Банктердің депозиттік операциялары, Қазақстанда депозит нарығын дамыту

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.Коммерциялық банктің тартылған қаражаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Коммерциялық банктің тартылған қаражат түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Мемлекеттің депозиттік нарықтағы пошталық. жинақтау жүйесі ... ... ..9
2. Коммерциялық банктің пассивтік операцияларын талдау ... ... ... ... ... .13
2.1. Банктік депозиттерді талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.2. Банкаралық несие алу туралы талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.3. Бағалы қағаздарды шығаруды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
3. Коммерциялық банктің депозиттік операциялардың қазіргі жағдайы ... ...26
3.1. Сенімді салымдардың кепілдік қоры ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
3.2. Коммерциялық банк пассивінің жағдайы мен келешегі ... ... ... ... ... 27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Қолданылған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
Кіріспе

Банк қызметін – банктің клиент мүддесі үшін белгілі бір іс- әрекеттерді орындауын сипаттауға болады. Кез келген банк өнімінің негізінде қандай да бір қажеттіліктерді қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Қазіргі кезде негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту мен қарыздар беру жатады. Банктер өз пайдаларының көп бөлігін осы операциялар бойынша пайыздық айырмадан алады. Бірақ осы екі қызмет төңірегінде банктік өнімдердің көптеген нысандары жасалынып шығуы мүмкін.
Коммерциялық банктердің желісі ақша нарығының қалыптасуына ықпал етеді, ал заңды және жеке тұлғалардың мемлекетте уақытша бос ақша қаражаттарының болуы және оны экономика мен халықтың қысқа мерзімдік қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдалану ақша нарығының экономикалық негізі болып табылады.
Депозиттік операциялар – бұл заңды және жеке тұлғалардың тартылған қаржылары бойынша белгілі бір мерзімге немесе талап ету салымы бойынша банктердің операциялары. Депозиттік операцияларды жүргізу кезінде кез келген банк өздері дайындаған депозиттік саясатты ұстанады. Депозиттік операцияларды жүзеге асыру барысында осы және депозиттер мен несиелік салымдардың мерзімдері мен сомалар бойынша несие ұсыну операциялары арасындағы өзара байланыс пен өзара келісімдіктің болуын қамтамасыз ету қажет. Депозиттік операцияларды ұйымдастыру үдерісіне банк балансының өтемділігін жоғары деңгейде қамтамасыз ететін мерзімдік депозиттерге ерекше назар аударған жөн. Депозиттік операцияларды ұйымдастыра отырып, банк депозиттік шоттардағы бос қаржы резервтерінің (активті операцияларға тартылмаған) ең аз болуына талпынуы керек.
Депозиттерді қорғау жүйесі Ұлттық банк тарапынан комерциялық банктердің қызметін лицензиялау жүйесімен қамтамасыз етіледі. Ол мемлекеттік жеке сақтандырулармен толықтырылуы мүмкін.
Банктік жүйеде ақша қаржыларын жинақтауға ынталандырудың келесі механизімі - банктік құпияны қатаң сақтау. Дамыған елдерде құпия – құқықтың жеке объектісі, жасырын ақпарыттың жеке түрі. Біздің республикамызда банктік құпияны сақтау үшін заң негіздері бойынша шаралар қарастырылған. Қазақстан Республикасының депозиттік операцияларының одан әрі дамуына әсер етуші келесі факторларды атап өткен жөн. Бұл факторларды шартты түрде екі топқа бөлуге болады. Бірінші топты Қазақстан Республикасының Ұлттық банк жүргізіп отырған ақша несиелік саясатынан шығатын факторлар құрайды. Оған резервтеу мөлшерін, қайта қаржыландыру мөлшерлемесін және басқаларды жатқызуға болады
Депозиттік саясат банктің қаражаттарды тартумен байланысты стратегиясы мен тактикасын қамтиды. Депозиттік саясат – банктік саясаттың құрамдас бөлігі ретінде банктің депозиттік операцияларын дұрыс ұйымдастыруға бағытталға шаралардың жиынтығын білдіреді. Кең мағынасында депозиттік саясатты депозит қызметін көрсетуші мен салым
Қолданылған әдебиет тізімі

1. Әкімбеков С., Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А. "Экономикалық теория", Астана- 2007 ж.
2. Искакова З.Д. "Банк ісі", Қарағанды- 2008 ж.
3. Насыров М.Р., Тоқсанбай С.Р., Қулпыбаев С.К., Гуляева С.П. "Қазіргі экономикалық орысша- қазақша түсіндірме сөздік анықтамалық", Алматы- 2008 ж.
4. Сабырбаев Б. "Экономикалық терминдердің орысша- қазақша түсіндірме сөздігі", Алматы 1993 ж.
5. Саниев М.С. "Ақша, Несие, Банктер", Алматы- 2001 ж.
6. Сейітқасымов "Ақша, Несие, Банктер", 2001ж.
7. Мақыш. С.Б., ИльясА.А. Банковское дело: Учебное пособие. Алматы. Қазақ университеті, 2006
8. Банковское дело: Учебник . - 2-е изд., перераб. и доп./ Под ред. О.И. Лаврушина. - М.: Финансы и. статистика, 2005.-672с:
9. Банковское дело: Учебник / Под ред. А.М. Тавасиева. М.:ЮНИТИ, 2002
10. Банковское дело: современная система кредитования / Под ред. О.И. Лаврушина // М.: КНОРУС, 2005
11. Банковское дело: Учебник / Под ред. Г.Г.Коробовой. М.:Юристь, 2002
12. Основы банковской деятельности: учебник / Под ред. Тагирбекова К.Р. М.: Инфра, 2003
13. Управление деятельностью коммерческого банка (Банковский менеджмент): Учебник / Под ред. О.И. Лаврушина /М.: Юристь, 2005
14. Основы банковской деятельности (Банковское дело) / Под ред. Тагирбекова К.Р. - М. Издательский дом “ИНФРА-М”, издательство “Весь Мир”, 2001. – 720с.
15. "Банки Казахстана", 2009 №2.
16. "Банки Казахстана", 2009 №10.
17. "Банки Казахстана", 2009 №12.
18. "Бюллетень Бухгалтера", 2008 №18.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Экономикалық факультет
Курстық жұмыс
Банктердің депозиттік операциялары, Қазақстанда депозит нарығын
дамыту
Пән Банк ... 5B050900 - ... ... бағаға
қорғалды
__._______ 201 ж.
Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………………..3
1.Коммерциялық банктің тартылған қаражаттары……………………….....….5
1. ... ... ... ... ... ... ... пошталық- жинақтау жүйесі..........9
1. Коммерциялық банктің пассивтік операцияларын талдау……………......13
1. Банктік депозиттерді талдау…………………………………………......16
2. Банкаралық несие алу туралы ... ... ... ... ... Коммерциялық банктің депозиттік операциялардың қазіргі жағдайы…....26
3.1. Сенімді ... ... ... ... банк ... ... мен келешегі ………...........27
Қорытынды……………………………………………………………………....29
Қолданылған әдебиет тізімі…………………....…………………………….....31
Кіріспе
Банк қызметін – банктің ... ... үшін ... бір ... орындауын сипаттауға болады. Кез келген банк өнімінің негізінде
қандай да бір қажеттіліктерді қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Қазіргі кезде негізгі дәстүрлі ... ... ... тарту
мен қарыздар беру жатады. Банктер өз ... көп ... ... ... ... ... алады. Бірақ осы екі ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Коммерциялық банктердің желісі ақша нарығының қалыптасуына ықпал
етеді, ал ... және жеке ... ... ... бос ... ... және оны ... мен халықтың қысқа мерзімдік
қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдалану ақша ... ... ... табылады.
Депозиттік операциялар – бұл заңды және жеке тұлғалардың тартылған
қаржылары бойынша ... бір ... ... ... ету салымы бойынша
банктердің операциялары. Депозиттік ... ... ... ... банк өздері дайындаған депозиттік саясатты ұстанады. Депозиттік
операцияларды жүзеге асыру барысында осы және ... мен ... ... мен ... ... ... ұсыну операциялары
арасындағы өзара байланыс пен ... ... ... қамтамасыз ету
қажет. Депозиттік операцияларды ... ... банк ... ... ... қамтамасыз ететін мерзімдік депозиттерге ерекше
назар ... жөн. ... ... ... ... банк
депозиттік шоттардағы бос қаржы резервтерінің (активті операцияларға
тартылмаған) ең аз болуына талпынуы ... ... ... ... банк ... ... ... лицензиялау жүйесімен қамтамасыз етіледі. Ол мемлекеттік ... ... ... ... ақша ... ... ынталандырудың келесі механизімі
- банктік құпияны қатаң сақтау. ... ... ...... ... ... ... жеке түрі. Біздің республикамызда банктік
құпияны сақтау үшін заң негіздері бойынша шаралар ... ... ... ... одан әрі ... әсер ... ... атап өткен жөн. Бұл факторларды шартты ... екі ... ... Бірінші топты Қазақстан Республикасының Ұлттық банк жүргізіп
отырған ақша несиелік саясатынан шығатын факторлар құрайды. Оған ... ... ... ... және ... жатқызуға болады
Депозиттік саясат банктің қаражаттарды тартумен байланысты стратегиясы
мен тактикасын қамтиды. Депозиттік ...... ... ... ... ... ... операцияларын дұрыс ұйымдастыруға
бағытталға шаралардың жиынтығын білдіреді. Кең ... ... ... қызметін көрсетуші мен салым иелері арасындағы қатынасты
реттеу құралы ретінде қарастыруға болады. Тар мағынасында, бұл кез ... ... ... ... ... ... банктің
стратегиясы мен тактикасын сипаттайды. Депозиттік ... ... ... ... ... ... банк ... депозиттік
саясатын жасау барысында өзінің әлеуетті клиенттерінің, яғни ... ... ... ... ... ... ... таңдай білуі
қажет.
Курстық жұмыстың мақсаты – банкпен клиенттерге ұсынатын ... ... ... ... жету үшін ... ... шешу ... коммерциялық банктің тартылған қаражаттар түсінігін ашу;
- депозиттік операциялардық түрлерін қарастыру;
- депозиттік операциялардың қазіргі жағдайын қарастыру.
1. Коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... түсінігі
"Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметтері туралы"
Заңның 41- бабына ... ... ... ... орнықтылығын сақтау,
депозиторлардың мүддесін қорғау және ... ... ... ... ... ету мақсатында Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... пруденциялық (экономикалық) нормативтер
басқа да ... ... ... ... ... мен
шектемелер, оның ішінде резервтік талаптарды, күмәнді және ... ... ... ... ... бекітуі;
- Екінші дәрежелі банктер үшін, міндетті түрде орындалуға ... ... ... ... Екінші дәрежелі банктердің жұмысын инспекциялау (тексеру) және оның
нәтижесінде, банктің қаржы ... ... ... ... ... ... тигізетін шаралар қолдану, ең ақыры,
лицензиясын алып қоюға дейін;
Нарықтық экономика жағдайында екінші дәрежелі банктердің барлық
операцияларын үш ... ... ... ... ... операциялар (қаржыны тарту);
- Активтік операциялар (қаржыны орналастыру);
- Активтік- пассивтік операциялар (делдалдық және басқа да қызметтер).
Пассивтік ... – бұл ... ... ... ... ... және оны ұлғайту. Сондықтан, бұл операциялардың
банктің өзінің, несиелік мекеме ретінде жұмыс жасауы үшін ... ... ... ... қатарына мыналар жатады:
- Заңды және жеке тұлғалардың есеп, немесе ағым шоттарына қаржы
жұмылдыру ... ... ... ... ... ... алу (банкаралық несие);
- Заңды және жеке тұлғалардың қаржыларын, мерзімді салымға жұмылдыру;
- Құнды қағаздарды шығарып, оларды орналастыру;
- Ұлттық банктен ... ... ... Репо ... ... ... ... пассив операциялары – банктердің несие және басқа актив
операцияларын ... үшін ... осы ... арқылы меншікті,
қарамағына тартылған, эмиссияланған т.б. қаражаттар құрайды.
Тартылған қаражаттар – қарыз беруші ретінде қызмет атқаратын
банкке ... ... ... ... ... ... ... қаржаттары.
Қаражаттарды тарту процесінде экономикалық қатынастар төмендегідей
тұлғалардың арасында туындауы мүмкін:
- Банк пен ... және жеке ... ... ... ... ... шарттармен сақтау бойынша;
- Банк пен оның клиенттері арасында банк ... ... ... ... ... ... операциялар жүргізетін кезде;
- Коммерциялық банктер арасында банкаралық ... ... ... Банк пен шет ... банктер, инвестициялар арасында отандық банктер
шотына қаражат салу бойынша;
- Банк пен оның клиенттердің арасында ресурсының ... ... ... ... есеп шоттар, депозиттер, мерзімдік салымдар
бойынша пайыздық салымы қалыптастырудың пассивтік ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер
Ұлттық Банк арасында;
- Банк ... ... ... банк ... ... ... арттыру және соған байланысты шығындарын қаржыландыру
бойынша.
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды тарту – коммерциялық банктердің
алғашқы дәстүрлі базалық қызметі. Бұл банктің пассиві ... ... ... ... ... ... ... – банктің ... тек 10 %- ын ... ... ... салыстырғанда
қаржылық ресурстар құрамында меншікті ... ... ... болуы
мынадай жағдайлармен түсіндіріледі – біріншіден, банктер қаржылық
нарықтарда қаржы ... ... ... ... ... ... тартылған қаражаттар сомасын депозит түрінде ... ... ... ... ... сондай- ақ олардың қауіпсіздігін
қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... ... депозиттерді мемлекеттік сақтандыру ... ... ... ... кері алу ... төмендетеді. Үшіншіден, банктерге
тартылатын ... ... ... ... ... ... ... қондырғы ғимараты ыңғайлы, өтімді және
нарықта оңай өткізіледі.
Басқа кәсіпорындармен ... осы ... ... ... меншікті капиталдың тартылған ресурстарға өзара
қатынасында өз ... ... ... және дұрыс қызмет етуіне
мүмкіндік береді. Ең ... ... ... банк ... ... үшін
қажет. Сонымен қатар, офисті, жабдықтарды сатып алу және ... ... ақ ... ... ... ... ... шығындарды
төлеу үшін қажет. Меншікті капитал – банктің қорғаныс ... ... ... ... ... маңызды, сөзсіз міндетті қор болып табылады,
банктің тұрақтылығы мен оның ... ... ... ету ... ... ... оның рөлі өте жоғары.
Жоғарыда айтылып өткендей, банктер ... ... ... асыру үшін тартылған қаражаттардың 90 %- нан ... ... ... ақ ... өз клиенттерінің уақытша бос ... ... ... түрде осы қаражаттардың негізгі ... ... ... пен банктің клиентерінің жинақ салымдарынан
басқа мерзімді және ... ... ... ... ... ... ... тарту және оларды пайда табу
мақсатында орналастыру ... ... ... деп ... ... ... ... несиелік ресурстарының негізгі
бөлігі құралады.
Соңғы уақыттарға дейін республикамызда депозиттерді ... ... ... жөн. Банк ... алдында олармен
жинақталатын несиелік ресурстардың мөлшері мен ... ... ... ... ... ету ... орындарына қойылған жоқ
болатын. Қарыздық салымдар мен қарыздық ... ... КСРО ... ... ... ... қор өз ... КСРО
Мемлекеттік банкісінің өзіне орталықтандырылған тәртіппен қалыптастырған
және республикалық кеңселер бойынша бөлінген, сонымен ... ... ... ... пассивтік операциялармен айналыспаған. Осы
себептерге байланысты елде банктердің депозиттік саясаттары зерттелмеген.
Депозиттік саясат ... ... біз ... ... назар
аудара аламыз. Жеке тұлғалар, іскерлік фирмалар, акционерлік ... ... ... емес ... ... мекемелер,
мемлекеттік кәсіпорындар, жергілікті билік органдары ... ... ... ... Бұл ... ... Біріншіден, банктер салымдардың үлкен сенімділігімен
қамтамасыз етеді, екіншіден салымшылар өз салымдарын кез- ... ... ... етіп қана ... одан ... сомада қарыз ала алады,
үшіншіден, бұл ... ... ... банктік тәжірибеде алып тастау тұрғысынан қарағанда талап
еткенге дейінгі ... ... және ... ... деп ... ... ... депозиттер белгісіз уақытта салымшылардың
ағымдағы, есеп айырысу ... ... ... ... олар ... ала ... кез келген уақытта салымшылармен немесе басқа шотқа
аударылуы мүмкін. Әдетте банк талап еткенге ... ... ... ... пайыз төлейді, ал кейбір жағдайларда олар бойынша сыйақы мүлдем
төленбейді. Кейбір мемлекеттерде пайыздарды ... ... ... ... ... ... ... депозиттер бірінші кезекте ағымдағы есеп
айырысуларды жүзеге асыру үшін ... Шот иесі ... әр ...... қол ... ... ... жүргізе алады.
Осындай шот ашып ... ... ... ... ... ... сенім білдіреді. Банктерде күнделікті төлем оепрацияларын жүргізу
біраз шығындарды талап ... ... ЭЕМ- ді, ... ... ол біршама азайды, әйтседе ол банктердің шығындарының маңызды
факторы болып табылады. Клиенттің шоты ... ... ... ... ... ... өткізбелер жасалынады. Талап еткенге дейінгі
шоттарды ... ... ... қарастыратын болсақ, олар ... бар ... ... ... есеп ... үшін
толықтай пайдаланбайды, ал бұл банк ... көп ... аз ... ... коммерциялық мақсаттары үшін ... ... ... ... сондай- ақ ол пайда табу мақсатымен
қарызға берілуі мүмкін. Ол банктің көптеген ... ... ... ... ... алып және оны бірнеше күннен немесе аптадан
кейін қайтадан толтырып отырулары нәтижесінде қалыптасады. Бірақ ... өз ... ... үшін ... ... ... алмайды. Бұл
экономиканың айналымдық сипатына негізделеді. Осы ... ... ... ... ... ... ... банктер 60, 90, 120 ... ... ... ... бере ... ... ... салымдар депозиттік немесе контокоренттік
шоттарды орналастыруы мүмкін. Олардың арасында ... ... шот ... ... шоттағы қалдық сомасын ғана алуы немесе
аударуы мүмкін, сондай- ақ ол өз ... ... ... Ал
контокоренттік есеп шоттарда теріс немесе оң қалдықтар ... ... ... ... ... шоттан өз салымын алып қана ... ол ... ... ... алуы мүмкін. Алайда, тәжірибеде бұл айырмашылық бірте- бірте
шегеріледі. Қазіргі кезде ... ... ... ... шоттардан несие
алуы мүмкін. Бұл шоттар АҚШ- та трансакциялық немесе чектік шоттар деп
аталады, сондай- ақ ... чек ... ... ... ... жоғары өтімділігі, төлем құралы ретінде оларды үздіксіз
пайдалану мүмкіндіктері ... ... ... болып табылады, негізгі
кемшілік (салымшы үшін) – шот бойынша төмен пайыз ... ... жоқ ... Бұл ... ... банк мерзімді салымдарға
қарағанда орталық банкте ең ... ... ... сақтауға міндетті
және ол шоттардың иелері шотты ... үшін ... ... ... та ... ... ... шоттарға пайыздарды коммерциялық
банктерге төлеуге заң бойынша тыйым салады. Коммерциялық ... ... ... қалу ... депозиттік шотының жаңа түрін
салымшыларға ұсынады, ол бір жағынан жоғары ... ... ... ... үшін ... ... қамтамасыз етсе, ал екінші
жағынан салымшыларға белгілі бір табыс алуды қамтамасыз етті. Бұл шот ... деп ... Ол тек жеке ... ғана ... Бұл ... ... үшін ... мүмкін есеп айырысу траттасы немесе қаражаттарды
алу туралы бұйрығы, сондай- ақ ол чектер сияқты есеп ... ... ... ... шот, ол ... ... ... пайыздық
төлемдер түрінде табыс алуға болады. 1981 жылдан бастап заң арқылы АҚШ- ... ... ... бұл формасы рұқсат етілді.
1.2 Мемлекеттің депозиттік нарықтағы пошталық- жинақтау жүйесі
Депозиттер - коммерциялық банктермен ресурстарды тартудың басты түрі
болып табылады.
Банктер ... ... ... және пайдаланбаған табыстарын
уақытша шоғырландырады. Ақшалай қаражатты салымдарда сақтау халық үшін және
мемлекет үшін пайдалы болып есептеледі.
Кейбір ... ... ... айналымның банктермен реттеуін,
талдаудың рөлі Д. ... ... ... ... ... Оның ойынша: банк сөзі, егер операциялар өз клиенттермен
ғана емес, ... ... ... ... істелінсе пайда болады. Яғни
банк несиені ұсынады және ... ... оны ... банкінің "бейтаныс капитал" "депозиттік нарық" категорияның
түсінігіне кіреді. Себебі банктік ресурстар ... және ... ... ... пассивтерін екі ірі топқа бөлуге болады: банктік капитал
және оған теңестірілген баптар; тартылған қаражаттар және ... ... ... ... ... үшін ... ... барлық
тұтынушылықтың 90 %- н жоғары банк ... ... ... ... ... негізгі бөлігін депозиттер құрайды, яғни банк
заңнамасына және ... ... ... ... және ... – жеке ... және компанияларының шоттарында
сақталатын салынған ақшалар.
Өткен жүзжылдықтар берілген классиктерінің айтқандарының дұрыстылығын
растады – банк ... ... ... ... қаражаттармен
көрсетіледі. 80 жылдарда меншікті капиталдың қарыз ... ... ... – 1:12; АҚШ- та – 1:15; ФРГ- да – 1:30; ... ... Сөйтіп, "депозиттік нарық" түсінігі банктермен меншікті капиталмен
қатар қарыз капитал, яғни – халықтың салымдары мен депозиттері.
Елдің ... Н.А. ... ... ... ... сөйлей отырып келесіні айтты: "Ұлттық экономиканың дамуы үшін
жинақтарды пайдалану ... және ... ... ... сендіріп, олардың
белсенділігін арттырсақ, дағдарыстан шыға аламыз. Тек қана ... ... ... ... ... ... жүйесін қатайтатын халықтың
табыстарын өсіретін ел экономикасының жалпы әл ауқатты жұмыс істеуіне себеп
болатын ірі соманы тарта аламыз".
Елдің ... ... ... ... жасағаннан депозиттік
қаржының қайта құруы бойынша ірі банктерді ... ... ... ... ... отандық банктер арасында өздерінің банктік
өнімдер мен депозит түрлерінің әр түрлігімен тұрақты және дамыған болып
табылады. ... ... ... ... ... ерекшелік болып,
елдегі филиалдар санының көптігімен клиент жағынан сенімді қарым ... ... ... АҚ ... ... ... банкі", АҚ
"Казкоммерцбанк", АҚ "Банк Тұран Әлем" және АҚ "Банк Центр Кредит". Халық
банк пен Банк ... Әлем ... ... ... ... тұрғындарға
несиелік, депозиттік, есептік- кассалық қызмет бойынша негізгі бәсекелестер
болып табылады.
Тұрғындарға көрсететін банктік қызметтер нарығындағы ... ... ... ... барлық Республика бойынша басқа
коммерциялық банктерде жоқ ... ... кең ... ... жүйесі
екінші деңгейдегі 24 банкті, елдің территориясында банк филиалдарының жалпы
саны – 355, оның ... ... ... ... және есептік- кассалық
бөлімшелердің саны – 149 тең.
Қазақстанның қаржыгерлерінің II Конгрессінде сол кезде ... ... ... ... алатын Марченко Г.А. келесіні айтты: "Барлық
банктік жүйесінің басты мақсаты – ... ... ... тарту болып
табылады. Сонымен қатар орасан қарым – бұл ... ... ... ... ... ... болатын пошталы- жинақ жүйесінің дамуы
болып есептеледі…".
Қазақстанның пошталық саласы ... ... ... ... 1993 жылы ... "Байланыс" саласына бөлінді. 1995 жылы қарашада
мемлекеттік пошта өзіндік ... ... ... ... ... ... байланыс Республикалық мемлекеттік кәсіпорынға айналды. Пошталық
саланың әрі қарай ... 1999 жылы ... ... ... Тұрғындарының бос ақша қаражаттарының тартуы бойынша ... ... банк ... ... ... ... жеке
тұлғаларының депозиттері бойынша табыстылығының көтерілгендігі байқалады.
2008 жылы жеке ... ... ... жағымды тенденциясы
отандық қаржылық институттарға сенім ... ... ... ... қарағанда жеке және заңды тұлғалардан
банктермен тартылған ... ... 971,3 ... ... құрады, 12
айналым ішінде, 2008 жылы 39,1%- ға, сонымен ... ... ... 628,1 млрд. теңгеге, жеке тұлғаларының салымдары 343,2 ... ... ... ... ... ... төмендеуі байқалынды.
Ұлттық валютадағы депозиттер 60,1%- дан 386,7 млрд. ... ... ал ... ... 4,8%- дан 344,4 ... ... ... көрсетілген екінші деңгейлі 4 ірі банктерде 2007 жылы ... ... ... сомадан 79% құрады. АҚ "Қазпошта"- ң бөлігі
республикалық депозиттік нарығында 0,41%- ын ... ... ... депозитіне қатысу үлесінің жоғары емес болуының ... ... ... ... ... ... көрсетуінің лицензиясы
салыстырмалы жақын ауқытта алынды және операцияларының бұл түрі бұрын пошта
жинақ ... ... ... пошталық қызмет болған жоқ. Бірақ
қазіргі ... ... ... өсуі АҚ ... ... бағыттарының бірі болып табылады.
Депозиттердің мәліметтерін талдау бойынша 2008 ... 2007 ... ... ... ... 55% , ... салымдарын - 66%. АҚ
"Қазпошта"- ң жалпы депозиттік базада жедел салымдарының бөлігі 2009 ... ... ... ... 13%, ал 2009 ... ... ... 12% құрайды.
Кесте 1
2000-2008 периодтың қоғамның депозиттік базаның динамикасының өсуі.
|№ ... (жыл) ... ... ... жалпы|
| | |(мың ... ... (мың |
| | | ... ... |2005 |44 900 |363 100 ... |2006 |107 900 |755 500 ... |2007 |115 353 |753 500 ... |2008 |175 903 |1 381 055 ... |2005-2008 |444 056 |3 253 356 ... ... өмір бойы әр ... ... ... көрсететінін
Андо мен Модельянидің өмірлік циклінің моделі бекітеді. Осылай, жас ... ... ... ... көп жұмсайды. Кемелділік жастағы адамдар
мансапқа жетуде ең үлкен табыс әкеліп, халықтың ең ... ... ... табылады. Үлкен емес табыстары болатын ... ... ... ... ... ... арқылы өзінің тұтынуын қолдайды.
Кесте 2
АҚ "Қазпоштаның" салымшыларының жастық категорияларының талдауы.
|Қоғамның салымшыларының ... ... ... | ... жас |7 ... жас |15 ... жас |19 ... жас |21 ... жас |23 ... жас және ... |15 ... |100 ... ... ... қоғамдағы салымшыларының негізгі
категориясын 23%- ын құрайды. Олар 60-70 жастағы тұлғалар, ал ... ... 20- дан 30- ға ... жас ... категориясы құрайды.
Ауылдық жерлерде банктер құрылымдарының әрі ... ... ... және ... ... оның ішінде
территорияның үлкен ұзындығы, халықтың төмеңгі тығыздығы, ауылдық ... ... ... әсер ... ... ... ... жалпы саны 5% құрайтын екінші
деңгейдегі ... ... ... бөлімдер аудан орталықтарда
құрылған.
Пошталық- жинақ жүйесінің дамуы пошталық ... ... ... мекемелер байланысы мен өндірістік қаржылық комплекстің белгілерін
қамтиды. Қазпоштаның ... ... ... ... 3371 бөлімді,
олардың 615- і қалаларда және 2756 ... ... ... ... ... ... ескере отырып,
депозиттерінің жаңа түрлерін еңгізуіне және әрі ... ... ... ... ... ... ... қаражатты тартудың
тұрақты мониторингі жүргізіледі.
Ауылдық жинақ ақшаларының маңыздылығы ауылдық жанұяларының табыстар
деңгейінен және ... ... ... ... ету ... ... болады. Берілген мақсаттарының ойдағыдай шешілуі үшін,
белгілі алғышарттар болады: ауыл шаруашылық өнімдерінің ... ... ... ... саны ... ... ақшалары мен
табыстары көбееді. Қазіргі пошталық жинақтық ... ... ... ету ... ... өзіне алды.
2. Коммерциялық банктің пассивтік операцияларын талдау
Коммерциялық банктер операцияларының мазмұны олардың балансы
бойынша ашып көрсететін ... бас ... ... түсінікті бола
түседі. Бұл жерде пассивтік операцияларға бірінші кезекті мән ... ... ... ... банк ... үшін ... көздер
жасайтындағынан, сондай- ақ міндеттемелер ... ... ... көрінеді.
Банк ресурстарын құру үшін банк қаржылары қарастырылатын, содан кейін
актив бойынша пайдаланылатын коммерциялық ... ... ... ... ... Ал банк активтерінің көлемі мен құрылымы
олардың құрылған көздері есебінен, яғни банк пассивтерімен анықталады.
Банк пассивтерін құру ... ... ... ... орай ақша ... бүкіл көздерін басқару сапасының ресурстық
мүмкіндіктерді құруы банк қызметінің ... ... бірі ... ... ... ... ... банктің активтік операцияларды
табысты жүргізуіне мүмкіндік береді.
Банктік пассивтік операцияларды жүргізуі ... банк ... ... ... ... банк ... пайда болады.
Коммерциялық банктің капиталы меншікті қаражаты, тартылған
қаражат және эмиссияланған қаражаттардан құрылады. ... өз ... және ... ... сонымен қатар өткен жылдың бөлінбеген
пайда жатады. Акционерлік капитал бағалы қағаздар нарығында ... ... ... ... қордың мөлшері, оны қалыптастыру
және өзгерту банктің жарғысында ... ... ... ... ... дегенмен банктің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін
Ұлттық Банк оның төмеңгі аз ... ... ... – бұл кез келген шаруашылық жүргізуші субъектілердің
қаржылық ресурстарының маңызды бөлігі. Ол жарғылық , ... ... және ... тұрады. Коммерциялық банктердің меншікті
капиталының рөлі мен мөлшерінің басқа қызмет түрлерімен айналысатын ... ... ... ... өзгешелікті сипаты бар.
Оның өзгешілігі мынада: банктер меншікті есебінен қаржыларға деген жалпы
қажеттіліктің 10 ... ал ... ... ... ... жабады. Меншікті капитал банк қызметінің ... ... ... оның қаржылық тұрақтылық дәрежесін көрсетеді. Банкті ... ... ... ... ... банк ... бастай алмайтын
бірінші кезекте жұмсалатын шығындарды ... ... ... ... ... ... ие ... Өйткені, активті
операцияларды жүзеге асыру үшін ақша ресурстарына деген қажеттіліктің 90
пайыздан ... осы ... ... жабылады. Банк тәжірибесінде барлық
қатыстырылған қаржылар оларды ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді – бұл банктер басқа банктерден
займдар ... ... ақша ... ... ... міндеттемелерін сату
жолымен алынатын ресурстар.
Банк ресурстары – банктердің қарамағындағы және олар ... мен ... да ... ... үшін пайдаланатын қаражаттың
жиынтығы.
Банктің резерв капиталы ағымдағы пайдадан бөлінген сомадан ... ойда ... ... және бағалы қағаздар курсының төмендеуінен
болатын шығындарды жабуға арналады. Оның ... ... ... байланысты
бекітеді.
Бөлінбеген пайда шоты деген – ол арадағы транзит ... ... ... ... ... ... және резервке түспеген
пайда жинақталады. Пайданы резервке бөлу төлейтін салықты ... ... ... ... көп түрі ... ... ... коммерциялық
банктердің ресурс қорында өз қаражатының үлесі 10 % шамасында.
Коммерциялық банктердің өзгешелігі – ... ... ... 90%-
ға жуығы тартылған қаражат. Тартылған қаражаттың ең үлкен мөлшері банктің
өз ... ... ... ... тәжірибесінде пассивті операцияларға айқындаушы
операциялар жатқызылады, өйткені, ресурстардың ... ... ... мүмкіндік береді. Коммерциялық банк балансының пассиві
бойынша ресурстарды құрудың төмендегідей көздерін көрсетуге болады:
- ... ... ... ... есеп ... оның ішінде банк- корреспонденттерді ашу
және жүргізу;
- Меншікті бағалы қағаздар (акциялар, облигациялар), ... ... ... және ... ... ... Банкаралық несие ресурстарын алу;
- Репо операциялары;
- Еуровалюталық несие алу.
Коммерциялық банк ... ... ... және ... қаражаттарын тартуы мүмкін. Тартылған ресурстар белгіленген
мерзіміне қарай басқарылатын ... және ... ... болып
бөлінеді. Басқарылатын ресурстар банкке тартылған ... ... ... ... біріктіреді.
Ағымдағы пассивтер есептесу, ағымдағы және корреспонденттік
шоттардағы ... ...... бір ... ... банкке сақтауға салған
ақша қаражаты. Ол қолма- қол ақша немесе ақшаның қолма- қолсыз формасында,
ұлттық ... ... ... ... ... ... коммерциялық
банктер ресурстарының маңызды көзі. Банктегі оның құрылымы ақша нарығындағы
коньюктураға қарай әрдайым өзгеріп ... ... ... ... ... ... ... онша көп
емес – 10-12%- дың ... 88-90% - ... ... ... өзі, банктің пассивтік операциясының қандай маңызы ... тағы да ... ... ... ... ... ... депозиттік ресурстар. Олар ... және ... ... ... ... Депозиттің бұл екі түрінің өзара айырмашылықтары
бар. Оның бастысы: мерзімді депозит белгіленген мерзімге ... ... ... ... оның ... ... ол депозитті алу өте тиімсіз. Онда
ол көп табыс жоғалтады. Сондықтан банк, бұл қаржыны мерзімі ... ... ... активтік операцияларға пайдалана алады.
Ал, талап етілмелі депозитте олай ... ... ... оның
иесі кез келген уақытта қаржысын ... ... ... ... ... ... ... қаржысын сұрап келген депозиттердің талабын орындау
үшін, талап етілмелі депозиттің сомасын көбінесе бос ұстауға ... құру ... де ... бірі ... Егер ... ... табыс табу үшін, арнаулы шарт жасалып салынатын болса,
талап етілмелі депозит, ... ... ... ... және ... ... ... бос ақша жиналғанда құрылады. Бұл шот ... ... ісі ... шаруашылық жұргізуші субъектілердің бос ақшаларын
банкіде сақтау керек деген талаптан туатын іс.
Қазіргі ... ... ... ... ақша ... тарту үшін
басқа несие мекемлері жинақтаған ақша қаражаты сатылатын банкаралық несие
ресурстары нарығының ... ... ... несие
корреспонденттік қатынастар шеңберінде беріледі, яғни бір банк ... ... ... ... ... төлем және есептесу операцияларын жүргізу
үшін корреспонденттік шот ашады.
Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... алуы жатады. Ұлттық Банк коммерциялық банктерге
несиені жарыс негізінде қайта ... ... ... ақ ... ... береді.
Коммерциялық банктердің қаражат тартуының келесі бір түрі – ... алу ... ... репо ... Бұл келісім банк пен ... ... ... ... ... ... ... Егер фирма қолма- қол ақшаның ірі ... өте ... ... ... ... онда ол ... ... қағаздарды сатып алады да,
кейін оларды кері ... алуы ... ... ... ... байланысты соңғы жылдары коммерциялық
банктердің пассив операцияларының бір түрі еуровалюталық несие кең тараған.
Еуровалюталық несие – ол ... ... ... ... ... қарыз капиталы нарығында басты валюта ... ... ... ... ... әр ... ... тартып, басқа
банктерден несие алып, өзінің бағалы қағаздарын шығарып және сол сияқты
басқа да ... ... ... ... банк ... құру және ... ... болып табылады.
1. Банктік депозиттерді талдау.
Депозиттер коммерциялық банктер ресурстарының ... ... ... – клиенттердің банкте белгілі бір талаптарының бар екенің
куәләндыратын банктік шотындағы жазулар немесе ... ... және ... ... ... формасындағы ақашалай қаражаттары
түсіндіріледі. Ақша қаражаттарын салымға тарту депозиттік ... ... ... ... негізінде банктердің несиелік ресурстарының
көп бөлігі құралады. ... ... ... ... Банктік пайда алуға немесе болашақта пайда алу үшін жағдай жасауға;
- Депозиттік операциялар әрекет ету керек;
- Банк балансының оперативтік ... ... ... ... ... ... керек;
- Банк балансының өтімділігін жоғары дәрежеде демеп отыратын мерзімдік
салымдарға депозиттік операцияларды ... ... ... ... ... ... ... қарыздарды беру бойынша операциялардың
арасында мерзім және сомалар ... ... ... ... ... ету ... ... резиденттер депозиттерінің жалпы көлемі тамызда 4,7%-
ға ( жыл ... бері - 30,5%- ға) өсті және 957,1 ... ... (7 ... долларынан астам) құрады.
Ұлттық валютадағы депозиттер 4,4%- ға көбейіп, 522,4 млрд. теңгеге
жетті, шетел валютасындағы депозиттер 5%- ға ... 434,3 ... ... ... АҚШ ... құрады. Теңгедегі депозиттердің үлес салмағы іс жүзінде
өзгерген жоқ және 54,6% ... ... ... 6,8%- ға өсіп, 561,7 млрд. теңгеге
жетті, жеке тұлғалардың депозиттер 1,8%- ға көбейіп, 395,1 ... ... ... ... ... қоса ... салымдары бір айда 1,8%- ға
( жыл басынан бері - 17,4%) ... 403,1 ... ... ... ... құрылымындағы теңгелік депозиттер 3,3%- ға өсіп, 190,2 млрд.
теңгеге, ал шетел валютасындағы депозиттер 0,5%- ға ... 212,9 ... ... ... теңгелік депозиттердің үлес салмағы шілдемен
салыстырғанда 46,5%- дан 47,2%- ға дейін ... ... емес ... ... ... мерзімді салымдары
бойынша орташа алынған сыйақы ставкасы 2,2% (2009 жылғы ... - 2,4%), ... ... депозиттері бойынша - 9,1% (9,4%) болды. Бұл берілгендер
2009 жылдың қазанында белгілі болды.
Салымдар әр түрлі ... ... ... Салушысына қарай
депозиттер жеке және заңды тұлғалардың депозиттері болып бөлінеді. Банктен
алу мерзіміне қарай ... және ... ... алынатын депозиттер болып
бөлінеді. Талаппен алынатын ... ... ... ... ... ... және иесінің талабы бойынша дәл сол сияқты ... ... ... ... ... әр түрлі шоттарда орналастырылып, қолма- қол
ақша және қолма- қолсыз есеп айырысуға алынуы ... ... ... ... алу үшін ... ... береді. Кітапша белгілі бір мерзімге және ... ... ... ... ... халықтың жинақ салымдары маңызды ... ... ... сома ... ... сома ... кейін жинақтың
толық сомасын бөлшектеп алуға мүмкіндік бар. Қазіргі кезде Халық банк жинақ
шотынан қолма- қол ... ... ... ... ... банк оның ... ... әр түрлі қызметтерге төлем аударады.
Клиенттер (заңды тұлғалар) ... өз есеп ... ... онда ... үшін ... ... орташа қалдық (кредиттік қалдық)
қалып отырады.
Банктің депозиттік ... ... ... ... ... ... ірі (корпоративтік) банктердің пассивінде айтарлықтай
орын алады және ... ... ... осы ... көздерді дамытуға назар
аударады.
Банк сферасына жеке тұлғалардың қаражаттарын тарту бірнеше бағытта
жүріледі:
Талап етілгенге ... ... ... ондай салымдарда қаражат
тарту мерзімі ... ... бұл ... жеке ... ашатын мерзімдік
салымдары. Ол жинақ кітапшасына тіркеледі.
Жинақ сертификаттары, жеке тұлғалардың ... ақша ... және ... мерзім аяқталғанда, сертификат сомасымен ... ... ... ... бар ... растайтын бағалы қағаз.
Депозиттер алыну формалар бойынша екі ... ... ... бойынша алынатын депозиттер;
2. Мерзімді депозиттер.
Талап бойынша алынатын депозиттер - кәсіпорындар және
ұйымдарда, ... және ... да ... ... есеп ... және
ағымдық шоттарында қаражаттарға экономикалық міндеті әр түрлі қорларды
сақтау ... ... ... қаражаттарға заңды тұлғалардың
шоттарындағы меншікті ... есеп ... ... ... ... ... есептесу, ағымдағы және бюджеттік
шоттарда белгілі бір мақсатқа жұмсалатын, корреспонденттік шоттарда басқа
банктермен есептесуге ... ... ... өз ... ... ... ондағы қалдық мөлшері әркез өзгеріп отырады.
Сондықтан банктер бұл шоттар бойынша ... өсім ... ... ... үшін ... жағдайында коммерциялық банктер клиенттерді
тарту және талаппен алынатын ... ... ... ... ... қосымша қызмет көрсетіп, сондай- ақ олардың сапасын арттыруға
ұмтылады. ... шот ... өз ... чек ... немесе несие
карточкаларымен алады.
Депозиттердің екінші тобын мерзімді салымдар ... ... ... ... ... ... белгілі бір айдан жоғары
мерзімге салудың мәні жоғары ... табу ... ... ... ақ
банк үшін бұл депозит тиімді, өйткені ол жоғары пайыз табумен қандай да бір
қарыз алушыға ... ... үшін осы ... ұзақ уақыт бойы
иемдене алады. Мерзімді салымдар талап еткенге дейінгі ... орын ... ... үшін пайдаланылмайды.
Мерзімді депозит - анық белгілі бір мерзімі бар, ол бойынша тұрақты
пайыз төлінеді және ... ... ... ... шек ... ... жеке тұлғалардың, компаниялардың, кәсіпорындардың және
ұйымдардың банктерде ... ... ала ... бір ... бір айдан кем
емес орналастырған қаражаттарын білдіреді.
Мерзімді салымдар – ол салыну ... және ... өсім ... анық ... ... шотқа салынған ақша ... ... ... ... мен ... байланысты анықталады.
Мерзімді салымдар меншікті мерзімді салымдар және кері алу туралы
ескертуі бар мерзімді салымдар болып бөлінеді. ... ... ... иелеріне алдына ала белгіленген күні қайтарылады, ал осы күнге дейін
банк оларды өз қалауы ... ... Егер шот иесі ... ... кері ... онда оны сол ... ... ... шот ... ... ақ өз ... кез ... келесі күндерде кері ала
алады.
Ескертуі бар мерзімді депозиттерде салымшының ... кері алу ... ... ... алдын ала түсіруі талап етіледі. Әдетті ескерту
мерзімдері – 1 ... 3 айға ... 3 ... 6 ... 6 ... 12 айға ... 1 жылдан жоғары. Ескерту мерзіміне байланысты сәйкес пайыздық
мөлшерлемелер ... ... ... ... ала ... бар) ... ... қолданылады.
Мерзімдік салымның бір түрі – депозиттік сертификат болып табылады. Ол
банкіге тұрақты ... ... ... бір ... ... енгізгендігін куәләндыратын ақшалай ... ... ... және өте бай ... 100 мың доллардан кем
емес сомада беріледі. Олар екінші ретті нарықта сатылуы және басқа тұлғаға
өтуі мүмкін – ... және ... ... ... берілмейтін болады.
Ақшаны мерзімнің аяқталуымен, тек сертификаттарды ұсыну ... ... ... ал ... – 14 ... 18 айға ... болуы мүмкін.
Халықтың көбірек бөлігіне 500, 1000 және 2500 ... ... ... 5 жылға дейінгі мерзімге ұсақ жинақ сертификаттары шығарылуы ... ... түрі – ... ... ... кеңірек тараған
түрі кәдімгі жинақ салымы. Шот иесі шотқа ақша салу немесе одан кері ... ... ... ... ... ... ... Депозиттердің басқа
түрлеріне қарағанда жоғары пайыздарда төлеуінің жинақ салымдарын ... және ... ... ... ... ынталандыру үшін
пайдаланылады. Халық пен коммерциялық емес ұйымдар кәдімгі жинақ ... ... АҚШ- та ... ... және ... да
коммерциялық ұйымдар үшін шоттың шекті ... 150 мың ... ... ... ... мақсатында жинақтардың түрлі формаларын
қолданылады: ұтысқа, сыйлыққа, жастарға мақсатты және т.б. ... ... ... қызметтерді (пошталық, телеграфтық, саудалық және т.б.)
ұсынулармен бірге жүреді. Жинақ ... ... ... ... және
шот иесінен ақшаны кері алу туралы алдын ала ескерту талап етілмейді, ... ... ... ... ... АҚШ- та мерзімді салымдардың ең
ірі түрлерін құрайды.
2. Банкаралық несие алуды талдау
Коммерциялық банктер ресурстарды ... ... ... ... ... ... банк аралық нарығының мүмкіндіктерін
пайдаланылады. Қарыз алу көздері баланстың төлем ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Банктер бір-
біріне корреспонденттік есеп- шоттар ашады және банк жүйесінің ... ... ету үшін ... ... ... ... Егер
коммерциялық банктерге орталықтандырылған несиелер берілетін болса, Орталық
Банк (Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі) ... ... ... ... ... ... тұрақтылыққа қатысты ауытқып
отыратын қайта қаржыландыру ставкасы қолданылады. Коммерциялық банктер
банкаралық ... беру ... ... ... ... ... ... ставкалар белгілейді.
Банкаралық несие алу – несие беру тұрақтылығын ... ... ... көзі ... ... ... ... несие деп аталады.
Банкаралық несиелендіру шетел тәжірибесінде көбінесе:
- Банктің ағымдағы ликвидтілігін сақтауға және қаржыларды ... ... ... ... ... ... ұсынуда.
- Банктердің арасындағы корреспонденттік қатынастарда пайда болады.
Ликвидтілігін, төлем қабілеттілігін және банктің қаржылық ... ... база ... ... несие қамтасыз етіледі.
Коммерциялық банктер өз бастамалары бойынша ... ... ... Бұл ... ... ... ... жай
міндеттемелер деп аталады. Оларға банкаралық ... займ алу, ... кері ... алу ... сату ... ... ... алу және орталық банктен қарыз алу, кепілге салу қағаздарын, банктік
облигацияларды эмиссиялау және т.б. ... ... ... ... резервтік шотында сақтандырылатын
депозиттер сатылады және сатып алынады. Міндетті минимуммен салыстырғанда
резервтік шотта артық ... бар ... ... ... ... алуы үшін қысқа мерзімді қарызға ұсынады.
Банктердің несие мүмкіншілігі ақша және несие нарығын ... ... ... ... мен ... анық болуы тиіс. Осы мақсатында
банктер сұранысқа және ұсынысқа әсерін ... ... ... ... ... мен сұранысының көлемін;
- Несие шарттарын, бағасын, пайызын;
- Несие нарығындағы негізгі қозғалыстарын, әсіресе ... ... және ... Пайыздық қатынасының деңгейін;
- Несие беру кезіндегі пайда болатын тәуекелділікті сақтандыру жүйесі.
Несие нарығының жағдайын жақсы білу коммерциялық ... ... ... жүргізуге, ал несие құралдарын еркін пайдалануға
мүмкіндік береді. Өйткені, коммерциялық банктердің міндеттері пайда ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар несие
нарығында банктер жоғары ликвидтілігін ... ... ... ... банк ... ... ... болып
табылады. Мысалға, АҚШ- та коэффициент ... ... оны ... және белгілеу банктің мақсаты ... ... ... ... ...... жиыны болып табылады.
Банктің арнайы функциясы және ақша ағымының ... банк ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Банк белгілі бір несие сомасын орташа, ұзақ мерзімге ... ... ... тез ... ... ... өзгереді. Банк өз
құралдарын қайта құруының жеделдігі, оның ... ... ... ... ... ... Банктің жағдайы мен коньюктурасы
жедел ... ... ... ... ... ол ... негізіне
жатпайды.
Шетелдердің тәжірибесі көрсеткендей ... ... ... ... ... мәселесін туғызады. Жедел
трансформациясының тәуеклділігін анықтау үшін, мақсатқа сәйкес ... ... ... ... реттеу қажет. Сонымен қатар коммерциялық
банктің баланс айқындамасын бір жүйеге келтіру керек.
Коммерциялық банктің ресурстық ... ... емес ... ... қаражаттар кіреді. Олардың құрамына банкаралық қарыздар
мен банктің бағалы қағаздарымен ... ... ... қаражаттар
жатады.
Банкаралық қарыз – банктің ресурстық потенциалының тұрақтылығын
қолдау үшін ресурстарды ... ... ... қарыздардың
ерекшеліктері:
- Банкаралық ресурстар банкаралық ақша нарығынан тартылады;
- Банкаралық несиелерді тарту орталықтағы корреспонденттік шоттардың
ақшалай қаражаттарды шегінде ... ... ... ... ... ... ететін факторлар:
- Белгілі қызметті атқару үшін меншікті және тартылған қаражаттардың
жетіспеуі;
- Ірі операцияны ... ... ... көп емес ... ... үшін ... жетіспеуіне байланысты, ақша қаражаттарға
уақытша қажеттіліктің болуы.
- Баланс өтімділігі мен міндетті экономикалық нормативтердің деңгейнің
реттеу қажеттілігі. ... ... ... оны ... мерзімге несие
алады, және ондай несиені көбінесе Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... айымен салыстырғанда банкаралық
ақша нарығында өтімді қаражатты орналастыру бойынша банктер белсенділігінің
артқаны байқалады. Орналастырылған банкаралық теңгелік депозиттердің ... ... ... 22,0%- ға көбейді және 51,6 млрд. теңгені
құрады.
Орналастырылған банкаралық теңгелік депозиттер бойынша орташа ... ... ... ... ... 3,16%- дан 2,41%- ға дейін
төмендеді.
Валютамен ... ... ... ... операциялардың негізгі
түрлері АҚШ долларындағы банкаралық депозиттер болып қалып отыр. Ағымдағы
жылдың қыркүйегінде ... ... 1,6 ... АҚШ ... бұл ... операциялар көлемінен 3 есеге жуық көп.
Орналастырылған долларлық ... ... ... ... ... ... ... 2,0% болды ( тамызда - 2,7%).
Банкаралық қарыз алудың қалған түрлері бойынша операциялар ... ғана ... ... ... ... талдау
Қазіргі коммерциялық банктер басқа кез келген заңды тұлға сияқты
ресурстарды бағалы қағаздар акциялар, ... ... және ... ... ... жинақтау құқығы бар.
Акционерлік қоғам түрінде құрылған ... банк ... және ... ... ... қор құрады. Акция, оны тарату
кезінде мүліктердің қалдықтары мен оның ... ... ... ... ... ... бекітетін бағалы қағаздарды білдіреді.
Дивидендтер төлеуді есептеу тәртібінің ерекшеліктеріне қатысты банк
жарғысы ... ... ... ... ... Оны ұстаушы маңызды
жеңілдікті – дивидендтер алуға басымдық құқығын пайдаланылады.
Бағалы ... оның ... аты ... бе, әлде жоқ ... ... банк ... акциялар шығарады.
Банктердің бағалы қағаздар шығару процедурасына мыналар кіреді:
1. Шығару туралы шешім қабылдау;
2. ... ... ... ... ... ... ... Орталық мемлекеттік (ұлттық) банк мекемесінде проспектіні тіркеуден
өткізу;
4. Проектіні жариялау;
5. ... ... ... ... ... ... ... жариялау;
6. Бағалы қағаздарды бөлуді ұйымдастыру;
7. Шығару қорытындасын тіркеу;
8. Шығару қорытындыларын ... ... ... белгіленген пайыздарды төлеу арқылы
қожайынға нақты құнын өтеуде оның ... ... ... ... ... болып саналады. Акционерлік ... оның ... ... ... акцияларды толық төлеп болғаннан кейін ғана
жарғылық қордың 25% мөлшерінен аспайтын сомасында ... ... ... ... ... оны өтеудің ыңғайлы формаларын да таңдай білуі
тиіс. Облигацияларды өтеу берешекті бөліп- бөліп қайтаруды, сондай- ақ ... ... ... білдіреді. Егер банк заемды ірі көлемде шығаратын
болса, онда банктің төлем ... ... ... оны ... ... ... ... дұрыс болып саналады. Банктің облигация зеамдарының
шарттары өзіне кредиторлар мүдделерін қорғаудың элементтерін ... ... ... ... ... мүмкін:
- Займ бойынша басқа банктерге пайыздар төлеуге ... ... ... дауыспен жиналысқа бірігуге облигационерлерге құқық беру;
- Облигацияларды ипотекалық жолмен жабу.
Банктің акционерлік қоғамның капиталына қатысуы несие беру
мекемесіне салынған капиталдан ... ... ... ақ ... ... ... саналуға мүмкіндік береді.
Банкке оларға берілетін ... ... ... үшін
аталмыш несие мекемелерінің кәсіпорындары мен азаматтарын сақтандыруды
қамтамасыз ететін акционерлік ... ... ... ... ... аса ... ... саналады.
Бағалы қағаздарға инвестициялар тарту процесінде банктің салымдарды
көбейту ережелерін сақтауы көзделеді, яғни ... ... ... тиіс. Банк бұған әртүрлі бағалы қағаздардың көпшілік бөлігі
арасындағы ... бөлу ... қол ... ... ... ... операцияларына сондай- ақ вексельдердің
(дисконт) есебі де кіреді. Делдалдық (комиссиялық) бастаулар ... ... ... ... ... қағаздарды бірінші болып орналастыруға
қатысады, мысалы қандай да бір болмасын акционерлік қоғамдардың ... ... ... ... оған ... тараптардың
құқықтары мен міндеттері белгіленетін ... шарт ... ... ... ... эмитентімен өзара қатынастарда ғана емес,
сонымен бірге ... ... ... ... ... ... де әріптес болып қатысады. Мұндай ... ... ... ... әрекет етеді. Банк мәміле бойынша өзіне келесідей қызметтерді
орындауға міндеттеме алуы мүмкін:
- Соңғы сатуға ұсынатын, тапсырыс ... ... ... бағалы
қағаздарға бағалау жүргізу;
- Тапсырыс берушінің атына және соның есебінен бағалы ... ... ... ... бағалы қағаздарын орналастыру;
- Бағалы қағаздар нарығындағы бағамдар мен мәмілелер туралы берушіні
хабардар ету;
- ... ... ... ... және ... ... берушіні хабардар ету (тұтастай ел ... ... ... ... ... түрлері бойынша);
- Бағалы қағаздар нарығында тапсырыс берушімен бірлескен іс- ... ... ... ... ... ... ... кез келген
сұрақтар бойынша тапсырыс берушіге ақыл- ... ... банк ... ... ... ... бойынша
кепіл түрінде қарыз берушілерден бағалы қағаздар қабылдауы мүмкін. ... ... құны ... баға ... ... ... қағаздардың нарықтық
бағамы бойынша бағаланады. Шығындар тәуекелін төмендету үшін банктердің
кепілдікке ... ... ... 50-70%- ынталандырылады көлемінде
ссудалар беруі дұрыс болып саналады. ... ... ... ... әрекет
ету кезінде банк кездейсоқ жағдайлардан сақтандырылмаған. Бұл кепілдің
қаралып отырған формасының ... ... ... ... ... ... бағамы төмен түскен кезде ол күтпеген жағдайда
құнсыздануы мүмкін. Міне, коммерциялық ... ... ... ... ие үшін ... екендігі осыдан көрінеді.
Банк қыраз алушымен несие келісімін ... ... ... биржалық бағасының төмен түсуі жағдайындағы ережені ... ... ... Егер ... оны жүзеге асырғысы келмесе немесе оны
жүзеге асыра алмаса, ол ... ... ... ... өтеуі немесе
барлық ссуданы қайтаруы тиіс. Несие ... ... ... атап ... банк ... міндеттемелерді орындамағанда, банктің талаптарын
клиенттердің кешіктіруі пайда болған жағдайда, сондай- ақ кешіктірілген
қарыздар пайда ... ... ... хабарламастан) банк салынған
бағалы қағаздар мен ақшалай түсімдердің барлығын немесе бір ... ... ... қарыздарды өтеуге (жабуға) бағыттайды.
Егер түсім сомасы көрсетілген қарыздан аз ... ... онда ... ... ... қалған барлық мүліктерімен жауап беруге міндетті.
Басқаша айтсақ, бағалы қағаздар кепілінің ерекшелігі, қарыз ... ... ... сарқылмайтындығынан, қайта барлық мүлікке
тарайтындығынан тұрады. Тек осындай керіс қана ... ... ... ... несиелер беру кезінде банктердің коммерциялық ... ... ... ... басқа, бағалы
қағаздармен операциялар атқарады. Қайта сатып алумен бағалы ... алу ... ... банк пен ... ... ... келісім болып
табылады. Бағалы қағаздарды сатып ала отырып, қарыз ... ... ... ... етілген қысқа мерзімді несие алады. ... ...... ... бағалы қағаздары қатаң белгіленген түрде
және алдын ала анықталған баға бойынша қайта сатып алу міндеттемесі ... Бұл ... ... ... үшін ақша ... ... ... жұмылдырудың өте икемді және ыңғайлы тәсілі.
Коммерциялық банктер өздерінің ресурстарының жетіспеушілігінің орнын
толтыру үшін ... ... ... ... ... республиканың банктік
тәжірибесінде бұл жиі болатын құбылыс. 1993-1994 ... ... ... ресурстарының 60%- ын банкінің орталықтанған несиелері
есебінен ... ... ... ... ... банктердің
ресурстарының тұрақты көзіне айналады.
Депозиттік емес пассивтерге банктік облигацияларымен және кепілге
салу парақтарымен жасалатын ... ... Бұл ... ... ... қағаздардың орнына банктермен ақша қаражаттарын жұмылдырудан
тұрады.
Банктердің бағалы қағаз ... ... ... ... шығару және таратудан түсетін қаражаттаар.
Репо операцияларынан түсетін қаражаттар.
Репо операциясы – банктің бағалы қағаздарды қайта сатып ... ... ... ... Репо операциясы мерзімі ... екі ... ... және ... мерзімге ашылған репо операциялары.
Кепілхаттық қағаз нарықтары мен операциялар жер учаскелерін ... ... ... байланысты. Банктер қаражаттарды тарту үшін
қамтамасыз етілуі жер, құрылыс, яғни ипотека болып ... ... ... ... ... ... банктермен ақша қаражаттарын тарту үшін ... ... әр ... мемлекеттік заңды тұлғаларға қарыздар
бойынша талаптардың қамтамасыз етілуі болады. Бұл бағалы қағаздар ... және ... 10- нан 25 ... ... ... ... Коммерциялық банктің депозиттік операциялардың қазіргі жағдайы
3.1 Сенімді салымдардың кепілдік қоры
Қазақстан көп еуропалық елдер мен АҚШ тәжірибелеріне сүйене
отырып, орташа және ұсақ ... ... ... ... ретінде жеке тұлғалардың банктік депозиттерін кепілдендіру
жүйесін ... 1999 жылы ... ... ... қоры ... ... Қазақстандық жүйесі, банктік мекемелерге
деген, халық сенімділігі ... өз ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылық және салымшылардың қорғанысы
табылады.
Қордың басты міндеттері – ... ... ... өтеу ... және сомманы ұлғайту, өтеу схемаларын ... жылы 1.01. жеке ... ... ... ... 341 ... Бұл 2008 ... 1.01. салыстырғанда, 42,4% ... ... ... ... ... ... ... сомасы 254 млрд.
теңгені құрады. Кепілденген депозиттер 92,7% ... Бұл ... ... ... ... ... Оған ... шоттар,
карт- шоттар және салымдар – жеке тұлғалардың кепілдігі.
Салымдарды кепілдендіру жүйесі ... ... ... деген сенімділікті жоғарылатады. Екінші деңгейлі банктердегі
депозиттердің өсімі дәлел бола ... ... ... ... – 4 есе, сонымен қатар жеке тұлғалардың депозиттері 6 ...... жеке ... депозиттеріндегі теңгедегі
депозиттердің үлес салмағы - 37,6%, шетел валютасында - 62,4% ... ... 2 есе, ал ... ... - 1,1 есе ... ... ... міндеті, бұл халықтың салымдарын ... ... ... ... ... үшін ... адеквадты мөлшерін құру және қолдау. 2009 жылы 1.01. ... 6 ... ... ... ... ... 5.101 млн. теңге, яғни
өтеудің 3,6% жиынтық соммасы немесе кепілдендіру депозиттері сомасының ... ... ... хеджирлеу мақсатында қордың
активтерінің 92%- зы ... ... ... бағалы
қағаздарына орналастырылған.
Бүгінгі күні 35 Қазақстан банктерінің ішінде, 31 банкі депозиттерді
кепілдендіру жүйесіне енеді. Бұл ... мына ... ... "МБ Алма-
Ата" АҚ, "Эксимбанк Казахстана" АҚ, ... ... ... "ДБ Нац Банк ... в ... ... жеке ... салымдарын кепілдендіру жүйесі мен
банктердің ... ... және ... ... қамтамасыз ету
тәртібін жүзеге асыру табылады. Депозиттерді кепілдендіру жүйесінің
мақсаттары мен ... білу үшін Қор, ... ... ... материалдарды баспаға шығарады. Толық ақпаратты www.kdif.kz.
сайтында ... ... ... ... жүйесінің әрі қарай дамуы, ең
күшті халықаралық тәжірибелерге сүйеніп, өтеу ... ... ... кеңейту, функционерлеу жүйесінің қауіп- қатарлерін
минимилизациялауды ... ... ... банк ... жағдайы мен келешегі
“TEXAKABANK” АҚ- ның қаржылық жағдайын талдау үшін банктің балансын
қарастыру керек.
Банк ... – банк ... ... ... ақшалай
көрінісі (пассив) және осы ... оның күн (ай, жыл) ... ... ... табылатын талдамалы есеп тізілімі. ... күн ... және ... ... ... ... қызметінің нәтижесін сипаттайтын бірнеше көрсеткіштер бар:
1. Банктің рентабельділігі – банктің тиімділігінің негізгі ... ... ... ол жұмсалған шығынның қайтарымның деңгейін
және ... ... ... сипаттайды. Өнімнің өзіндік құнына пайданың
қатынасы ретінде есептеледі.
Банктің рентабельділігі 2008 жылдың ... 1,7% ... ... ... ... ... ... түсімділік. Оны мына
формуламен анықтауға болады:
Түсімділік 2008 жылдың 1 сәуірде 0,06% тең болды.
3. ... ... ... ... ... ... үлесін
сипаттайды, яғни капитал жеткіліктігінің коэффициенті капиталының алатын
үлесін көрсетеді. Оның шамасы жоғары болса, онда банктің ... ... Егер ... ... ... ... ... 80-90%
құрса, онда капитал деңгейі жеткілікті болады. Ол мына ... Банк ... ... ... ... мына формуламен
анықталады және ол банктің капиталы қандай дәрежеде оның құрылтайшыларының
қаражаттарынан қалыптасқанын білдіреді, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жарғылық қорға
пайда нормасын бағалау үшін ... яғни ... ... ... ... үшін ... Банк ... баланстық құнын көрсететін көрсеткіш:
“TEXAKABANK” АҚ- ның баланстың 2008.01.04. жағдайын талдасақ, онда
активтердің жалпы сомасы 2008 ... 1 ... 8897508 мың ... ал
банктің міндеттемелері 7558553 құрады.
Міндеттемелердің құрамына салымдар кіреді, олар 5363932 мың ... ... ... ... бар ... қағаздар 863647 мың теңгені
құрайды. Басқа банктерден және мекемелерден ... ... 301416 ... ... ... және ... таза пайдасы
365575 мың теңге, сонымен қатар жарғылық капитал 973380мыңтеңге болды.
2008 жылдың 01.04. сыйақы алумен байланысты алынған таза табыс ... ... ... ... ... дейінгі таза пайдасы 53707 болды. Салықтық
төлемдерді ... ... ... таза ... 44777 мың ... банк ... негізінде заңды және жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... банк актив және
пассив операциялар арқылы жұмыс ... Банк ... ... ... ... бос ... ... тартумен айналысады.
Нарық жағдайында банктердің ресурстық потенциалын өсіру мәселелері
және оның ... ... ету ... ... ... ... ресурста халық шаруашылығының уақытша бос ресурстар мен жинақтары
және банктік жүйенің арнайы несиелеу үшін арналған қаражаттарының жиынтығы.
Банктің тартылған қаражаттары – ... ... ... қызмет атқаратын
банкке уақытша берілген жеке, заңды тұлғалардың коммерциялық ... ... ... ... ... оның ... ... қоса
ресурстарын құрайды.
Пассивтік операциялардың басты мақсаты, банктің ... және оны ... ... ... ... бұл ... өзінің, несиелік мекеме ретінде жұмыс жасауы үшін ... ... ... ... ... дәстүр бойынша актив операцияларына
қарағанда алдымен жүргізіледі, себебі ... ... ... ... бір қор ... қажет.
Банк ресурстары – банктердің қарамағындағы және олар ... мен ... да ... ... үшін пайдаланылатын қаражаттың
жиынтығы. Банктің ресурстары дегенде ойымызда болатыны, ... ... ... алатын, болмаса басқа да ... ... ... ... ... бос ... ... негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту
мен қарыздар беру ... ... өз ... көп ... осы
операциялар бойынша пайыздық айырмадан ... ... осы екі ... банктік өнімдердің көптеген нысандары жасалынып шығуы мүмкін.
Банк пассивтерін құру процесі, олардың құрылымдарын ... орай ақша ... ... ... ... ... ... құруы банк қызметінің негізгі ... бірі ... ... ... ... ... банктің активтік операцияларды
табысты жүргізуіне мүмкіндік береді. Банктік пассивтік ... ... банк ... мен ... қаржылардан тұратын
банк ресурсы пайда болады.
Депозит – банктерге салынатын ақшалай салымдар; несие мекемелеріне
сақтауға ... ... ... әр ... ... талап етілетін
ақыны қамтамасыз ету ретінде ... ... сома ... ... ... ... ету үшін сот мекемелеріне ... ... ... ... ... талаптарын қуаттайтын
жазбалар.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк ... және ... ... ... түгелдей қамтитын өнімдердің тең қатарын
ұсынады. Осы кезде басқа банктер бәсекелестік артықшылықты жаулап алу ... ... ... ... бір қызметтер түрлерін көрсетуге мамандануға
тырысады.
Осылайша коммерциялық банктердің дәстүрлі ... ... бірі ... және заңды тұлғалардың уақытша бос ақша қаражаттарын жинақтау және
депозиттік емес операцияларды орындау ... ... ... ... ... ... және ... емес пассивтер салымшылар пайыз
төлеумен, оларға есеп ... ... ... ... ... шоттарында сақтандыруды ынталандыру жолымен жинақталады.
Қазіргі Қазақстан Республикасының банктік жүйесі басқа ТМД елдеріне
қарағанда жақсы дамыған. Соған ... ... ... ... ... ... елдің үкіметі жалпы ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің
депозиттік саясаты маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар коммерциялық банктер
Мемлекеттік Кепілдік Қорымен жұмыс ... ... ... ... мен
инвистицияларының сақтығын қамтамасыз етеді.
Қолданылған әдебиет тізімі
1. Әкімбеков С., Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А. ... ... 2007 ... ... З.Д. ... ісі", Қарағанды- 2008 ж.
3. Насыров М.Р., Тоқсанбай С.Р., ... С.К., ... С.П. ... ... ... түсіндірме сөздік анықтамалық", Алматы- 2008
ж.
4. Сабырбаев Б. "Экономикалық ... ... ... ... ... 1993 ж.
5. Саниев М.С. "Ақша, Несие, Банктер", Алматы- 2001 ж.
6. Сейітқасымов "Ақша, Несие, Банктер", 2001ж.
7. Мақыш. С.Б., ИльясА.А. Банковское ... ... ... ... ... 2006
8. Банковское дело: Учебник . - 2-е изд., перераб. и доп./ Под ред. ... - М.: ... и. ... ... ... ... ... / Под ред. А.М. Тавасиева. М.:ЮНИТИ, 2002
10. Банковское дело: современная система кредитования / Под ред. ... // М.: ... ... ... дело: Учебник / Под ред. Г.Г.Коробовой. М.:Юристь, 2002
12. Основы банковской деятельности: ... / Под ред. ... К.Р. ... ... ... ... коммерческого банка (Банковский менеджмент):
Учебник / Под ред. О.И. ... /М.: ... ... ... ... ... (Банковское дело) / Под ред. Тагирбекова
К.Р. - М. Издательский дом “ИНФРА-М”, издательство “Весь ... 2001. ... ... ... 2009 ... ... ... 2009 №10.
17. "Банки Казахстана", 2009 №12.
18. "Бюллетень Бухгалтера", 2008 №18.
-----------------------

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Тұрғын үй нарығының даму жағдайы (Маңғыстау облысы материалында)24 бет
Экономикадағы интеграциялық процестерді81 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Бірінші сынып математикасында дамыта оқытудың теориялық негіздері58 бет
Балабақшада тіл дамыту жұмыстарының жүйесі31 бет
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Бастауыш мектептерде дамыта оқыту технологиясын сөз тіркесінде қалыптастыру47 бет
Бастауыш сынып оқушыларын дамыта оқытудың педагогикалық шарттары44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь