында ... ... ... ... ... ... көрсетеді деген пайымдауға негізделген.
Амортизацияны (тозуды) есептеудің жеделдетілген әдістері:
а) кумулятивтік әдіс;
ә) азайып отыратын қалдық әдісі.
3. Ұзақ мерзімді инвестициялар ... ...... ... болуы мен іс жүзінде бухгалтерлік есепте дұрыс көрініс табуын ... және ... ... бар ... ... есепке алудың
әдістерінің дұрыстығы және инвестициялардың қаржылық есеп ... ... - ... ... аударатын сұрақтар. 14 «Инвестициялар» және
40 ... ... ... ... ... қалдықтар
мен айналымдар іс жүзінде жүргізілген ... ... ... ... ... тексеріледі. Ұзақ мерзімді активтердің
аудитінің қорытындылары аудиторлық ... ... ... ... СИПАТТАМА ЖӘНЕ ОНДА ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ... ... ... ... оның қаржылық жағдайы және есеп
саясаты
Қоғамның ... ...... ... ... ... ... қысқаша атауы – «Егемен Қазақстан» ... АҚ. ... өз ... ... ... Конституциясын,
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын, сонымен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы,
010000, Астана қаласы, Егемен Қазақстан газеті көшесі, 5/13 үй ... ... ... газеті акционерлік қоғамында қоғам
мөрі, мемлекеттік және орыс тілдерінде толық фирмалық атауы көрсетілген
фирмалық ... ... ... ... бекітілетін және
белгіленген тәртіппен тіркелетін өзінің тауарлық белгісі, нышандары және
үлгілері, сонымен ... ... ... ... ... даралынудың басқа
да құралдары болды.
Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген тәртіппен,
қоғамның директорлар ... ... ... ол ... ... ... ... тұлғалар болып табылмайтын, олар туралы ереже негізінде
қоғамның ... және ... ... бойынша әрекет ететін өкілдікте
құруға, өзінің мүлкі есебінен ... ... және ... ... және ... ... тәртібін анықтауға құқылы.
Қоғам әрекеттерінің мәні еліміздің саяси, экономикалық және ... ... ... тарату, халықаралық жағымды имиджді қалыптастыру,
Қазақстанды әлемге таныту, сонымен қатар өндірісті ... мен ... шешу ... ... жылғы №39 бұйрықпен сайланған ... ... ... АҚ ... төрағасы)- Абдрахманов
Сауытбек Абдрахманұлы болып саналады.
Қоғам мына негізгі қызметтің түрлерін жүзеге асырады:
1) ... ... ... мен ... ... өңдеу және
тарату;
2) отандық және ... ... ... ... ... ... ... қызметі туралы ресми ақпараттарды
тарату;
3) бұқаралық ақпарат құралында ... ... ... ... ... мен ... ішкі және сыртқы
саясат мәселелері туралы ақпараты тарату;
4) шетелдік бұқаралық ақпарат құралдар ... ... ... оларды Қазақстан бұқаралық ақпарат құралдарына тарату;
5) Қазақстан туралы өзінің материалдарын дайындау, ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі тасығыштарда ресми және басқа ақпараттарды ... ... ... ... ... акцияларды өткізуге қатысу;
8) газеттер, журналдар, арнайы әдебиет пен басқа да баспа өнімдерін ... және ... ... ... ... материалды-техникалық базасын жетілдіру мақсатында
ғылыми-зерттеу жұмыстарын және басқа ... ... ... даярлау және олардың кәсіби біліктілігін жетілдіру;
11) полиграфиялық және баспалық қызмет;
12) мүдделі жеке және ... ... ... ... ... ... көрсету;
13) инвестициялық және инновациялық қызмет;
14) жаңа технологиялар мен ... ... ... көрсетудің
формаларын әзірлеу, модернизациялау, енгізу.
Қазақстан Республикасы заңнамасының талабына сәйкес лицензия ... ... ... қажет ететін қызмет ... ... ... ... басқа түрдегі рұқсаттарды алғаннан кейін ғана жүзеге
асыра алады.
Қаржы-есеп бөлімі қоғамның құрылымдық бөлімшесі болып ... ... ... есеп ... қызметін бейнелейді. Субъектінің
меншігі, шаруашылық құралдарының және оның ... ... ... ... ... мәні болып табылады. Жекелеген құрамдас
бөліктері бухгалтерлік есептің объектілері деп танылады.
«Егемен Қазақстан» республикалық ... АҚ ішкі ... ... ... ... жене ... ... тұрады.
Қоғам қызметкерлері әріптестер арасындағы өзара қарым-қатынастарда
келесі қағидаттарды ұстанады:
-фактілерге ... ... және ... ... ... ашықтық пен әдептілік;
-іскерлік талапшылдық;
-жас және жаңа қызметкерлерді баулу,кәсіби қалыптасуына ... ... ... ... ... ... кез келген ақпараттың
құпиялығы,соның ішінде өздерінің қызметтік міндеттерін орындау үшін ... ... де ... және ... ... жұмысы қиын, әрі күрделі десек. Бас ... есеп беру ... ... ... бас ... кейінгі
қол қоюшы адам. Бас бухгалтердің қолынсыз ... ... деп ... ... ... ... ұйымдастыру нысандарын дербес
белгілейді. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру үшін ... ... Ай ... ... акт сверки жасайды. Акт алыс-беріс шығын
және кірістері туралы. Бас ... есеп ... ... және ... Бас ... ... ... компания бойынша салықты есептейді;
- нормативтік құқықтарды сақтай отырып ... ... ... талап етеді;
- кассаны бақылап отырады;
-ТМҚ есебін жүргізеді.
Оның атқаратын қызметтері:
- ... ... ... ... ... ... есептейді;
- компания мүшелеріне алғашқы құжаттарды қабылдайды;
- бас бухгалтерге өзінің атқарған қызметі жайлы есеп береді.
Бухгалтерияда техникалық қауіпсіздік ережелері ... ... XP ... ... ... Қызметкерлер Office-тік
бағдарламалармен жұмыс атқарады. Мысалы: Word, Access, Excel және ... ... ... де ... Әр ... ... сөз
орналасқан, оны сол компьютердің иесі ғана біледі. Керек құжаттарды факс
арқылы жібереді.
«Егемен ... ... ... АҚ бухгалтерлік есебін
жүргізу үшін бухгалтерлік ... ... оны ... ... ... ... бас ... басқарады. Қаржы-есеп
бөлімінің құрылымын жұмыс көлемдері мен ерекшеліктерін есепке ала отырып,
белгіленген штаттық кестеге сай қоғам ... ... ... тің ... бөлімінің қазіргі құрылымы 1 суретте берілген.
Сурет 1. Қоғамның бухалтерлік есеп бөлімінің қазіргі құрылымы
«Егемен Қазақстан» республикалық ... АҚ ... ... ... мен шаруашылық операциялардың бухгалтерлік есебі
екі жақты жазу ... ... есеп 1C ... бағдарламасы мен персональді
компьютерлерде жүргізіледі.
«Егемен Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның қаржы ... ... ... ... ... 2010 – 2011 ... ... қызметінің негізгі көрсеткіштері» бойынша 2-
ші кестесі құрылып көрсетілген.
Кесте 2
Кәсіпорынның 2010 – 2011 жылдар аралығындағы қаржы-шаруашылық
қызметінің негізгі ... |2010 |2011 ... (+,-) |
| |жыл |жыл | |
| | | ... |% ... Өнім ... табыс, |606930965,3|656969215,0 |+50038249,7 |8,2 |
|теңге | | | | ... ... ... |131 |133 |+2 |6,3 ... ... адам | | | | ... ... ... |386631353 |464709878 |+78078525 |20,2 |
|орташа жылдық құны, теңге | | | | ... ... ... |613562799 |613665022 |+102223 |0,02 ... ... ... ... | | | | ... ... ... ... |1926765 |1961102 |+34337 |1,8 ... Қор ... ... |1,57 |1,41 |-0,16 | ... Қор ... , теңге |0,64 |0,71 |+0,07 | ... ... ... ... ... ... ... | | | | ... ... ... ... ... ... |-31,1 ... Кезең шығындары, теңге |176892971 |88750632 |-88142339 | ... ... ... ... ... ... |26,97 |
|дейінгі табыс, теңге | | | | ... ... ... ... |+13921394,2 |26,97 |
|табыс, теңге | | | | ... Таза ... ... ... ... |26,97 ... ... |0,61 |0,61 |0 | ... рет | | | | ... ... ... |0,99 |1,07 |+0,08 |8,08 ... рет | | | | ... ... ... 1 |369 |341 |-28 |-7,6 ... ... күн | | | | ... ... |37,4 |23,9 |-13,5 | ... % | | | | ... Активтердің |5,16 |6,04 |+0,88 | ... % | | | | ... ... ... |100075522,5|108535575,5 |+8460052 | ... құны | | | | ... ... ... |9,97 |10,19 |+0,22 | ... % | | | | ... кесте автормен құрастырылған ... ... ... тің өнім ... ... ... 2010 жылы
606930965,3 теңгені құраса 2011 жылы 656969215 теңгеге, яғни ... ... ... 2010 жылы ... теңге 2011 жылы 156697775
теңгеге 31,1% ... ... ... ... құны 2010 ... қарағанда
2011 жылы 120610813,1 теңгеге артқан.
Кезең шығындарына ... ... ... жалпы әкімшілік шығындар;
~ өткізу бойынша шығындар;
~ пайыздарды төлеу бойынша шығындар.
Кезең ... - ... ... пен ... ... түскен табыс
арасындағы айырмадан пайда болады. 2010 жылы кезең ... ... ... 2011 жылы 88750632 теңгені құрып, 88142339 теңгеге азайып
тұр.
Жұмыскерлердің орташа жылдық саны 2010 жылы 315 ... ... 2011 ... пайызбен 6,3-ке өскен. Соған байланысты еңбек өнімділігі 2010 жылға
қарағанда 2011 жылы 34337 теңгеге, 1,8 ... ... ... 3 ... біз 2010-2011 ж.ж. қоғам активтерінің көрсеткіштерін
талдаймыз.
Кесте 3
2010-2011 ж.ж. қоғам активтерінің көрсеткіштері, теңге
|  |2010 жыл |2011 жыл ... |%-қ |
| | | | ... ... |∑, |Үлес |∑, мың ... |мың тг |% | |
| | ... ... | | |
| | |% | |% | | | ... |мың тг | | | | | | ... ... мерзімді актив ... ... ... ... ... ... жылы ... құралдардың орташа жылдық құны:
2011 жылы (445692+483726)/2=464709
жалпы активтердің орташа жылдық ... жылы ... ... 2010 жылы 51611 ... ... 2011 жылы 65533 ... ... қарқыны 13921 теңге 26,97% болды.
Негізгі құралдардың орташа жылдық құны 2010 жылы 386631 тг ... ... 464709 тг ... яғни ... ... ... 78078 тг ... сатып алынған, 20,2% көрсетеді.
Меншікті капиталдың пайдалылығы 2010 жылы 9,97% ... 2011 жылы ... өсу ... 0,22% ... ... отырмыз.
«Егемен Қазақстан» республикалық ... ... ... ... ақшасы кассадан жауапты тұлғаларға ғана беріледі.
Жауапты тұлғалардың тізімі ... ... ... ... ... ... жұмысшыларға командировка төлемдері берілгенде,
жұмысшыларға есепке қаражат берілгенде пайда болады.
1250 ... ... ... ... дебиторлық борышы», 1280
шотында «Басқа да қысқа мерзімді дебиторлық борыш»- ... ... ... ... сома бойынша 3-5 күннің ішінде немесе іссапар
аяқталғаннан ... есеп ... ... ... ... соманы ұйымның
қажетіне жұмсағаны туралы аванстық есеп жасалып, ақша ... ... ... қоса ... ... сатып алған тауарлы-материалдық құндылықтарға кіріс
құжаттары жасалады. Егер ... ... ТМҚ ... ... ... тұлғаға
берілмесе, олар есептен шығарылғанға дейін сатып алған жауапты ... ... ... ... ... үшін берілген аванс сомасы бойынша ... ... есеп ... ... жіберген кезде, іссапарының мақсаты, баратын
жері, іссапардың басталған күні мен ... күні ... ... ... ... ... ... қызметкер алдын-ала
жасалған есеп бойынша аванстық соманы кассадан алады.
Іссапар аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... есеп береді. Кассадан алған аванс сомасын ... ... ... ... ... есеп жасап, ақшалай шығындарын растайтын құжаттарды
қоса тіркейді. Іссапар шығындарының сомасына жеке табыс ... ... ... ... ... ... үшін қажетті құжаттардың ... ... ... жол ... ... ... үй
төлемақысының фискальдық чектері, келіп ... ... ... ... ... бар.
Егер жауапты тұлға кассадан алған сомасынан артық мөлшерде ... ... есеп ... ... онда ... ... ... бойынша қайтарылады.
Еесп айырысуды бақылаудың ықпалды тәсілі дебиторлық және кредиторлық
берешектердің, кірістік құжаттарды ... ... ... ... өткізу, тіркелген құжаттарды төленген ... ... ... Бұл ... ... кірістік ордерлер бойынша
алынған ақшаны сіңіріп кетуді жеңілдететін жағдайларды анықтау ... ... ... және ... ... ... беруді тіркеудің
жоқтығы немесе шоттардың төленбеуін атап өту маңызды.
Бухгалтерлік қорытынды есеп ... ... бұл ... ... ... мен қаржылық жағдайы және олардың
қозғалысы ... ... ... ... ... ... ... әрі ақиқат ақпарат беруден тұрады. Ұйым туралы ақпаратқа
мүдделі жеке немесе ... ... осы ... ... қорытынды
есебін пайдаланушы болып саналады.
Бухгалтерлік қорытынды есеп кәсіпорынның мүліктік және ... ... ... бір ... ... ... нәтижесін көрсететін көрсеткіштер жүйесінен тұрады.
«Егемен Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның қорытынды ... ... ... тұрады:
- бухгалтерлік баланс;
- шығындар мен табыстар есебі;
- ақша қаражаттарының қозғалыс есебі;
- меншікті капиталдағы қозғалыстар, ... ... есеп ... ... ... және түсіндіру жазбалары.
Кәсіпорынның жылдық бухгалтерлік қорытынды есебіне ... ... ... қаржылық жағдайы туралы деректен, ... ... ... мәліметтерін салыстырып отырып жазылған
түсініктемеден және бухгалтерлік ... ... ... ... ... әдістері туралы маңызды ақпараттардан тұруы ... ... ... ... жазбада ұйымның келесі есепті жылдың есеп
саясатына енгізілетін өзгерістер жайлы мәліметтер көрсетіледі.
Жылдық ... ... есеп ... болып календарлық жыл саналады, 1
қаңтардын 31 желтоқсанға дейін.
Табыстылық, яғни ... ... ... ... жағдайы төмендегенін көреміз, себебі сату ... ... ал ... ... ... ... ... отырмыз. Сату рентабельділігі жиынтық ... ... ... ... ... ... Жалпы активтердің
рентабельділігі таза табыстағы ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша сипаттайтын
көрсеткіштер есептеу мен ... ... ... ... ... мен ... ... қаржылық тұрақтылық пен төлем қабілеттілігі,
өтімділік пен несие қабілеттілігі, ... ... ... және кәсіпорын қаржылық жағдайына жалпы баға берілінеді.
Баланс мәліметтері арқылы активтердің құрамы мен ... ... оқып білу үшін ... бойынша іріленген келесі сараптамалы
кесте ... ... ... (немесе өндіріске арналған мүлік) ол кәсіпорынның
материалдық-техникалық ... ... ... және ... ... ... мен ... да ұзақ мерзімді активтердің
құрамында есептелетін аяқталмаған құрылыс құндарының ... ... ... ... үшін ... ... мүлік коэфиценті
падалынады. Бұл коэфицент мөлшері 0,5 төмен болмауы керек [12, б.89].
Келтірілген мәліметтер жалпылай ... ... ... ... жөнінде айғақтайды, себебі барлық активтер сомасы ... ... жылы -10,9 ... ... -3983 мың ... азайып отыр.
Бірақта, сонымен қатар талдау барысында активтердің жайғасқанын, олардың
құрамындағы құрылымдық өзгерістерді, оның ... ... ... оқып білу ... ... ... газеті АҚ-ның активтер құрамы мен
құрылымы 4-ші кестеде көрсетілген.
Кесте 4
«Егемен Қазақстан» ... ... ... ... құрамы мен
құрылымы, мың теңге (2011 ж)
... ... ... ... ... |%-қ |
| ... |соңына | ... ... |∑, ... |∑, мың ... |мың тг |% | |
| |мың тг ... |тг |салмағы,| | | |
| | |% | |% | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... ... отырылған кәсіпорынның жоғарыда ... ... ... ... ... ... баланс валютасының есепті жылдың
соңында 37318 мың тг өскенін көріп отырмыз. Бұл ... оң ... ... ... ... ... 58,1-ден
(620285/1066696) 54,9 -ге (607044/1104014) ... ... ... бағалай алмаймыз, себебі бұл ... ... ... берешектерін өтеу үшін, өндістің тоқтаусыздығын қамтамасыз ету үшін
және активтерді жұмылдыру арқылы олардың айналымдылығын ... үшін ... ... ал ... ... ол төмендеп отыр.
Қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеу үшін арналған ... ... ... ... ... болып мобильділік коэффициент
табылады. Бұл коэффициенттің ... ... ... ... ең ... ... олардың барлық сомасына бөлу ... ... ... ... бойынша мобильділік коэффициент жыл басында
0,19 ... тең ... жыл ... 0,17 ... ... ... ... жыл соңында 0,2-ге азаюы, компанияның
жағдайы бірден нашар деп бағалауға болмайды, себебі ақша ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның төлем
қабілеттілік деңгейін төмендегенін білдіреді.
Қарастырып отырған мәліметтер ... ... ... ... сомасының есепті мерзім аяғында 6,6 % өсіп отыр. Мұндай
өзгерістің ... ... ... ... қысқа мерзімді активтердің
барлық құнының ішіндегі дебиторлық берешектердің үлес салмағының көрсеткіші
кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... сату көлемінің ұлғаюы, кейбір сатып алушылардың төлем
қабілетсіздігі мен банкроттылығы, ... ... ... ... ... ... бағалық саясаттың ойланылмағандылығының нәтижесі
себептер болуы мүмкін. Мәліметтер ... ... ... ... ... ... себебі есепті жылы сату көлемінің сәл
өскені орын алып ... ... ... ұзақ ... ... өсуі ... Егер жыл басында ұзақ мерзімді активтер 446411 мың тг немесе 41,8 %
болса, ал жыл соңында 496970 мың тг ... 45,01 % ... яғни ... тг ... 11,3 ... көбейген. Оған себеп болған негізгі құралдар
кәсіпорында жаңғыртылмаған яғни ... ... ... ... ... ... талдау нәтижесін былай қорытындылауға
болады: активтер ... ... ... ... ... ... баланс валютасының кемуі байқалады және ұзақ мерзімді активтердің
өсуі қысқа мерзімді активтермен салыстырғанда елеулі ... ... ... ... құрамы мен құрылымының диограммалық көрінісі 2- ші
суретте берілген.
Сурет 2 ... ... мен ... 2011 ... ... оқып білу ... басшыларына өз іс-әрекетін
қамтамасыз етуге қажетті ресурстар ... ... және өз ... ... ... салу ... айқын ақпарат береді. Сондықтан капиталдың
бар екенін, оларды қалыптастыру көздерімен жайғастыруын оқып ... ... өз ... ... ... ресурстармен қамтамасыз ету
кәсіпорынды басқарудың өте бір маңызды шарты боып табылады.
Пассивтердің құрамы мен ... ... ... оқып білу ... ... ... мен активиерді қалыптастыру көздерінің
мәліметтері ... ... ... ... арқылы арнайы кесте құруға
болады. «Егемен Қазақстан» республикалық ... ... ... ... ... 5-ші ... ... 5
«Егемен Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның пассивтер құрамы мен
құрылымы, мың теңге (2011ж)
| Көрсеткіштер ... ... ... ... ... | %-қ |
| ... ... | ... |
| | | |+,- | |
| |∑, ... |∑, ... |мың тг |% | |
| | ... ... | | |
| | |ы,% | |, % | | | |
| ... 5-кестенің келтірілген мәліметтері бойынша активтерді
қалыптастырудың негізгі көзі ... ... ... айтуға біз зерттеп
отырған кәсіпорында бұл көрсеткіш 65532 мың теңге немесе 10,7 пайызға ... Үлес ... ... ... да ... ... өсімі
4 – ге өскені байқалады. Капиталдың мұндай өсуіне, ... ... ... мен өзге ... ... ... ... капиталға
айналуы атты факторлар себеп болған.
Талдау бойынша, меншікті капиталдың өсу қарқынына факторлардың әсерін
анықтау қажет. Мұнда ... ... өсу ... (қарқыны)
капиталға айналған пайда сомасын меншікті капитал көлеміне бөлу ... Ал ... ... өсу ... әсер ... ... пайдадан салықтық және пайыздық алу деңгейі, кәсіпорынның
маркетингтік және ... ... ... саналады.
Сонымен бірге, кәсіпорынның қаржылық жағдайы көбінесе заемдық
қаражаттардың нақты ... мен ... ... да ... ... ... ... есепті жылы қысқа мерзімді міндеттемелер
-28215 мыңға немесе -6,1 ... ... ... мен ... құрамы мен құрылымының диограммасын
келесі 3 - шы суретте берілген.
Cурет 3 Міндеттемелер мен капиталдың ... мен ... 2011 ... айтқанда, кәсіпорын балансының пассивтерін талдау капитал
мен міндеттемелердің ахуалын, оның ... ... ... мен жайғастыруы ұтымдылығын бағалауға және қаржылық жағдайын
сипаттауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық
есеп Қазақстан Республикасының валютасында-теңгеде құрылады. ... ... мен бас ... ... ... олар бұл ... ... жауапты.
Статистика бойынша ҚР Агенттігіне есептілікке еңбек бойынша ... ... ... ... 6 ... ... және өндірістік –
қаржылық қызмет бойынша әр тоқсандық есеп, есептік кезеңнен кейінгі айдың
25 күніне ... ... ... ... және ... салықтық есептік
саясатымен қарастырылған тәртіпте және мерзімде табысталады.
Қаржылық есепті беру мерзімі ... есеп ... ... ... ... ... болмайды. Аралық қаржылық есеп тоқсан сайын ... ... жаңа ... ... ... есеп тоқсаннан кейінгі 2-ші айдың
15 күнінен кешірмей беріледі. 2008 жылғы ... ... ... бойынша
тоқсаннан кейінгі бір айдың 20 күнінен аспай қаржылық есепті беру қажет.
«Егемен Қазақстан» республикалық ... ... ... қаржы есеп беру
тәсілін қолданып тұрады. Жылдың қаржылық есеп пен ... ... ... есеп саясатын қолданады.
2.2 Кәсіпорында негізгі құралдар есебінің ұйымдастырылуы
Зерттеп отырған «Егемен Қазақстан» республикалық ... ... ... ұзақ ... активтердің көрсетікшіне сүйенсек ... ... мен ... емес ... және де 2011 жылы ғана ... ұзақ ... дебиторлық берешектер көрсеткіштері берілген.
Сондықтан да біз ... ... ... ... ... мен
материалдық емес активтер есебінің жүргізілуі мен ұйымдастырылуы және
құжатталу ерекшеліктеріне тоқталып кетеміз
«Егемен ... ... ... ... ... құралдар есебі
«Жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар» 16 ... ... ... ... ... ... құралдарды есептен шығару кәсіпорын ... ... ... ... ... тәртібі туралы нұсқауға ... ... ... ... ... ... ... АҚ-ның басшысының өкімімен ... бір ... ... ... ... ... ... құралдарды
есепке алу үшін бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспарының 2400 ... ... ... әр ... ... және мемлекеттік
органдарда тіркеу номерлері бойынша субшоттар ашылған.
Кәсіпорынның есеп ... ... ... ... бухгалтерия
құрылымын ұйымдастыруға және оның қызметкерлерінің лауазымдық міндеттерін
бөлуге, бухгалтерлік ... ... ... ... ... жоспарын және басқаларды сипаттауға ... ... ... ... ... ... барлығы
бухгалтерияның жұмысын ретке келтіруге, ақпарат келіп түскен кезде оны ... ... ... және жүйелендіруге мүмкіндік
беріп, есептілікті жасаған кезде жұмысты едәуір ... ... ... дегеніміз өндіріс үдерісінде ұзақ уақыт бойы,
яғни бір жылдан артық ... ... ... ... ... ... ... құнын шығарылған өнімге, орындалған жұмысқа, көрсетілген
қызметке есептелген ... ... ... ... ауыстырып отыратын материалдық активті атаймыз. ... ... ... жер ... үйлер, ғимараттар,
өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, ... және ... мен ... есептеуіш машиналар мен техникалары, олардың
бағдарламалық құралдары, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның мамандану
саласына байланысты негізгі ... ... ... ... мен ... ... құралдар алады. «Егемен Қазақстан»
республикалық ... ... ... және есеп ... ... қатар №16 «Негізгі қорлар есебі» қаржылық есептіліктің
халықаралық стандарын (ХҚЕС) ... ала ... ... жүргізілетін операцияларды құжаттау әрекетіне тоқталайық.
«Егемен ... ... ... ... ... ... есепке алу үшін 2400 «Негізгі құралдар» шоттарын қолданады [15,
б.2].
Кіріске алынған құралдардың әрқайсысына жеке ... ... ... кезде негізгі құралдар НҚ – 1 нысанындағы «Негізгі
құралдарды қабылдау – тапсыру актісін» толтыру арқылы ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер түгел
көрсетіледі. «Егемен Қазақстан» ... ... ... негізгі
құралдарды кіріске алу құжаттамасын ... ... ... ...... ... ... маркасы, моделі,
кузовының нөмері, двигателінің қуаты, шығарылған жері мен ... ... ... ... ... көрсетіледі. Кәсіпорынның
бухгалтериясында негізгі құралардың ... жеке НҚ – 6 ... ... ... Карточкалар негізгі құралдарды
есепке алу, есептен шығару құжаттарының, техникалық паспорттардың және ... ... ... ... ... ... ... құралдардың инвентарлық карточкаларының тізімдемесіне тіркеледі.
Кәсіпорында есеп саясатына сәйкес ... ... ... ... ... - ... құнының кему әдісі. Қалдық құнының
кему ... ... ... ... амортизациялық аударым сомалаларын
есептеу үшін алдымен амортизациялық ... ... ... ... амортизациялық аударым мөлшерінің ... ... әр ... ... соңында қалған қалдық құнына көбейтіледі [16,
б.84].
Кәсіпорында қалыптасқан негізгі ... ... ... көрсетуге болады (сурет 4)
тексеріс
Сурет 4. Негізгі құралдардың құжаттама сызбасы
Кәсіпорында негізгі құралдардың амортизациясы ... ... ... ... Кәсіпорында құралдарды күрделі ... ... қоры ... ... ... бойынша нақты шығыстар олар
пайда болған сәтте ... ... ... ... ... ... ... мен модернизациялау кәсіпорында негізгі
құралдардың есептелген амортизациясына, таза табыс немесе ұзақ ... ... ... ... құралдар кәсіпорында қандай себептермен ... ... ... ... ... ... олар ... амортизация, тозу есептелінеді.
Содан кейін бастапқы құны мен тозу сомасы есептсн ... ... ... ... шоттар тізбегінің екінші бөліміндегі 2400 «Негізгі
құралдар» бөлімшесінің активті 2410 «Негізгі құралдар» шотында ... ... ... ... ... айдың басындағы және соңындағы жай-
күйі, келіп түскен негізгі құралдар көрсетілсе, кредитінде кәсіпорыннан
шыққан негізгі ... құны ... ... ... ... ... келесідей жазба
көрсетіледі:
Дебет 2410 – «Негізгі құралдар» 260 000 теңге
Кредит 3310 – «Жеткізушілер мен ... ... ... ... 260 000 теңге
Тасымалдау қызметіне қатысатын негізгі құралдарға тозу есептелді:
Дебет 8414 «Транспорттық құралдың амортизациясы» 54 000 ... 2420 – ... ... ... 54 000 ... ... шығарған кезде, оған қысқаша сипаттама беріледі,
және оның ... шығу ... ... ... ... ... және ... жөндеуге жарамдылығы да айтылады. Егер де объект
табиғат апаттарының, аварияның және тағы басқа да ... ... ... ... ... ... ... бекітеді. Тек бекігеннен кейін
объектіні жоюға кіріседі.
Негізгі құралдардың келіп түсуі кезінде берілетін бухгалтерлік жазба 6-
ші кестеде ... ... ... ... ... хат ... іске ... |Шаруашылық операцияларының мазмұны |Сомасы, мың|Шоттар |
| | ... ... |
| | | ... ... |
| 1 ... құралдардың кәсіпорын ішінде|265,0 |2410 |2410 |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| 2 ... заң ... ... жеке |320,0 |2410 |3310 |
| ... ... негізгі құрал | | | |
| ... ... ... ... заң |38,4 |1420 |3310 |
| ... салық есебіне бекітілген| | | |
| |НДС ... ... | | | |
| 3 ... ... ... жоқтар |12,0 |2410 |6280 |
| ... ... ... қалдық құны, | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... құрал, |68,0 | 2410 |2420 |
| ... ... ... | | | ... - ... ... ... алынған запас бөлшектері пайдалануы мүмкін ... ... ... ... ... ... кірістеледі, ол 7-шы кестеде
берілген және де кәсіпорынның негізгі құралдарының құрамы берілген.
Кесте 7
«Егемен ... ... ... ... ... ... 2011 жыл 1 қаңтар, мың теңге
|№ |Көрсеткіштер |Жыл ... ... ... |Жыл ... | | ... | ... ... |Ғимарат |215772 |  |124840 |90932 ... ... үй |60360 |156737 |13304 |203793 |
|3 ... ... |90830 |47585 |36897 |101518 |
|4 ... да ... |78730 |50767 |42014 |87483 |
| ... | | | | ... ... құралдардың |445692 |255089 |217055 |483726 |
| ... | | | | ... ... ... ... ... ... |
|негізінде. ... ... ... ... ... ... құрамын
талдайтын болсақ, кәсіпорында 2010 жылдың ... ... 445692 ... ... 2011 жыл ... келіп түскені 255089 мың теңге болса жалпы
шығарылғаны 217055 мың теңге ... жыл ... 483726 мың ... жетті.
Оның ішінде: тұрғын үй 156737 мың теңге; көлік құралдары 47585 мың ... да ... ... 50767 мың ... ... түссе 124840 мың
теңгенің ғимараты; 13304 тұрғын үй; 36897 мың ... ... ... 42014
басқа да негізгі құралдар есептен шығарылды.
Кәсіпорында ... ... ... ... ... ... ... алу:
- есеп берілуге тиісті сомалар есебінен - Дебет 2410 ... 1250 ... ... ... ... ... 824 мың
теңге
- жабдықтаушылардан - Дебет 2410 «Негізгі құралдар» ... ... мен ... берешектері» 24,0 мың теңге
- өзге ұйымдар мен жеке ... - ... 2410 ... ... Кредит
3390 «Өзге қысқа мерзімді кредиторлық қарыздар» 640 мың теңге
- еншілес, қауымдастырылған және бірлескен ... ... р ... ... - ... 2410 ... ... Кредит 3320
«Еншілес ұйымдарға берілетін қысқа ... ... ... ... және ... ... ... мерзімді
кредиторлыққарыздар», 3340
- жарғылық қорға үлес ретіне берілген - ... 2410 ... ... 5110 «Эмиссиялық кіріс» 640 мың теңге
- ... ... - ... 2410 ... құралдар» Кредит 6220
«Өтеусіз
алынған активтерден кіріс» 4200 мың теңге
- ... ... ... ... - ... 2410 ... құралдар» Кредит
6280 «Басқа да кірістер» 560 мың теңге
- қаржылық жал бойынша - ... 2410 ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді берешек» 102 мың теңге
Негізгі құралдарды жылжымайтын мүлікке салынған инвестициялар санатына
ауыстыру - ... 2310 ... ... инвестициялар» Кредит 2410
«Негізгі құралдар» 140 862 мың ... ... ... шығару:
- баланстық құнына - Дебет 7410 «Активтердің шығуынан алынатын
шығыстар» ... 2410 ... ... 240 862 мың ... ... амортизациясы сомасына - Дебет 2420 «Негізгі
құралдардың амортизациясы және ... ... 2410 568 378 мың ... ... ... тоқтатылуына байланысты есептен шығару:
- баланстық құнына - Дебет 7510 «Қысқартылған қызметпен ... ... 2410 ... ... 16 269 мың ... ... амортизация сомасына - Дт 2420 Негізгі
- құралдардың амортизациясы және құнсыздануы» ... 2410 ... 6549 мың ... ... ... ... ... қолданылатын негізгі құралдарға -
- Дебет 7110 Кредит 2420 ... ... ... ... 588 мың ... ... әкімшілік мақсатта қолданылатын негізгі құралдарға - ... ... ... 2420 «Негізгі құралдардың амортизациясы және
құнсыздануы» 48 521 мың теңге
- жалпы ... ... ... негізгі құралдарға - Дебет
8110 «Негізгі ... ... 2420 ... ... ... ... 8149 мың ... Есептен шығарылған негізгі құралдар бойынша амортизацияны
есептен шығару - Дебет 2420 «Негізгі құралдардың амортизациясы және
құнсыздануы» Кредит 2410 ... ... 568 378 мың ... ... субъект ішінде ауыстыру. Қабылдау-тапсыру (ауыстыру)
актілерімен рәсімделеді. Оның негізінде негізгі құрал-жабдықтарды ... ... ... ... орны, пайдалануы бойынша негізгі құрал-
жабдықтарды инвентарь ... ... ... ... ... ішкі ... ... кезінде 2410 «Негізгі
құралдар» - шотының дебеттері мен кредиті жөнінде ... ... ... ... жазбаларды 8-ші кесте мәліметтерінен көре аламыз.
Кесте 8
Негізгі құрал-жабдықтарды шығарып тастау бойынша шоттар
корреспонденциялары
|№ ... ... ... ... ... |
| | |мың ... |
| | ... | |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... барлық түрлерін тарату |
|1 ... ... ... жазу | | | |
| ... ... объектіні пайдалану | | | |
| ... ... тозу ... | | | |
| ... ... ... ... |2420 |2410 |
|2 ... ... ... |25800 |7410 |2410 |
|3 ... жинақтау үшін аударымдармен | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... және ... |56800 |7410 |3350 |
| ... ... ... ... | | |3220 |
|5 ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... |450 |1310 |6210 |
|6 |Жыл ... ... ... (шығынның) | | | |
| ... ... мен ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... құрал-жабдықтарды тарату бойынша |230 |5610 |7410 |
| ... | | | |
| ... ... тарату бойынша |8200 |6210 |5610 |
| ... | | | ... ... ... жүзеге асыру |
|1 ... ... ... есептелген|9277 |2420 |2410 |
| |тозу сомасына | | | |
|2 ... ... ... ... |264350 |7410 |2410 |
|3 ... ... үшін төлемақыға |31722 | | |
| ... ... шот ... | |1210 |6210 |
| |ҚҚС ... сату ... | |1210 |3130 ... ... құрал-жабдықтарды ішкі ауыстыру |
|1 ... ... бір ... |41230 |2410 |2410 |
| ... ... берілген | | | ... - ... ... ... ... ... жою ... ... актілер бухгалтерияға
келіп түседі де, “Негізгі құрал-жабдықтардың” 2410 ... ... ... ... ... ... есепке алу ведомостына
жазу үшін негіздеме болып табылады.
Негізгі құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... ... есепке алу карточкасында” және ... ... ... жалға алынған негізгі құрал-жабдықтарды есепке алу
карточкасында” жүргізіледі.
Бұл ... ... ... 2400-тараушасы шоттарының
дебеті мен кредиті бойынша қорытылған ведомсттарының және ... ... ... деректері негізінде толтырылады.
Кәсіпорынның активтерінің келесі түрі ... емес ... ... біз
келесі бөлімде қарастырамыз.
2.3 Кәсіпорынның материалдық емес активтерінің есебі.
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыруда ұзақ мерзімді активтердің ... емес ... ... ... ... ... Қазақстан» республикалық газеті АҚ-да материалдық ... ... ... мен қозғалысын есепке алу үшін Бухгалтерлік есеп
шоттарының ... ... 2700 ... емес ... ... ... ... шоттардың қодтарын субъект өздігінше белгілейді
және олар ... есеп ... мен ... ... ... ... ... Бұл аралық ... ... ... негіздеу үшін және бақылаушы органдардың өкілдері мен
аудиторлардың мәміле мен оның ... ... ... ... үшін ... емес ... кәсіпорынға келесі жағдайларда келіп түседі:
-құрылтайшылардың өздерінің ... ... ... ... ... екі ... келімдері бойынша енгізулер;
- заңды және жеке тұлғалардан өзіндік құн, түсірулерді, өтемақыларды
және артық төлемдерді ... ... ... ... ойланған
мақсатқа пайдалануға жарамда жағдайға жеткізуге ... ... ... ақы төлеп алу;
- мемлекеттен, заңды және жеке тұлғалардан тегін немесе мемлекеттің
жәрдем ақшасы есебінен ... құны ... ... жәрдем ақша
(субсидия) берген күніндегі активті әділдік құны бойынша ... ... емес ... емес ... ... – әділдік құны
немесе баланстық құн бойынша;
- мекеменің өзі ... ... емес ... емес ... ... ... емес активтерді
қабылдап алу - беру ... (№ ... ... ... емес ... ... ... аталуы, оның қысқа
сипаттамасы, жөнелтуі мекеменің ... ... ... ... нөмері мен жасалған күні, нысанды пайдалануға беру күні (айы,
жылы), материалдық емес ... ... ... мен ... құны
(теңгемен), пайдалы қызмет мерзімі, амортизация мөлшері (нормасы) және
сомасы, беру негіздемесі және т.б. ... ... ... материалдық емес активтердің пайда болуы мен келіп түсуі 5-
ші суретте берілген.
Сурет 5. ... емес ... ... ... емес ... ... кезінде кесім әрбір қабылданып
алынатын ... бір ... ... Құны бірдей бір күнтізбелік
айда ... ... емес ... бірнеше бір тұрпатты
нысандарын қабылдауды рәсімдейтін жалпы келісім ... жол ... ... және ... емес ... ... қабылдап
алған материалдық жауапты тұлғалар қол қойып, мекеменің бухгалтериясында
тіркелген құжаттармен бірге өткізіледі. ... ... ... кейін бас бухгалтер оған қол ... да, ... ... оған ... ... ... бекітеді [18, б.37].
«Егемен Қазақстан» ... ... ... ... емес
активтерінің қатарына бағдарламалық жабдықтарды жатқызамыз.
Кәсіпорында материалдық емес ... ... алу ... туындайтын
негізгі сұрақтар:
- есепке алуға негіз жеткіліктілігі;
- құжатты дұрыс және уақытылы ұйымдастыру;
- дұрыс бағалау;
- ... ... ... ... ... ... ... дұрыс жүргізу;
- қаржылық есепті дұрыс ұйымдастыру.
Материалдық активтер есебі ... 2700 ... емес ... ... ... ... ... МЕА-тер басқа заңды немесе
жеке тұлғалардан сатылып алыну, басқалардың субъсидия ретінде немес сыйға
беруі ... ... ... өз ішінде ойлап табуы негізінде
пайда болады. Материалдық емес активтер ... ... ... ... кіріске алынады. Бұл материалдық емес активтердің бастапқы
құны былайша анықталады:
- ... мен үлес ... ... ... қорына
қосқан үлесі есебінен келіп кіріске ... ... ... ... екі жақты нақты келісім бойынша бағаланады;
- заңды тұлғалар мен жеке адамдардан тегін, сый ретінде ... емес ... сол ... ... баға бойынша
бағаланады;
- басқа заңды тұлғалардан, сондай-ақ жеке адамдардан сатылып
алынған МЕА-тер, ол ... ... ... және ... үшін ... ... ... қосындысы бойынша
бағаланады.
Біздің мысалымыздағы 25% енді бастапқы құнға емес, материалдық емес
активтер қалдық құнына қолданылады. Яғни әр жылы ... ... ... ... жаңа ... басталып отырады. Базалық
жаңа сома материалдық емес активтер бастапқы ... ... ... ... ... ... ... әлгіндегі 25%
қолдану арқылы бірінші ... ... сома 50 000 ... нан 25%), ... жылы 37 500 ... (150 000 нан 25%), үшінші
жылы 28 125 (112500 ден 25%), соңғы ... ... ... ... 21 094 (84 375 тен 25%). Осы тәсілдерді қолдану барысында
амортизация есептеудің соңғы ... ... емес ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда материалдық
емес активтер тиімді ... ... ... қарай қалдық құн 0-ге
теңеседі.
Амортизация есептеу материалдық емес ... ... ... ... ... материалдық емес активтер құнын жабылған ... ... ... ... айда тоқтатылады.
2011 жылдың қаңтар айы бойынша «Егемен ... ... ... ... емес ... амортизациясының есептелуі 9 кестеде
көрсетілген.
Кесте 9
«Егемен Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның 2011 ... ... ... 2740.2 шот ... ... ... мың ... |Материалды емес |Шығындар |Тозу |Бір |Бастапқы|Жинақталғ|Қалды|
|пп |активтер атауы ... ... ... |ан тозу |қ |
| | | |% ... | ... |
|1 |1С ... |15 % |23,25| 295 |279 |16 |
| ... ету | | | | | | ... |279 |295 |279 |16 ... ... ... ... ... ... |
|негізінде құрастырылған. ... ... ... ... Қазақстан» республикалық газеті
АҚ-ның 2011 ... ... емес ... ... ... есеп ... сай бірқалыпты есептен шығару әдісі
бойынша есептеледі.
Активтің амортизацияланатын сомасы оның жою құны шегерілгеннен ... ... ... ... бар жою құны ... материалдық
емес активті оның пайдалы қызмет көрсету мерзімінің ... ... ... ... ... [19, б.11].
Материалдық емес активтің жою құны:
а) үшінші тараптың активті оны ... ... ... ... ... алу
міндеттемесі болған; немесе
б) активтің белсенді нарығы болған жағдайларды қоспағанда, нөлге тең
болып қабылдануы тиіс және:
 в) жою құны осындай нарыққа сілтеме ... ... ... ... және  осындай нарық активті пайдалы қолдану мерзімінің ... ... жою ... ... оны бағалау күнгі ұқсас активті сатудың
пайдалы қызмет мерзімінің аяғында осы актив пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... ... сату есебінен
өтелетін соманы негізге ала отырып жүргізіледі. Жою ... кем ... ... жылдың аяғында қайта қаралады. Активтің жою құнының өзгерісі
есепте «Есеп саясаты, ... ... ... ... ... ... ... сәйкес бухгалтерлік баланстағы өзгеріс
сияқты көрсетіледі.
Материалдық емес ... жою құны оның ... ... тең ... ... ... дейін ұлғаюы мүмкін. Егер мұндай болса, тарату құны
кейіннен оның ... ... ... ... осы актив бойынша
амортизациялық аударымдар нөлге тең болады.
Материалдық емес активтер бойынша амортизацияны ... ... ... ... 10 – шы ... ... 10
Материалдық емес активтер бойынша амортизацияны есептеу
|Шаруашылық операцияларының мазмұны |Сомасы, |Шоттар |
| |мың ... |
| | ... ... ... емес ... заңды және |2090 |2730 |3310 ... ... ... | | | ... ... |2650 |2730 |5110 ... өз үлестері есебінен енгізген | | | ... емес ... ... | | | ... | | | ... емес ... есептен |650 |7410 |2730 ... | | | ... ... ... |250 |2740 |2730 ... ... | | | ... емес активтер бойынша табыс |520 |1030, 1050; |6210 ... | ... | ... ... 7410 шотының жабылуы |5026 |6210 |7410 ... | | | ... ... емес ... | | | ... ... ... | | | ... ... |279 |7110 |2740 ... және әкімшілік шығыстар; |130 |7210 |2740 ... ... ... |345 |8310 |2740 ... ... |92 |8410 |2740 ... есеп ... байланысты |288 |1620 |2740 ... емес ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... жаңа | | | ... игеру шығындардың құрамында). | | | ... - ... ... ... ... ... ХҚЕС сәйкес ұйым пайдалы қызмет мерзімі
белгіленбеген материалдық емес активті құнсыздануды оның өтелетін сомасының
жыл сайынғы ... ... да ... емес ... ... ... болған кезде баланстық құнымен салыстыру жолымен тесттен
өткізу міндетті [20].
ХҚЕС сәйкес материалдық емес активтің ... ... ... ... ... ... өзгеру осы активтің ықтимал
құнсыздануын растайды. Нәтижесінде ұйым ... оның ... ... ... стандартына сәйкес анықталған өтелу сомасын салыстыру арқылы
құнсыздануға, тесттен ... және ... ... ... құнсызданудан
болған залал ретіндегі өтелетін сомадан асып кетуі танылады.
Материалдық емес активті есептен ... ... ... арқылы жүзеге
асырылады (мысалы, сату, қаржылық жалдау ... ... және ... ... ... ... ... шығару күнін анықтау кезінде ұйым тауарды
сатудан түскен табысты тану үшін ... ... ... ... емес ... есептен шығару кезінде алу үшін қарсы ұсыну
бастапқыда оның әділ құны ... ... Егер ... ... ... үшін ақы ... ... қалдырылса, алынған қарсы ұсыну бастапқыда
ақшалай көрсеткіштегі бағаның баламасы бойынша ... ... ... ... мен ... ... ... баламасы арасындағы
айырма алынатын өтемақының тиімді кірістілігін ... ала ... 18 ... ... ... ретінде танылады [21].
Өзге де материалдық емес активтердің амортизациясы және ... ... ... алынады және осы шотта материалдық емес ... ... ... мен ... сомалары
шоғырландырылады, бұл ретте пайдалы қолданудың анықталмаған ... ... емес ... амортизация есептелмейді, бірақ ... ... тест ... ... ... емес активті
пайдалану тоқтатылғанда, егер ол ... ... ... ... ... ... ... (не сатуға арналған ретінде
жіктелген сияқты есептен шығару тобына енгізілсе), 5 ХҚЕС ... ... ... шектеулі материалдық емес активтерді ... ... ... ... ... ... АҚ-ның ұзақ
мерзімді активтер аудиті және олардың пайдалануының тиімділігін талдаймыз
3 ... Ұзақ ... ... ... және ... ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУ
3.1 Ұзақ мерзімді активтерді аудиторлық тексеру және бағдарламасы
Ұзақ ... ... ... ... ... мақсаты
бухгалтерлiк есептiң дұрыс жүргiзiлуiн және есеп ... ... ... ... табылады. Есеп берудi, есеп регистрларын және
алғашқы құжаттарды тексеру ... ... ... ... ... ... ... алдымен мыналарды
ескеруi қажет:
- топтамлық есептiң ... ... бас ... ... ... ... сәйкестiлiгi;
- ұзақ мерзімді активтердің қолда бары ... ... ... жазылуы;
- ұзақ мерзімді активтердің қозғалысы және тозуы бойынша жиынтық
талдамалық есептiң жұргiзiлетiндiгi, сондай-ақ ... ... ... бас ... және ... баланс
мәлiметтерiмен сәйкестiлiгi [22, б.11].
- ұзақ мерзімді активтердің ... ... екi ... жазулардың дұрыс
жазылғандығы;
- ұзақ мерзімді активтер есебiнiң баланстан тыс шоттарда есептелiнiп
жүргiзiлетiндiгi.
Кәсiпорында шаруашылық ұйымдарында ұзақ ... ... ... ... ... мақсаты төменде айтылғандарды бақылау ... ұзақ ... ... ... және өндiрiске қатысуы бойынша
дұрыс жiктелiнуiн;
- бухгалтерлiк есептер ұзақ мерзімді ... ... ... ұзақ ... ... қозғалысы бойынша дұрыс құжаталынуын
және есепте көрсетiлуiн;
- ұзақ ... ... ... ... ... дұрыс
есептелiуiн;
- ұзақ мерзімді активтерді жөндеудің дұрыс көрсетiлуiн;
- бухгалтерлiк есепте және есеп беруде ұзақ мерзімді активтерді қолда
бары мен қозғалысының ... ... және ... ұзақ ... ... ... тексерудiң басты
мақсатына олардың тиiмдi пайдалануы мен түгелдiлiгiн бақылау ... ... ... ұзақ ... ... ... ... ұзақ
мерзiмге жалға берiлгендiгiн тексеру және ол операциялар ұшiн ... ... ... ... ... ... ... болып табылады [23, 159 б.].
Осы жоғарыда айтылғандарды ескере отырып аудитор мыналарды тексеруi
қажет:
- кәсiпорындағы ұзақ ... ... ... және
түгелдiлiгiне жағдай жасалынғандылығын. Бұл ұшiн кәсiпорын
басшысының ... ... ... ... ... ... ... белгiленгендiгiн.
- осы белгiленген адаммен жазбаша келіссөз жасалынғандығын;
- жауапты адамның жұмысты атқаруы яғни ұзақ мерзімді ... ... үшiн ... ... (толығымен
жабдықталған қоймалардың, шкафтардың, сефтердiң болуы);
- кәсiпорынның ауласынан материалдық құндылықты алып шығу ... ... ... ... ... ... және оларда көрсетiлген
кемшiлiктердi жою уақытының белгiленгендiгi;
- жоғарыда ... ... ... ... кiнәлi болып
табылған адамдарға қандай жаза қолданылғандығы.
Аудитор бұл аталған жұмыстармен қатар ... ұзақ ... ... түгендеу жүргiзуге мiндеттi. Егер шаруашылық субъектiнiң негiзгi
құралдары азғана мөлшерде болса ... ... жай ... жұмысын
жүргiзедi.
Амортизациялануға қажетті мүліктерді келесі ... ... ... құрылыс және олардың құрамалы бөліктері;
- жеңіл автомобильдер, жеңіл жүк автомобильдері, кәсіпорынның құрал-
жабдықтарымен жиһазы, компьютерлік техника, ақпараттық ... ... ... ... ... және басқа да құрал жабдықтар,
сонымен қатар материалдық емес активтер;
- материалдық емес ... ... ... ... амортизация есептелуі келесідей:
- тікелей әдіс;
- қалдықты ... ... ... қолдану мерзіміне байланысты есептен шығару;
- өндірістік тәсіл.
Негізгі құралдар бойынша бұл ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Есепті жылы негізгі құралдар бойынша амортизациялық аударымдар ай сайын
1/12 ставкасымен қолданылады (қолданылған әдіске байланысты емес).
Қазақстанда қолдану құқығына ... 5 жыл ... ... ... ... ... 1/60, ал 10 жылға – 1/120 ... ... ... Амортизациялық аударымдар ... ... ... ... ... ... төленбейді [24, б.60].
Негізгі құралдар ... ... ... оның ... ... ... ... егер де негізгі құралдар
қайта құрылса немесе модернизацияланса немесе 3 айға консервацияға тұратын
болса.
Аудиторлық тексерісті өткізгенде ... ... ... ... бар ... ... қажет. Олардың жоқтығы
бұрмалаушылықтың себебі болуы мүмкін.
Материалдық емес активтер өндіріс процесінде ... тозу ... ... есептеудің мақста тек қана шығындардың орын жабу үшін ғана
қолдаылмайды, ... ... ... ... жабу үшін ... материалдық емес активтер бойынша пайдалы қызмет мерзімін
10 жылға дейін ұзартады [25, б.86]. Ұзақ мерзімді активтерге аудит жүргізу
бағдарламасы 11 ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы
|Аудит тәртібі ... ... |
|1 |2 ... ... дерегі бойынша ұзақ |Бухгалтерлік баланс, Бас кітаптың |
|мерзімді активтер баптарындағы ... ... 2410, 2930, 2420, ... ... ... |2710-2740 есепшот топтары бойынша |
|тексеру. | ... ... ... |Бас ... 10-12 ... ... және талдау есебінің |есеп айырысуының кестесін әзірлеу |
|дұрыс жүргізілуін тексеру |мен ... ... ... |
| ... алғашқы құжаттар ... ... ... жергілікті|Кәсіпорын басшысының тұрақты жұмыс |
|жерде сақталуы мен пайдалануын және |істейтін түгендеу ... мен ... бар ... ... ... тағайындау туралы бұйрықтар, |
|қамтамасыз етуді тексеру |МЖТ –мен ... ... |
| ... ... ... |
| ... беру актілері, есептің |
| ... ... және ... |
| ... ... жері мен |
| ... ... ... ... ... ... ... беру ... ... |
|алғашқы ... ... ... қайта құрастырылған, және|
|әзірленгенін тексеру ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... (НҚ-3) ... ... ... актісі (НҚ-4), негізгі |
| ... ... ... |
| ... ... негізгі құралдар |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... мерзімге) есебінің карточкасы |
| ... ... ... ... |
| ... мен пайдалануы) түгендеу тізімі|
| ... ... ... ... |
| ... актісі (НҚ-10), |
| ... ... ... ... ... ... құрал жабдықтың|
| ... ... ... |
| ... ... ші ... ... ... жіктеудің дұрыс |Техникалық құжаттар (паспорт, |
|жүзеге ... ... ... ... және т.б.), |
| |НҚ-1, НҚ-2, НҚ-3, НҚ-4, НҚ-5, НҚ-9 ... ... ... ... ... НҚ-1, НҚ-2, ... ... |НҚ-5 т.б. 1-8 ... Бас |
| ... ... мерзімді активтердің тозуының |Есептеу саясаты туралы бұйрық, ... ... мен ... ... ... ... ... |
|дұрыстығын тексеру ... ... ... |
| ... ... 10-журнал |
| ... Бас ... 2740 және |
| |8140 ... тобы ... ... ... ... кеткен |Есеп саясатының бұйрығы, жобалық |
|шығынның негізділігі мен оның ... ... ... ... ... ... ... сметалар, т.б) |
|көрсетілуін тексеру ... ... ... ... ... ... ... да|
| ... ... ... есебінің |
| ... мен ... 8140 ... |
| ... ... ... қосалқы |
| ... ... ... ... ... ... ... келісімшарты, негізгі ... есеп ... ... ... (НҚ-8) ... ... |
|тексеру, негізгі құралдарды жалдау |жалға алған) есеп карточкасы ... ... ... есептен |НҚ-1,НҚ-3, НҚ-4, НҚ-6, ... ... ... ... ... ... ... |
| ... 12 ... Бас |
| ... ... ... ... ... |Есепайырысу тізімдемесі, Салықтың |
|аудару мен ... ... ... ... 5-8 ... ... ... шоттар |
| ... бас ... ... ... ... |Негізгі құралдарды (жалпы құны, ... ... мен ... ... стандарттық |
|қалыптасуын, техникалық жағдайының |сапасының сәйкестігі, ... ... ... ... ... ... |
| ... мен ... ... және |
| |т.б.) ... ... ... ... ... ... ... |
|құқығы бар екнін білдіретін ... ... ... ... емес ... |және шегінім жөнінде келісімшарт, ... ... ... |тамақ жасаудың рецептері, |
| ... ... және т.б. ... ... ... ... ... бағалардың хаттамасы-сатып|
|бағалардың дұрыстығын тексеру |алу-сатудың келісімшарты, аудиторлық|
| ... ... ... ... емес ... ... |Қабылдау – беру актісі, 1,2,3,6,7,8 |
|алу есебінің дұрыстығын тексеру |– журнал –ордерлер, Бас кітап ... ... ... ... ... ... тәжірибесіне
қарағанда Ресейдің аудиторлық ... ... ... ... ... да ... ... қабылдау керек, әсіресе
аудиторлық бағдарламасында қолданылатын сұрақтар бойынша:
- тексерілетін обьектілердің баланста ... ... ... ... ... ... тексерілетін обьектілердің бағалануы және қайта бағалануының
дұрыстығы;
- тексерілетін обьектілердің кіріске алынуы мен рәсімделуінің дұрыстығы;
- тексерілетін обьектілер тозуының ... ... ... ... ... ... ... жалға алынуы;
- тексерілетін обьектілерінің дұрыс есептен шығарылуы;
- тексерілетін обьектілердің кіріске және шығысқа алынуындағы, салық
кодексіне сәйкес жүргізілуі;
- тексерілетін обьектілердің техникалық ... және ... ... ... ... ... ұсыныстар:
- тексерілетін кәсіпорынның ішкі саясатымен алдын ала танысу;
- соңғы аудиторлық тексеріспен танысу; оны салыстыру;
- тексерілетін кәсіпорынның түгендеу нәтижесімен ... ... ... жалға алу келісімшарттарымен танысу;
- тексерілетін кәсіпорындағы обьектілерді сақтау бойынша материалдық
жауапты ... ... ... арқылы жалпы кәсіпорынның есебі жайлы мәліметтерді
береді және қандай сұрақтар ... бұл ... ... ... туралы анықтауға болады.
2. Активтерді пайдаланудың тиімділігін ... бұл ... ... Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы мен оның тұрақтылығы белгілі деңгейде
кәсіпорынның ... ... ... ... олар ... әкелетіндігіне тәуелді. ... ұзақ ... ... туралы ақпарат баланс активінде ... ... ... ... ... түрде келесі белгілері бойынша
топтастыруға болады:
- өтімділігі бойынша: ұзақ және ағымдық активтер;
- ... ... ішкі ... және ... ... ... ... салымдар, банк шоттарындағы ақша) активтер;
- инфляциялық процестерге шалдығуына байланысты: монетарлық және
монетарлық емес ... ... ... ... бағалауға
бағалауға жатпайды, олар ... ... ... ... – ақша
қаражаттары, депозиттер, есеп айырысулардағы ... және т.б. ... емес ... құны ... ... ... ... ұшырайтын, сол
себебті қайта бағалауды қажет ететін активтер ... ... ... ... т.б. [27, б.118];
- өндіріс үрдісіндегі айналыс капиталы (қорлар, аяқталмаған өндіріс,
болашақ кезең шығындары) және айналыс үрдісіндегі ... ... өнім ... ... ... таукарлар және т.б.). Баланс мәліметтер
бойынша ұзақ ... ... ... ... құрамын келесі 12-ші
аналетикалық кестеден ... ... ... ... ... газеті АҚ-ның ұзақ мерзімді
активтерінің құрамы мен құрылымы, мың теңге
... ... ... ... ... ... ... |- ... | | | ... |∑, |% үлес |∑, мың |% үлес |мың тг|% | |
| |мың тг ... |тг |салмағы | | | ... | | | | | | | ... Ұзақ ... ... ... ... ... Қазақстан» республикалық газеті ... ... ... ... болсақ, 2011 жылды 2010 ... ... ұзақ ... активтердің барлық құнының құрылымы
50559 мың теңге немесе 11,3 пайызға өскен. Яғни 2011 жылы 496970 ... тең ... ... ... республикалық газеті АҚ-ның
негізгі құралдарының құрамы мен ... 13 ... ... 13
|№ ... ... ... 2011 жылы 2010 ... ... 124840 ... азайған, оған себептер ғимараттарға тозу құнының ... ... ... ... үй 143433 мың ... ... 13 есеге өсіп отырған себебі
қызметкерлерге пәтер ... ... ... ... ... өзгерістер 2011 жылды 2010 жылмен
салыстырғанда 10688 мың ... ... 11,7 ... ... оның
себебі кәсіпорын транспорттық құралдар сатып алынған, және ... ... мен ... ... есебі жүргізілгенін
көре аламыз;
- басқа да негізгі құралдарға клетін болсақ 2011 жылы 2010 ... 8753 мың ... ... 11,5 ... ... Оның себебі
оған салынып жатқан құрылыс жатады.
Негізгі құралдарды пайдалануды талдауда олардың қозғалысы мен жағдайын
талдау үлкен мәнге ие. ... ... үшін ... ... ... қорлардың жаңару коэффициенті (КЖ) – негізгі ... ... ... осы жылы келіп түскен қорлардың үлесін сипаттайды:
Жыл ішінде келіп түскен негізгі қорлар құны
КЖ ... ... жыл ... ... мың ... = = 0,52 мың ... мың теңге
2. Қорлардың жаңару мерзімі (Жм) :
Негізгі қорлардың жыл басындағы құны
ЖМ ... ... ... түскен негізгі қорлар құны
445692 мың теңге
ЖМ = = ... ... мың ... Шығу ... (Кш) – ... ... жыл басындағы құнының қай
бөлігі жыл ... ... ... сипатайды:
Жыл ішінде есептен шыққан қорлар құны
Кш ... ... жыл ... ... мың ... = ... мың теңге
445692 мың теңге
4. Қорлар құнының арту қарқыны (+-%) – ... ... құны жыл ... ... ... ... қорлардың жыл соңындағы құны
+-% =
Негізгі қорлардың жыл басындағы құны ... мың ... = = 1,1 ... мың ... ... мерзімі мен моральдық тозу деңгейіне баға беру ... ... ету ... бойынша топтастырылып (5 жылға дейін, 5-10 жыл,
10-20 жыл, т.б.), құралдардың орташа қызмет ету мерзімі анықталады [28, ... ... ... көлік құралдарының
жеке түрлерімен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... жоспарлы
қажеттілікпен салыстыру арқылы анықталады. Ал кәсіпорынның негізгі
өндірістік ... ... ... ... көрсеткіштері –
еңбектің қормен қарулануы мен ... ... ... қормен қарулануы өндірістік қорлардың орташа жылдық құнын ... ... ... ... ... ... бөлу арқылы
анықталады, яғни 1 жұмыскерге келетін негізгі өндірістік қорлар құны.
Еңбектің техникалық ... ... ... ... ... ең үлкен ауысымдағы орташа тізімдік жұмыскерлер санына бөлу
арқылы анықталады.
Жұмыскерлерді қорлармен қамтамасыз етудің нәтижесіне баға беру ... ... ... арту ... еңбек өнімділігінің өсуімен
салыстырылады. Еңбек өнімділігінің өсуі ... ... ... алда болғаны дұрыс.
Негізгі құралдарды пайдалану тиімділігі – ... ... ... ... факторлардың бірі. Негізгі құралдарды
пайдалану тиімділігіне баға беру үшін ... ... ... қор ... (жалпы өнім көлемі / негізгі өндірістік қорлардың
орташа жылдық қалдық құны ) – негізгі өндірістік қорлардың 1 теңгесіне ... ... ... ... қор сыйымдылығы (негізгі өндірістік қорлардың орташа жылдық
қалдық құны / ... өнім ... – 1 ... өнім өндіру үшін неше теңгенің
негізгі қорлары пайдаланылғанын сипаттайды.
Қор қайтарымы (Н) мен қор ... (С) ... кері ... ... ... ... ... бар:
Н = ... С = ... ... рентабельділігі (таза табыс / негізгі өндірістік
қорлардың орташа жылдық қалдық құны) – негізгі құралдардың 1 теңгесіне ... ... ... ... ... қорлардың салыстырмалы үнемді не артықшылығы:
+-Эн.ө.қ. = Ф1 – Ф0 *Iж.ө. ... ,Ф0 – ... ... ... ... ... есепті кезеңдегі орташа жылдық құны;
Iж.ө. – жалпы өнім көлемінің индексі.
Негізгі құралдарды пайдалану тиімділігін арттыру өндіріске жаңа ... ... ... және ... бойы бос тұруларды қысқарту, ауысымдық
коэффициентін жоғарылату жолымен ... ... ... ... ... кәсіпорын басшылығы анықталған резервтерді
игеру мен олардың жүзеге асырылуын бақылаудың нақты шараларын ... ... ... ... ұзақ ... активтер есебін
жетілдіру жолдарының маңыздылығын көрсетеміз.
3.3 Ұзақ мерзімді активтер есебін жетілдіру жолдары
Еліміз ... қол ... ... ... ... қилы
кезеңдермен, әр түрлі өзгерістерді бастан ... ... ... ... ... ... елдерімен бәсекеге түсетіндей деңгейге жетті. Соның
ішінде экономика саласының алар орны ерекше. Мемлекетіміздің дами ... ... ... ... ... ... мен толықтыруылар
енгізілді. Сондай-ақ экономиканың нарықтық жолға көшуіне байланысты жаңа
кәсіпкерлік қызметтердің пайда бола ... ... ... ... мен ролі арта түсуде. Осыған орай бухгалтерлік есептің мазмұны ... ... ... ... ... ... есеп ... толығымен халықаралық қаржылық есеп ... сай ... ... ... қоғамдық өзгерістеріне қатысты есеп-қисабын
жүргізу үшін міндетті түрде ... есеп ... ... бухгалтерлік есеп қоғамның қаржылық ақпараттарын өлшейтін,
есептейтін және оны пайдаланушылардың ... ... ... ... ... жүйе. Бухгалтерліе есеп басқару жүйесінде ең маңызды
орындардың бірін иеленеді. Жалпы, ... есеп ... ... қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау, бақылау және ... ... ... үшін ... ... ... ... есеп қоғамның
активтері мен міндеттемелері, кпиталы және ... ... ... жинақтап көрсетеді. Қоғамда болып жатқан кірістері ... және ... ... ... ... нәтижесін анықтуға тек
қана бухгалтерлік есеп арқылы ғана білуге болады [29, б.28].
Нарықтық қатынастардың Қазақстан экономикасына ... ... және ... емес ... ... ... ... табыс табуды, халыққа қызмет көрсетуді мақсат
тұтады. Солардың бірі ... ... ... ... АҚ-ның
болып табылады. Қазақстаннның есеп жүйесін ары қарай дамытудың ... оны ... ... бағыттау қажеттілігі туындайды.
Яғни, Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарына халықаралық қаржылық
есеп беру стандарттарына көшу ... ... ... ... ... республикалық газеті АҚ-ның ... ... ... көшті. Бұл кәсіпорын үшін өте тиімді болады. Себебі: ХҚЕС-
ға көшу ... есеп ... ... ... мен оның ... ... ... де өзгертеді. ХҚЕС мәнін қалыптастыру реформасын
максималды ... көру ... оның ... ... ... ... ... [30, б.31].
ХҚЕС кәсіпорынның ортақ қаржылық есеп беруін және кішігірім баптарын
қалыптастырады, яғни тез ... ... ... көшу ... басқару аспектілері бағаланбайды. ХҚЕС
компанияның шаруашылық қызметтің барлық ... ... есеп ... ... ... бағытталған стандарт бойынша, бухгалтерлер кәсіби
ойларын жеткізіп, мынадай шарт қоя ... өз ... ... ... ... ... және салыстырмалы есеп ... ... ... ... ... ... есептеме құратын бухгалтерлік еепті жүргізгенге ешқандай
шарттар қоймайды, сондықтан қоғам есепті қалай ... өзі ... ... ... есеп беру туралы ақпараттар сыртқы пайдаланушыларды
қамтамасыз етуге және Қазақстанның әлемдік экономиканың шығуына мүмкіндік
береді.
«Егемен Қазақстан» ... ... ... ... есепті
жетілдірудің тағы да бір ...... ... ... ... ... Қазіргі таңда нарықтық экономикаға ... ... ... өзгерістер, жаңа бағдарламалар мен
технологиялар ... ... ... ... ... ... ... сай жүргізу үшін мамандардың ... ... ... ... ... бұрынғы есепті деп саналып келген бухгалтер маманы
компанияның қаржылық жағдайын анықтап, бағалап, ... ... ... ... ... экономикалық әл-ауқатын дамыту жолдарын
жоспарлай ... ... ... да ... Қазақстан» республикалық
газеті АҚ-ның бухгалтер мамандарын барынша білімді естіп даярлау ... ... ... дамуына кепілдік береді.
Кәсіпорынның ұзақ ... ... ... негізгі
құралдар мен материалдық емес активтерді, ұзақ ... ... және ұзақ ... ... ... болады.
Ұзақ мерзімді активтер мынадай материалдық активтерді білдіреді:
- тауарлар мен қызмет көрсетулерді өндіруде немесе жеткізуде
пайдалануға, үшінші тұлғаларға жалға өткізуге, ... ... ... бір ... ... ... ... пайдалану көзделетін.
Пайдалы қызмет мерзімі ... - бұл ... ... ... ... ... ... не активті пайдаланудан ұйым
алады деп болжанып отырған ... ... ... сол сияқты
бірліктердің мөлшері.
Дебиторлық берешек айналым қорларының маңызды бөлiгi. Бiр кәсiпорын
екiншi кәсiпорынға тауар ... ... ... ... оның ... ... Сатылған өнiм үшiн қойылған шоттың төленбеген ... ... ... көп ... ... ... республикалық газеті АҚ-ның ұзақ ... ... есеп ... сай ... ... ... ... саясатына сай бірқалыпты есептен шығару әдісі қолданылады.
Кәсіпорында ұзақ мерзімді активтерді ... үшін ... есеп ... ... ұзақ ... ... ... кепілдік береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ұзақ мерзімді активтер кәсіпорындар мен ұйымдардың міндеттемелерін ... ... ... яғни тез ... ... ... ... айырбастай (өзгерте) алатын мүліктер болып ... мен ... ... ... ... ағымдағы активтерден
басқа ұзақ ... бойы ... ... және ... қызметі
орындауға арналған активтерді қажет етеді. Ал мұндай ұзақ ... ... ... ... мен ... емес ... ... дебиторлық борыштарды және ұзақ мерзімді ... ... ... ... – бұл ... ... ... болатын экономикалық пайданы, ұзақ ... ... ... және олар сату үшін ... кәсіпорын қызметінде пайдалану үшін
алынады. Қысқа мерзімді активтерден ұзақ мерзімді активтер өмірлік циклді
ұстанады, бірақ ... ... ... ... болып табылмайды.
Ұзақ мерзімді активтер мынадай категорияларға бөлінеді:
1. материалдық активтер – ... ... бар. ... және
құралдар өндірілген және офистік құралдар ... ... ... ... ... ... ішінде пайдаланған кезде бөлу. Жер
амортизацияға жатпайтын ... ... ... болып табылады, себебі
оның пайдаланылуы шексіз;
2. табиғи ... ... ... ... жерден
айырмашылығы бар. ... ... ... ... ... ... ... басталады;
3. материалдық емес активтер - физикалық субстанцисы жоқ, ... ... ... емес ... құны пайда тапқанда
кезеңдерге бөлінеді. Материалдық емес активтерге ... ... ... ... ... ұйымдық шығындар мен істің деңгейі
жатады.
Ұзақ мерзімді активтерге сонымен қатар инвестициялар, ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... процесінде қолданылмайтын активтер ұзақ мерзімді
активтер ... ... Егер ... пайдаланудың негізгі мақсаты
спекуляция болса, онда оны инвестиция ретінде қарастырғаны жөн. Егер жерді
қайта сату мақсатында пайдаланса, онда ол ... ... ... ... ... ... онда ол инвестиция ретінде
көрінеді. ... ... ... запас ретінде көрінеді, ал есепті
кезеңді оны негізгі ... ... ... ... жер мен
ғимарат, сонымен қатар материалдық емес актив гудвилл амортизацияға емес,
құнсыздануға жатады.
Ұзақ мерзімді актитер кәсіпорында өнім ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға жалға беру үшін ... ... ... болса және бір кезеңнен (І жылдан) артық
мерзім ішінде пайдаланады деп ... ұзақ ... ... ретінде
танылып есепке алынады. Негізгі құралдар ... №16 ... ... мен ... ХҚЕС-ты реттейді. Стандарт бойынша ... үш ... ... құнды бірқалыпты (түзусызықты) есептен
шығару әдісі, кемімелі қалдық әдісі және амортизацияны ... ... ... түрде есептеу әдісі (өндірістік тәсіл).
«Егемен Қазақстан» республикалық газеті АҚ-ның ұзақ ... ... мен ... және ... ... ... ... зерттей келе
теориядан алған бiлiмiмдi салыстыра отырып, келесiдей ... ... - ... ... ұзақ ... ... және амортизациясының
. есебi Қазақстан Республикасы бухгалтерлiк есебiнiң стандарттарына сәйкес
. жүргiзiледi;
. - ... ... ... ... ... ұзақ ... активтер
амортизациясының ұқыпты есептелуіне және тиiмдi пайдалануына толық
жағдай жасалынған. Бұл ... ... ... негiзгi құралға
жауапты адам тағайындалып олар ... ... ... кәсіпорынның негiзгi құралдары номерi 16-шы ХҚЕС сәйкес ... ... ... ... бойынша бағаланады;
- жыл сайын шаруашылық субъектiсi ... есеп ... ... өзiнің
негiзгi құралдары мен материалдық емес активтерге түгендеу жұмысын
жұргiзiп ... ... ... ... бөлiм басшылары өздерiнiң
жауапкершiлiгiндей (қарасты) ... ... ... жыл ... ... яғни жыл басында ұзақ мерзімді активтердің ... ... жыл ... ... мен шығыс етiлгендерi, жыл соңында қалғандары туралы.
Осы есеп ... олар ... ... негiзгi қажет болып отырған негiзгi
құралдар үшiн кәсiпорын ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді ктивтер топтамалық және талдамалық есебi ... ... ... ... ... ... уақытылы
толтырылуына жауапты адам белгiленген;
- 2010 және 2011 ... ұйым өз ... ... ... ... ... ... мерзімді активтерді есепке алу және пайдалану есебінің аудитінің
басты міндеті:
ұзақ мерзімід активтердің нақты қолда ... жөне ... ... ... ... ... құралдарға дұрыс жатқызылғандығын, олардың
жіктелуі, меншіктік қатынасы және өндіріс ... ... ... бойынша
топталғандығын;
есепте ұзақ мерзімід активтердің дұрыс бағаланғандығын;
есепте ұзақ ... ... ... және ... операцияларының дұрыс
көрсетіліп құжатталғандығын;
бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... бар ұзақ ... және олардың қозғалысы туралы ... ... ... ... ... ... ... бөлімін талдау барысында мынадай
өзгерістерді байқадық кәсіпорынның қысқа мерзімді активтерін 2011 ... ... ... -13241 мың ... ... сәйкесінше 3,16 %
азайған. Оның ішінде ақша қаражаттары 41724 мың ... ... 4,5 ... да ... ... активтер 459 мың теңге немесе 5,02 % азайса, ал
қысқа ... ... ... 24376 мың ... ... 1,05 ... 4566 мың теңге немесе 73,5 % көбейген.
Ұзақ мерзімді активтерге ... ... 2011 жылы ұзақ ... 50559 мың теңгеге немесе 11,3 % көбейген. ... ұзақ ... ... ... 2011 жылы ғана 11756 ... шамасында болған, ал алдағы 2010 жылдары ... ұзақ ... ... ... ... ... айта кету ... кәсіпорынның
негізгі құралдары 2011 жылы 2010 жылға қарағанда 38034 мың ... ... %, ... емес ... 769 мың теңгеге немесе 2 есеге өскен.
Ал баланстың пассив бөлімін талдағанда ... ... ... ... мен ... туралы мынадай қорытынды жасауға
болады:
- 2011 жылы 2010 жылға қарағанда 28215 мың теңгеге ... 6,1 % ... ... ... және ол 428084 мың теңгені құрады; Оның
ішінде:
- қысқа мерзімді резервтер 2010 ... 3451 мың ... ... 41,7 ... ... ... және ... төлемдер де 2011 жылы 2010 жылмен
салыстырғанда 30921 мың ... ... 7,0 % ... ... ... ... ... 2010 жылмен салыстырғанда 745 мың
теңгеге немесе 7,3 % ... ... өсіп 2011 жылы 9399 мың ... ... ұзақ ... ... жоқ, себебі
кәсіпорында бас кәсіпорын қаржыландыратын болғандықтан ... ... ұзақ ... ... ... меншікті капиталына келетін болсақ 2011 жылды 2010
жылмен салыстырғанда кәсіпорынның ... ... ... –65532 ... немесе -10,7 % азайған: оның ішінде:
резервтік капитал 79 мың теңгеге немесе 0,9 % азайса;
бөлінбеген табыс 65611 мың ... ... 16,3 % ... 466933 ... ... ... немесе төмен деңгейде өтімді болуы активтердің
жылдам өтімді, баяу өтімді ... ... ... ... Бұл
кәсіпорынның қарыздарын өтеуге үлкен әсерін тигізеді. Баланстың өтімділігі
міндеттемелерді кәсіпорынның активтерімен өтеу, ақшалай ... ... ... өтеу ... ... ... осы айтылғандармен қатар «Егемен Қазақстан» республикалық
газеті АҚ-ның ұзақ ... ... ... ... ... да, ... ... арттыратын, яғни кәсiпорынға ... ... тұру үшiн ... ұсынысымды айтқым келедi:
­ негiзгі құралдар мен материалдық емес активтердің ... ... үшiн ... ... көшу.
­ тозуы жеткен негiзгi құралдар мен уақыты жеткен материялдық ... ... ... ... және ... ... бүгiнгi
күн талабына сәйкес өнiмдiлiгi жоғары негiзгi құралдар сатып
алу.
­ негiзгi ... тез ... ... ... үшiн, яғни ... ... ... өнiмдiлiгi төмен негiзi құралдарды
өнiмдiлiгi жоғары ... алу ... ... ... ... ... ... ұсыныстар «Егемен Қазақстан» ... ... ... яғни өнiм ... арттыруға ықпал етедi деп ойлаймын. Осындай
жағдайда ғана кәсiпорын қазiргi нарықтық экономикалық жағдайда ... ... өз ... ... базарларға шығаруға мүмкiндiк ала
алады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. «Бюллетень бухгалтера №15», апрель – 2011 ... ... Б. ... есеп және аудит негіздері: оқу құралы / ... ... ... 2011.- 409 ... ... есеп шоттарының үлгілік жоспары.- Алматы: ЖШС ... 2011.- 35 ... ... В.Л. – «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік
есеп» Алматы – Экономика 2006;
5. Абленов Д.О «Основы Аудита» // Оқу ... ... - ... ... ... З.Н «Аудит» // Оқу құралы, «Экономика», -Алматы: 2006;
7. ... А.Д. ... по ... М.: ООО «ТК ... 2007
8. Абленов Д.О «Қаржылық талдау» // Оқу ... ... - ... ... К.К. және ... Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп: Оқу
құралы. Алматы 2007ж
10. Абленов Д.О. Қаржылық ... және ... ... ... 2010 ж
11. Дюсенбев К.Ш. Анализ и ... ... ... ... ... - Алматы: «Экономика» 2006г
12. Өтебаев Б.С. Қаржылық талдау. Астана «ҚазЭҚХСУ» 2008 ж
13. Халықаралық қаржылық есеп ... (IAS) 16 ... ... ... А.П. ... ... учета» // Оқу құралы,
«Экономика» – ... ... ... ... қызметінің бухгалтерлік есебінің типтік
шоттар жоспары (12.10.2006 жылғы № 438 ... ... есеп ... ... ... жарғысымен жасалынған
өзгертулер мен толықтырулар)
16. Нидлз Б.И. ... ... ... М.: ... ... 2007 ... ... Ж.С. Бухгалтерлік есеп Қарағанды: «Бастау» 2009 ж.
18. Торшаева Ш.М. Принципы бухгалтерского ... ... ... ... 2006 г.
19. Кәулімжаев Қ.К., Н.А. Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы ... ... ... 2006;
20. Халықаралық қаржылық есеп стандарты (IAS) ХҚЕС 36 ... ... ... есеп ... (IAS) ХҚЕС ... ... М.С., Даулатбеков Г.Б. және басқалар Аудит: Учебник, Алматы:
«Бастау», 2006
23. Шарипов Е.Д. Аудит негіздері Оқулық ... ... ... ... В.К., ... В.В. ... учет ... «Центраудит-Казахстан», – Алматы 2006;
25. «Путеводитель бухгалтера №1» Алматы-2009 г. ... ... ... Э.О., ... ... ... ... / Э.О.
Нурсеитов.- Алматы: Издательство "LEM", 2011.- 112 ... ... ... №46», ... 2009 ... ... А.С., Раимов С. «Принципы бухгалтерского учета и финансовой
отчетности» // Оқу құралы, «БИКО» – ... ... ... С., ... ... основных средств», журнал «Главбух», № 9
(52), сентябрь 2009г., 18 стр.
30. Постановление Правительства ... ... «Об ... ... по ... перехода всех юридических лиц ... ... ... ... ... на ... ... от
29 августа 2007г., №760.
| | | | | | | |
| |
| ... ... на ... года |
| | ... ... ... ... ... ... ... | ... |133 ... ... | ... ... ... |
| ... ... ... Астана. ул. газеты «Егемен Қазақстан», 5/13 |
| ... ... |Код |На ... |На ... |
| |стр. ... ... |
| |  ... |периода |
| | |  |  ... ... ... |  |  |  ... ... |010 ... ... ... ... ... |011 |- |- ... ... задолженность|012 |388846278 |364470511 ... |013 ... |6210383 ... ... активы |014 |1054412 |1118826 ... ... ... |015 |- |- ... ... | | | ... ... ... |016 |8671368 |9130596 ... ... активов |100 ... ... ... ... ... |  |  |  ... финансовые инвестиции |020 |- |- ... ... ... |021 ... |- ... ... методом |022 |- |- ... ... | | | ... недвижимость |023 |- |- ... ... |024 ... ... ... активы |025 |- |- ... и ... ... |026 |- |- ... ... |027 |1487100 |718251 ... ... ... |028 |- |- ... ... ... |029 |- |- ... долгосрочных активов |200 ... ... ... (стр. 100 + стр. 200) |  ... ... ... и ... |Код |На ... |На ... |
| |стр. ... |отчетного |
| | ... ... ... ... обязательства |  |- |- ... ... ... |030 |  |- ... по ... |031 | | ... по другим обязательным и |032 | | ... ... | | | ... кредиторская |033 |9399626 ... ... | | | ... ... |034 ... |8260500 |
|Прочие краткосрочные обязательства |035 ... ... ... краткосрочных обязательств |300 ... ... ... ... ... |  | | ... ... ... |040 |- |- ... кредиторская задолженность|041 | | ... ... ... |042 | | ... ... ... |043 | | ... ... ... |044 | | ... долгосрочные обязательств |400 |0 |0 ... ... |  |  |  ... капитал |050 ... ... ... капитал |051 |- |- ... ... ... |052 |- |- ... | | | ... ... |053 |- |- ... |054 |8395735 |8474141 ... ... (непокрытый |055 |466933077 |401322348 ... | | | ... ... |056 |- |- ... ... |500 ... ... ... (стр. 300 + стр. 400 + стр. 500)|  ... ... |
| | | | | |
| | ... имя, ... | | |подпис| |
| | | | | |ь | |
| |Гл. ... |  |/ | |
| | ... имя, ... | | ... |
| | | | | |ь | |
| | | | | | ... о ... и расходах ... год, ... 31 ... 2011 года ... 2 ... ... |АО Республиканская газета «Егемен |
| ... ... ... ... |издание газеты ... ... |АО ... |133 ... ... | ... отчетности ... ... ... ... ... ул. ... ... Қазақстан», 5/13 |
| ... ... ... |Код |За ... |За ... |
| |стр. ... |период |
| |  |  |  ... от ... ... и ... ... ... ... | | | ... ... ... и |011 ... |379660626,7 |
|оказанных услуг | | | ... ... (стр. 010 - ... |012 ... ... |
|Расходы на реализацию продукции и |013 | | ... ... | | | ... ... |014 ... ... ... ... |015 ... |142963204,5 |
|Прочие доходы |016 ... ... ... операционная прибль (убыток) (+1 |020 |67947143 ... ... стр) | | | ... от ... |021 ... ... ... на финансирование |022 ... ... ... ... / ... ... |0223 | | ... по ... ... ... | | | |
| | 024 | | ... (убыток) за период от |0,25 | | ... ... (стр. 030 + | | | ... 040 + стр. 050 - стр. 060 - стр. | | | ... - стр. 080 - стр. 090 +/- стр.100) | | | |
| | |  |  ... ... от ... |100 | | ... | | | ... ... до ... | | 65533324,0 |51611929,8  |
|(стр. 110 +/- стр. 120) | | | ... по ... ... | | | ... | | | ... прибыль (убыток) за период (стр. | | 65533324,0 ... ... - стр. 140) до ... доли | | | ... | | | |
| | |  |  ... ... | |  |  ... ... ... убыток) за | | 65533324,0 |51611929,8  ... (стр. 150 - стр. 160) | | | ... на ... | |  |  |
| | | |
| ... имя, ... | | ... | | | |ь ... ... |  |/ |
| ... имя, ... | | ... | | | |ь |
| | | | | | | ... ... | | | | | |
| | | | | | | ... ... ... ... ... тәртібі ... ... ... ... ... ... ұзақ |Бухгалтерлік баланс, Бас кітаптың ... ... ... ... бойынша 2410, 2930, 2420, |
|баланс көрсеткіштерінің сәйкестігін |2710-2740 есепшот топтары бойынша ... | ... ... ... |Бас ... 10-12 ... тозуы|
|жинақтамалық және талдау есебінің |есеп айырысуының кестесін әзірлеу |
|дұрыс ... ... |мен ... ... ... |
| ... ... құжаттар |
|Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... сақталуы мен пайдалануын және |істейтін түгендеу комиссиясы мен |
|түгелдігін, бар екендігін бақылауды |МЖТ-ы тағайындау ... ... ... ... ... |МЖТ ... ... түгендеу |
| ... ... ... |
| ... беру ... ... |
| ... ... және ... |
| ... ... жері мен |
| ... ... ... ... ... қозғалысы туралы|Қабылдау беру актісі (НҚ-1), |
|алғашқы құжаттардың ... ... ... құрастырылған, және|
|әзірленгенін тексеру ... ... ... |
| ... ... ... шығару |
| ... (НҚ-3) ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... (НҚ-5), негізгі құралдар |
| ... ... ... |
| ... ... ... құралдар|
| ... ... ... |
| ... негізгі құралдарды жалдау |
| ... ... ... ... |
| ... негізгі құралдардың (тұрған |
| ... мен ... ... ... ... ... ... (түскенін) |
| ... ... ... |
| ... құрастырудың қабылдау|
| ... ... ... ... ... ... кемшіліктерінің актісі |
| ... ... ... жіктеудің дұрыс |Техникалық құжаттар (паспорт, ... ... ... ... ... және т.б.), |
| |НҚ-1, НҚ-2, НҚ-3, НҚ-4, НҚ-5, НҚ-9 ... ... кірістеудің |Техникалық құжаттар, НҚ-1, НҚ-2, ... ... |НҚ-5 т.б. 1-8 ... Бас |
| ... ... ... активтердің тозуының |Есептеу саясаты туралы бұйрық, |
|есептегі көрсетілуі мен тіркелуінің |негізіг құралдардың тозуы туралы ... ... ... әзірленген кестесі, |
| ... ... ... |
| ... Бас ... 2740 және |
| |8140 ... тобы ... |
|Негізгі құралдарды жөндеуге кеткен |Есеп саясатының ... ... ... ... мен оның ... ... ... |
|бухгалтерлік есепте дұрыс ... ... т.б) ... тексеру ... ... ... ... ... келісімшарт, басқа да|
| ... ... ... ... |
| ... мен шоттарды 8140 шотта |
| ... ... ... ... |
| ... деректері бойынша ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысудың дұрыстығын |құралдардың (НҚ-8) (ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... алған) есеп карточкасы |
|Ұзақ мерзімді активтердің есептен |НҚ-1,НҚ-3, НҚ-4, НҚ-6, ... ... ... ... ... ... ... |
| ... 12 ... Бас |
| ... ... ... қатысты салықты |Есепайырысу тізімдемесі, Салықтың |
|аудару мен есебінің дұрыстығын ... ... 5-8 ... |
|тексеру ... ... |
| ... бас кітап ... ... ... ... құралдарды (жалпы құны, |
|пайдаланудың ... мен ... ... ... ... техникалық жағдайының |сапасының сәйкестігі, қорға ... ... ... ... қарқынды |
| ... мен ... ... және |
| |т.б.) ... ... ... ... ... ... ... |
|құқығы бар екнін білдіретін |сызба, үлгі, лицензиялық ... емес ... ... шегінім жөнінде келісімшарт, |
|құжаттарының барлығын ... ... ... ... |
| ... карталар және т.б. |
|Ұзақ ... ... ... |Келісімді бағалардың хаттамасы-сатып|
|бағалардың дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... ... |
|Материалдық емес активтерді кіріске |Қабылдау – беру ... ... ... ... дұрыстығын тексеру |– ... ... Бас ... |
| | | | | | | |
| | | | | | | ... және жеке тұлғалардың метериалдық емес активтері
Жер учаскелерін және табиғи ресурстарды пайдалану құқығын беретін актілер
Өнеркәсіптік үлгілер мен ... ... ... ... ... тәжірибелік-конструкторлық және технологиялық жұмыстарды
орындауға келісім
Ғылым мен өнер туындыларын жасауға авторлық құқықтар
Заңды тұлғалардың мүліктік құқықтары
Жеке тұлғалардың мүліктік ... ... ... ... ... меншік объектілері
Авторлық және басқа ұқсас құқықтар объектілері
Мелекеттік органдардың қарамағында жер учаскелерінің (соның ішінде пайдалы
қазбаларды алуға жарамдылары) және су ... ... ... ... және жеке ... интеллектуалдық әрекетінің нәтижелері
Материалдық стол бухгалтері
Еңбекақы есебінің бухгалтері
Бухгалтер-кассир
Бас бухгалтер
Экономист
Бас бухгалтердің орынбасары
Негізгі құралдарды қабылдау- тапсыру актісі
Негізгі құралдарды есепке алу инвентарлық ... ... ... ... қабылдау- тапсыру
актісі
Негізгі құралдарды есептен шығару актісі
Негізгі құралдардың инвентарлық карточкаларының тізімдемесі
Орналасу (қолданыста болу) орнына ... ... ... ... тізімдемесі
Негізгі құралдардың қозғалысын есепке алу карточкасы
Журнал-ордер №12
Бас кітап
Бухгалтерлік есептілік

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Активтер есебінің түсінігі, бөлінуі13 бет
Аудит негіздері89 бет
Бухгалтерлік есеп қағидаларынан экономикалық терминдерге қысқаша сөздік 13 бет
Диплом алдындағы өндірістік практика бойынша есеп64 бет
Дүниежүзілік қаржы нарығының жалпы түсініктері7 бет
Кәсіпорынның шаруашылық – қаржылық қызметінің жалпы сипаттамасы. бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы. есеп саясаты49 бет
Синтетикалық (жинақтау) және аналитикалық (жіктеу) счеттары10 бет
Қаржылық активтер есебі22 бет
Қаржылық есептеме аудитінің процесі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь