Шығындар есебі және аудиті

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 4

I ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 7
1.1 Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында бухгалтерлік есеп жүргізуді ұйымдастырудың мақсаты мен мәні. 7
1.2 Кәсіпорындағы шығындар құрылымын ұйымдастыру мен басқарудың мәні және жіктелімі 15
1.3 Шығындардың есепте көрініс табуы және қаржылық нәтижені анықтау 19

II «№ 59 МЕКТЕП.ЛИЦЕЙ» МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНЫНЫҢ ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІНІҢ ЖАҒДАЙЫ 25
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру.экономикалық сипаттамасы 25
2.2 «№ 59 мектеп.лицей» мемлекеттік кәсіпорынының өткізу бойынша және әкімшілік шығыстарының есебі. 31
2.3 Бақылау және реттеу үшін жасалған шығындар жіктемесі 45

III ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР АУДИТІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАЛДАМАСЫ 49
3.1 Әкімшілік қызметкерлер еңбекақысын төлеу бойынша есеп айырысудың аудиті 49
3.2 «№ 59 мектеп.лицей» мемлекеттік кәсіпорынының жалпы және әкімшілік шығыстарын бақылау және талдау. 54

ҚОРЫТЫНДЫ 59

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ 62

ҚОСЫМШАЛАР 64
КІРІСПЕ

Қалыптасқан жағдайды ескере отырып, ұзақ мерзімді жеті басымдықтардың бірі ретінде шетел инвестициялары мен ішкі жинақтардың жоғары деңгейімен ашық нарықтық экономикаға негізделетін экономикалық өсу анықталды.
Тұрақты экономикалық өсу қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуге, өндірістің диверсификациясын қамтамасыз етуге, инвесторларды неғұрлым маңызды салаларға белсенді тартуға, бизнестің басты салаларында іскерлік белсенділікті артттыруға, белсенді индустриалды саясатқа кірісуге, шаруашылықтану мен басқарудың макро – дан микродеңгейіне мойын бұруға көмектеседі. [1]
Экономиканы басқаруды жетілдіру, нарықтық қарым-қатынастардың аяғынан тұруы, меншіктің әртүрлі нысандарын қолдану, шетелдік серіктестердің қатысуымен кәсіпорындар құру, Халықаралық бухгалтерлік стандарттарға бағдарлану есеп пен аудиттің ролі мен маңызының одан әрі артуын болжайды.
Бұл ақпаратты кәсіпорынды басқару мақсатында ең үлкен әсерлілікпен пайдалану үшін, есептің озық әдістерін, шетелдің оң тәжірибесін, бухгалтерлік есептің Халықаралық стандарттарын пайдалануға, есептеу техникасын кеңінен қолдануға бағдарланған, бухгалтерлік есепті ұйымдастыру жүйесі қажет болды.
Халық шаруашылығының барлық салаларында және меншік иелерінің барлық түрлерінде жүргізілетін бухгалтерлік есеп пен аудитті қайта құру, оның маңызы мен әдістерін субъектінің ерекшеліктеріне сай халықаралық бухгалтерлік есеп стандартының талабына сәйкес жүргізу керек.
Өзектілігі бухгалтерлік есепте үлкен және маңызды бөлімдерінің бірі кезең шығындарының есебі және аудиті болып табылады. Кезең шығындарының негізінде кәсіпорынның қаржылық нәтижесін және төлем қабілеттілігі мен тиімділігін анықтай аламыз.
Кезең шығындары кәсіпорыннның пайда табу мақсатында қызметін жүзеге асыру үшін белгілі бір қажылар мен ресурстарды жұмсау болып табылады. Кезең шығындары – бұл кәсіпорынның ресурстарын жұмсау негізіндегі пайда табуы болып табылады.
Біреудің екінші тұлғаның алдындағы қарызын растау үшін бір сөзі немесе қарыздық қолхаты жеткілікті болатын уақыт әлдеқашан өтіп кетті.
Біздің заманымызда кәсіпорынның шаруашылық қызметінің есебін лайықты жүргізуді қамтамасыз ету үшін бухгалтерлік есеп жүйесін құру керек. Жабдықтаушылармен, салық органдарымен, қызметкерлермен, басқа кредиторлармен есеп айырысулар бойынша міндеттемелерді уақтылы орындаудан қатысушылар арасындағы одан арғы қарым-қатынас байланысты болатындықтан, есеп айырысу қарым-қатынастарын дұрыс ұйымдастыру экономикалық байланыстардың жетілдірілуіне, келісімдік және есеп айырысу тәртібін жақсартуға әкеледі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ

1 Назарбаев Н.А. Қазақстан-2030.Барлық Қазақстандықтардың гүлденуі,
қауіпсіздігі, әл-ауқатын арттыру.
2 «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру жайлы» Қазақстан
Республикасының Заңы- 28 ақпан 2007ж. № 234-Ш
3 Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субьектілердегі бухгалтерлік
есеп.Оқулық.-Алматы,Экономика,2008
4 Кеулімжаев Қ.К.,Әжібаева З.Н.,Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп
принциптері. Оқу құралы.-Алматы.ЭкономикС,2007
5 Радостовец В.В., Ғабдуллин Т.Е.,Шмидт О.И. Кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп. –Алматы: Қазақстан-аудит орталығы, 2007 ж.
6 Дүйсенбаев К.Ш. және т.б. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау.-
Оқу құралы.-Алматы:Экономика.2006.-330б.
7 Өтебаев Б.С. Қаржылық талдау.-Оқу құралы.-Астана,2008 ж.-372б.
И.Антоненко.Сравнение порядка определения первоначальной стоимости
основных средств по НСФО №2 // Бюллетень бухгалтера №48 ноябрь 2007
8 О.Рукавишникова. Анализ срока использования и ликвидационной
стоимости основных средств при переходе на НСФО №2 // Бюллетень
бухгалтера №42, октябрь 2007
9 Абленов, Д.О. Қаржылық аудит және талдау: теория, әдіснама, практика:
оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2010.- 528 б.
10 Басқару есебі: оқу құралы / А.К. Ержанов, Ә.Қ. Айтанова, Г.Ш.
Жұманова, М.С. баянова, Ә.Е. Иматаева.- Алматы: Экономика, 2009.- 304
б.
11 Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары.- Алматы: ЖШС "LEM
баспасы", 2011.- 35 б.
12 Бухгалтерлік есепті жүргізу ережесі.- Алматы: ЖШС "LEM баспасы",
2010.- 27 б.
13 Дүйсембаев, К.Ш. Қаржы есептілігін талдау: оқулық.- Алматы:
Экономика, 2011.- 348 б.
14 Жақыпбеков, Д.С. Қазақстандық кәсіпорындардағы салық салу, салық
есебі мен есептілігін ұйымдастыру: оқу құралы / Жақыпбеков, Д.- Алматы:
Экономика, 2009.-354 б.
15 Жуматов М.К., Халықаралық қаржылық есептілігі стандарттарына
сәйкес бухгалтерлік есеп: тәжірибе құралы / М.К. Жуматов.- Астана:
16 "Қаржы жүйесі органдарының мамандарын даярлау, қайта даярлау және
біліктілігін арттыру орталығы" Акционерлік қоғамы", 2011.- 119 б.
17 Мырзалиев Б.С., Сәтмырзаев А.А., Әдішүкіров Р.С. Бухгалтерлік есеп
теориясы және тәжірибесі: оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2008.- 832 б.
18 Оразбекұлы Б. Бухгалтерлік есеп және аудит негіздері: оқу құралы / Б.
Оразбекұлы.- Алматы: Экономика, 2011.- 409 б.
19 Проскурина В.П., Бухгалтерлік есеп "басынан бастап" балансқа дейін:
көмекші құрал / В.П. Проскурина; қазақ тіліне бірінші рет аударылған /
аудар. М.К. Акишев.- Алматы: ЖШС "LEM баспасы", 2010.- 374 б.:
табл.+CD.
20 Проскурина В.П., Бухгалтерлік проводкалар / В.П. Проскурина; қазақ
тіліне бірінші рет аударылған / аудырған М.Қ. Акишев.- Алматы: ЖШС
"LEM баспасы", 2011.- 292 б.: табл.
21 Тайгашинова К.Т., Басқару есебі: оқу құралы / К.Т. Тайгашинова.-
Алматы: Издательство "LEM", 2011.- 332 б.
22 Халықаралық қаржылық есептілігі стандарттарына сәйкес бухгалтерлік
есеп = Бухгалтерский учет в соответствии с международными стандартами
финансовой отчетности: оқу құралы / А.С. Садиева, М.К. Жуматов, Э.М.
Тлеуова, Б.Ж. Акимова.- Астана: "Қаржы жүйесі органдарының
мамандарын даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру орталығы"
Акционерлік қоғамы"/ АО "Центр подготовки, переподгтовки и
повышения квалификации специалистов органов финансовой системы",
2011.- 393 б.
23 Абленов Д.О.Аудит негіздері.Оқулық.-Алматы.Экономика,2007.
24 «Аудиторлық қызмет туралы» . Қазақстан Республикасының Заңы-5
мамыр, 2009ж-Алматы
25 Шарипова, А.Қ. Салық есебі: оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2009.-
334 б.
26 Шарипов, А.Қ. Аудит: оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2010.- 288 б.
        
        Мазмұны
|Кіріспе |4 |
| | |
|I ... ... ... ... |7 ... ... жүргізудің қазіргі жағдайында бухгалтерлік есеп |7 ... ... ... мен ... | ... Кәсіпорындағы шығындар құрылымын ұйымдастыру мен басқарудың |15 |
|мәні және жіктелімі | ... ... ... ... ... және ... нәтижені |19 ... | |
| | ... «№ 59 ... ... кәсіпорынының шығындар |25 ... ... | ... ... ... ... |25 ... «№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік кәсіпорынының өткізу бойынша |31 |
|және әкімшілік шығыстарының есебі. | ... ... және ... үшін ... ... ... |45 ... ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР АУДИТІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАЛДАМАСЫ |49 ... ... ... ... ... ... есеп |49 ... аудиті | ... «№ 59 ... ... ... ... және |54 |
|әкімшілік шығыстарын ... және ... | |
| | ... |59 ... ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ |62 |
| | ... |64 ... ... ... ... ұзақ ... жеті ... ретінде шетел инвестициялары мен ішкі жинақтардың ... ... ... экономикаға негізделетін экономикалық өсу анықталды.
Тұрақты экономикалық өсу қаржылық ... қол ... ... ... ... ... ... салаларға белсенді тартуға, бизнестің басты салаларында іскерлік
белсенділікті артттыруға, белсенді ... ... ... мен ... ... – дан микродеңгейіне мойын бұруға
көмектеседі. [1]
Экономиканы ... ... ... ... ... ... ... нысандарын қолдану, шетелдік серіктестердің
қатысуымен ... ... ... бухгалтерлік стандарттарға
бағдарлану есеп пен аудиттің ролі мен маңызының одан әрі артуын ... ... ... ... ... ең үлкен әсерлілікпен
пайдалану үшін, есептің озық ... ... оң ... есептің Халықаралық стандарттарын ... ... ... ... бағдарланған, бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
жүйесі қажет болды.
Халық шаруашылығының барлық салаларында және меншік иелерінің ... ... ... есеп пен ... ... ... ... мен әдістерін субъектінің ерекшеліктеріне сай халықаралық
бухгалтерлік есеп стандартының ... ... ... ... ... ... үлкен және маңызды бөлімдерінің бірі
кезең шығындарының есебі және ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық нәтижесін және ... ... ... ... ... шығындары кәсіпорыннның пайда табу мақсатында ... ... үшін ... бір ... мен ... жұмсау болып табылады.
Кезең шығындары – бұл ... ... ... ... пайда
табуы болып табылады.
Біреудің екінші тұлғаның алдындағы қарызын растау үшін бір сөзі ... ... ... болатын уақыт әлдеқашан өтіп кетті.
Біздің заманымызда кәсіпорынның шаруашылық қызметінің есебін лайықты
жүргізуді ... ету үшін ... есеп ... құру ... ... органдарымен, қызметкерлермен, басқа
кредиторлармен есеп айырысулар бойынша міндеттемелерді ... ... ... одан арғы қарым-қатынас байланысты болатындықтан,
есеп айырысу қарым-қатынастарын ... ... ... ... ... және есеп айырысу тәртібін
жақсартуға әкеледі.
Міндеттемелер ... есеп ... ... ... ... ... ... айналымдылығының күшеюіне әкеледі, бұл
кәсіпорынның қаржылық жағдайына жақсы әсер етеді.
Әрбір ұйым үшін өзінің ... ... ... ... ... қоса есептіліктің ықтимал пайдаланушылары – құрылтайшылар,
инвесторлар, ... ... ... ... тарапынан
өздеріне деген сенімді арттырады.
Ал бұндай ... ... үшін ... ... бар, ... оның ... келісімдік қарым-қатынастарының беріктігі осыған байланысты.
Көріп тұрғандай бүгінгі ... ... және ... ... ... ... және олардың аудиті болып табылады, өйткені
қате есептеу мен кезеңдік шығындарды дер ... ... ... ... ... ... көп жағдайларда қаржылық жоғалтуларға және
орнатылған кәсіпорын байланыстардың бұзылуына ... ... ... ... ... ... ... мақсаты кәсіпорындағы
кезеңдік шығындарының есебі мен аудитін, яғни ... ... ... ... мақсатқа қарай келесі тапсырмаларды шешу керек:
- кезеңдік шығындарын есептеу мен есепке алыну дұрыстығын тексеру;
- ... ... ... бойынша есебінің дұрыстығын
тексеру;
- басқадай шығындар есебінің дұрыстығын тексеру;
- кредиторлық берешекті өтеудің тексеру;
- ... ... ... аудиті;
- есептегі кемшіліктерді анықтау және ... жою үшін ... ... зерттеу объектісі «№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік
кәсіпорыны ... ... оның ... ... түрі – заңды және жеке
тұлғаларға қызмет көрсету.
Зерттеудің ақпараттық базасы ретінде ... ... ... ... ... ақпараттық мәліметтері, Қазақстан
Республикасының ... және ... ... ... және ... ... ... нақты мәліметтері және басқа
да көздер пайдаланылды.
Тақырыптың ғылыми зерттелуі. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... авторлардың жұмыстарында көрініс
тапты: Дюсембаев, К.К. Кеулімжаев, М.С. В.К. ... С.С. ... ... Ф.С. ... Ж.С. ... Ф.С. ... Ә.Ә
Әбдіманапов А.А. Галымжанов, К.Т. Тайғашинова және тағы ... ... ... ... Шет ... ТМД, және ... ... зерттеу нәтижесінде шығындар ұғымынның анықтамасын
толықтыру; ... ... ... ... ... есеп регистрлеріне
ұсыныс беру; шығындардың бағалануы мен қайта бағалануын зерттеу ... ... ... ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы. Кәсіпорынның шығындарының
есебі және аудиті жайлы ... ... ... ... ... ұсыну табылады
Дипломдық жұмысты жазу үшін әдістемелік негіздер болды:
- Қазақстан Республикасының “Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік
туралы” Заңы,
- Қазақстан Республикасының нормативтік -құқықтық ... ... ... ... мен бюджетке басқа да міндетті
төлемдер туралы” ... ... ... есеп ... ... ... Типтік шоттар жоспары,
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі - «№ 59 ... ... жазу ... қаржылық талдаудың келесі әдістері қолданылды:
- алдыңғы кезеңмен салыстырғанда бухгалтерлік есептіліктің ... ... және ... ... ... ... көлденең (уақыттық) талдау,
- тұтас баланс немесе оның бөлімдері бойынша қорытынды ... ... ... ... ... ... беретін тігінен
(құрылымдық) талдау,
- негізгі жыл ... ... ... ауытқуларын
есептеуге сүйенетін, тренділік талдау,
- процестерді өлшеуге және тиісті қорытындылар ... ... ... ... ... факторлық талдау – зерттеудің детерминацияланған немесе стохастикалық
тәсілдерінің көмегімен нәтижелік көрсеткішке жеке ... әсер ... ... ... ... ... ... жүргізудің қазіргі жағдайында бухгалтерлік есеп
жүргізуді ұйымдастырудың мақсаты мен ... есеп ... ... пайдаланушылар мен ұйымдарды
басқарушылардың талабын қанағаттандыру үшін бухгалтерлік есеп жүйесі ... ... деп- есеп ... ... ... ... ... кезеңдерін (бастапқы құжаттан бастап, бухгалтерлік қорытынды есепті
тапсыру мен құжаттарды мұрағатқа дейінгі ... ... ... ... ... есеп ... ... жүргізу, есептеу
техникаларын тиімді пайдалануды айтады.Сондай-ақ,бухгалтерлік есепке тән
ережелер мен нұсқауларды, нормативтік заң ... ... ... қажет.
Ұйымдардағы бухгалтерлік есеп жүйесін ... ... ... ... 27 ... 2007 жылғы № 234 «Бухгалтерлік есеп
және қаржылық есептілік туралы» Заңда ... Бұл ... ... есеп ... ... ... ... есеп
жүргізудің тиімді әдістерін қолдану, қорытынды есеп жасап, мұны жариялау
және бухгалтерлік есеп ... анық және ... ... ... ұғым ... [2; 79 ... есеп жүйесін дұрыс ұйымдастыру жөніндегі ... ... ... ... ... есеп объектілерін жүргізу жөніндегі
бағытпен ұштасқан жағдайда бухгалтерлік есеп ... ... ... технологиялық ерекшеліктері мен ... ... ... ... есеп ... ... өз ішінде
ұйымдастырылады. Өнімдер өндірудің ... ... ... есеп ... ұйымдастырудың басты бағыты болып ... ... ... ... ақы ... мен төлеу, өндірілген
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен өндірістік шығындарды ... ... ... ... ... ... түсу, есеп айырысу,
т.б. есеп объектілері бойынша қалыптасады. [3; 79 б]
Есеп үрдісін ... ... ары ... жетілдіру бухгалтерлік қызмет
атқарушылар еңбегін ғылыми және ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізу шығындарын барынша азайтып ... ... ... ... есеп ... мен ... жүргізу
үрдісіне экономика-математикалық әдістері, әртүрлі модельдерді, ... ... ... ... ғылыми тұрғыда ұйымдастырудың
тиімді жолдарын енгізудің рөлі зор.
Бухгалтерлік есеп ақпараттарын қалыптастыру мен жүргізу кезеңдерінде
арнайы қабылданып, экономикалық ... ... ... мен ... ... ... орын алған шаруашылық операциялары түгелімен
үздіксіз жүргізіліп, өзара ... ... ... ... ... ... ... ережелер мен әдістерге ... есеп ... ... тәуелді.
Бастапқы құжаттарға жазылған мәліметтер бастапқы шаруашылық фактілерін
іске асыру жөніндегі қадылданған шешімді көрсетеді. [4; 119 б]
Бухгалтерлік есепке алынатын барлық ... ... ... ... ... ... атпсырылған құжаттардың заңдылығы
тексеріліп, мұндағы мәліметтер мен сандық өлшемдер бағаланып, шашыранды
құжаттар өздерінің ... мен ... ... ... топтастырылады.
Есеп мәліметтерін сапалы дәрежеде топтастыру, жетілдірілген әдістер мен
амалдарды ұтымды қолдану, есеп регистірін ситетикалық және ... ... ... ... ... нәтижелі жұмыстарды дер
кезінде ұйымдастырудың маңызы зор.
Есеп жүйесіндегі мәліметтерді ... бір ... ... және ... ... талабына сай байланыстырып, арнайы
жасалған есеп регистрлеріне түсіріп, бұлардың негізінде қорытынды ... ...... есепті ұйымдастырудың негізгі мақсатына жатады.
Еліміздегі бухгалтерлік есеп жүйесінің халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарттарына сай жүргізілуіне байланысты, ... есеп ... мен ... ... ... есеп ... көпшілігі өзгеріске түсіп, негізгі
құралдар мен күрделі қаржы игеру, жарғылық капитал, ... ... ... ... зиян т.б. есебін жүргізудің әдістемелік жолдары халықаралық
стандарттарға сай ... ... ... ... қорытынды есеп
жасаудың құрамы мен маңызы, ... ... ... ... ... және ... жөніндегі ... ... ... қорытынды есеп ақпараттарын сыртқы пайдаланушылар үшін
мүмкіндік ... [5; 87 ... ... ... есеп ... ... азайып,
комьпютерлік жүйемен атқарылатын болды. Сонымен қатар бухгалтерлік ... ... саны ... ... ... ... қатар
есеп принциптерін қатаң сақтау жөніндегі әдістер мен амалдыр кеңінен
қолденылып келеді.
Мұның ... ... ... іс-тәжірибеден өткен кәсіби
бухгалтерлер атқаратындығын, сондай-ақ бухгалтерлік ... ... ... есеп үйымдастыруды жетілдірудің жолдарын белгілеуді,
бақылау мен тексеруді, талдау мен ... ... ... ... ... ... ... мен жетілдірудің түпкі мақсаты –
қандай да ұғымдар болмасын, бұлардың таза пайдамен жұмыс істеуін ... мен ... ... жөніндегі экономикалық заңдылықтарды сақтау
болып табылады.
Осы жоғарыда қойылған үлкен жәрежедегі бухгалтерлік ... ... ... ... үшін ... ... жұмыстар
атқарылуы керек:
1) Бухгалтерлік есеп қызметін құқықтық тұрғыдан ... мен ... ... ... ... ;
2) Бухгалтерлік есеп пен қорытынды есеп жөніндегі қабылданған бухгалтерлік
есеп стандарттарын жетілдіріп, ... ... ... ... ... ... ... байланысты әдістемелік нұсқаулар
мен ережелер сондай-ақжетілдірілген еспе принциптерін бухгалтерлік есеп
жүргізу тәжірибесінде сақтау;
3) Қаржылық және ... ... есеп ... ... жалпы
бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдірудің әрбір ұйымдарға тән ... ... ... есеп ... ... тиімді бағытын пайымдап, мұның
өзін менеджмент және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық талдау жұмысының
бағытын негіздеу;
5) Есеп пен есептеу жұмыстарын автоматтандыру мен компьютерлік технологияны
кеңінен пайдаланып, ақпараттар ағынын шапшаңдату және ... ... ... ... ... атқарушыларды кәсіби даярлау мен қайта
даярлау, бұлардың кәсіби ... ... ... ... ... ... осы жоғарыда айтылған бухгалтерлік есеп жұмысын ары қарай
жетілдіруге байланысты қойылған талаптардың маңызына тоқталайық.
Елімізде қабылданған және мұның ... іске ... келе ... есеп ... заң ... есеп ... ... бухгалтерлік есеп жүргізудің бағытын, есеп ... ... ... ... негізі болып саналатындығын білген жөн. [6; 116
б]
Кімде-кім болмасын есеп-қисап жұмысымен ... ... есеп ... заңдар мен нормативтік актілерді күнделікті
басшылыққа алып отыруы керек. Сонымен қатар ... ... ... ... жіктелуі, меншіктің түрлері, акцонерлік қоғам
түрлері жөніндегі тиісті заң ... ... ... ... ... ... ... білуі қажет.
Бұл айтылғандарға қосымша: халықаралық қаржылық есеп ... ... ... ... ... мен есеп жүргізудің
бағыттары жөніндегі жинақталған құжат ... ... ... ... есеп ... ... талаптар, оның маңызы мен мәні,
қажетті тауарлар мен есеп стандарттарына тән сееп ... ... ... ... ... сәйкес жүргізіледі.
Бухгалтерлік есепке тән нұсқаулар мен ережелер бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... мен нұсқаулар ұсыныс ретінде қабылданып, есеп ... ... ... ... ... шаруашылық қызметтер мен технологиялық
ерекшеліктерге сай, ұйымдар ... тән және ... ... ... есеп
саясатын қабыллдайтындығына байланысты ішкі ережелер мен ... ... ... ... ... ұйымдардың есеп саясаты
бухгалтерлік есеп жүргізу жолдарын ... ... ... ... ... есте ... жөн.
Ішкі ережелер-нұсқаулар жекелеген шаруашылық операцияларына тікелей
байланысты болады.
Нарықтық қатынастар жүйесінің ... мен ... ... ... ... есеп көрсеткіштері шектеулі түрде жариялана
бастады. Мұндай ... ... есеп ... ... тұрғыдан
қараған кезде ескерген жөн. Нарықтық қатынастар заңдылығына тән әрбір өнім
өндіріп, ... ... ... базарлы сауданың жеңімпазы болғысы
келетіні рас.
Сондықтан ұйымдар тұрақты сатып алушыларды іздеп, ... ... ... мен беделі және атағын зерттейді. Осыған орай әрбір
тауар өндірушілер өз ... және ... ... ... мен ... ... сату ... қаржылық тиімділігін мақсат тұтады. Сапалы
тауарлар өндірудің, бұларды саудағы салудың тиімді ... табу ... ... шешімдер қабылдау тұрғысында бухгалтерлік
ақпараттар мен маркетингтік зерттулер арасында тығыз байланыс орнауы ... есеп ... ... ... ... негізінде нәтижелі
талдау жұмысын ұйвысмдастыру, экономикалық шешім қабылдау бухгалтерлік
есептің соңғы ... ... ... ... ... ... зор. Сондықтан
ұйымдар осы заманғы өлшеу мен есеп ... ... ... және
оларды механикаландыру мен автоматтандыру құралдарын кеңінен пайдаланып,
интернеттік жүйеге енуді мақсат тұтуы керек. Осы ... іске ... ... ... ... есеп мәліметтерін автоматтандыру мен
өңдеу жөнінде арнайы бағдарлама жасау қажеттігі туындайды. [6; 84 б]
Бухгалтерлік есеп ... ... ... аса жоғары деңгейде
болуы, бұлардың ұйымдастырушылық қабілетінің ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту үшін аянбай еңбек етуі-
нарықтық ... ... ... ... жатады.
Ұйымдарда тағайындалған бухгалтерлер өздеріне тапсырылған міндетті
жұмыстар атқарып, есеп объектілеріне тән ... ... ... ... қойылған тәртіпке сай қорытынды есеп жасап, мұның
өзін тиісті органдарға тапсырады. ... есеп ... ... ұйым ... ... болады. [7; 98 б]
Ұйым басшысы есеп жұмысының дұрыс жүргізілуін, барлық бөлімшелер ... есеп ... ... ... ... ... жасаушы
жауапты тұлғаларға жақсы жағдай туғызуы керек.
Бухгалтерлік ... ... ... бухгалтериясында іске
асырылады.Ұйымның бас бухгалтеріне өз ... және ... есеп ... ... ... ... қаржы ресустарын
қалыптастыру, экономикалық және қаржылық талдауды өз ... ... ... үшін ... енгізу т.б. экономикалық-қаржылық
мәселелерді ұйымдастыру ... ... ... өрісі немесе ұйымның бухгалтерлік
аппараты өндірістік бөлімшелер,цехтар мен басқармалар және есеп беруге
міндатті адамдармен тығыз ... ... ... ... экономикалық
қатынастар бағытын жетілдіру мақсатына сай ұйымның бухгалтериясында қызмет
атқарушы бухгалтерлер сыртқы ... ... ... ... ... ... ... да ұйымдар, салық органы ... ... ... ... мен ... ... құруы қажет. [8;
135 б]
Барлық бөлімшелерден, жауапты адамдардан, сыртқы тұлғалардан т.б.
түскен құжаттар, ... ... ... ... және ... материлдар ұйымның бухгалтериясында өңделіп, белгілі нысандарға
сай ... ... ... ... жүйе ... ... ... жасалған ақпарат көрсеткіштерін терең талдау, жүйелі
түрде ... , ... ... баға беру, орын алған ... ... ... ұйымның қаржылық жағдайы мен шаруашылық қызметі
жөнінде арнайы шешімдер қабылданады.
Бухгалтерлік есеп аппаратының айрықша ... ... ...... мен ... ... орындау болып табылады.
Бухгалтерия аппараты орындайтын тексеру ... ... ... ... ... болып үшке бөлінеді.
Алдан-ала тексеру деп- мүмкін болатын шаруашылық ... ... ... ... ... ... тексеру жұмысы
ақша қаражаттарын кіріске алып, бұларды ... ... ... ... қорытынды нәтижесі, несие алу мен жұмсау,
т.б. шаруашылық операцияларының барлығы да ұйым ... және ... ... қолы мен ... ... ... ... бас
бухгалтері немесе басқада ... бар ... ... бастапқы
құжаттарға жазылған мәліметтердің заңдылығы мен ... ... ала ... ... міндетті. [17; 98 б]
Ағымдағы тексеру деп – шаруашылық операциялары орындалған сәтте немесе
оның артынан іле – шала ... ... ... ... ... ... ... заңдылық пен тиімділік
жағынан тексеріліп, мұндағы қолданылған арифметикалық есептеулер ... ... ... қолданылғандығы қадағаланады. Құжаттар ағымдағы
тексеруден өткен соң, ондағы мәліметтер бухгалтерлік есеп регистрларына
жинақталып ... ... деп – ... ... ... сәтінен
бастап белгілі бір уақыт өткеннен кейінгі жүргізілетін тексеруді ... ... ... кезеңге сай жүргізледі. Тексерудің бұл түрі ұйымның
және осы ұйым құрамындағы бөлімшелер мен қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... ... есеп объектілері бойынша орын
алған шаруашылық операцияларының маңызын он күндік, ... ... ... ... да ... есеп пен ... жұмысын осы ұйым құрамында құрылған
бухгалтерия, мұндағы бухгалтерлер атқарады. Бухгалтерия аппараты ... ... ... ... атқаратын жұмыстарының көлеміне қарай
міндетті қызметтератқарушы бухгалтерлер тағайындалады. ... ... ... үшін ... ... ... бөлімдерді дұрыс
қарап, есеп қызметкерлерін, бұлердың білімі мен ... ... ... ... ... ... есеп түріне ... ... ... ... деп - ... ... болатын ұйымдық
тұрғыдағы бөлімдер мен құрылған топтарды, бұлардың құрамы мен ... ... ... ... ... кәсіби міндеттерін айтады. Яғни
бухгалтерлік аппарат құрылымы жекелеген бөлімдер мен еңбектің бөлінуіне,
бухгалтерияда қызмет ... ... ... білімі мен тәжірибесіне
қарай қалыптасады. [10; 98 ... ... мен ... ... ... ... сай есеп
жүргізу еңбегі кәсіби түрде белгіленеді. ... ... ... ... ... бір ... ... жанама
өндіріс шығындары есебін жүргізу бухгалтерияның басқа бөліміне тарсырылуы
мүмкін. Яғни бір циклға тән есеп ... ... ... ... бір ... бір бөлім орындайды. Сонымен қатар, есеп жұмысын ... ... ... ... әрбір бухгалтер бір ... ... ... ... жүргізеді. Мысалға, еңбекке ақы
төлеу жөніндегі есеп жүргізу үшін бір ... (топ) ... ... ... ... қабылдап, мұның дұрыстығын тексерсе, екінші
бухгалтер осы құжаттарға сай ... ақы ... оның ... ... үшінші бухгалтер есеп регистрларын жасап, шоттарды корресподенциялайды.
Бухгалтериядағы ... ... пен ... ... ... ... қызмет көрсету көлеміне байланысты болады. Бухгалтерлік
аппарат құрылымы мен ... ... ... ... ... адамдар саны
мен техналогиялық ерекшеліктер, атқарылатын жұмыстардың ... ... де ... . [11; 68 ... ... ... құрылымдарда бухгалтерлік аппарат құрылымы
қарапайым және жеңіл жолдармен қалыптасады. Мұндай құрылымдарда ... есеп ... ... ... ... ... есеп объектілері мен жүргізілетін шоттарды бөліп беру мен
тапсыру арқылыда ... ... ... ... және орта ... есеп ... едәуір
күрделі жағдайда қамтамасыз ету үшін құрылады. Ұйым қызметін көлемділігі
мен есеп объектілері ... ... ... ... жекелеген
бөлімдер құру арқылы қалыптастырған жөн.Бухгалтерия құрамында арнайы
бөлімдер құру ісі есеп ... ... ... ... Ұйым бухгалтериясында жүргізілетін есеп жұмыстарының күрделілігі
мен ... ... ... ... мен ... құру ісі де ... ... мен секторлар: еңбекақы төлеу, материялдық ресурстар,
өндірістік шығындар, дайын өнімдар мен бұларды ... есеп ... ... ... жүргізу үшін құрылады. Сонымен қатар
есеп ақпараттарын жинақтаушы және қорытынды есеп жасау ... ... да ... қалыптасқан және көптеген ірі ұйымдарда қазіргі кезеңде
құрылып, ... ... ... ... ... ... ... төлеу бөлімі (есеп айырысу еңбек уақытының есебін, ... ... ... ... ... ведомосі, осы жүйедегі
операциялар) еңбекақыға байланысты есеп-қисап жұмысының ... ... ... ... ... байланысты тиісті қорытындылау мен
тексеру жұмыстарын ... ... ... ... ... байланысты талдау жұмыстарын да ұйымдастырады.
1-Сурет Бухгалтерия құрылымы
Материалдық ресурстар есебін ... ... ... ... ... құралдар мен материалды емес активтер, салынған
күрделі қаржы қозғалысын, ... тән есеп ... ... ... ... түгендеу мен талдау жұмыстарын тиянақты орындауға
міндетті. Сонымен қатар халықаралық ... есеп ... ... ... ... ... принципті сақтауға міндетті.
Өндірістік бөлім-өндіріс шығындары есебін, өндірілген ... ... ... және ... ... ... мен ... жүргізу,
аяқталмаған өндірістің есебі мен түгендеуге тән есеп жұмысын жүргізеді. Бұл
бөлім ... есеп ... ... ... мен ... құн ... сақтауы
керек.
Дайын өнімдер бөлімі-өндірілген дайын өнімдер есебін, қолда бар дайын
өнімдер қөзғалысын, өнімдерді жөнелту мен ... ... ... мен жасалған
келісім шарттың, сондай-ақ есептесу принципін, қоюшы-мердігерлер мен есеп
айырысуды қатаң түрде бақылай отырып, осы ... ... ... ... ... міндетті.
Егер ұйым бойынша банктер мен есеп ... ... есеп ... ... есеп ... төлеу декларацияларын толтыру,
сондай-ақ ақша қаражаттары жөніндегі операциялар көп көлемде ... ұйым ... ... ... ... ... ... бөлімге қаржы
қызметін ұйымдастыру жоғарыда тарсырылуы мүмкін. Қаржы қызметінің жұмысын
бұл бөлімге тапсыру, осы ұйым ... ... ... ұйымдаспаған жағдайда
орындалады.
Меншікті капитал, қорлар мен қаржы қорытындысының есебі, ... ... ... қатынастар, ішкі шаруашылық қатынастар ... ... ... жөніндегі мәліметтердің есебі, ұйым
ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... есеп жөніндегі барлық ... мен ... ... ... пен қорытында есеп жасау, ... ... ... ... үйлестіру, ұйымдағы барлық есеп-
қисап жұмысын ұйымдастыру, қажет болған жағдайда ... ... ... ішкі ... ... ... есеп саясатын жасау
жинақтаушы бөлімнің міндетіне жүктеледі. [13; 115 ... ... ... ... ... ... осылайша
құрылып, ешқандай өзгеріссіз қалыптасуы мүмкін емес. Бухгалтерия ... ... мен ... және ... ... ... ... мен ұйымдастырудың ұйымдық түріне, халықаралық
экономикалық қатынастарға байланысты ... ... ... ... үлгі ... ұсынылып отыр. Ұйым бухгалтериясы қызметін жетілдіріп
отыру, осындағы мамандар мен ... есеп ... ... ... ... әр жылдары атқаратын шаруашылық қызметінің ерекшеліктеріне
сай ... ... ... ... ... мүмкін.
Мысалға, егер осы ұйымға көп көлемде инвестициялық ... ... ... көп ... ұзақ ... қаржы игеретін жағдайда болса, онда
бухгалтерия құрамында ... ... ... ... Бұл ... ... салуға, мұны қаржыландыруға, жұмсалған шығыстар есебіне ... ... ... есеп жұргізуге міндетті. Сонымен қатар
аса ірі компаниялар мен ... ... ... ... ... тұрғын
халықты әлеуметтік жағынан қамтамасыз етуге өз міндетіне алған жағдайда
ұйым бухгалтериясының ... ... ... ... ... үй және ... шаруашылық) құрылады. Ірі
ұйымдар мен бірлестіктердің ... ... ... ... ... және ... есеп жұмысын барынша автоматтандыруға,
сондай-ақ интернет жүйесін кеңнен пайдалануға, ірі-ірі халықаралық биржалар
жөніндегі ... алу ... ... ақпараттарды компьютерлік
жүйемен өңдеу жөніндегі бөлім құрылуы да мүмкін.
1.2 Кәсіпорындағы шығындар құрылымын ұйымдастыру мен
басқарудың мәні және жіктелімі
Шығындар ... ... ... ... ... ... бір
кезеңдегі қорлардың ақшалай көлемін көрсетеді. Сонымен қатар, экономикалық
категория ретінде кәсіпорынның, ... жеке ... ... да ... ... ... ақша түрінде берілген шығындарын, 
айналымын және өнімнің өтімін көрсетеді.
Қазіргі танда шығындарды басқару өз ... ... ... қызметін, оның стратегиясы мен тактикасын басқарудың ... ... ... ... ... Осы жүйенің негізгі бағыты —
бұл жедел және болжалды басқарушылық шешім қабылдау үшін ... Егер ... ... ... ... ... ... міндеттері туралы пікірлерін жалпылап алатын болсақ, онда оларды
төмендегідей көрсетуге болады.
Шығындарды басқару — бұл ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды үнемдеу және олардан
болатын пайданы максимизациялау. Ол тек қана ... ... ... ... ... ... ... басқару арқылы кәсіпорын жоғары эконоиткалық нәтижелерге ... ... ... ... ... ... ... табылады. Шығындарды басқару объектісі болып ұйымның өзіндік
шығындары, олардың құрылу және азаю ... ... Ал ... ... ... ... бөлімшелері, басшылар және ұйым мамандары, ... ... ... ... шарттарға байланысты шығындарды басқару жүйесін құрудың
негізгі мақсаты — ең тиімді ... баға ... ... ... ... ... бір ... түрі мен қызмет үшін төлеуге келісуі қажет.
Пайданы максималдау арқылы қаржылық ... қол ... ... ... ... ... факторлық желісі түпкілікті
зерттеледі: шығындар — өндіріс көлемі — ... ... ... ... кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру;
-   шығындарды басқарудың негізгі функциялары арқылы анықтау;
-   шығындарды жекелеген құрылымдық бөлімшелері бойынша есептеу;
-   өнімнің (жұмыс, қызмет) бір ... ... ... есептеу —
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау;
-   шаруашылық шешімдер қабылдау барысында ... ... ... базаны дайындау;
-   бақылаудың және шығындардың өзгеруінің техникалық тәсілдері ... ... ... ... ... ... және өндіріс
процесінің барлық кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... әдісін таңдау;
-   өндіріс процесін, ... және баға ... ... ... ... өнім ... мен өндіріс
көлемін болжауды  жетілдіру бойынша басқарушылық шешімдерін қабылдау
мақсатында ... ... ... ... ... аталған міндеттерінің барлығы кешенді
шешілуі қажет, тек осындай қадам кәсіпорын жұмысының жылдам ... ... ... және ... ... ... функциялары:
-   өндіріс шығындарын болжау, жоспарлау, нормалау және ... ... ... ... ... пен ... салымдарына
деген шектелген (ұзақ мерзімді) шығындарды жоспарлау және ... ... әр ... ... ... өнімдері мен
бөлімшелері бойынша,  көрсеткіш динамикасы, шығындар ... мен ... ... ... және ... ... бір шаруашылық қызметті басқаруда қолдану үшін, ... мен ... ... үшін ішкі сандық және сапалық ақпаратты
қалыптастыру;
-   кәсіпорынның өндіріс процесінің барлық кезеңдері мен ... ... ... ... ... ... басқарудың негізгі функциялары болжау және жоспарлау,
есептеу, ... ... ... және ... ... ... ... табылады.  Шығындарды талдауды жүйелі түрде жүргіземіз,
яғни ұйымды жекелеген элементтерден тұратын бірлескен ... ... ... ... ... бірлескен бөлік
ретінде  шығындарды басқару жүйесін жүзеге асырады.
Егер шығындарды басқарудағы институционалды ... ... ... онда мынындай негізгі сауал туындайды: шаруашылық жүргізуші
субъектінің ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... құру қажет пе немесе шығындарды басқару
саласында  осы уақытқа дейін қалыптасқан ... ... ... ... пе. ... ... ... шығындарды басқару процесін
қарастыруға болады.
Шығындарды бақару жүйесінің ... ... ... ... ... (бұл шығындардың деңгейі, құрамы мен құрылымы) ... ... ... ... ... ... ... анықтау үшін қажетті шараларды жүзеге асыру) табылады.
Шығындарды басқару жүйесін ұйымдастыру кәсіпорынның
қаржылық-шаруашылық қызметін ұйымдастыру мен оны ... ... ... ... ... қолдануды талап етеді.  Процестік тәсілдің мәні
кәсіпорынның барлық қаржылық-шаруашылық қызметін екі ... ... ... ... және ... ... ... өнімді немесе қызметті ұсынумен, оны сатумен
және тұтынушыға жеткізумен байланысты. Олар өзіне келесі
бизнес-функцияларды ... ... пен ... да ... ... қамтамассыз ету, өнімнің әр түрін өндіру, өнімнің өтімі мен
маркетингі, кепілдік және сатылымнан ... ... ... ...... ... маңызды элементі бола отырып,
негізді жоспарлануы үшін ақпараттарды дайындайды.
Шығындарды басқару жүйесінде талдау ... ... ... ... бір ... оның басы ... табылады. Шығындар жалпы кәсіпорын
бойынша және де, сонымен ... ... ... ... ... мен ... ... қызмет түрлері, өнім (жұмыс,
қызмет) бірліктері, өндіріс процесі кезеңдері мен ... ... ... ... талдауға түседі.
Шығындар бюджеті өндірістік, қызмет көрсетуші және        функционалды-
басқарушылық бөлімшелері бойынша есептелініп, ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің барлық бюджеті мен
жекелеген ... ... ... Кәсіпорында шығындарды талдаудың
мазмұны арқылы көруге ... 65 ... ... ... түрі ... ... талдау өзіне
негізгі жұмыстарды орындауды қосады:
1) өндіріске деген шығындардың ... ... мен ... ... өнімнің өтімін талдау. Талдау өндіріске деген
шығындарды зерттеу және ... ... ... ... ... түрі
бойынша өнімді (жұмыс, қызмет) ұсынуды болжайды.
Талдау ... ... ... ... ... нақты
шығындардың үлес салмағын өткен кезеңнің аналогиялық ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Бұндай
тәсіл шығындар құрылымындағы өзгерістерді анықтауға ... ... ... қор ... еңбекақы
сыйымдылығының және еңбек сыйымдылығының өзгерісін анықтауға көмектеседі.
Жекелеп қарастыратын өнім (жұмыс, қызмет) өтімі мен ... ... ... ... ... шығын үлесінің өзгеруін
талдау кезінде жекелеген ұйымдардың қызметтеріне кеткен
төлемдердің шығындарын ұлғайтуды және олардың өсу себептерін ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту кезінде
материалдық шығындардың үлес салмағын азайту өнім құрамындағы құрылымдық
жылжумен ... ... ... амортизация үлесінің өзгерісі өндірістің қор
сыйымдылығының динамикасы мен жұмыскерлердің еңбек қорымен ... ... ... ... есептеудің жаңа тәсіліне ауысуын
көрсетеді. Амортизацияға деген шығын үлесін азайту негізгі ... ... ... массалық тозуын куәландырады, ал осы шығындар
үлесінің артуы ... жаңа ... ... және ... байланысты болуы мүмкін.
Экономикалық элементтері бойынша кәсіпорынның жалпы шығындарын талдау
шығындар сомасының элементтері мен ... ... ... ... ... ашу ... калькуляциялау баптары бойынша дайын өнімнің (жұмыс, қызмет) ... ... Оның ... ... ... кәсіпорынның (немесе өндірістік
бөлімшелердің ) дайын ... ... құны мен ... ... ... табылады. Ол алдыңғы кезеңмен немесе жоспармен салыстырғанда қандай
баптар бойынша үнемдеуге қол жеткенін,
ал қандай баптар ... ... ... ... көмектеседі.
Басты назар ең көп өзгерістер мен шығын шыққан бапқа ... ... ... бойынша шығындардың өзгеру себептерінің бірі
өнім (жұмыс, қызмет) көлемін ұлғайту (немесе ... және оның ... ... ... Тура материал шығындарының өзгеру себептері болып
шығындар нормасының өзгеруімен материалға, жанармайға,
жартылай ... ... ... ... мен ... ... қызметтерінің өзгеруі табылады.
«Негізгі өндірістік ... ... ... бабы бойынша
шығындардың өзгеру себептері өнімнің еңбек сыйымдылығының өзгерісі ... ... ... ... ... ... ... тура
шығындары мен тура материалдық шығындардың өзгерісіне өзара әрекет еруші
факторлардың әсері өнім бірлігі мен жеке ... ... ... ... ... ... (жалпы өндірістік және жалпы шаруашылық) өзгерісін
талдау кезінде олардың есепті жыл ... ... ... ... туындаған жоғалтулар ұлғайған кезде олардың себептері
талданып, сонымен қатар осы шығындардың ... ... мен ... ... ... ... да өндірістік шығындарды
талдау олардың құрамының түрлері мен есепті жылдағы олардың өзгерісінің
себептері өткен жылмен салыстыра ... ... ... қызмет түрі бойынша шығындарына талдау жүргізу
кезінде есепті кезеңнің нақты ... ... ... кезеңмен немесе
белгіленген жоспармен салыстыру арқылы  құралы мен құрылымы
бойынша ... ... ... мен ... анықтау, шығынның өсуі
немесе азаюын шарттастыратын факторларды белгілеу, оларды азайтудың мүмкін
болатын қорларын анықтау ... ... ... ... ... және қызметтің өзіндік
құнын талдау үлкен мағынаға ие. Ол берілген ... ... ... оның ... ... жоспардың орындалуына, оның
өсуіне факторлардың ... ... ... құнды төмендету
мүмкіндіктерін қолдану бойынша кәсіпорын жұмысына баға беру мен қорларды
белгілеуге ... құн ... мен ... ... ... , сонымен қатар,
қорларды тиімді қолдану мен интенсификацияның ... ... ... табылады. Өзіндік құнды талдаудың міндеттері:
-   өнімнің (жұмыс, ... ... құны ... ... шиеленістігі
мен негізделуін бағалау;
-   өзіндік құн бойынша талдаудың орындалу деңгейі мен динамикасын
белгілеу;
-   өзіндік құн ... ... әсет ... факторлар мен
олар бойынша жоспардың орындалуын анықтау, жоспарлы шығындардан нақты
шығындардың ... ... мен ... ... ... ... төмендету резервтерін анықтау;
-   шығын мен түсімнің оптималды арақатынасын анықтау мен ... ... және ... ... ... талдау үшін ақпараттық база
болып есеп мәліметтері, ... ... ... және ... ... және қосымша өндіріс бойынша шығындардың
синтетикалық және аналитикалық есебі ... ... ... ... және ... ... ендігі кезекте шығындардың басқарудың шетелдік ... ... ... ... ... және ... ... қаржылық нәтиже –пайда немесе шығын- есепті кезең аралығында банк
алған шығыстар мен табыстарды салыстыру ... ... ... және сәйкестіліктің негізгі халықаралық принциптерін
негізге ала отырып танылады.Әдетте есепті ... ... ... барлық баптары шығынды анықтауға қолданылады.Осылармен бірге
шығынды анықтауға төтенше баптар және есепті ... ... ... екі ... бар:маңызды қателерді түзету және
есептеу саясатындағы өзгерістер нәтижелері.
Іс жүзінде есепті кезеңдегі шығынды анықтауда қолданылатын барлық шығыс
баптары ... ... ... ... ... тек ... ғана ... қызмет немесе операция төтенше баптың пайда
болуына әкеледі.
Төтенше баптар - кәсіпорынның күнделікті қызметінен ... ... ... ... ... ... асуы нәтижесінде пайда
болатын ... олар жиі және ылғи да ... ... ... ... ... ... төтенше баптардың пайда
болатынына негіз болатын жағдайлары активтердің экспроприациясы немесе жер
сілкінісі,басқа да дүлей апаттар.
Төтенше ... ... ... ... ашу шығындар есебі құрамында
немесе қаржылық есеп ескертулерінде ... ... ... ... ... операциялар нәтижелері әдетте күнделікті қызметтен түсетін
шығынға енгізіледі. Алайда кейбір жағдайларда үзу ... ... ... емес ... ... асыру нәтижесінде пайда болса және
олардың үнемі қайталанып отырылуы қарастырылмаса, үзу нәтижесінде ... ... ... баптар ретінде қарастырылады.
Экономикалық қызметке тән белгісіздік салдарынан қаржылық есептің
бірнеше баптары нақты өлшене алмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... үдерісі
жүргізіледі.Мысалы,үмітсіз қарыздар,материалдық ... ... ету ... немесе амортизацияланатын активтердің
экономикалық пайдасын ... ... ... ... ... ... бағаларды пайдалану қаржылық есептерді құрудың маңызды бөлігі
болып табылады және олардың нақтылығының дәрежесін төмендетпейді.
Әр ... ... ... ... ... ... ... бағалардағы өзгерістердің бұрын кәдуілігі кәсіпкерліктен
түскен шығындар есебіне қосылған бағаларға әсері шығын құрамына енгізіледі.
Қаржылық ... ... ... қате ... ... нәтижесінде, есеп саясатын қолдануда,фактілерді ... ... алу ... ... ... ... ішіндегі кезекті кезеңдегі әдетте ағымдағы жылдағы
шығындарды анықтауға негізделеді.
Болашақ кезеңдерге қатысты маңызды қатенің ... ... ... ... ... ... ... түзету жолымен жүргізіледі.
Кезекті кезеңнің салыстырмалы мәліметтерін қоса есептегендегі қаржылық
есеп беруде маңызы зор ... сол қате ... ... ... етіп ... әр ... есепті кезеңге жататын
түзету сомасы оның шығынын қамтиды.Ұсынылған кезеңдердің ең алғашқысының
бөлінбеген пайдасының алғашқы сальдосы қаржылық есеп ... ... ... кезеңнің алдындағы кезеңге жататын түзету
сомаларына ... ... ... ... баяндау сияқты
кезекті кезеңдерге көрсетілген кез келген басқа мәліметтер де басылымдарға
қайта шығарылады.
Кәсіпорын активтерін жіктейді және ... ... ... ... ... ... ... сәйкес қажетті мәжбүрлі
шығындарды анықтайды. Мәжбүрлі шығындарды құру шығыс ретінде танылады.
Егер шығынға қосылған соманы ... ... ... ... пайда болса, онда олар басында мойындалған ... ... ... ... ... ... сомасын қайтару
осы есептен шығару жүзеге асырылған баптардың орнын толтырады.
Пайданы макрореттеу оны ... үшін ... ... және ... мен таза ... қатысты болып келеді. Сонымен қатар жиынтық
сомаларына толығымен ... ... және ... қатар өсіп отыратын
міндетті төлемдер түрі бар. Яғни табыс өскен жағдайда, осы үрдіспен ... ... ... ... да ... ... жарнамаға,
амортизацияға, резервтерге, негізгі құралдарды, техниканы және құрал-
жабдықтарды сатып алу ... ... тыс көп ... таза табысты
азайтады.
Шығыстар және шығындар ... ... ... ... ... нәтижелері жйында есеп беру ... ... ... ... шоттар деп атайды, себебі, ... ... ... үшін ғана ... қолданылады. Әдетте бір жыл болып
келетін әр есепті ... ... ... ... ... кезеңге
ауыстырылады немесе жабылады. Бөлінбеген табыс туралы есеп берудегі ... ... ... ... ... ... ... асады;олар-әдетте
екі мақсатқа қызмет етеді:таза табысты немесе ... ... ... есепті кезеңді бастау үшін әр уақытша ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді
уақытша жинақтау қызметтерін атқаруға дайын ... ... ... ... ... ... ... тұрақты шоттар деп
атайды.Демек,бір ... ... ақша ... ... ... ... ... де осы шоттың ақырғы сальдосы болуы шарт.Тұрақты ... ... тек ... ... ... ... ... болмаған жағдайда (немесе толығымен амортизацияланған)
орын алады.Баланстың әр шоты ... жыл ... ... Бас ... ... ... қалдығы ретінде аударылып жазылады.
Шотты жабу- оның қалдығын келесі шотта өткізбе жолымен ауыстырып жазуды
білдіреді.Мысалға,кредиттік сальдосы бар шот (табыс шоты ... ... ... және осы ... ... жазылатын сомаға
кредиттеліп жазылады.Жабылу үдерісінде кредиттік сальдо ... ... ... ал ... ... бойынша аударылады.Жабылатын
өткізбелерге есепті кезеңнің ... күні ... ... пішімінде кірістіріледі және ... Бас ... ... жабу ... арнайы «Салыққа дейінгі табыс»
деп аталатын 4999 ... шоты ... ... ... ... ... ... шоттары – шығыстар және ... ... ... ... ... дебеті бойынша қорытынды сомалардың
арасындағы ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жабылу үдерісі аяқталғаннан кейін қаржылық-шаруашылық қызмет ... ... ... ... ... ... ие ... кейін олар
жаңа есепті кезеңде шығыстарды бейнелеуге дайын болады.Баланстың ... ... ... ... ... ... ... ақырғы
қалдық болады. Дебет бойынша шығыстардың баланстық шоттары жабылған кездегі
шығыстарының сомалары және «Бөлінбеген таза ... ... ... ... ... ... сомалар жүргізіледі.
5510 шоттың дебеті бойынша қалдық өз алдына шығыстардың табыстардан
асып кетуі нәтижесінде алынған шығынды көрсетеді, кері ... 5519 ... ... ... ... ... жағдайда келесі корреспонденция құрастырылады:
Дт 5610 «Бөлінбеген таза кіріс(өтелмеген шығындар)»
Кт 5510 «Салыққа дейінгі кірістер».
Алынған қаржылық нәтиже дивидендтерді ... ... ... ... ... ... яғни қызметті кеңейтуге
қолданылуы мүмкін.[15;87]
Шығыс - есепті ... ... ... ... ... ... немесе пайдалануы түріндегі азаюына әкелетін ... ... ... ... ... ... ... арасында бөлетіндерінен
басқасы. Нәтижелі шоттарды құру тәсілін,табыстар мен ... ... алу және ... ... ... Республикасының
Ұлттық банкі анықтайды және қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары
талаптарына сәйкес банкті басқару және оған ... салу үшін ... ... ... қажет.Бухгалтерлік есептің жалпы қағидалары тануды
субъектінің қаржылық есебіне бап ... ... ... ... ... соманың есепті қорытынды көрсеткіштерінде көрініс табуынан ... ... ... ... ... бап ... үшін ... негізге және іске қосылған сомаға саналы
бағалау жүргізу мүмкіндігіне ие;
- ... ... ... ... ... үшін ... қалуы мүмкін ықтималдық кездеседі.Шығыс немесе шығындар алдында
мойындалған актив болашақтағы экономикалық пайданы ... ... ... тану ... ... ... болуы мүмкін:
- өткізгенге дейін;
- өткізу кезінде;
- өткізгеннен кейін;
Табыстар мен шығыстар ... ... ашып ... алып ... ... қамтиды:
• тауарлы-материалдық қорлар құнының өткізудің таза құнына ... мен ... ... ... құнына дейін
төмендеуі,сонымен қатар осындай төмендеуді қайта реверсиялау;
• қызмет құрылымының өзгеруі және құрылымының ... ... ... кез ... ... ... ... мүлік және құрал баптарының істен шығуы;
• ұзақ мерзімді инвестициялардың істен шығуы;
• үзілген операциялар;
• сот үрдістерін ... ... ... ... ... да жағдайлары.
Әрбір үзілген операция үшін келесідей ашылулар жүргізіледі:
- үзілген операция сипаттамасы;
- есепке алу мақсатында операциялардың нақты үзілу күні;
- үзу ... ... бас ... ... үзуден түскен табыс немесе шығын және оларды өлшеу ... ... ... әр ... ... ... ... сәйкес сомалармен түсетін
түсім,табыс немесе шығын.
Экономикалық шығындарды табыс алу үрдісінде қызметтерін және өнімдерін
пайдалану және тұтыну ... ... ... тек банк ... ... ... ... үрдісінде қолданылған кезде пайда
болады.Шығыстардың бухгалтерлік есеп шоттарында және ... ... ... ... не ... мерзімінен бұрын
орындалады.Есепті кезең қабылданған ... ... ... ... ... құны төмендеуі орын
алғанда немесе болашақта бұларды пайдалану есебінен құн есімі ұсынылмаған
жағдайда ... ... ... ... түсуіне негізделген табыс
тұжырымдамасы шығыс шегу кезеңіне уақыты ... ... ... ... ... ... қағидасы бойынша себеп-
салдарлық ... ... ... ... ... ... мен ... арасында негізделген байланыс бекітілген жағдайда
орын алады.Ақша айналысы ... ... ... және негізгі
шаруашылық қызметімен байланысты банк ... ... екі ... операциялық және әр түрлі шығындар және басқару аппаратының
шығындары.
Операциялық және ... ... ... ең ... үлес ... ... ... және талап етуге дейінгі салымдар бойынша
есептелінген және төленген пайыздар алады.
Басқару аппаратына кететін шығындар ... ... ... ... ... қоса ... және әлеуметтік
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... алулары шығыс және табыс болып танылмайды.
Таза пайда ... мен ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысының шешімі бойынша үлестірілуге жатады.
Шығындардың маңызды үлесін есеп ... және ... мен ... ... ... ... пайыздар құрайды.
Салық салу мақсаты үшін нормаға келтірілген шығыстардың(өкілдік,
қызметіне байланысты ... ... ... келісім бойынша қызметкерлерді оқыту ... ... ... ... табысқа жатқызылады немесе арнайы қорлар арқылы
жабылады.Жылуға, жарыққа-өрттен қорғау және ... ... ... ... ... ... «№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік кәсіпорынының
шығындар есебінің жағдайы
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру-экономикалық сипаттамасы
Астана қаласы Білім басқармасының «№ 59 ... ... ... әрі - мемлекеттік мекеме) ұйымдастырушылық-құқықтық
нысандағы, білім беру қызметін жүзеге асыру үшін құрылған ... ... ие, ... емес үйым болып табылады.
Мемлекеттік мекеме «Астана қаласы Білім департаментінің «№ 59 орта
мектеп» мемлекеттік мекемесін қүру туралы» 2007 жылғы 11 қыркүйектегі
№ 22-780к ... ... ... ... ... ... мекеменің қүрылтайшысы мемлекеттік мекемені құру
туралы шешім қабылдайтын, сондай-ақ оған қатысты мемлекеттік меншік
құқығы субъектнвті қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... мекеменің мемлекеттік басқару органы «Астана қаласының
Білім баскармасы» мемлекеттік мекемесі болып табылады.
Мемлекеттік мекеме өз қызметінде Қазақстан Республикасының
Конституциясын, Қазақстан Республикасының зандарын, Қазақстан
Республикасының ... да ... ... және осы
Жарғыны басшылыкка алады.
Мемлекеттік мекеменің толық атауы: Астана қаласы Білім басқармасының «№ 59
мектеп-лицей» мемлекеттік мекемесі.
Мемлекеттік мекеменің ... ... ... ... Астана қаласы «Алматы» ауданы, Сауран көшесі, 5/1.
Мемлекеттік мекеменің заңды мәртебесі
Мемлекеттік мекеме мемлекеттік тіркеуден өткен ... ... ... ... ие ... ... ... балансы, заңнамаларға сәйкес Қазақстан
Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық ... ... ... ... ... ... бланктері, мөрі, мөртаңбасы
бар.
Мемлекеттік мекеме басқа бір заңды тұлға және оның ... ... ... өз ... ... өз ... ... береді.
Мемлекеттік мекемеге тиісті ағымдағы қаржылық жылға ... ... ... ... ... қабылдауға рұқсат
берілмейді.
Мемлекеттік мекеме жасайтын азаматтық-құқықтық мәмілелер, Қазақстан
Республикасы Үкіметі ... ... ... ... ... бойынша мемлекеттік мекеменің жауапкершілігі
заңнамаларға сәйкес мекемені үстауға бекітілген қаржылық жоспар негізінде
жүргізіледі.
Мемлекеттік мекеме қызметінің мақсаттары:
1) ... ... іске ... ... беру ... ... ... жасау;
2) өзгермелі элеуметтік қоғам жағдайына бейімделе алатын, жан-жақты
дамыған шығармашыл түлганың дамуына жағдай жасау;
3) үздіксіз ... ... орта жэне ... орта ... ... ... мекеменің негізгі міндеттері:
1) жалпы білім беретін мектептер үшін мемлекеттік стандарт бойынша
белгіленген жалпы білім беруді қамтамасыз ету;
2) ... ... ... ... ету, ... сақтау
жағдайын жэне азаматтардың білім алуы үшін конституциялық қүқығын
қамтамасыз ету;
3) азаматтыққа және патриотизмге, өз ... - ... ... ... ... ... ... дэстүрін қастерлеуге,
конституцияға жэне қоғамға қарсы кез-келген әрекеттерге қарсы тұруға
тәрбиелеу;
4) ой-өрісі жан-жақты дамыған, зерттеушілік еңбекке дағдыланған,
мәдениеті жоғары, мамандық ... ... ... ... ... ... өзіндік шығармашылықпен оқытуға даяр тұлғаны қалыптастыру;
5) түлғаны толыққанды дамыту үшін оқушы отбасымен өзара әрекет ету;
6) ... ... ... ... тәрбиелеу.
Мемлекеттік мекеме қызметінің түрлері:
1) окушыларды оқыту, тәрбиелеу жэне дамыту;
2) окушылардың қабілетін анықтау жэне дамыту;
3) педагогика, жалпы жэне жас ... ... ... ... беру ... ... ... кеңес беруді үйымдастыру;
4) жастардың демалысын үйымдастыру, мәдени-бүқаралық іс-шараларын
өткізу;
5) ғылыми - тәжірибелік конференциялар мен семинарлар үйымдастыру
және өткізу;
6) Казақстан Республикасы және шет ... ... беру жэне ... ... конференцияларына, конгресстерлне жэне
басқа да ынтымақтастық шараларына қатысу;
7) Казақстан Республикасының Үкіметі белгілеген ... ... ... ... ... ... оның ... мақсатына сай келмейтін қызметпен
айналысуға құқылы емес..
Құжаттар қозғалысының реті ... ... ... алу, ... өңдеуі, архивке түсуі), орындаушылар тізімі, құжаттардың бухгалтерияға
түскен күні, есепті кезеңдегі бүкіл ... ... ... есепті
дайындап құрудың бәрі - құжаттар айналымы деп аталады.
Бухгалтердің талабы бойынша құжаттарды бухгалтерияға беру және ... ... ... ... ... ... дұрыс құрылып, құжаттар
айналым графигіне дұрыс түсу үшін жауапты жұмысшылар болу ... ... қол ... ... «№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік кәсіпорыны
алғашқы документтерді, бухгалтерлік есеп регистлерін, қаржы ... ... ... сай ... ... (алғашқы құжаттар, бухгалтерлік есеп регистрлері, электронды
және қағаз түрдегі ... ... ... ... ... ... ... өңдеу үшін электронды программа және басқа құжаттар)
кейбір ... ... ... бұл ... ҚР ... немесе «№ 59 мектеп-
лицей» мемлекеттік кәсіпорынының есеп саясатымен бекітіледі.
Салық кодексі бойынша субъектілерде ... ... ... ... ҚР барлық құқықтық ұйымдарда 30.06.02ж. №562
шыққан «Құжаттарды меңгеру және ... ... ... ... нормативті акт болып құжаттарды сақтау тәртібі және ... 59 ... ... ... ... сақтаудың келесі
мерзімдері бекітілген:
• Жылдық қаржы және салық есеп ... ... ... есеп ... -75 ... Ұзақ мерзімді активтер құжаттары және ұзақ мерзімді міндеттемелер
құжаттары –шығу мерзімі +5 жыл.
• Салық мақсатында ... ... ... - ... мен тоқталу мерзімі +5 жыл
• Басқа да алғашқы ... және ... ... – 5 ... қажетті программа мен электронды түрдегі құжаттар 2 және ... көп ... ... есеп ... ... әр күні ... ... құжаттар не қағаз түрінде не электронды түренде,
оперативті ... ... ... ... ... көшеді.
Нарықтық жағдайларда шаруашылық субъектісінің тұрақты жағдайының негізі
оның қаржылық тұрақтылығы болып табылады.
Қаржылық тұрақтылықты ... ... ... ... және әсіресе қаржылық шешімдерді қабылдау үшін ... ... ... ... қажет. Тек терең және мұқият қаржылық
талдау негізінде ғана кәсіпорынның қызметін объективті ... ... ... ... ... ... ... мен нығайту
бойынша және оның іскерлік белсенділігін арттыру бойынша ... ... 59 ... мемлекеттік кәсіпорынының қаржы шаруашылық
қызметіне талдау жасау мақсатында «Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің
негізгі көрсеткіштері» кестесі ... ... «№ 59 ... ... ... ... көрсету үшін есептік және өткен
жыл ішіндегі деректерді қолданумен кестелер құруға ... ... 59 ... ... ... ... ... мен
құрылымы
мың теңге
|Мүлік түрлері |2013 жыл |2012 жыл |2013 ж. 2012 ... |
| | | ... |
| ... ... ... |салм.% |Сомасы |% ... |8227078 |1,63 |6763581 |6,26 |1463497 |1,21 ... | | | | | | ... |394224812 |78,22 ... |57,67 ... |+1,57 ... ... |17,21 |3956252 |3,66 ... |21,9 ... | | | | | | ... да қысқа|- | |18097835 |16,76 |- |- ... | | | | | | ... | | | | | | ... |489202958 |97,06 ... |84,35 ... |5.37 ... | | | | | |есе ... | | | | | | ... ... |2,93 |16516544 |15,30 ... |-1,11 ... | | | | | | ... |9648 |0,01 |13338 |0,01 |-3690 |-1,38 ... да ұзақ | | |44823 |0,34 | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |2,94 ... |15,65 ... |-1,14 |
|активтер | | | | | | ... ... |100 ... |100 ... |4,66 ... құны | | | | | | ... «№ 59 ... ... ... ... |
1 ... ... бойынша «№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік кәсіпорыны-
да 2013 жыл ішінде мүлік құнының артуы болды. Осылайша ... құны ... ... 2012 жылмен салыстырғанда 396034849 теңгеге немесе 4,66 есе
артты.
2013 жылдағы кесте деректері бойынша ... ... құны ... ... ... ... -1,11 ... азайған.
Кәсіпорында негізгі құралдардың құнының азайуы кәсіпорынның кеңсе үшін
жиһаз, басқа негізгі ... ... ... ... қызметіндегі оң фактор кәсіпорынның бос ақша ... ... ... ақша ... 2013 ... 2012 жылмен салыстырғанда
1463497 мың теңгеге ... 1,21 ... ... Ақша ... көбейуі
кәсіпорын тауарлы-материалдық қорларды өткізумен қоса ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
1 кестенің деректері бойынша 2013 жылы сондай-ақ 2012 жылмен
салыстырғанда ... ... ... ... ... ... есеге көбеюі болды.
Кәсіпорын қызметіндегі оң фактор ағымдағы дебиторлық қарыздың бар
болуы.
Кесте 2
«№ 59 мектеп-лицей» ... ... ... және қарыз
қаражаттарының жағдайы
мың теңге
| |2013 жыл |2012 жыл |2013 ж. 2012 ... | | ... ... |
| ... ... ... |салм.% |Сомасы |% |
|1.Жарғылық |87200 |0,017 |87200 |0,08 |0 |0 ... | | | | | | ... ... |4,11 ... |21,29 |-1832294 |-1,08 ... ... | | | | | | ... ... |4,12 ... |21,37 ... |-1,08 ... | | |101176 |0,096 |- |- ... | | | | | | ... | | | | | | ... да және |94990 |0,1 ... |15,756 ... |-179 |
|ерікті | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... мерзімді|458705024 |91,03 |49866594 |46,195 ... |9,1 ... | | | | | | ... ... |91,05 |66977871 |62,047 |391822143 |6,8 ... ... ... |4,75 ... |16,57 |6045000 |1,33 |
|міндеттемелер | | | | | | ... құны ... |100 ... |100 ... |4,66 ... «№ 59 ... ... қаржылық есептіліктің |
2 ... ... ... «№ 59 ... мемлекеттік кәсіпорыны
есептік кезең ішінде өте жоғары кредиторлық ... ... ... оның ... 62,047 % ... ал бұл ... сыртқы
көздерден тәуелді екендігі туралы айтады.
Жоғарыда келтірілген деректер негізінде қаржылық талдау жүргізіп, ... ... ... ... ... ... ... жағдайы мен
оның өзгерістеріне жалпы баға беруге болады.
Кесте 3
«№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік кәсіпорынының қаржылық көрсеткіштері
|Жолдың атауы ... |2013 жыл ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | |+/- ... ... ... |1 |1 |- ... ... ... |0,2 |0 |-0,2 ... ... ... |0,2 |0 |-0,2 ... ... ... ... |0,9 |0,9 |- ... ... ... |0,9 |0,9 |- ... ... ... |1 |1 |- ... ... |0 |0 |- ... «№ 59 ... ... ... ... |
«№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... өтімділік
коэффициенті 2013 және 2012 жылда 100% деңгейге тең болып қалыптасты және
бұл кәсіпорын өз ... ... ... ... өткізу
есебінен өтей алатындығы туралы айтады.
Кәсіпорынның ақша қаражаттарының ағымдағы міндеттемелерге қатынасымен
есептелген тез және абсолютті өтімділік коэффициенті «№ 59 ... ... өте ... ... ... және 2012 жылы ... ... активтерінің баланс валютасына ... ... ... ... ... деңгейде қалыптасты және
екі жыл ішінде 90%-ды құрады. Бұл кәсіпорын ... ... ... ... ... екі жыл ... 90%-ға тең ... және
бұл «№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік ... ... ... ... ... және 10%-ы ғана ... ... есебінен
қалыптасқандығы туралы айтады.
Кәсіпорынның кредиторлық берешегінің жалпы міндеттемелерге қатынасымен
есептелген кредиторлық берешек коэффициенті ... ... ... ... ... сипаттайды. «№ 59 мектеп-
лицей» мемлекеттік кәсіпорыны-да бұл коэффициент өте ... ... және екі жыл ... 100%- ды құрады. Сәйкесінше меншікті
капиталдың баланс валютасына қатынасымен ... ... 0 ... ... және бұл кәсіпорынның сыртқы көздерден
100% тәуелді ... ... ... «№ 59 ... ... ... өткізу бойынша және
әкімшілік шығыстарының есебі.
Бұл активті және ... ... ... көрініп тұр.Шығыстардың барлық түрлері актив болып табылады және
активті шоттарда бейнеленеді.
Олардың келіп шығуын(көбеюін) қарастырамыз.
Бұл жағдайда олар ... ... ... Бұл ... біз шығыстардың
қандай элементтерден пайда болатынына назар аударуымыз ... ... ... өткізудің өзіндік құнын анықтау. Бұл операциялар
№7010 «Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік ... ... ... ... ... ... ... пайда болатындықтан, шаруашылық ... ... ... ... ... және ... ... құны» шоттың дебеті жасалады. Бухгалтерлік жазу ... Дт 7010 ... ... және көрсетілген қызметтердің өзіндік
құны» Кт 1320 ... ... ... ... тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті шоттар
орналасқан.Бұл жағдайда (№1320)1-типті «Активті-активті» операция ... ... тек қана ... ... ... жағынан
кәсіпорынның өнім өндіру шығыстары көбейеді,екінші жағынан бір ... ... оның ... ... ... кемиді. Бұл жағдай
жазудың ... ... I ... ... ... өнімнің өзіндік құны 2013 жылғы
маусым айындағы № 10 журнал-ордердің мәліметтері ... 8350000 ... ... бухгалтерлік проводка төмендегідей болады: ... ... және ... ... ... ... ... өнім» сомасы 8350000 теңге.
б) Жұмыстар,қызметтер,өткізудің өзіндік құнын анықтау.
Бұл операциялар да № 7010 «Өткізілген ... және ... ... ... ... ... бойынша бейнеленеді.Шығыстар
жұмсалған шығындардың жиынтығынан ... ... ... № 8110 ... ... ... ... № 7010 «Өткізілген
өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік ... ... ... жазу ... ... Дт 7010 «Өткізілген
өнімнің және ... ... ... ... Кт ... ... ... 10 ... ... табады.
Жазудың дұрыстығын тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті шот
орналасқан.Бұл жағдайда (№8110) 1-типті ... ... ... ... тек қана ... ... ... жағынан
кәсіпорынның өнім өндіру шығыстары ... ... бір ... ... оның ... ... ... кемиді. Бұл жағдай жазудың
дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорыда 9 ай ... ... ... өзіндік құны 2013 жылы
қыркүйек айындағы № 10 журнал-ордердің ... ... ... ... Бұл ... ... проводка төмендегідей болады:
Дт 7010«Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны»
Кт 8110«Негізгі өндіріс» сомасы 12350000 теңгені құрады.
в) ... ... ... өзіндік құнын анықтау.
Бұл операциялар да №7010 «Өткізілген ... және ... ... ... ... ... ... бейнеленеді.Шығыстар
жұмсалған шығындардың ... ... ... № 1030 ... кредитінен № 7010«Өткізілген өнімнің және
көрсетілген ... ... ... шоттың дебетіне
жасалады.Бухгалтерлік жазу ... ... Дт ... және ... ... ... ... Кт 1030 «Есеп айырысу
шоты» сақтандыру келісімшарттары, төлем құжаттары ... ... ... тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті
шот орналасқан.Бұл жағдайда (№1030)1-типті «Активті-активті» операция орын
алады,яғни ... тек қана ... ... ... ... қызмет ету шығыстары көбейеді,екінші жағынан бір мезгілде сол
сомада оның ақша қаражаттарының мөлшері ... ... ... ... білдіреді. «Сенім» ... 2011 ... ... айының 20 жұлдызындағы №1 реестірі мен
келісімшарттары ... 4500000 ... ... ... ... ... ... проводка төмендегідей болады:
Дт 7010 Кт 1030 сомасы 4500000 ... ... ... өнімді,тауарларды өткізу бойынша шығыстарға материалдар
шығыс ету. Бұл операциялар да №7110 ... сату және ... ... шығыстар» шотының дебеті бойынша бейнеленеді.Шығыстар
жұмсалған ... ... ... ...... шоттың кредитінен № 7110 ... ... жазу ... ... Дт 7110 Кт ... ... ... негізінде ұйымдастырылады.
Жазудың дұрыстығын тексереміз:кредиттік жағында тек қана активті шот
орналасқан.Бұл жағдайда (№1310,1317)1-типті «Активті-активті» операция орын
алады,яғни ... тек қана ... ... ... ... ... ... бойынша шығыстары көбейеді,екінші жағынан бір
мезгілде сол ... оның ақша ... ... кемиді.
Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында тігілген аяқ киімдерді орау үшін 2011 ... ... ... ... ... ... ... 18000 теңгеге қағаз қорапшалары
шығыс етілді. Бұл жағдайда ... ... ... ... Кт1310
д) Өнімдерді,тауарларды өткізумен айналысатын жұмысшылардың
еңбекақысын есептеу. Бұл ... да №7110 ... сату ... ... ... ... ... дебеті бойынша
бейнеленеді.Шығыстар персоналға ... ... ... ... № 3350 ... кредитінен № 7110 шоттың
дебетіне жасалады.Бухгалтерлік жазу төмендегідей болады:
Дт7110 Кт3350 ... ... ... ... ... ... ... жағында тек қана пассивті шот
орналасқан.Бұл жағдайда (№3350) баланстың активі мен пассиві көбейетін ... ... ... орын ... жағынан кәсіпорынның
өнімді өткізу бойынша шығыстары,екінші жағынан бір мезгілде сол сомада
оның ... ... ... ... ... Бұл жағдай жазудың
дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында ағаш жәшіктерге цех өнімдерін ... ... 2013 ... ... айындағы еңбекақыны ... ... ... 168000 ... ... ... Бұл жағдайда
бухгалтерлік проводка төмендегідей болады: Дт 7110 Кт 3350.
е) Көмекші өндірістердің қызмет ету ... ... ... операциялар да №7210 «Әкімшілік шығыстар» шотының дебеті бойынша
бейнеленеді.Шығыстар ... ... ... ... ... шығатындықтан,шаруашылық операциялар № 8310 шоттың
кредитінен № 7210 шоттың дебетіне жасалады.Бухгалтерлік жазу ... Дт 7210 Кт 8310 ... ... ... ... ету ... ... есептер ... ... ... ... ... тек қана ... шот
орналасқан.Бұл жағдайда (№8030) 1-типті «Активті-активті» операция орын
алады,яғни баланстың тек қана активінде ғана өзгерістер ... ... ... және ... ... ... ... бір
мезгілде сол сомада көмекші өндірістердің қызмет ету шығындарының мөлшері
кемиді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында жалпы шаруашылық ... 2011 ... ... ... ... ... ... етудің №2 актісі мен ... ... ... 480000 ... ... ... өндірістердің қызмет ету
шығындары шығыс етілді. Бұл жағдайда ... ... ... Дт 7210 Кт ... ... ... ... шығыстарын шығыс ету.
Бұл операциялар да №7210 «Әкімшілік шығыстар» шотының дебеті
бойынша бейнеленеді. Шығыстар жұмсалған шығындар мен ... ... ... ... ... № 3340 ... № 7210 шоттың дебетіне жасалады. Бухгалтерлік жазу төмендегідей
болады: Дт 7210 Кт 3340 ... ... ... ... есептер
құжаттары бойынша ұйымдастырылады.
Жазудың дұрыстығын тексереміз:кредиттік жағында тек қана ... ... ... (№3340) баланстың активі мен пассиві көбейетін 3-
типті «Активті-пассивті» операция орын алады.Бір жағынан кәсіпорынның жалпы
және әкімшілік ... ... бір ... сол ... ... кредиторлық қарыздары көбейеді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын
білдіреді.
Кәсіпорында директордың Астана ... ... ... ... 2013 ... ... ... 18 жұлдызындағы №23 аванстық есеп
кәсіпорын бойынша бұйрығына ... 37000 ... ... ... ... ... бухгалтерлік проводка төмендегідей болады:
Дт7210 Кт 3340.
з) Қаржылық ресурстар ... ... ... үшін ... ... да №7310 ... бойынша шығыстар» шотының дебеті
бойынша бейнеленеді.Шығыстар жұмсалған ... мен ... ... келіп шығатындықтан,шаруашылық операциялар № 3380 шоттың
кредитінен № 7310 шоттың ... ... жазу ... Дт 7310 Кт 3380 ... ... сыйақылар есептеу
бойынша ... ... ... ... тек қана ... ... жағдайда (№3380) баланстың активі мен пассиві көбейетін
3-типті «Активті-пассивті» операция орын алады. Бір ... ... ... үшін ... ... ... жағынан бір
мезгілде сол сомаға аталған шығыстар бойынша кредиторлық ... Бұл ... ... ... ... ... жылдың I жарты жылдығында банктің несиесін
пайдаланғаны үшін 2013 ... ... ... ... есептеу бойынша
банктің келісімшарттары мен есептеріне сәйкес 42000 ... ... ... Бұл ... ... ... ... болады: Дт 7310
Кт 3380.
и) Өткізілген(жойылған)негізгі құралдардың қалдық құнының сомаларын
шығыс ету. Бұл ... да №7410 ... ... алынатын
шығыстар» шотының дебеті бойынша бейнеленеді.Шығыстар жұмсалған шығындардың
жиынтығынан келіп шығатындықтан,шаруашылық операциялар № ... ... № 7410 ... дебетіне жасалады. Бухгалтерлік жазу төмендегідей
болады: Дт 7410 Кт ... ... ... ... ... ... ... тек қана активті шот
орналасқан.Бұл жағдайда (№2410,2417)1-типті ... ... ... ... тек қана ... ... ... жағынан
кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... бір ... сол ... негізгі құралдардың
мөлшері кемиді. Бұл жағдай жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында 2013 жылғы маусым айының 18 жұлдызындағы №6 ... ... ... өткізу актісіне сәйкес 240000 теңге көлемінде қалдық құн
бойынша диірменнің жабдығы өткізілді. Бұл ... ... ... ... Дт 7410 Кт ... ... ... табыс салығын есептеу. Бұл операциялар
да №7710 «Корпоративтік табыс салығы ... ... ... дебеті
бойынша бейнеленеді.Шығыстар корпоративтік табыс салығы бойынша жұмсалған
шығындар жиынтығынан келіп шығатындықтан,шаруашылық операциялар № ... ... № 7710 ... ... жасалады.Бухгалтерлік жазу
төмендегідей болады: Дт 7710 Кт ... ... ... ... тек қана ... шот
орналасқан.Бұл жағдайда (№3110) баланстың активі мен пассиві ... ... ... ... орын ... жағынан кәсіпорынның
корпоративтік салығы бойынша шығыстары,екінші ... бір ... ... ... ... ... кредиторлық қарыздары көбейеді. Бұл жағдай
жазудың дұрыстығын білдіреді.
Кәсіпорында 2012 жылы жылдық қаржылық- шаруашылық қызметтің нәтижелері
бойынша 2013 жылғы ... ... 29 ... ... салу ... есептеріне сәйкес 184000 теңге көлемінде корпоративтік табыс салығы
есептелді. Бұл ... ... ... ... ... ... шығыстардың кему(жабылу)жағдайларын қарастырамыз.
Бұл жағдайларда шығыстар кредит бойынша өтеді.Бұл жерде біз шығыстардың
жабылуының ... ... ... ... ) ... ... ... шығыстарды жабу. Бұл
операциялар №7010,7110,7210,7310,7410,7710,7610,7620 «Шығыстар» ... ... ... жыл ... ... ... көрсетілген шоттардың кредитінен тек қана №5610
«Есептік жылдың ... ... ... ... ... олардың жыл соңында тек қана бір ... ... ... ... ... ... тек қана активті шот
орналасқан. Бұл жағдайда баланстың ... мен ... ... ... ... орын алады. Бір ... ... ... жабылады,екінші жағынан бір мезгілде сол сомаға
жиынтық табыстың есебі кемиді(жұмсалады). Бұл ... ... ... жыл соңында өткізілген өнімнің өзіндік ... есеп ... ... ... ... ... жиынтық
табысты анықтау үшін 4400000 теңге №5610 ... ... Бұл ... проводка төмендегідей болады: Дт 5610 Кт 7010.
Бухгалтерлік есепте, қаржылық ... ... ... ... ... ал ... бухгалтерлік және қаржылық есепте болған кезде
бейнеленеді. Табыс қызмет ... ... ... ... және ... ... айырбастау алдындағы кезеңде пайда болады деп санауға болады
(дебиторлық борыш).
Шығындардың жұмысының сапасын бағалап анықтаушы негізі көрсеткіштердің
бірі жалпы шығында ... ... бар ... және ... сату ... ... өзіндік құны.
Есеп саясатының сақталуына байланысты аудитор мынандай мәселелерді
анықтауға міндетті:
... ... ... белгіленген шығындар есебінің әдісінің
тұрақтығын, нормативтік құжаттарға сәйкестігін;
– есепті ... ... оның ... ... ... шығындарын
шектеудің сақталғандығын;
– материалдық шығындардың өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... ... тозу ... ... шығындарын өндірілген материалдық емес активтерге есептелген
амортизациялану сомасының дұрыстығын;
– үстеме шығындар сомасыының ... ... ... ... ... ... өндіруге жұмсалған өндірістік шығындар есебінің
дұрыстығын тексерген кезде, ... ... ... ... ... және ... ... калькуляциялау әдістерінің тұрақтылығын және
оның ... ... және ... ерекшеліктеріне сәйкестігін
анықтауға міндетті.
Өндірістегі шығындар мен өнімді өткізу (коммерциялық шығыстар)
туралы мәліметтер негізінде жұмыстар мен қызметтердің өндірістік және ... құны ... ... ... ... бойынша барлық шығындар тікелей және
жанама(үстеме) болып бөлінеді.
Шығындар ... №8110 ... ... 7110 «Өнімдерді сату
және қызмет көрсету бойынша шығыстар», №7210 «Әкімшілік ... ... ... шоттарында жүргізіледі.
Бұл активті шоттар.Оларда шығындар дебет бойынша бейнеленеді,ал
жылдың соңында барлық көрсетілген ... (№8110 ден ... ... ... пайдасы (залалы)» шотына
жабылады.
№ 8110 шоттың кредиті бойынша өнім ... ... ... бейнеленеді.Одан басқа № 8110 «Негізгі
өндіріс» шоты № 81 бөлімше бойынша ... ... ... кетуіміз
қажет.Оған: № 8111 «Материалдар», № 8210 «Өндірістік жұмысшылардың
еңбекақысы»,№8113 ... ... ... ... ... ... ... шоттар өтпелі(транзитті)
болғандықтан,ай сайын ... ... ...... шығыс етіледі және өнім,жұмыстар мен қызметтердің жеке түрлері
бойынша үлестіріледі.
№ 7110 ... сату және ... ... ... шығыстар»
шоты дебеті бойынша №7210 шотқа ұқсас ... ... оған ... ... тозуы» шоттары қосылады,кредит бойынша жылдың соңында
№5610 «Есептік жылдың пайдасы (залалы)» ... ... ... ... шығыстар» шоты алынған несиелер,бағалы
қағаздар мен жалға беру келісімшарттары бойынша өсімдер,сыйақылар ... ... ... ... туралы ақпаратты қорытуға арналған.
Калькуляцияның әр объектісі бойынша шығындардың жеке ... ... мен ... ... ... шығындар есепте кезең шығындары
ретінде танылады және есептеледі.
Шығындар екі түрге бөлінеді:
- өнімді шығарумен байланысты тікелей шығындар. Олар ... ... ... ... ... ... - өткізу процесімен байланысты шығындар және ... ... ... ... ... Бұл ... олар
туындаған кезең ішінде танылады.
Үстеме шығындар - өндіріске қызмет көрсетумен, негізгі және қосалқы
цехтардың жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... бөлімшесі шотының мына субшоттарды қолдана отырып
жүргізеді:
8410.01 «Негізгі өндірістің үстеме шығындары»
8410.02 «Қосалқы өндірістің ... ... ... ... ... 8410, 8420 ... жабылуы керек.
Кезең шығындары:
- жалпы әкімшілік шығындар (7210) - өндірісті ... пен ... ... және ұйымдастырумен байланысты шығындар;
- дайын өнімді (жұмыстар мен ... ... ... ... ... түріндегі шығындар (7310).
Жалпы және әкімшілік шығындар 7210 шотының келесі субшоттарында есепке
алынады:
7210.01 «Әкімшілік және шаруашылық шығындар»
7210.02 «Салық және ... ... ... да ... бойынша
өсімпұлдар мен айыппұлдар».
Серіктестіктің табыс есебі ХҚЕС 18 «Табыс» сәйкес жүргізіледі. Мынадай
операциялардан ... ... әрі жиі ... ... пайда табыс
болып танылады:
- қаржылық есептілік бойынша аудиторлық қызмет көрсету;
- бухгалтерлік есепті ... ... ... ... ... ... ... құру;
- салық декларациясын толтыру;
- қаржылық-шаруашылық қызметті талдау;
- қаржылық, салықтық, банктік және басқа да заң ... ... ... ... қызмет көрсету;
- адвокаттық қызметпен байланысты емес, заңдық қызметтер көрсету.
Өнімді, жұмысты, қызметті өткізуден түскен табыс есептеу әдісі бойынша
есепте ... Мына ... ... ... ... ... ... түскен табыс»
6020 «Сатылған өнімнің қайтуы».
Шығындардың жұмысының сапасын бағалап анықтаушы негізі көрсеткіштердің
бірі жалпы шығында едәуір ... бар ... және ... сату ... ... өзіндік құны.[16;55 б]
№8110 «Негізгі өндіріс» шоты бойынша қалдық «Аяқталмаған өндіріс бабы
бойынша баланстың активінде жазылады,ал ... өзі ... ... құнды
қалыптастыра отырып,өнімнің өзіндік құнын есептеп шығару (калькуляциялау)
үшін ... ... ... ... ... есеп ... ... қарай жүргізіледі,ондай шығындардың
номенклатурасын кәсіпорынның өзі әзірлейді.Сол шығын баптары ... ... ... ... өнім ... ... ... кезеңдік
шығыстар болады және олар өндіріс көлеміне тәуелді емес,тұрақты ... ... ... ... ... бір ... ... жүргізуші субъект,еш нәрсе өндірмесе де,белгілі бір
кезеңдердің барысында кезең шығыстарын ... ... ... ... және ... шығыстар;
• пайыз бойынша шығыстар;
• тауарлы-материалдық запастарды сату бойынша шығыстар.
Бұл шығыстар тауарлы-материалдық ... ... өзі орын ... ... ... жиынтық табысын азайтып
есептен шығарылады.Олар сатылмаған ... және ... ... ... ... шығысқа- банк несиесі және
жабдықтаушылардың берген ... ... ... беру ... ... жатады.
Пайыздар(марапаттау) – несие алушының ақша капиталын несиеге алғаны
үшін несие берушіге ... ... бір ... ... ... ... пайдалану процесінен туындайтын құн болып табылады.
Пайыздар бойынша шығатын шығындардың есебі 7310-«Пайыздар бойынша
шығындар» деп ... ... ... ... ... ... талдамалық есебі проценттердің түрлері
бойынша ведомоста ... ... ... ... 7310-шоты дебеттеледі де,
4160-«Төлемге арналған проценттер» шоты кредиттеледі.
Пайыздардың барлық түрлерінің төлемі 4160-шотының дебеті және :
- ... ... ... ... 1060 – ... ... ... шотының;
- пайыздар валюталық шоттардан төленген кезде 1030 –шотының ;
- пайыздар нақты ... ... 1010- ... ... көрініс береді.
Бұл жазбадан кейін 7310- шоты жабылуы тиіс.
Жалпы және әкімшілік шығысы –шығыстың бұл түріне ... ... - ... ... басқаруға байланысты кезеңдік
шығыстар жатады.Бұл шығыстардың есебі 7210 «Жалпы және ... ... ... ... ... ... және ... шығындарының талдамалы есебі келесі шығыс
баптарының типтік номенклатурасы бойынша жүргізіледі.[17-146 б]
Кесте 4
Жалпы және әкімшілік шығындарының ... ... ... ... ... баптарының мазмұны |
|1 |2 |
|1 ... ... ... ... |
|2 ... және ... ... айналысатын қызметкерлердің |
| |еңбекақысы |
|3 ... ... ... ... ... |
| ... бөлімшелерін,материалдық-техникалық және транспорттық |
| |қызмет көрсететіндерді ұстау.Оның ішінде қызмет бабында |
| ... ... ... ... ... және ... бабы |
| |үшін жеке ... ... ... ... компенсациялау. |
|4 |Байланыс торабы,дабыл қағу құралдары,есептеу орталықтары және |
| ... ... ... ... ... |
| ... арналған негізгі құралдардың тозуы;ғимараттарды |
| ... ... және ... ... ... және ... |
| ... ... ... |
|5 ... ... ... жұмыстары бойынша шығындары,егер олар |
| |күрделі шығындарға ... ... ... қор ... |
| ... ... |
|6 ... ... ... ... басқаруға кеткен шығыны,егер|
| |де олар болмаса,онда оның орнын техникалық қадағалаушылар |
| ... ... ... ... ... ... |
| |шығындары |
|7 ... және ҚМЖ (СМР) ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... және ... да ... |
|8 ... ... ... және құралын жетілдірумен байланысты |
| ... |
|9 ... ... ... төлеу |
4 ... ... ... ... жалпы шаруашылықты басқаруды жүзеге асыруға |
| ... ... үшін ... ... де ... ... |
| ... қызметі болмаса ... ... ... ... ... іссапар шығыстары |
|12 |Кеңселік,баспалық,почта-телеграфтық және ... ... ... ... ... ... ... көрсететін өндіріс пен шаруашылықтарды ұстау бойынша |
| ... ... ... күшін қабылдауды ұйымдастыруға,мамандарды |
| ... ... ... ... |
|16 ... ... ... негізгі құралдарды жалға беру |
| ... ... ... ... ... ... ... еңбегін қорғау,субъектіні |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... шығыстары және басқа да |
| ... ... ... ... ... ... запастардың қоймада кемшығуын қалпына келтіру |
| ... тыс ... және ... да ... емес |
| ... ... ... ... ... ... ... жәрдемақы |
| ... ... ... аппаратының еңбек стажын төлеу,яғни бір жолғы марапаттау |
| ... ... ... ... және ... ... төлеу ... ... ... ... ... дейінгі |
| ... үй ... ... ... ... ... қайта құрудан босаған еңбеккерлерге,қысқарған |
| ... ... ... ... ... ... ... |Сот шығындары ... ... ... ... айыппұлдар мен өсімақылар |
|27 ... ... ... ... ... |
| ... немесе дәлелденбеген жағдайда,оларды қалпына келтіруге |
| ... ... және т.б. ... ... ... ... ... жағдайда кәсіпорын осы келтірілген типтік номенклатураны
толықтыра алады ... ... ... ... экономика саласының
ерекшеліктеріне қарап қысқартуға да,біріктіруге де құқы ... және ... ... 7210 ... ... ... онымен
байланысты шоттар корреспонденциясы мынадай.[18-254]
Кесте 5
Жалпы және әкімшілік шығыстар корреспонденциясы
|Қатар |Шаруашылық операциялардың мазмұны ... ... | |ң ... ... |
| | | |Дт |Кт |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... емес ... бойынша |80,0 |7210 |2740 |
| ... ... | | | |
|2 ... ... ... |320,0 |7210 |2930 |
| ... ... құнына кірмейтін | | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... шығындар т.б. ) | | | |
|3 ... ... ... |90,0 |7210 |2420 |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | | |
|4 ... және ... қажеттігі үшін |110,0 |7210 |1310 |
| ... мен ... ... | | |
|5 ... ... үшін ... |20,0 |7210 |1320 |
| ... өнімдер(тәжірибелер жасау | | | |
| |т.б.) | | | |
|6 ... ... ... ... |190,0 |7210 |1290 |
| ... | | | |
|7 ... ... ... ... |70 |7210 |1250 |
| ... және ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
|8 ... кезеңдерінің шығындарының |60,0 |7210 |1620 |
| |осы ... ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
|9 ... және ... ... |296,0 |7210 |3350 |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... және ... ... |55,9 |7210 |3140 |
| ... ... | | | |
| ... салық | | | |
| ... | | | ... ... жұмыстардың және |82,3 |7210 |3310 |
| ... ... ... | | | |
| ... және ... құны | | | |
| ... | | | ... |Қызметкерлер болып табылатын басқа |83,0 |7210 |3350 |
| |да ... ... ... | | | ... ... тұлғаларының |15,7 |7210 |3140 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| | | | | |
| |5 ... ... | | | ... |Негізгі құралдарды жөндеуге резерв |149,0 |7210 |3220 |
| ... | | | ... ... жал ... ... |71,0 |7210 ... |есептелінді | | | ... ... ... мен ... |140,0 |7210 |8110 |
| ... қабылданды :- негізгі | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... ... ... |160,0 |7210 |8310 |
| |- ... сала |30,0 |7210 |8410 |
| ... ... | | | |
| ... үй және ... | | | |
| ... т.б.) | | | ... ... төленуге жататын,салықтар |170,0 |7210 |3140 |
| ... | | | |
| ... ... ... жер ... | | | |
| |т.б. | | | ... ... норма шегінде өкілетті |105,0 |7210 |1010,3240|
| ... ... | | |,1250 ... ... полисін алумен байланысты|205,0 |7210 |1620 |
| ... ... | | | ... |Айыппұл санкциялары,өсімдері |100,0 |7210 ... ... | | ... | | | |0 ... |Есепті кезеңнің аяғында жалпы және |2602,9 |5610 |7210 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... азайтады)| | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... және әкімшілік шығыстары жиынтық табысқа есептен шығарылғаннан
кейін, 7210 шоты жабылуы тиіс.
Жұмыскерлер кәсіпорынңа Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... уақытша түрде келісім-шарттың шарттарына
сәйкес қызмет көрсетеді.
Еңбекке ақы төлеу кезінде штаттық саннан аспайтын жұмыскерлердің ... ... ... штаттық кестесі жыл сайын қатысушылардың шешімімен
бекітіледі. Еңбекке ақы ... ... ай және ... сайын кәсіпоырн өзі
бөледі, еңбекақы төлеудің нысанын белгілейді, тарифтік ... мен ... ... ... ақыларды анықтайды. Өз кезегінде ... саны есеп пен ... ... ... ... басшылар;
- мамандар;
- қызметшілер;
- жұмыскерлер.
Еңбек жайлы есеп беруде көп салалы ... ... ... ... ... қызмет атқаратындар және негізгі емес
қызмет атқаратындар деп екі топқа бөледі.
Жұмыс істеген уақыт есебі жұмысшылармен қызметкерлердің жұмысқа ... ... ... ... ... ... және ... келген
жұмысшылармен қызметкерлердің категориясына сай, табельде алфавит бойынша
реттік номірі санына қарай жүргізіледі.
Табельдер жұмыс ... ... ... ... ... есептеуге арналған, уақытша жұмысқа жарамай қалған ... осы ... ... теркеледі.
Мысалы жұмысшылармен қызметкерлердің мерзімнен тыс жұмыс істегеніне ай
басына есептелінет уақытына арналған ... ... ... ... болатын жоғарыда айтылған құжаттар табельдермен ... ... ... ... ... мөлшері тарифтік күйінде
қаралады.
Тариф жүйесінің негізгі элементері:
1 Тарифтік кесте
2 Тарифтік еңбекақы мөлшері
3 Тарифтік мамандық ... жүйе ... ... ... ... ... ... мүнкіндік береді. Мұнын көмегімен ... ... ... олар ... бойынша әртүрлі еңбекақы мөлшері белгіленді.
Тарифте мамандықтар бойынша уақыттылық пен ... ... ... ... ... ... ... разрядқа не болуына керекті еңбек дағдысы
мен білімінеде ... ... ... ... ... төленетін еңбекақы бірінші дәрежелі еңбекке
төленетін еңбекақы мөлшері тарифтік коэфициентке көбейту арқылы табылады.
Тарифтік кестеде ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы боп бөлінеді.
Тарифтік мерзімді еңбекақы мөлшері бір ... ... ... бағасы бір сағатқа тиісті еңбекақы мөлшерін сол сағатқа өндірілген
өнім көлеміне қарай ... ... мен ... ... ... негізгі және
қосымша боп бөлінеді.
Негізгі еңбекақыға жататындар:
1. Мерзімді және кесімді ... ... мен ... Үстеме сыйлықтар
Қосымша еңбекақыға еңбек ету заңдарына сай ... ... ... мен ... ... болған уақытына болған
төленетін төлемдер.
Олар демалысы үшін мемлекеттік қоғамдық жұмыстарды ... ... т. б. ... ... ... ... құжаттар:
1. Жұмыс уақытын пайдалану табелі
2. Кесімді жұмысшыға арналған наряд
3. Өндірістегі ерекшеліктерге байланысты құжаттар
4. Тиісті жұмыс ... ... ... ... Еңбекке жарамсыз қағаздары
6. Кезекті демалысқа шығу бұйрығы кәсіпорын жетекшісімен беріледі.
Түнгі уақытта істегендері ... яғни ... 22. 00 ... ... 6. 00 – ... ... алатын жұмысшы қызметкерлерге тариф бойынша белгіленген бір
сағаттық еңбекақының 50 процент мөлшерінде ... ... ... мен ... ... бойынша есеп айырысу есебі 3350 “Еңбекақы
бойынша қызметкерлер мен есеп айырысу ” ... ... Бұл ... ... ... бұл шот ... ... пайдаланылатын құжаттар: жұмыскерді жұмысқа қабылдау
туралы бұйрық, ... ... ... ... ... ... мөлшері (10%), жеке табыс салығының мөлшері ұсталынады.
Еңбек және оны ... ... 1-Е ... ... ... бір рет ... басқармасына тапсырылады. Сонымен қатар еңбек
ақы алуда бір – екі мысал келтіруге болады.
Бухгалтерлік есепте, қаржылық есепте табыс ... ... ... ал ... ... және ... есепте болған кезде
бейнеленеді. Табыс қызмет орындалған ... ... ... және ... ... ... ... кезеңде пайда болады деп санауға болады
(дебиторлық борыш). [9-243]
Шығындардың ... ... ... ... ... бірі ... ... едәуір үлесі бар өндіріс және ... ... мен оның ... ... ... ... ... аудитор мынандай мәселелерді
анықтауға міндетті:
... ... ... ... шығындар есебінің ... ... ... ... ... кезеңдер бойынша оның өзіндік құнына ... ... ... ... ... ... ... құнына дұрыс таратылып
жатқызылғандығы;
– негізгі құралдарға дұрыс тозу ... ... ... ... материалдық есеме активтерге есептелген
амортизациялану сомасының дұрыстығын;
... ... ... ... ... ... әдістерінің
негізделгенін.[19;64 б]
2.3 Бақылау және реттеу үшін жасалған шығындар жіктемесі
Әрбір өнімді (жұмысты, ... ... ... фирманың қызметі
бірқатар шығындармен байланысты болады. Шығындар–фирманың қанша және қандай
ресурстар пайдаланғанын көрсетеді. ... ... ... ... және оны ... ... ағымдағы шығындардың ақшалай көрінісі.
Нарықтық экономикада айқын ... ... емес ... ... ... ... шығындар–бұл пайдаланған ресурстар үшін кәсіпорын төлемдері.
Оған: шикізатты, материалдарды сатып алу, отын, ... ... ... ... ... ... төлемдері және басқа да
шығындары кіреді. Осының жиынтығы өткізу шығындарын қоспағанда ... ... ... ... ... ... ... өндіру мен
өткізуге байланысты шығындардың жалпы мөлшерін-өзіндік құн деп ... ... ... ... құны ... ... ... сипаттайтын, сондай-ақ өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... ретінде маңызды
сапалық көрсеткіші болып табылады. Өзіндік құн ... ... ... және ... ... ақша қорының, яғни бюджеттің құрылуына
әсер ететін, ... ... ... ... база ... ... ... үшін шығандарды топтастыруды таңдауда жаңа
тәсілдерді іздестіруді талап етеді, ал ол үшін ... ... және ... ... келеңсіз жақтарынын дер кезінде анықтай
алатын шаралар керек. Осы анықтамадан алатын шаралар ... Осы ... ... екі ... пайдаланатыны жөнінде қорытынды жасауға
болады:
- бақылаудың сметалық әдісі (бюджеттік);
- шығындардың нормативтік есебі.
Ол екі ... ... ... маңызды құралы ретінде ... Осы ... ... ... болу ... ... ... фермалар болып саналады және сол құралдарды нақты тұлғалар
(менеджерлер) басқарады және осы ... ... ... ... ... ... ... өзіндік жүйесін құрайды. Олардың
әрқайсысы сметаның орындалуы ... есеп ... онда олар ... ... ... және тек осы ... олар
жауапкершілік орталықтары бойынша есеп беру деп атайды.
Жауапкершілік орталықтары бойынша есептің мақсаты әрбір жауапкершілік
орталықтары бойынша табыстар мен ... ... ... ... ... бойынша шығындардың есебі Қазақстан ... сай ... ... деп айту ... ... бухгалтерлік есепте
бөлімше басшылары өз қызметтері жөнінде ... ... ... ... ... шығындардың пайда болған орындары
бойынша өндіріс шығындары туралы оперативті және ... ... ... ... ... ... кемшілігі–бұл шаруашылық
субъектілерінің жалпы қызметінің нәтижесіндегі әрбір ... ... ... ... ... біз ... айтсақ, бақылау мен реттеу үшін жасалатын шығындар
жіктемесі ол барлық шығындар жіктемесінің ішіне еніп ... және ... ... ... ... орталықтарымен тығыз байланыстыратын
шығындар есебі деп санау керек.
Шығын деңгейін бақылау және ... ... ... ... ... ... шығынды жіктеуге талпыныс жасалуда: реттелетін ... ... және ... ... ... ... және ... бақылатынатын және бақыланбайтын.
Реттелетін–жауапкершілік орталықтары бойынша тіркелген шығындар,
олардың деңгейі мейлінше ... ... ... ... ... келеді.
Реттелетін шығындар толығымен ең алдымен өнімді өндіру және тарату
аясында пайда болады. Біздің ... ... ... ... ... қызмет көрсетуде орын алады. Әлсіз реттелетін (белгіленіп
берілген) шығындар көбінесе мынадай ... ... атап ... ... ... ... меңгеру (жаңа цехтар, автомобиль ... ... ... өімдіктер мен малдардың жаңа тұқымын енгізу, жаңа
технологиялар, тағы басқалар), сондай-ақ ... емес ... және ... ... ... болады.
Реттеушілік деңгейі бойынша шығындардың жіктемесі кім және қаншалықты
шығынға әсер ететінін түсіндіруге мүмкіндік ... ... ол ... туралы ештеңе айтпайды. Сондықтан да реттеушілік ... ... ... ... басқа да шығындар ... ... ... ... ... ... шығарылған өнім
көлемінде ескеріледі.
Әдетте, шығындардың реттеушілік деңгейі қойылған шартқа байланысты әр
түрлі болуы мүмкін.
- уақыт кезеңінің ... ... ... ... ... әсер ету
үшін, егер олар қысқа мерзімге берілген тапсырмалар бойынша ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның өкілеттігі (цех бастығы деңгейінде
берілген ... ... ... ... ... реттеуге болса
ғана, ол егер деңгейінде реттелгенімен, ол директор деңгейінде реттелмеуі
мүмкін);
- мәліметтерді өңдеу объективтілігі егер де ... ... ... онда есеп жүйесі менеджерге шешім қабылдау мен болжауда ... ... ... де ... ... деңгейі
бойынша жіктемесі жауапкершілік ... ... ... атап ... ... ... ... тиімді
және тиімсіз болып та жіктелуі мүмкін.
Тиімді–өнім шығаруға жұмсалған шығыннан, сол ... ... ... асып ... санайды.
2 сурет- «№ 59 мектеп-лицей» мемлекеттік кәсіпорынының бюджеттің
құрылымдық жүйесі
Тиімсіз–шығыстарға негізінен өндірістік емес сипаттағы шығындар ... ... оның ... ... та ... және ... өндірілмейді.
Тиімсіз шығындар бұл ... ... ... ... ... ... және ... материалдық құндылықтардың
жетіспеушілігінен, материалдың бұзылуынан ... ... ... шығындарды міндетті түрде бөліп көрсету керек, себебі ол ... ... еніп кету ... ... ... ... және олардың нормадан ауытқулары бойынша
бөлу әдісі өндірісте тек ағымдағы есепті жүргізу үшін ... Ол ... ... оның ... деңгеймен немесе нақты ... ... ... ... ... жұмысының
тиімділігін анықтау үшін қызмет етеді.
Шығындарды басқару жүйесінің әрекеттілігін ... ету ... және ... ... ... ... ... тарпынан бақылауға болатын, яғни шарушалық
субъект жұмыс ... ... ... ... шығындар жатады.
Әсіресе, көп цехты ұйымдық құрылымы бар шаруашылық серіктестіктерде
бақыланатын ... атап ... жөн. ... ... ... барлық бөлімшелерінде бар құрал – жабдықтарды жөндеуге босатылған
қосалқы бөлшектердің шығындарын бақылау қажет
Бақыланбайтын ... бұл ... ... ... емес ... ... «№ 59 ... мемлекеттік
кәсіпорынында негізгі құралдарды қайта бағалау, ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
3 ӘКІМШІЛІК ШЫҒЫСТАР АУДИТІ ЖӘНЕ ОНЫҢ
ТАЛДАМАСЫ
3.1 Әкімшілік қызметкерлер еңбекақысын төлеу бойынша есеп
айырысудың аудиті
Әкімшілік жұмысшылар мен ... ... ... ... ...... ... нормативтік – құқықтық ... ... ... қалу мен ... ... ... жүргізудің дұрыстығын тексеру болып табылады.
Бақылау барысында қолданылатын ақпарат көздері болып 7210 «Әкімшілік
шығыстар» шоты ... ... және ... ... ... және ... ақы төлеуді есептеу жөніндегі бастапқы
құжаттар(мысалы,жұмыс істеген уақыт есебі табелі мен ... ... ... ... ... ... ... операцияны реттейтін ҚР «Еңбек туралы» заңы,Қызметкерлердің
еңбегі мәселелері жөніндегі әдістемелік ... ... ... ... ... ... және т.б. ... қызметкерлермен еңбекке төлеу бойынша есеп айырысуларды
тексеруді әр айдың ... ... 7210 шоты ... аналитикалық есеп
көрсеткіштерінің және бухгалтерлік баланстағы,бір уақыттағы Бас кітаптағы
жазулармен сәйкестігін анықтап,бастаған жөн.
Бұл үшін Бас ... ... ... ... ... ... ... ведомосінің жиынтық сомасымен (берілетін) ... ... ... ... ... ... анықтау керек.Сондай
-ақ мәліметтерді депозитке салынған еңбекақы есеп ... ... ... ... құжаттардың анық
сенімділігін,толтырылу дұрыстығын,олардың еңбекақы және ... ... ... ... мен төлеу бойынша нормативті құжат талаптарына
сәйкестігі тексеріледі.
Еңбекті уақыт бойынша төлеуде ... ... ... ... ... ... кесімді төлеуде –жұмыстың сандық және
сапалық көрсеткіштерін орындау,нормалар мен баға ... ... ... пен оны ... ... ... ... құжаттарды тексергенде
орындалған жұмыс есебі үшін жауапты лауазымды адамдардың қойылған қолдары
бар-жоқтығын,барлық ... ... ... ... ... бар-жоғын т.б.анықтайды.
Жұмыс уақыты мен нарядтар есебі табелін,сондай еңбекті төлеуді есептеу
жөніндегі бастапқы құжаттарды ... ... ... ... ... жағдайлары бар-жоқтығын анықтау қажет.Бұл үшін ... ... ... ... ... мен ... уақытының есебі
табельдеріндегі жұмысшылардың аты-жөндерін жеке ... ... ... ... ... мәліметтерімен салыстыру керек.
Бұрын төленген бастапқы құжаттар бойынша ... ... ... бір ... ... ... ... (ведомостерде) қайталануын тексеру де маңызды.
Кәсіпорынның тізімдік құрамында жоқ,аз ... ... ... ... ... ... төмен сапамен жасалған ... ... жою ... ... ерекше назар аударған жөн.
Бастапқы құжаттар мен есептік тізімдемелерді тексергенде арифметикалық
санаудың дұрыстығына ерекше көңіл бөлу қажет.
Аудиторлық ... ... ... одан әрі ... мыналар:
• төлемді есептеудің дұрыстығын іріктеп тексеру;
• жұмыстың қалыпты жағдайларынан ауытқумен байланысты қосымша
ақыны рәсімдеу тәртібі;
• құжаттық рәсімдеу мен ... ... ... ақауын құжатпен рәсімдеу мен оны төлеу;
• түнгі мезгілдегі жұмысқа қосымша ақы;
• жұмыстан тыс ... ... ... ... ... ... ... іс жүзіндегі ... ... шығу ... ... және ... өтелмеген уақытқа төлем есептеу;
• уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы есептеу;
• жалақыдан ұстаудың дұрыстығын тексеру.[20;98 б]
Заңнамаларға ... ... ... ... жеке табыс
салығы,зейнетақы қорына аударымдар,бұрын берілген ... ... ... қате ... ... ... соманы
өткізуге,есеп беретін сома бойынша берешекті ... ... ... ... тәрбиеленгені үшін,еңбеккерлердің
кәсіпорынға келтірілген материалдық зиянның ... ... ... ... ... ... ... сатып
алынған тауарға;газет пен журналдарға жазылғаны үшін;орындалатын (үкім)
құжаттар бойынша,өнім ... ... ... ... ғана ... ... ... ҚР-ның «Салықтар және бюджетке міндетті басқа
төлемдер туралы»Кодексімен белгіленген тәртіп пен мөлшерде ұсталынады /5/.
Зейнетақы ... ... және ... ... ай сайынғы табысының
10% мөлшерінде жүргізіледі.
Қарызға алынған тауарлар үшін ... ... ұзақ ... кредитке тауарлар сату ережелерінде қарастырылған тапсырма-міндеттеме
негізінде ... ... ... ... ... толтыру үшін ұсталым
кәсіпорын бойынша (еңбеккерлердің келісімі ... ... ... не
болмаса сот шешімі бойынша атқарылады.
Тексеру қорытындысында мыналарды анықтау қажет:
• шығыстарды еңбекке ақы төлеу ... ... жеке ... ... қызметтің
) өзіндік құнына жатқызудың дұрыстығы;
• бухгалтерлік өткізбе желілері (проводкаларды) еңбекті
өтеу қоры бойынша жасаудың ... және ... ... мәліметтерді және еңбекке
ақы төлеу қоры ... ... есеп беру ... толтыруды
жүргізудің дұрыстығы;
• 7210 «Әкімшілік шығыстар» шоты арқылы орындайтын(үкім)
қағазы және депозитке ... ... ... ... журнал-ордерлік формалары)
жазбасы,Бас кітап пен баланс жағынан аналитикалық есеп
жазбаларына сәйкестігі.[21;121 б]
Кәсіпорындардағы әкімшілік жұмысшылар мен қызметкерлердің бәріне ... ... бір айға ... ... ... ... ... табу
үшін алғашқы құжаттар бойынша өндірілген өнімдер мен істелген жұмыстарға
және қосымша ... мен ... ... қоса ... жалпы
соманы анықтап одан ұсталуға тиісті сомаларды алып тастау керек.
Әкімшілік жұмысшылармен ... ... ... ... ... және ... ... тиісті еңбекақы сомаларын
жинақтап,қорытындылауға арналған құжатты есеп айырысу төлеу ... ) деп ... бұл ... ... ... ... жөнінде есеп айырысу төлеу тізімдемесі әрбір жұмысшы
мен қызметкер бойынша есептелген еңбекақымен басқа да ... ... ... ... ... ... жинақтаушы құжат болып табылады.
Бұл тізімдемеде ... ... ... ... ... және ... ... мен одан
ұсталынатын ұсталымдардың түрлері бойынша сомалары және сол айдың басымен
соңындағы кәсіпорынның ... ... мен ... ... мен ... кәсіпорынға қарыз сомалары көрсетіледі.
Әкімшілік жұмысшылар мен ... осы есеп ... ... ... ... ... ... еңбекақыны алып,қол қояды.Бұл
тізімдеме бойынша біріншіден жұмысшы немесе қызметкерлермен ... есеп ... ... бұл ... ... бойынша
есеп айырысудың аналитикалық есебі болып табылады,ал үшіншіден осы
тізімдеме ... ... мен ... ... ... қарай
еңбекақыларын төлейді.
Кейбір ұйымдарда есепайырысу-төлеу тізімдемесі мен дербес шоттың орнына
есеп айырысу ... ғана ... ... есеп айырысу
тізімдемесі журнал түрінде ... және ... ... ... ... ... мен ... есептелінген
негізгі және қосымша еңбекақылары мен жәрдемақылар сомасы және олардан
ұсталынатын ұсталымдары есептеуге ... ... ... ... ... сәйкес тарифтік еңбекақысы,туған
жылы,отбасы жағдайы, балаларының және қарауындағы адамдардың ... және ... ... ... ... дейін
демалатыны,т.б.) көрсетіледі.
Тізімдеменің қосымша беттерінің саны бұл ... ... ... ... ... тізімдеменің титулдық бетінде жұмысшылар мен қызметкерлерге
төленген және депоненттелген еңбекақы сомалары жазылады.
Кәсіпорында ... ... мен ... ... ... ... есебі 7210 «Әкімшілік шығыстар» деп ... ... ... ... шот ... ... ақпараттар үлгілі түрі №10 және № 10-1 ... ... мен ... ... ... атқарғандары
және өнім өндіргендері үшін есептеліп төленетін еңбекақы ... бір ... ... ... ... бағытына қарай
шығындарды есептейтін белгілі бір ... оның ... ... ... ... ... ... туралы еңбек қоры жайлы тиісті
орындарға есеп берілуі қажет.
Сондықтан ... мен ... ... ... ... т.б. ... құжаттар негізінде әр цех бөлімше ... ... ... ... және ... ... топталады.
Бұл топтау журнал-ордерлердің үлгілі түрі №3 және №4 өңдеу кестелерінде
жүргізіледі,ол кестенің сол жағында дебителетін ... ... ... ... ... ... дәрежелеріне сәйкес оларға
есептелген еңбекақы сомалары түрлері бойынша бөлініп жазылады.
Ұйымдарда әкімшілік жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелетін ... бөлу ... ... ... есептелінетін
шоттарға былайша жазылады:
Д-т: «Тауарларды(жұмыстарды) сату бойынша ... ... ... ... ... ... ... еңбекақысы» шоты, ... ... ... ... ... «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу»шоты
7110 шоттың дебитіне маркетинг бөлімінің басқа да тауарларды сатумен
айналысатын жұмысшы-қызметкерлердің еңбекақысы жазылады.[3-198]
7210 ... ... ... ... ... ... ... шоттың дебитінде негізгі өндірісте жұмыс істейтін ... ... және ... ... ... ... ... негізінде өндіріліп шығарылған өнімдердің өзіндік
құнына қосымша, мерзімді еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... көмекші өндіріс жұмысшы-қызметкерлерінің істеген
жұмыстары мен атқарған қызметтеріне есептелген еңбекақы ... ... ... дебитіне цехтың әкімшілік басқару және басқа да ... ... мен ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерге
есептелген еңбекақыдан салықтар мен ... ... ... ... ... ... ... ету қорымен есепайырысу» шоты,
«Бюджетпен басқадай салықтар немесе алымдар бойынша есеп айырысу»және
тағы да басқа шоттар түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Кесте 6
«№ 59 ... ... ... жеке ... ... ... ... |Шаруашылық операцияның |Сомасы, мың |Дебет ... ... ... ... | | |
|1 ... ... ақы |200,0 |7210 |3350 |
| ... | | | |
|2 |МЗҚ 10% ... |20,0 | 3350 |3220 |
|3 |ЖТС ... |11,0 | 3350 | 3120 |
|4 |11ж. ... үшін ЖТС |16 |3120 |1030 |
| ... | | | ... «№ 59 ... ... ... ... |
Сонымен қатар әкімшілік жұмысшылар мен ... ... « ... ... ... « Ақшалай» шоты түрінде,
Ал есептеліп бірақ,уақытысында таратылмағанда және тағы да ... ... ... ... ... де ... ... шоты түрінде бухгалтерлік жазу
жазылады.[22; 36 б]
Кесте 7
Әкімшілік ... мен ... ... ... ... ... ... операциялар
|№ |Операциялар мазмұны |Дт |Кт ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... мен ... |7210 |3350 |234675 |
| ... және тағы да ... | | | |
| ... ... | | | |
| |- ... ... ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... тұлға болып саналатын |7210 |3350 |245360 |
| ... мен ... ... | | |
| ... | | | |
|3 ... ... уақыттардағы |8110,8210,831|3390 |134654 |
| ... үшін ... ... |0,7210 | | |
| ... | | | |
|4 ... ... ... ... ... |23452 |
| | |0,8410 | | ... ... ... ... толтыру барысында оның ең соңғы бетіне жиынтық сомалары
жазылады.Бұл жоғарыда аталған құжаттарды ... ... ... ... мен ... ... ... толтырылатын
алғашқы құжаттарда көрсетілген сомаларына ... ... ... ... ... ... мен ... есептелген
еңбекақы сомаларының одан ұсталынатын ұсталымдарды және ... ... ... ... ... үшін ... тік және ... жиынтық сомалары арифметикалық жолмен тексерілуі тиіс.
3.2 «№ 59 ... ... ... жалпы және әкімшілік
шығыстарын бақылау және талдау.
Бақылау құралы ретінде бюджет қызметі жоспарлы көрсеткіштерді нақты
көрсеткіштермен салыстыруда ... ... және ... ... ... қарай бюджет мыналарға бөлінеді:
• статистикалық – ұйымның ... ... ... ... құрылатын,яғни өткізудің бір
деңгейіне негізделген жоспар;
• икемді- белгілі бір ... ... ... үшін ... жоспар (өткізу
көлемінің баламалы нұсқаларының негізінде) және өткізу
деңгейінің өзгеруіне қарай ... ... ... үшін ... ... ... деп ... бюджет ұйымның және оның құрылымдық бөлімшелерінің қызметін
бақылауға үлкен мүмкіндіктер тудырады.Бұл мақсатта нақты өнім ... ... ... ... ... ... ... қалады,өйткені өткізу мен өндірістің көлеміне тәуелді емес.
Жоспарлыдан нақты шығынның ауытқуын ... ... мына ... нақты және жоспарлы көрсеткіштерді салыстыру;
• жоспарлыдан нақты пайданың ауытқу себептерін анықтау;
• баға бойынша,ресурс бойынша ... ... ... ... көлемі бойынша ауытқу
есебі(сандық фактор).[8-167]
Рентабельділік(пайдалылықтың) ішкі нормасы-бұл кәсіпорын пайда алмай-ақ
инвестициялық және ... ... ... есеп айырысу мөлшерлемесі.Оны
анықтау үшін таза ағымдық құн есебінің формуласын ... ... ... ... және ... уақыты дисконттау мөлшерлемесін анықтайды.
Өтелімділік кезеңіне ұйым пайдасы уақыт факторын ескермей инвестициялық
шығынның орнын ... ... ... ... жарты жылдық жоспардағы пайданың жұмсалған
күрделі қаржыға(на вложенный капитал) қатынасын ... ... ... уақыт факторын ескеру арқылы,сондай-ақ оны елемей есептелу
мүмкін: инвестиция табыс әкелетін уақытты ... ... ... ... ... ... есебі;осы
инвестициялық жобаға қаражат жұмсау тәуекелділігін қоса ... ... ... ... ... ... ... басқа әдістеме бойынша жобаның тиімділігін
бағалауға болады.
Өндіріс пен ... әр ... ... шектеулер енгізу «шығындар-
көлем-пайда»талдау мүмкіндіктерін шектейді.Бұл ... бір ... ... ... ... тартымдылығына елеулі ықпал етеді.Мұндай
тапсырманы шешу үшін ... ... ... ... линейного программирования).Желілік бағдарламалаудың негізгі
әдісіне мыналар жатады:сара және қате ... ... ... ... ... ... ... саласындағы
координатты саралау нәтижесінде табылады) және кестелік(оның оңтайлы шешімі
мүмкін шешімдер саласындағы бұрыштық нүктелердің бірінен табылады).
Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... ал шағындар бухгалтерлік және қаржылық есепте болған кезде
бейнеленеді. Табыс қызмет орындалған кезде ... ... және ... ... ... ... кезеңде пайда болады деп санауға болады
(дебиторлық борыш).
Шығындардың жұмысының сапасын бағалап анықтаушы негізі көрсеткіштердің
бірі жалпы шығында едәуір үлесі бар ... және ... сату ... мен
оның өзіндік құны.
Есеп саясатының сақталуына байланысты аудитор мынандай мәселелерді
анықтауға міндетті:
... ... ... ... шығындар есебінің әдісінің
тұрақтығын, нормативтік құжаттарға сәйкестігін;
... ... ... оның ... құнына жатқызылған шығындарын
шектеудің сақталғандығын;
– материалдық шығындардың өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... дұрыс тозу есептелгендегін;
– өндіріс шығындарын өндірілген ... емес ... ... сомасының дұрыстығын;
– үстеме шығындар сомасыының ... ... ... әдістерінің
негізделгенін.
Өнім (жұмыс, қызмет) өндіруге жұмсалған өндірістік шығындар есебінің
дұрыстығын тексерген кезде, аудитор жылдың ... ... ... және ... ... калькуляциялау әдістерінің тұрақтылығын ... ... ... және ... ... ... ... шаруашылығының бір категориясы болып табылады. Ол
соттың шешімімен немесе кредитордың келісімі бойынша соттан тыс ... ... ... ... ... ... № 2173 Заңына
сәйкес, қарыздарын төлеуге шамасы жоқ ұғымы ... ... ... ... ... ақы ... талабын қанағаттандыра алмау,
сонымен қатар өзіне тиісті мүлік есебінен бюджет пен бюджеттен тыс қорларға
міндетті ... ... ете ... жатады. Басқаша айтқанда,
шаруашылық субъектісі қарызды төлей алмауы, ... ... ... ... ... өтеу ... ... ... ... ... ... ұғымдар
кіреді.
Банкроттық кәсіпорынның ұдайы ... ... ... ... ... яғни оның ... және ... тиімсіз болуынан туындайды.
Банкроттықтың пайда болуының негізгі себептерін келтірейік:
1. Шаруашылық жүргізу жағдайын ... ... ... ... нормативті және заң шығаратын базаларының,
қаржылық, ақша, несие, салық жүйелерінің ... ... аса ... ... фирманың құнды қағаздарының нарықтық құнының төмендеуі.;
- бәсекелестің жоғары деңгейі және соның нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... өнім ... ... жүргізуге тікелей қатысты субъективті
себептері:
- банкроттықты уақытында болжап және келешекте одан сақтана ... ... ... жүйесінің болмауы, сұранысты дұрыс
зерттемегендіктен сату көлемінің төмендеуі;
- өндісір ... ... ... ... ... жоғары өнімдердің бағасына кейбір түрлердің
бағаларының жақындауы;
- ақталмаған жоғары шығындар;
- өнімнің төменгі рентабельділігі;
- өндіріс циклінің өте ... ... ... ... мен ... ... алмаулар;
- ескі басқарма басшыларының нарықты құруға бейімделе алмау, ... ... ... ... ... ... қаржылық саясаттың тиімдісін таңдай алмауы.
Кәсіпорындардың жаппай банкроттыққа ұшырауы жағымсыз ... ... ... ... ... экономикасы дамыған
елдерде, оларды толық ... ... мен ... алудың белгілі механизмі
қалыптасқан.
Осы механизмнің негізгі элементтері мыналар:
- банкроттықты құқықтық реттеу;
- кәсіпорынның банкроттығы жайында актілердің жүзеге ... ... ... ... - ... экономикалық,
ұйымдық қамтамасыз етілуі;
- перспективалы тауар өндірушілерді қолдау мақсатында, төлем қабілеті
жоқ кәсіпорындарға мемлекеттік қаржылық көмек ... ... құру және жою ... ... ... ... ... экономикалық көмек көрсету;
- кең ауқымды қоғам үшін ... ... ... қамтамасыз
ету, төлем қабілеті жоқ кәсіпорындардың тізімін жүргізу.
Банкроттықтың ықтималдығын бағалаудың ең жиі қолданылатын әдісі белгілі
американ экономисі Э.Альтман ұсынған Z ... ... ... ең ... екі ... модель болып
табылады. Ол негізгі екі көрсеткішке негізделген. ... ... ... ... кәсіпорынның жалпы жабу коэфициенті
() немесе ағымдағы өтімділік (), яғни ... ... ... ... және кәсіпорынның ... ... ... ... коэффициентіне байланысты
болып табылады. Эмпирикалық жолмен ... бұл ... ... ... ... нәтижелері белгілі бір
тұрақты өлшеммен ... ол да ... - ... ... Егер ... (Z) теріс болса, банкроттық ықтималдық үлкен емес. Ал
егер Z мәні оң ... ... ол ... ... ... ... ... мынадай коэффициенттердің салмақтық мәндері
қолданылады.
- жабу немесе ағымдағы өтімділік () көрсеткіші үшін:
()-(-1,0736)
- баланстың ... ... ... үлес салмағының көрсеткіші
үшін:
()-(+0,0579)
- тұрақты шама – (-0,3877)
Бұдан Z есебінің формуласы мынадай болады:
Z= -0,3877 +К ... ... ... ... коэффициенті=Ағымдағы активтер/Ағымдағы
міндеттемелер (7)
- Қаржылық тәуекелділік ... ... ... ... кәсіпорындар үшін банкроттық ықтималдығы 50% - ға ... Z0 ... онда ... 50%-дан асып, Z өскен сайын ұлғая береді.
Зертеліп отырған кәсіпорын ... бұл ... яғни ... 2010 жылы – 3,6, ал 2011 жылы бұл ... –2,2 –ге ... Осыдан шығатын қорытынды кәсіпорын банкроттылық деңгейі 50 % - дан
кем, яғни кәсіпорынның банкроттылыққа ұшырау ықтималдығы өте ... 8
2 ... ... ... ... |Көрсеткіштер |2012 жыл |2013 жыл |
|1 ... ... ... |1,19 |1,29 |
|2 ... ... ... |0,18 |0,13 |
|3 ... ... ... |-0,8 |-1,0 |
|4 ... ... |

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
Коммерциялық ұйымдардағы шығындар есебі мен аудиті57 бет
Кәсіпорын шығындары аудитінің міндеттері, мақсаттары және ақпараттық қамтамасыз етілуі10 бет
Кәсіпорынның негізгі өндіріс шығындарының есебі мен аудиті31 бет
Кәсіпорынның негізгі өндіріс шығындарының есебі мен аудиті жайлы42 бет
Шығындар аудиті 20 бет
Шығындар аудитінің экономикалық сипаттамасы23 бет
Шығындар есебінің аудиті37 бет
Әкімшілік шығындардың есебі және аудиті71 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь