Құқықтың қайнар көздері. Нормативтi құқықтық актiлер.

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1. Құқықтың қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Құқықтың қайнар көздерiнiң түсiнiгi, мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Құқықтың қайнар көздерінің түрлеріне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2. Нормативтi құқықтық актiлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
2.1. Нормативтік құқықтық актілердің түсінігі, түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
2.2. Нормативтiк құқықтық актiлердiң заңды күшiнiң уақыты,
кеңiстiгi және адамдарды қамтуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Кiрiспе.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы “ Құқықтың қайнар көздері ”. Курстық жұмысымның мақсаты – нормативтік құқықтық актілерді құқықтың қайнар көзі ретінде зерттеу, түрлерін анықтау және қазіргі кездегі жетілдіру мәселелерін анықтау. Конституцияның 4-бабында “Қазақстан Республикасында қолданылатын құқық Конституцияның, соған сәйкес заңдардың, өзге де нормативтік құқықтық актілердің, Республиканың халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің, сондай-ақ Республика Конституциялық Кеңесінің және Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып табылады. Конституцияның ең жоғары заңдық күші бар және Республиканың бүкіл аумағында ол тікелей қолданылады” деп жарияланған.
Қазіргі заманда құқықтың қайнар көздері туралы көптеген ғылыми көзқарастар бар. Осы ғылыми көзқарастарға байланысты ерте заманнан қазіргі уақытқа дейінгі негізгі ойды қалыптастырады. Құқықтың қайнар көзі туралы негізгі бағытта тарихи тұрғыдан қарасақ бірнеше ой-пікірлер туындатады. Соның барлығын бірнеше монография, оқулық, ғылыми статьяларда орын табуда.
Демократиялық қоғам мен құқықтық мемлекет құрып жатқан Қазақстан бүгінгі таңда жауапты да тарихи кезеңді бастан кешіруде. Әлеуметтік – экономикалық жаңару мен саяси демократияландырудың жаңа кезеңіне қадам басқан ел өмірінде көптеген маңызды әлеуметтік-экономикалық, саяси-құқықтық өзгерістер орын алды. Қатынастар жаңа қарқын алып, олардың мәні түбегейлі өзгерді.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алуына байланысты еліміздің әлеуметтік, саяси, құқықтық және экономикалық өмірінің барлық саласы түгелімен өзгерді. Қоғамның жан жақты даму процесінде ерекше орынды құқық, яғни Конституция мен нормативтік құқықтық актілер иеленеді. Онсыз құқықтық, демократиялық, әлеуметтік, зайырлы мемлекеттің құрылуы мүмкін емес.
Заң құқықтың қайнар көзі ретінде оқу өзектілігін жоғалтпай қазіргі таңда теориялық және тәжірибелік тұрғыда ерекше зерттеліп жатқан ғылыми зерттеулердің бағыты болып табылады. Себебі мұның барлығы объективті факторларға, яғни соның ішінде маңызды болып табылатын Қазақстан қоғамының құқықтық жүйесінің қайта құрылуы, азаматтардың бостандықтары мен құқықтарын қамтамасыз ететін әсерлі механизмдердің және мемлекеттің қағидаларын нақты бекітілуіне байланысты.
Құқық қайнар көздері туралы мәселе құқық теориясы ғылымында басты орын алады және құқық түсінуде басты орынға ие. Кеңестік құқық ғылымында бұл мәселе кластық құқықтық түсінік төңірегінде зерттеліп, құқық қайнар көздерінің жүйесі нормативтік құқықтық актілердің жиынтығымен, яғни заң шығару жүйесімен алынып тасталып отырды.
Қазақстанның 1995 жылғы Конституциясында заңдар мен басқа да нормативтік құқықтық актілерімен қатар халықаралық шарттардың құқық қайнар көзі ретінде халықаралық құқықтың нормасы мен жалпы танылған қағидаларын бекіту барлық жалпы теориялық түсініктер мен құқық қайнар көздерін қайта саралауға себеп болды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Өзбекұлы С., Қопабаев Ө., «Мемлекет және құқық теориясы», Оқулық. – Алматы, “Жеті-Жарғы”, 2006 ж., 108 -110 беттер.
2. «Мемлекет және құқық негіздері»: Оқулық/ Құрастырған Е. Баянов. – Алматы; Жеті жарғы, 2006 ж., 95 -96 беттер.
3. Жоламан Қ. Д. «Мемлекет және құқық теориясы». Оқулық. – Алматы. “Нұр - пресс“” 2007 ж., 112 -116, 129 -130 беттер.
4. Қазақстан Республикасының 24.03.98 “ Нормативтік құқықтық актілері туралы ” заңы. 1, 5, 8 баптары.
5. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 ж., 49, 53, 61, 75 баптары.
6. Қ. Д. Жоламан, А. Қ. Мұхтарова, А. Н. Тәукелев: «Мемлекет және құқық теориясы», Алматы, 2000 ж., 127 -130 беттер.
7. Ғ. Сапарғалиева, А. Ибраев: «Мемлекет және құқық теориясы», “ Жеті Жарғы”, Алматы, 1998ж., 293 -296, 308 -318 беттер.
        
        ‎                      ‏            ... ... ... ... ... қайнар‭ ‬көздерiнiң түсiнiгi,‭ ‬мәні........................................................6
.2.‎ ‏Құқықтың қайнар көздерінің түрлеріне сипаттама............................................7
2.‎ ‏Нормативтi‭ ‬құқықтық актiлер.................................................................................8
2.1.‎ ‏Нормативтік құқықтық актілердің түсінігі,‭ ‬түрлері..........................................8
2.2.‎ ... ... ... ... ... ‬уақыты,‭
кеңiстiгi және‭ ‬адамдарды‭ ‬ қамтуы............................................................................26
Қорытынды.................................................................................................................28
Қолданылған әдебиеттер тізімі.................................................................................29
... ... ... ... ‬ “ Құқықтың қайнар көздері‭ ‬”.‭ ‬Курстық жұмысымның мақсаты‭ –‬нормативтік құқықтық актілерді‭ ‬құқықтың қайнар көзі ... ... ... ... және ... ... ... мәселелерін‭ ‬ анықтау.‭ ‬Конституцияның‭ ‬4-бабында‭ “‬Қазақстан Республикасында қолданылатын ... ... ... ... ... ... де ... құқықтық актілердің,‭ ‬Республиканың халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің,‭ ‬сондай-ақ Республика Конституциялық Кеңесінің және Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары ... ... ... ең ... ... күші бар және Республиканың бүкіл аумағында ол тікелей қолданылады‭” ‬деп жарияланған.
Қазіргі заманда құқықтың қайнар көздері туралы көптеген ғылыми көзқарастар бар.‭ ... ... ... ... ерте ... қазіргі уақытқа дейінгі негізгі ойды қалыптастырады.‭ ‬Құқықтың қайнар көзі туралы негізгі ... ... ... қарасақ бірнеше ой-пікірлер туындатады.‭ ‬Соның барлығын бірнеше монография,‭ ‬оқулық,‭ ‬ғылыми статьяларда орын табуда.
Демократиялық қоғам мен құқықтық мемлекет құрып ... ... ... таңда жауапты да тарихи кезеңді бастан кешіруде.‭ ‬Әлеуметтік‭ –‬экономикалық жаңару мен саяси демократияландырудың жаңа ... ... ... ел ... ... ... әлеуметтік-экономикалық,‭ ‬саяси-құқықтық өзгерістер орын алды.‭ ‬Қатынастар жаңа қарқын алып,‭ ‬олардың мәні түбегейлі өзгерді.‭
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алуына байланысты ... ... ... ... және ... өмірінің барлық саласы түгелімен өзгерді.‭ ‬Қоғамның жан жақты даму процесінде ерекше орынды құқық,‭ ... ... мен ... ... ... ... ... құқықтық,‭ ‬демократиялық,‭ ‬әлеуметтік,‭ ‬зайырлы мемлекеттің құрылуы мүмкін емес.
Заң құқықтың қайнар көзі ретінде оқу өзектілігін жоғалтпай ... ... ... және ... тұрғыда ерекше зерттеліп жатқан ғылыми зерттеулердің бағыты болып ... ... ... ... ... ... ‬яғни соның ішінде маңызды болып табылатын Қазақстан қоғамының құқықтық ... ... ... ... бостандықтары мен құқықтарын қамтамасыз ететін әсерлі механизмдердің және мемлекеттің қағидаларын нақты бекітілуіне байланысты.
Құқық қайнар көздері ... ... ... ... ғылымында басты орын алады және құқық түсінуде басты орынға ие.‭ ‬Кеңестік құқық ғылымында бұл мәселе кластық құқықтық түсінік төңірегінде ... ... ... ... ... ... ... актілердің жиынтығымен,‭ ‬яғни заң шығару жүйесімен алынып тасталып отырды.
Қазақстанның‭ ‬1995‭ ‬жылғы Конституциясында заңдар мен басқа да ... ... ... ... ... ... ... қайнар көзі ретінде халықаралық құқықтың нормасы мен ... ... ... бекіту барлық жалпы теориялық түсініктер мен құқық қайнар көздерін қайта саралауға себеп болды.‭
1.Құқықтың қайнар‎ ... ... ... ... ... ‏Мемлекет билік жүргізу барысында қоғамдық қатынастарды реттейтін ... ... ... ... қайнар көздеріне құқық жасаушылық барысында қабылданған,‭ ‬бекітілген нормативтік құқықтық кесімдер кіреді.‭ ‬Заң әдебиеттерінде құқықтың қайнар көздерін екі мағынада айқындап,‭ ... ... ... ... ... формальдық.‭ ‬Материалдық мағынада алып қарағанда құқықтың қайнар көздері қалыптасқан материалдық жағдайлардың жиынтығынан туындайтын мемлекеттің құқық жасау барысындағы ... ... ... ... жағдайлар құқықты тікелей қалыптастырмайды,‭ ‬керісінше,‭ ‬құқықтың қайнар көздері материалдық ... ... ... болып қабылданады.‭ ‬Қазіргі уақытта құқықтың қайнар көздерін материалдық мағынада қабылдау,‭ ‬оны мойындау өте ... ...
... қайнар көздерін формальдық мағынада‎ ‏алып қарағанда‭ ‬мемлекеттік биліктің мінез-құлық ережелерін бәріне бірдей екендігін құқық нормалары арқылы бекіту.‭ ‬Бірақ,‭ ‬қазіргі құқықтық ... құру ... ... қайнар көздерін тек ғана мемлекеттік‭ –‬биліктік қызметтің нәтижесінде болатын көрініс‭ ‬деп танымай,‭ ‬керісінше,‭ ‬әдет‭ –‬ғұрыптарды мойындау құқықтың жаңа ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастардың субъектілері іскерлік қатынастарды орнату сияқты көріністерді заң ... ... ... ... ... деп ... ... таныту көрінісі байқалады‭ ”[ ‬1‭ ]‬.
Мемлекет және құқық теориясында құқықтың қайнар көздеріне талдау жасап,‭ ‬баға бергенде ең алдымен халықтың мүддесі ... ... ... ... ‬? ... ... қалай бекітіледі‭ ? ‬–деген сұрақтарға нақтылы жауап беруі тиіс.‭ ‬Халықтың еркі,‭ ‬тілек‭ – ‬талаптары,‭ ‬қажетті мүдделері құқықтық нормаға ... үшін бұл ... ... ... ‬Оған дейінтек идея жүзінде болады,‭ ‬құқықтық норма санатына ие емес.‭ ‬Құқықтық идеяның құқық нормаларына‭ ‬айналуы үшін мемлекеттің ерекше кесімі ... ... ... ... ғана идея ... ... айналады.‭ ‬
Құқықтың қайнар‭ ‬көздерi‭ ‬ деп мемлекеттің қоғамдық қатынастарды ... ... үшін ... және ... ... кесімдердің біртұтастықтағы жиынтығын айтады.‭ ‬Құқықтың қайнар‭ ‬көздерiне ресми сипат көрiнiсi тән,‭ ... ... ... ... ... ... мемлекеттен қолдау көрсетiледi.‭ ‬Құқықтың қайнар көздеріне тек қана мемлекеттік органдардың жоққа шығарылғанға ... ... ... ... ... ... ... міндетті мінез‭ –‬құқық ережелері,‭ ‬бекітілген нормативтік құқықтық кесімдер жатады.‭ ‬Ал,‭ ‬құқық негізінде қабылданатын дара кесімдер бір ғана ... ... ...
“ Өз ... ... ... құқығы‎ ‏нормативтік актілер,‭ ‬үлгі істер,‭ ‬құқықтық әдеттер арқылы‭ ‬қалыптасқан.‭ ‬Оған дәлел‭ "‬Қасым ханның қасқа жолы‭" (‬XV ғ.‭)‬,‭ "‬Есім ... ескі ... (‬XV ... ... ... "‬Жеті жарғысы‭" (‬XVIII ғ.‭)‬.‭ ‬Сонымен қатар қазақ коғамында билердің үлгі ... де ... ... құқықтық әдеттерін дамытқан.‭ ‬Қиыннан қиыстырып тапқан билердің шешімдері ұқсас істерді карағанда күші бар құқықтық норма ретіңде пайдаланылған.‭ ‬XIX ғасырда ... ... ... ережелерде Құқықтық нормалар жазылып,‭ ‬нормативтік актілер ретіңде пайдаланылған.‭ ‬Солармен ... ... ... ежелден қалыптасқан құқықтық әдеттер де қоғамдық қатынастардың реттеушісі болып отырған‭” [ ‬2‭ ... ... ... ... ... түрлеріне сипаттама.
‎ ‏Нормативтi Құқықтық акт‭ –‬ол‭ ‬арнайы мемлекеттiк органмен шығарылған ресми құжат,‭ ... ... ... қоғамдық қатынастарды анықтауға және реттеуге бағытталған.‭ ‬Оларға Конституция,‭ ‬заңдар,‭ ‬жай ... ... ... ... ... ... ... негізгі қоғам тарихында мемлекеттін қалыптасу кезеңінде өмірге келген күқық иысаны.‭ ‬Әдет-ғұрып нормалары адамдардың қарым-қатынасында көп жылдар пайдаланып,‭ ‬өмірде жан-жақты тексеру,‭ ... ... ... ‬Мысалы:‭ ‬Ману заңы,‭ ‬Орыс правдасы,‭ "‬Қасым ханның қасқа жолы‭"‬,‭ "‬Есім ханның ескі жолы‭" ‬т.б.‭ ‬Әдет-ғұрып нормалары арқылы қазіргі кезеңде де ... ... ... ... ... ‬басқарылып жатыр.
‎ ‏Әдет-ғұрып нормаларды қолдану жөнінде басым түрде бір пікір жоқ.‭ ‬Біраз ... ... ... ... ... елдердің көпшілігі бұл нормаларды пайдаланып келеді.‭ ‬Оның ешқандай ... жоқ ... ... ‬Әдет-ғұрып нормаларын қолдануға мемлекеттік органның нұсқауы немесе рұқсат болса ол нормалар құқықтық әдет-ғұрыпқа айналады.
‎ ‏Әдет-ғұрыптың бірнеше түрі бар:‭ ‬әдет,‭ ‬әдептілік ... ... ‬-‭ ... ... ... ... кеткен тұрақты‭ ‬әрекет.‭ ‬Ешбір адам өмірге жақсы немесе жаман әдетпен келмейді.‭ ‬Әдет өмір ... ... ... ... ... ... болып екіге бөлінеді.
Әдеттілік‭ ‬—моральдық нормаларды жақсы орындау.‭ ‬Әдептілік өте қажетті қасиет,‭ ‬сезім мөлшерінің ... ... ... ... ‬-‭ ... ... ‬үлкенді сыйлау,‭ ‬шыншыл,‭ ‬әділетті болу сияқты жалпы халықтық нормаларды да дұрыс ... ... ... ... ... нормалары ресми заңдармен қатар қолданылады және бұл нормаларды бұзушылар жауапқа тартылады.
‎ ‏“ Прецеденттік құқық нысаны‭ ‬—белгілі бір іске байланысты қабылданған шешім және бұл ... ... ... ... ... қарағанда басшылыққа алынып отырады.‭ ‬Оның екі түрі бар:‭ ‬а‭) ‬соттық прецедент‭; ‬ә‭) ‬әкімшілік прецедент‭ (‬басқару ... ... ... “ [ 3‭ ... ... (‬құқықтық доктрина‭) ‬-‭ ‬кұқықтың жақсы қалыптасуына,‭ ‬дамуына,‭ ‬орындалуына көп үлес қосады.‭ ‬Құқықтық сана‭ ‬-‭ ... ... ... зор әсер ... ... ... бұл доктрина өте кең шеңберде қолданылады.
‎ ‏Нормативтік шарттар‭ ‬-‭ ‬қоғамдағы ... ... бола ... ‬Мысалы:‭ ‬ГФР‭ —‬ГДР бірігу шарты,‭ ‬мемлекеттердің ара қатынасындағы шарттар,‭ ‬кәсіпшілер одағының ұжымдық шарттары т.б.
‎ ‏Референдумда қабылданған нормативтік актілер‭ ‬заңның бір ... ... бүл ... ... ең ... ‬ең ... негізі.‭ ‬Референдумның түрлері:‭ ‬жалпы мемлекеттіқ,‭ ‬жергілікті.‭ ‬Референдум өте саяси ... ... ‬ол ... ... бір түрі.
2.‎ ‏Нормативтiк‭ ‬құқықтық актiлер.
2.1.‎ ‏Нормативтiк‭ ‬құқықтық актiлердің түсінігі,‭ ‬түрлері.
‎ ‏Қазақстан Республикасының‭ «‬Нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... пайдаланылады:
1‎) ‏нормативтiк құқықтық акт‭ ‬-‭ ‬референдумда қабылданған не уәкiлеттi орган немесе мемлекеттiң лауазымды адамы қабылдаған,‭ ‬құқықтық нормаларды белгiлейтiн,‭ ‬олардың қолданылуын ... ... ... тоқтата тұратын белгiленген нысандағы жазбаша ресми құжат‭;
) заңдар‎ ‏-‎ ‏белгiленген тәртiппен қабылданған нормативтiк құқықтық актiлердiң жиынтығы‭;
) құқық нормасы‎ (‏құқықтық норма‭) ‬-‭ ... ... ... ... ... ... қолдануға арналған және нормативтiк реттелген ахуал шеңберiнде барлық тұлғаларға қолданылатын жалпыға мiндеттi мiнез-құлық ережесi‭;
) нормативтiк құқықтық актiнiң деңгейi‎ ‏-‎ ... ... ... нормативтiк құқықтық актiлер сатысындағы өзiнiң заң күшiне ... ... ... ... ... Конституциясына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзетiн заң‎ ‏-‎ ‏Қазақстан Республикасы Конституциясы‭ ‬62-бабының‭ ‬3-тармағында белгiленген тәртiппен қабылданатын заң‭;
6‎) ‏Конституциялық заң‭ ‬-‭ ... ... ... ... деп ... ‬Қазақстан Республикасы Конституциясы‭ ‬62-бабының‭ ‬4-тармағында белгiленген тәртіппен қабылданатын заң‭;
) заң‎ ‏-‎ ‏қоғамдық ... ... ... Республикасы Конституциясы‭ ‬61-бабының‭ ‬3-тармағында көзделген түбегейлi принциптер мен ... ... ... ... ... ‬ал Қазақстан Республикасы Конституциясы‭ ‬53-бабының‭ ‬4‭) ‬тармақшасында көзделген жағдайларда Қазақстан Республикасының Президентi қабылдайтын нормативтiк құқықтық ... заң ... ‏-‎ ... ... ... ... ... Конституциялық заң күшi бар Жарлығы,‭ ‬Кодекс,‭ ‬Заң,
Қазақстан Республикасы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы,‭ ‬Қазақстан Республикасы Парламентiнiң қаулысы,‭ ‬Сенат пен ... ... ... ‏-‎ ‏бiртектес қоғамдық қатынастарды реттейтiн құқықтық нормалар бiрiктiрiлiп,‭ ‬жүйеге келтiрiлген заң‭;
) ... ... ... ... ... ‏-‎ ... ... болып табылмайтын,‭ ‬Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заң ... ... және ... ... үшін шығарылған,‭ ‬өзге де‭ ‬нормативтiк құқықтық актiлер‭;
)” уәкiлеттi орган‎ ‏-‎ ... ... ... ... ... ‬сондай-ақ сол органдар мен лауазымды‭ ‬адамдардың құқықтық мәртебесiн айқындайтын заңдарда белгiленген өз‭ ‬құзыретiне сәйкес нормативтiк құқықтық актiлер қабылдауға ... ... ... ... органдары мен лауазымды адамдары‭ (‬Қазақстан Республикасының Президентi,‭ ‬Қазақстан Республикасының Парламентi,‭ ‬Қазақстан Республикасының Үкiметi,‭ ‬Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Жоғарғы Соты,‭ ‬Қазақстан Республикасының Орталық‭ ‬сайлау комиссиясы,‭ ‬орталық атқарушы ... ... ... ... ... органдар Қазақстан Республикасының ұлттық Банкi,‭ ‬өзге де мемлекеттiк органдар‭)‬ ” [ 4‭ ... ... ... ... ... ... кейіннен жариялау‭ ‬-‭ ‬Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне сәйкестік сараптамасынан өткен нормативтік‭ ‬құқықтық актілерді ... ... ...
Заң актiлерi мен өзге де нормативтiк құқықтық актiлердi ... мен ... ... ... ‬тіркеу,‭ ‬күшiне енгiзу,‭ ‬өзгерту,‭ ‬толықтыру,‭ ‬олардың қолданылуын ... ... ... ... ... ... ерекшелiктерi олардың деңгейiне сәйкес,‭ ‬нормативтiк құқықтық актiлер қабылдайтын мемлекеттiк органдардың қызметiн реттейтiн заң актiлерiмен,‭ ... ... ... ... ... ... ‬соның iшiнде олар туралы ережелермен және олардың регламенттерiмен,‭ ‬басқа да‭ ‬нормативтiк құқықтық актiлермен айқындалады.‭
Халықаралық шарттарды,‭ ‬оның iшiнде ... ... ... ... ... ... ... және күшiн жою тәртiбi реттелмейдi.
Осы Заңның‭ ‬1-бабының‭ ‬2‭) ‬тармақшасында келтiрiлген талаптарға сай ... және ... iске ... және ... қолданушылық мәнi бар нормативтiк‭ ‬құқықтық актiлердi,‭ ‬атап айтқанда:
‎) ‏мемлекеттiк емес ұйымдардың,‭ ‬оның iшiнде ... ... мен ... ... ... органдарының нормативтiк актiлерiн‭;
) уәкiлеттi орган болып табылмайтын мемлекеттiк ұйымдардың нормативтiк ... ... және ... ... мен ... ... нормативтiк актiлердi әзiрлеу,‎ ‏табыс ету,‭ ‬қабылдау,‭ ‬күшiне енгiзу,‭ ‬қолдану,‭ ‬жариялау,‭ ‬өзгерту,‭ ‬толықтыру және олардың қолданылуын ... ... ... ... Республикасының‭ ‬1998‭ ‬жылғы наурыздың‭ ‬24-інде қабылданған‭ ‬> туралы Заң меммлекетте қабылданатын нормативтік құқықтық актілерді‭ ‬екі түрге бөліп ... ... ... ... ... ... заңдар,‭ ‬кодекстер,‭ ‬заңдар‭;
) Қазақстан Республикасы Президентiнiң Конституциялық Заң күшi бар ... ... ... ... Заң күшi бар ... ... Республикасы Президентiнiң өзге де нормативтiк‭ ‬құқықтық Жарлықтары‭;
) Қазақстан Республикасы Парламентi мен оның ... ... ... ... ... Үкiметiнiң нормативтiк қаулылары‎;
) Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесiнiң,‎ ‏Жоғарғы Сотының және Қазақстан Республикасы Орталық ... ... ... ... ... ... министрлерi мен өзге де орталық мемлекеттiк органдар басшыларының нормативтiк ... ... ... нормативтiк қаулылары,‭ ‬өзге де орталық мемлекеттiк органдардың нормативтiк қаулылары‭;
8‎) ‏Мәслихаттардың ... ... ... ... ... ... ... ‬әкімдердің нормативтік құқықтық шешімдері.‭
Туынды түрлері мынандай тізімді қамтиды:
1‎) ‏Регламент‭ ‬-‭ ‬қандай да бiр мемлекеттiк орган мен оның құрылымдық ... ... iшкi ... ... ... ... ... Ереже‭ ‬-‭ ‬қандай да бiр мемлекеттiк органның немесе оның құрылымдық бөлiмшесiнiң мәртебесi мен өкiлеттiгiн белгiлейтiн ... ... ... ... ‬-‭ ... да бiр қызмет түрiн ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртiбiн белгiлейтiн нормативтiк құқықтық акт‭;
) Нұсқаулық‭ ‬-‭ ‬заңдардың ... ... ... да бiр ... қолданылуын егжей‭ ‬-‭ ‬тегжейлi көрсететiн нормативтiк құқықтық акт.
Туынды түрлердегi нормативтiк құқықтық актiлер негiзгi ... ... ... актiлер арқылы қабылданады немесе бекiтiледi және олармен бiр тұтастық құрайды.‭ ‬Туынды түрдегi нормативтiк ... ... ... құқықтық актiлер сатысында алатын орны негiзгi түрдегi актiнiң деңгейiмен анықталады.Орталық атқарушы органдар мен Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын,‭ ‬әкім уәкілеттік берген жергілікті атқарушы органдардың нормативтік құқықтық актілер шығаруға құқығы ... ... ... мен ... ... ... жеке ... құқықтық актілер нормативтік құқықтық актілер болып табылмайды.‭
Конституцияны қоспағанда,‭ ‬өзге нормативтiк құқықтық актiлердiң заң күшiнiң арақатынасы ... ... ... ... сәйкес болады:
‎) ‏Конституцияға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзетiн Заңдар:
2‎) ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентiнiң Конституциялық заң күшi бар Жарлықтары‭; ‬Қазақстан‭ ‬ Республикасының Кодекстерi‭; ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлықтары‭;
) Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... нормативтiк қаулылары‎;
) Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң нормативтiк қаулылары‎;
) Министрлердiң нормативтiк бұйрықтары‎; ‏мемлекеттiк комитеттердiң ... ... ... де ... ... ... ... бұйрықтары,‭ ‬қаулылары‭;
8‎) ‏Мәслихаттардың нормативтік құқықтық шешімдері,‭ ‬әкімияттардың‭ ... ... ... ... ... ... ‬шешімдері.‭
Төменгi деңгейдегi нормативтiк құқықтық актiлердiң әрқайсысы жоғары деңгейдегi нормативтiк ... ... ... ... ... ... ... Кеңесiнiң,‭ ‬Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының және Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ... ... ... ... ... ... ‬-‭ ‬аумақтық бөлiнiстер мәслихаттарының нормативтiк шешiмдерi,‭ ‬әкімияттардың нормативтік құқықтық қаулылары мен әкiмдерiнiң нормативтiк құқықтық шешiмдерiнiң сатысы Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... заң ... белгiленедi.‭
Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесiнiң нормативтiк қаулылары тек Қазақстан Республикасының Конституциясына ғана негiзделедi және барлық өзге нормативтiк құқықтық актiлер ... ... ... ... ‬Әр ... деңгейдегі нормативтік актілердің нормаларында қайшылықтар болған кезде неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... ... кодекстерінің нормаларымен алшақтығы болған жағдайларда олар кодекстерге тиісті‭ ‬өзгерістер енгізілгеннен кейін ғана ... ... ... ... ... актілердің нормаларында қайшылықтар болған кезде қолданысқа кейінірек енгізілген актінің ... ... ... ... ... және өзге де ... ... органдарының Қазақстан Республикасы Үкiметi құрамына кiретiндерiнiң де,‭ ‬кiрмейтiндерiнiң де,‭ ‬сондай-ақ жергiлiктi мемлекеттiк басқару органдарының нормативтiк ... ... ... дайындауды жобалаудың ерекшелiктерiн осы органдардың әрқайсысы айқындайды.
Нормативтiк құқықтық актiлердiң жобаларын,‭ ‬егер заңдарда өзгеше көзделмесе,‭ ... ... өз ... ... ... ... ... органдардың тапсырмалары бойынша әзiрлейдi.‭ ‬Өзге де барлық мемлекеттiк және мемлекеттiк емес ... мен ... ... ... ... әзiрлеу‭ ‬жөнiнде ұсыныс жасауға немесе мұндай актiлердiң бастамашылық жобаларын уәкiлеттi органдардың қарауына ... ... ... органдар оларды өздерi әзiрлейтiн жобалар үшiн негiз ретiнде ... ... ... одан әрi ... және ... ... жөнсiз деп тануы мүмкiн.
Нормативтiк құқықтық актiлердiң мынадай реквизиттерi болуға тиiс:
‎) ‏Қазақстан Республикасының ...... ... ... ... ... ... заңы‭; ‬Қазақстан Республикасы Президентiнiң Конституциялық заң күшi бар Жарлығы‭; ‬Кодекс‭; ‬Қазақстан Республикасының Заңы‭; ‬Қазақстан Республикасы Президентiнiң Заң күшi бар ... ... ... ... ... ... ... ‬Мәжiлiстiң қаулысы‭; ‬Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жарлығы‭; ‬Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаулысы‭; ‬Министрдiң бұйрығы‭; ‬Мемлекеттiк комитеттiң қаулысы‭; ‬мәслихаттың шешiмi‭; ‬әкiмнiң ... ... ... ... өзге де ... ... нормативтiк құқықтық актiнiң басқа бiр атауы‭;
3‎) ‏Осы нормативтiк ... акт ... iстi ... ... Нормативтiк құқықтық актiнiң қабылданған жерi мен күнi‎;
) Нормативтiк құқықтық актiнiң тiркеу нөмiрi‎;
6‎)‏Тиiстi нормативтiк құқықтық актiге қол қоюға уәкiлдiк ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы әдiлет‭ ‬министрлiгiнде мемлекеттiк тiркеуден өткен күнiн тiркелуге тиiстi нормативтiк құқықтық актiлерде көрсету‭;
8‎) ‏Елтаңбалы мөр.
Нормативтік құқықтық ... ... ... ... нормаларын‭ ‬қамтитын тармақтарға,‭ ‬ал тармақтар‭ ‬ тармақшаларға бөлінуі мүмкін.
Баптардың,‭ ‬тармақтар мен тармақшалардың ішінде бөліктер құқықтың қисынды ... ... ... жекелеген нормалары болуы мүмкін.
Мәтіннің мағыналық жағынан тұтастығы бар,‭ ‬бірінші жолда азат жолмен бөлініп көрсетілетін және кіші ... ... ... ... бас ... ... ... абзацын қоспағанд‭ ‬ абзац деп саналады.‭ ‬Абзацтар‭ (‬бөліктің бірінші және соңғы абзацтарынан басқасы‭) ‬нүктелі үтірмен аяқталады.‭
Нормативтiк ... ... ... ‬-‭ ... ... нормалары бар тармақтарға,‭ ‬ал тармақтар тармақшаларға бөлiнуi мүмкiн.‭ ‬Баптардың,‭ ‬тармақтардың және тармақшалардың iшiнде абзацтар ... ... ... ... мүмкiн.
Нормативтiк құқықтық актiнiң әрбiр бабы‭ (‬тармағы‭)‬,‭ ‬сондай-ақ тараулары,‭ ‬бөлiмдерi мен бөлiктерi араб цифрларымен нөмірленедi.
Баптардың‭ (‬тармақтардың‭) ‬нөмірленуi бүкiл нормативтiк ... ... ... ... ... реттелiп жасалады.‭ ‬Нормативтiк құқықтық актiнiң бөлiмдерi мен бөлiктерiнiң нөмірленуi де дербес және басынан аяғына дейiн реттелiп ... ... ... ... ... тiл мен заң терминологиясының нормалары сақтала отырып жазылады.‭ ‬Көнерген және көп мағыналы сөздер мен сөз орамдарын,‭ ‬эпитеттердi,‭ ‬метафораларды қолдануға,‭ ... ... жол ... ... ... ‬мәтiнi басқа баптарда‭ (‬тармақтарда‭) ‬қайталап жазылмайды.
Қажет болған жағдайда нормативтiк құқықтық ... өзге ... ... (‬тармақтарына‭) ‬сiлтемелер жасауға жол берiледi,‭ ‬сондай-ақ жоғары тұрған деңгейдегi нормативтiк құқықтық актiлерден сол актiлерге сiлтеме жасала отырып,‭ ... ... ... ... ... ... ‬61-бабының‭ ‬1-тармағына сәйкес заң шығару бастамашылығы құқығы Қазақстан Республикасы Парламентiнiң‭ ‬ Мәжiлiсiнде ғана iске асырылады.‭ ‬Нормативтiк ... ... ... Мәжiлiске мемлекеттiк тiлде және орыс тiлiнде енгiзiледi.
Жоба бойынша табыс етiлетiн ... ... ... ... ... ‏жобаны дайындаған мемлекеттiк органның немесе ұйымның атауы‭;
) ... ... ... ... ‏мақсаттары,‭ ‬мiндеттерi,‭ ‬негiзгi ережелерi кеңiнен сипатталған түсiндiрме жазба‭;
) жұмыс тобының құрамы‎;
) мүдделi ... ... ... ... егер ... сараптама жүргiзiлсе,‎ ‏ол жөнiндегi сараптама қорытындылары‭;
) жобаның қабылдануына байланысты ... ... күшi ... деп ... тиiс заң ... тiзбесi және жобаны iске асыру үшiн қажеттi нормативтiк құқықтық актiлер әзiрлеу ... ... ... ‏жобаға қаржы-экономикалық есептеулер,‭ ‬статистикалық мәлiметтер қабылданатын нормативтiк құқықтық актiнi қолданудың ықтимал экономикалық,‭ ... ... ... ... ... қоса ... ... заңдарға өзгерiс пен толықтыру енгiзу туралы нормативтiк құқықтық актiнiң жобасы енгiзiлген жағдайда баптардың бұрынғы және жаңа редакцияларының ... ... ... ... құқықтық актiлер жобаларының ғылыми сараптамасын тиiстi бейiмдi ғылыми мекемелер мен жоғары оқу орындары,‭ ‬қаралатын жобаның мазмұнына қарай ... мен ... ... ... ... жүргiзедi.‭ ‬Сараптама жүргiзу бiр немесе бiрнеше сарапшыға‭ (‬сараптама комиссиясына‭) ‬тапсырылуы мүмкiн.
Нормативтiк ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясымен және осы Заңмен белгiленедi.
Нормативтiк құқықтық актiлердiң әр алуан түрлерiн қабылдау тәртiбiнiң ерекшелiктерi сонымен қатар:
‎) ‏кодекстер үшін‭ ‬-‭ ... ... ... ... мен ... ... ... Парламенті Палаталарының бөлек отырыстарында өз кезегімен қарау арқылы кемінде екі ... ...
) ... ... ‏-‎ ... Республикасының Конституциясымен,
Қазақстан Республикасының Парламентi туралы,‭ ‬Қазақстан
Республикасының Президентi ... ... ... заң ... ... де заң актiлерiмен,‭ ‬оның iшiнде Парламент пен оның палаталарының ... ... ... ... Жарлықтары үшiн‎ ‏-‎ ‏Қазақстан Республикасының Конституциясымен,‭ ‬Қазақстан Республикасының Президентi туралы заң актiсiмен,‭ ‬сондай-ақ Қазақстан Республикасы ... осы ... ... ...
) Қазақстан Республикасы Үкіметiнiң қаулылары үшiн‎ –‏Қазақстан Республикасының Конституциясымен,‭ ‬Үкімет туралы заң актiсiмен,‭ ... ... ... және ... актiлерiмен‭;
) орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттiк органдарының Қазақстан Республикасы Үкіметi құрамына кiретiндерiнiң де,‎ ... де,‭ ... ... ... ... ұлттық Банкiнiң нормативтiк құқықтық актiлерi үшiн‭ ‬-‭ ‬Үкімет пен осы органдар туралы заң актiлерiмен,‭ ‬Қазақстан Республикасы Президентiнiң және Үкіметiнiң ... ... ... ... ... ‬Қазақстан Республикасы Үкіметiнiң осы органдардың қызметiн реттейтiн қаулыларымен‭;
) Қазақстан ... ... ... ... ... ... ‏-‎ ... Республикасының Конституциялық Кеңесi туралы заң актiлерiмен‭;
) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтiк қаулылары үшiн‎ ‏-‎ ‏Қазақстан Республикасының ... ... ... Орталық сайлау комиссиясының‎ (‏Референдум өткiзу жөнiндегi комиссияның‭) ‬нормативтiк қаулылары үшiн‭ ‬-‭ ‬сайлау және референдум туралы заң ... ... ... және атқарушы органдардың нормативтiк шешiмдерi‎ ‏үшiн‭ ‬-‭ ... ... ... заң ... ... де заң ... ... Республикасы Президентiнiң және Үкіметiнiң актiлерiмен айқындалады.
Нормативтiк құқықтық актiнi күшiне енгiзу тәртiбi нормативтiк құқықтық актiнiң өзiнде белгiленуi ... ... ... қабылдануына байланысты бұрын қабылданған барлық нормативтiк құқықтық актiлердiң немесе олардың ... ... ... олар жаңа актiге енгiзiлген құқық нормаларына қайшы келсе немесе оларда қамтылса,‭ ‬күшi жойылды деп танылуға,‭ ‬өзгертiлуге немесе толықтырылуға ... ... ... ... ... күшi ... деп ... тиiстi актiлер мен олардың бөлiктерiнiң тiзбесi не актiнiң өзiнде,‭ ‬не оны күшiне енгiзу ... ... ... болуға тиiс.
Жаңа нормативтiк құқықтық актiнiң қабылдануына байланысты күшi жойылды деп танылуға,‭ ‬өзгертiлуге немесе толықтырылуға тиiстi және жаңа актiмен бiр ... ... ... ... ... (‬тарауларының,‭ ‬баптарының,‭ ‬тармақтары мен тармақшаларының‭) ‬саны едәуiр болған жағдайда олардың тiзбесi жеке актiмен ресiмделедi.‭ ‬Мұндай актiнiң жобасын негiзгi ... ... ... дайындап,‭ ‬сонымен бiр мезгiлде табыс етедi.
Жаңа нормативтiк құқықтық актiнiң қабылдануына байланысты күшi жойылды деп ... ... ... толықтырылуға тиiстi және жаңа актiден деңгейi неғұрлым төмен актiлердiң немесе олардың бөлiктерiнiң‭ (‬тарауларының,‭ ‬баптарының,‭ ‬тармақтары мен тармақшаларының‭) ‬саны ... ... ... ... ... тиiстi мемлекеттiк органға олардың актiлерiнiң күшi жойылды деп тану,‭ ‬оларды өзгерту мен толықтыру туралы актiлер ... ... ... қабылдану‭ (‬шығарылу‭) ‬мерзiмiн көрсете отырып тапсырады.‭ ‬Мұндай тапсырманың жобасын уәкiлеттi органға жаңа нормативтiк құқықтық актiнiң жобасын ... ... ... ... ... ресми мәтiндерiне мынадай лауазымды адамдар:
‎) ‏Қазақстан Республикасының Конституциясына,‭ ‬конституциялық заңдарына,‭ ‬кодекстерiне,‭ ‬заңдарына,‭ ... ... ... ... ... ... ... заң немесе Заң күшi бар Жарлықтарына‭ ‬-‭ ‬Қазақстан Республикасының Президентi‭;
) Қазақстан Республикасы Парламентiнiң қаулыларына‎ ... ... ... ... Үкіметiнiң қаулыларына‎ –‏Қазақстан Республикасының Премьер-Министрi‭;
) мәслихаттың шешiмдерiне‎ ... ... ... ... қаулыларына,‎ ‏әкімнің шешімдеріне‭ ‬-‭ ‬әкім‭;
) өзге де нормативтiк құқықтық актiлерге‎ ‏-‎ ‏оны қабылдаған‭ (‬шығарған‭) ‬органның басшысы қол қояды.
Азаматтардың ... ... мен ... қатысты нормативтік құқықтық актілердің ресми жариялануы оларды қолданудың міндетті шарты болып табылады.‭ ‬Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы және Қазақстан Республикасының Президенті мен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Нормативтік құқықтық актілерді ресми жариялауды Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен конкурстық негізде мұндай құқық алған мерзімді баспа ... да ... ... ... ... ... ... мәтіндерін кейіннен жариялауды баспа басылымдары Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін тәртіппен және олар жариялайтын мәтіндер Қазақстан‭ ‬Республикасы ... ... ... ... бақылау банкіне сәйкестік сараптамасынан өткізілген жағдайда жүзеге асырады.‭ ‬Нормативтік құқықтық актілердің мәтіндерін кейіннен жариялауды жүзеге асыру ... беру ... осы ... ... ... ... ... ‬нормативтік құқықтық актілердің‭ ‬мәтіндерін кейіннен ресми жариялау қажеттілігі туралы өз бетінше шешім қабылдайтын ресми басылымдарға ... ... ... тәжірибесінде нормативтік құқықтық актілердің ресми жарияланымдары пайдаланылуы тиіс.Нормативтік құқықтық актілердің ... ... олар ... ... ... ғана жол беріледі.‭ ‬Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары,‭ ‬Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... тәртіппен басқа да баспа басылымдарында ресми‭ ... ... ... ... ... ‬Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларын ресми жариялау Қазақстан Республикасының бүкіл ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырылады.‭ ‬Орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдардың нормативтік ... ... ... ... ... ... басылымдарында жарияланады.‭ ‬Орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерін ресми жариялау ... ... ... ... таратылатын мерзімді баспа басылымдарында ғана жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасы Үкіметiнiң‭ ‬1997‭ ‬жылғы‭ ‬4‭ ...... ... ... ... Республикасы Нормативтiк құқықтық актiлерiнiң‭ ‬мемлекеттiк тiзiлiмi туралы ережесіне сәйкес айтар болсақ,‭ ‬Қазақстан Республикасы Нормативтiк ... ... ... ... деректерiнiң базасы Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерi туралы ақпараттық-анықтамалық сипаттағы барлық қажеттi ... ... ... ... ... ... ‬Мемлекеттiк тiзiлiмдi жүргiзу Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгi мен оның аумақтық органдарына жүктеледi.‭ ‬Мемлекеттiк тiзiлiмдi ұстаушы Мемлекеттiк тiзiлiмге ... ... ... ... ... ... ... ‬есепке алуды және оның деректер базасын қалыптастыруды жүзеге ... ... ... ... ... ... құқықтық хабарлама орталығы болып табылады.
Мемлекеттiк тiзiлiм‭ ‬Қазақстан Республикасы нормативтiк құқықтық актiлерiнiң бiрыңғай эталондық банкiн қалыптастыру,‭ ‬Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... жүргiзу мақсатында құрылады.‭
Нормативтiк құқықтық актiлер Мемлекеттiк тiзiлiмге енгiзiлуге тиiс:‭ ‬Қазақстан Республикасының Конституциясы‭;‬ конституциялық заңдар‭; ‬кодекстер‭; ‬заңдар‭;‬ Қазақстан ... ... ... заң күшi бар жарлықтары‭; ‬Қазақстан Республикасы Президентiнiң Заң күшi бар жарлықтары‭; ... ... ... өзге де нормативтiк құқықтық актiлерi‭;‬ Қазақстан Республикасы Парламентiнiң және оның палаталарының нормативтiк ... ... ... ... нормативтiк қаулылары‭;‬ Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесiнiң,‭ ‬Жоғарғы ... және ... ... комиссиясының нормативтiк қаулылары;Ұлттық Банктiң,‭ ‬ұлттық қауiпсiздiк комитетiнiң,‭ ‬орталық атқарушы органдардың ... ... ... мен заңды мүдделерiн қорғайтын немесе ведомствоаралық сипаты бар нормативтiк құқықтық актiлерi‭; ‬ Республика облыстарының,‭ ... ... бар ... және ... жергiлiктi өкiлдi және атқарушы органдарының азаматтардың құқықтарын,‭ ‬бостандықтары мен заңды ... ... ... ... ... ... мен оның ... органдарында тiркелген нормативтiк құқықтық актiлерi,‭ ‬«Қызмет бабында пайдалану үшiн‭»‬,‭ «‬баспасөзге ... ... ... ... ... бар нормативтiк құқықтық актiлер‭ ‬мемлекеттiк тiзiлiмге енгiзiлуге тиiс.
‎«‏Аса маңызды‭»‬,‭ «‬өте құпия‭»‬,‭ «‬құпия‭» ‬деген ... бар ... ... актiлер Мемлекеттiк тiзiлiмге енгiзуге жатпайды.
‎ ‏Нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... күші бар ... акт‭ ‬-‭ ‬мемлекеттік органның қабылдап‭ ‬бекіткен актілері.‭ ‬Қоғамдағы қарым-қатынастардың басым көпшілігін осы ... ... ... ... ‬баскарылады.‭ ‬Себебі:‭ ‬біріншіден‭ ‬-‭ ‬нормативтік актілер арқылы ықшамды түрде норманың ... ... ... ... ‬екіншіден‭ ‬-‭ ‬кұқықтық нормаларды уақытында өзгертуге,‭ ‬толықтыруға,‭ ‬жаңартуға өте ... ... ... ‬нормативтік актілер,‭ ‬құқық‭ ‬деген ұғымдар бар.‭ ‬Олардың өздерінің жеке-жеке мазмұндары бар.
‎ ‏Норма ... ‬-‭ ... ... ... ... ереже.‭ ‬Нормативтік актілер‭ ‬қоғамның салалық қатынастарын реттеп,‭ ‬басқаратын ... ... ... ‬-‭ ... ... ... ... ‬басқаратын нормалардың жиынтығы.
‎ ‏Нормативтік актілер мемлекеттік билікті,‭ ‬саясатты орындайтын‭ ‬ қоғамның халықтық мүде-мақсатын іс ... ... ең ... ... құрал.‭ ‬Оның құқықтың басқа негіздерінен ерекшелік белгі-нышандары:
‎ ‏-‎ ... ... ... ... ... ... немесе‭ ‬жалпы халықтық референдумда қабылданған нормалар‭;
-‎ ‏нормативтік актілердің мемлекеттік күші бар құжаттары ерікті орындалмаса,‭ ‬оны еріксіз орындату ... ... ... ... ... ресми түрде:‭ ‬заң,‭ ‬қаулы,‭ ‬жарлық,‭ ‬ереже т.б.‭ ‬болып шығады,‭ ‬олардың заңды нысандары болады‭;
-‎ ‏нормативтік актілер жалпы ... ... ... ... ... ... ... күшіне қарай нормативтік актілер екі топқа бөлінеді:‭
заңдар және заңға‭ ‬тәуелді нормалар.‭ ... ... ... ... ... актілердің де заңды күші жоғарылай береді.
нормативтік актілер‭ ‬ мазмұнына қарай бірнеше түрге бөлінеді:‭ ‬өндірістік,‭ ... ... ... ... ... ... сәйкес‭;
нормативтік актілердің іс-әрекетінің шеңберіне қарай үш түрі болады:‭ ‬қоғамдық іс-әрекеттер,‭ ‬шектеулі іс-әрекеттер,‭ ‬төтенше іс-әрекеттер‭;
субъектілеріне ... ... ... ... ... ... актілер үш топқа бөлінеді:‭ ‬заңды шығарушы оргаңдардың актісі‭; ‬заңды орындайтын органдардың ... ... ... ... ‬-‭ ‬қазіргі заманда мемлекеттің ең жоғарғы нормативтік актісі.‭ ‬Ол қоғамдағы ең күрделі,‭ ‬маңызды мәселелерді,‭ ... ... ... қоғамдағы барлық нормалардың‭ "‬Атасы‭"‬-‭ ‬деуге болады.‭ ‬Заңның белгі-нышандары:
Заң парламентте немесе жалпы халықтық референдумда қабылданады‭;
Заң күрделі,‭ ‬маңызды мәселелер бойынша ... ... ... ... ... (‬ол төрт-бес кезеңнен өтуге тиісті‭);
Заңды ешқандай орган тексере,‭ ‬өзгерте алмайды‭;
Заң қоғамдағы нормалардың кіндігі,‭ ‬атасы.
‎ ‏Заңның үстемдігі арқылы қоғамдағы заңдылық,‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬мемлекеттік билік,‭ ‬саясат іс жүзіне асады.‭ ‬Заң ... ... ... мен ... ... ... да ... қалып-тасады.
Қазақстан Республикасының Парламенті заң шығару қызметін жүзеге асыратын Республиканың ең ... ... ... (‬49-6.‭ ‬1-т.‭)‬.‭ ‬Парламент аса маңызды қоғамдық қатынастарды реттейтін заңдарды ... ... ... нормативтік актілер‭ ‬-‭ ‬бұл актілер төрт түрге‭ ‬бөлінеді:‭ ‬жалпы қоғамдық,‭ ‬жергілікті,‭ ‬ведомствалық ... ... ... ... ... ... ‬–мемлекеттік‭ ‬әкімшілік‭ ‬-‭ ‬территориясына толық заңды күші бар актілер‭ ‬(Президенттің жарлықтары,‭ ‬Үкіметтің қаулылары‭)‬.‭ ‬Жергілікті‭ ‬басқару органының актілері‭ —‬маслихаттың ... ... ... ... ‬-‭ ... ... ... ‬шешімдері,‭ ‬инструкциялары.‭ ‬Мекемелердің‭ ‬өз аппаратының ішкі тәртібін реттейтін актілер.‭
“ Біздің Қазақстан мемлекетіміздің кұқығының даму процесінде діни ... ... және ... нормаларды өте аз пайдаланады.‎ ‏Дамыған елдердің демократияны дамыту тәжірибелерін өте кең пайдаланамыз.‭ ‬Қазақстан Республикасының құқық нысанының түрлері:
‎ ‏-‎ ‏құқықтық әдет-ғұрып,‭ ‬салт-дәстүр‭;
-‎ ... ... ... ... ‏нормативтік құқықтық актілер‭” [ ‬6‭ ]‬.
‎ ‏Қазақстан мемлеқетінің ... ... ... ... ... ... көрсетілген.‭ ‬Мемлекеттік органдар,‭ ‬қоғамдық ұйымдар мен бірлестіктер,‭ ‬саяси партиялар,‭ ‬еңбек ұжымдары өздерінің құзыретіне,‭ ‬өкілеттілігіне сәйкес нормативтік актілер шығарады.‭ ‬Олар ... ... ... міндетті.‭ ‬Конституцияның талаптарының дұрыс орындалуын Президенттің аппараты мен Конституциялық Кеңес бақылап отырады.‭ ... ... ... ... Президент заң күші бар және жай жарлықтар шығарады.‭ ‬Республиқа Президентінің жарлықтары Конституция мен Республика заңдарының негізінде және ... ... үшін ... ... Президентінің жарлығымен:
‎ ‏.‎ ‏Республика Президентінің актісін шығаруды талап ететін Президенттің конституциялық өкілеттігі жүзеге ... ... және ... ... ... ... жауапқершілік заңдарында белгіленген мемлекеттіқ биліктің барлық тармағының үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету мәселелері ... ... ... ... ... ‬сондай-ақ Үқімет пен басқа да мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... кұқықтық жүйелендіру жүзеге асырылады.
‎ ‏.‎ ‏Республиқаның экономикалық және саяси-әлеуметтік дамуы жөніндегі стратегиялық мәселелер бойынша шешімдер ... ... ... ... ... ... ... міндетті күші бар Республиканың заңдары,‭ ‬оның ішінде Парламенттің Конституциялық және заңдарды қолдануды енгізу мәселелері жөніндегі ... ... ... ... заң ... ... ... ‬өз құзыретіндегі мәселелер бойынша,‭ ‬сондай-ақ дара сипатты қаулылар қабылдайды.‭ ‬Парламент пен Палаталар өз құзыретіндегі ... ... ... ... ... және ... сипаты болмайтын өзге де актілер қабылдауга хақьлы.‭ ‬Парламент заң актілерін және ... ... ... ... ... қабылдаған кезде дауыс беру Палаталар бойынша бөлек жүргізіледі.
‎ ‏Президенттің актілері.‭ ‬ҚР Президенті Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші бар жарлықтар мен ... ... ... ... ... мен ... ... негізінде және оларды орындау ушін шығарылады.‭ ‬Республика Президентінің Жарлығымен:
Республика Президентінің актісін ... ... ... Президенттің Конституциялық өклеттігінің жүзеге асырылуы‭;
Конституцияда және өкімет органдарының Қазақстан ... ... ... зандарыңда белгіленген мемлекеттік биліктің барлық тармағының үйлесімді жүмыс істеуін ... ету ... ... ... ... ... ... Үкімет пен басқа да мемлекеттік органдардың заңда көрсетілген міндеттеріне жатпайтын мәселелерді кұқықтық жүйелендіру ... ... ... ... және ... ... стратегиялық мәселелер бойынша шешімдер қабылданады.
‎ ‏Президент Конституция бойынша заң қабылдайды‭ (‬53‭ ‬бап‭ ‬4‭ ‬тармағы,‭ ‬61‭ ‬бап‭ ‬2‭ ‬тармағы‭)‬.‭ ... ... ... Конституцияның,‭ ‬зандардың және Президент жарлықтарының негізінде және соларды орындау үшін ... ... ... ... ... және жеке ... ... шешу жүзеге асырылады.‭ ‬Республика Президентінің қүзыретіне сәйкес констиуциялық мәртебесі жоқ лауазымды түлғалар қызметке тағайындалады және босатылады.
‎ ‏Премьер-Министр‭ ‬шығарған нормативтік актілер жеке ... ... ... ... ... ... кұқығын жүзеге асырады.
‎ ‏Министрліктер,‭ ‬ведомстволар,‭ ‬мемлекеттік комитеттер‭ ‬бұйрық және инструкцияларды шығарады.‭ ... ... ... басшылығын жүзеге асырады,‭ ‬тиісті министрліктер мен мемлекеттік комитеттердің ... ... ... жайы үшін ... ... Кеңестің актілері‭ ‬шешім түріңде қабылданады.‭ ‬Конституциялық Кеңестің отырысында қабылданатын барлық шешімдері Конституциялық өкілеттіктермен жүзеге асырылатын қорытынды шешімдерге бөлінеді.‭ ‬Конституциялық шешімдер,‭ ... ... ... ҚР ... ... құрамдас бөлігі болып саналатын нормативтік каулылар қорытындылар мен жолдаулар нысанда болады.‭ ‬Конституциялық Кеңестің ... ... ... ... ... алқалы түрде қабылданады жөне оларға Төраға қол қойғанға дейін Конституциялық Кеңестің мәжіліске қатысқан мүшелерінің қолымен бекітіледі.‭ ... ... ... оны ... ... ... ... және Республиканың бүкіл аумағында міндетті болып саналады әрі түпкілікті және шағымдануға жатпайды.
‎ ‏Мәслихаттар өз‭ ‬құзыретіндегі мәселелер бойынша шешімдер,‭ ‬ал ... ... ... ... ... ... ... шешімдер мен өкімдер қабылдайды.
‎ ‏Үкімет актілері‭ ‬-‭ ‬заңдардың және Республика Президенті актілерінің негізінде және ... ... үшін ... ... нормативтік актілері және жеке қаулылары.‭ ‬Үқімет актілері алқалық отырыстарында дауыс беру арқылы қабылданады,‭ ‬оған Премьер-Министр қол қояды.‭ ‬Премьер-Министр өз құзыреті ... жеке ... ... ... ... және Премьер-Министрдің өкімдерінің Республиқаның бүкіл аумағында міндетті күші болады.‭ ‬Үкімет ... ... ... ... мен Үкіметтің өзі,‭ ‬ал Премьер-Министрдің өкімдерінің күшін Республика Президенті немесе Премьер-Министр жоя ... ... бүл ... ... орында тұрады.‭
Жоғарғы сот актілері‎ ‏-‎ ‏Республика сот билігінің жоғарғы органының заңды нысанда еркін білдіруі.‭ ‬Бұл Жоғарғы Соттың Президимуы,‭ ... мен ... ... ‬-‭ ... мен өзге де ... ‬Сот практикасының мөселелері бойынша соттарға түсінік беретін нормативтік актілерді Республикасының‭ ‬ Жоғарғы Сот‭ ‬ ... ... ... бар.
‎ ‏Министрлік-ведомстволар өз құзыреті бойынша бұйрық,‭ ‬нұсқау береді.‭ ‬Өздерінің жүйесінде бұл актілердің заң күші ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару органдарының актілері‭ ‬-‭ ‬Кеңестер,‭ ‬Мәслихаттар өз құзыретіндегі мәселелер ... ... ‬ал ... ... ‬-‭ ‬тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністің аумағында орындалуға міндетті шешімдер мен өкімдер ... ... ... ... ... бюджет кірісін қысқартуды немесе шығысын ұлғайтуды көздейтін шешімдерінің жобалары ... оң ... ... ... ғана қарауға енгізілуі мүмкін.
‎ ‏Сот билігінің актілері‭ ‬—Конституцияның‭ ‬75-бабына сәйкес‭ ... ... сот ... тек сот қана жүзеге асырады.‭ ‬Сот билігі азаматтардың құқықтарын,‭ ... мен ... ... ... ... асыруға арналған.‭ ‬Сот билігі Республикамыздың нормативтік актілерінің және халықаралық шарттарының негізінде туындайтын ... ... мен ... қолданылады.‭ ‬Сот билігі сот ісін жүргізудің азаматтық,‭ ‬қылмыстық және заңмен белгіленген өзге де нысаңдары арқылы жүзеге асырылады.‭ ‬Соттың шешімдері,‭ ‬үкімдері,‭ ... ... ... ... ... ... ‬талаптары,‭ ‬тапсырмалары мен басқа өтініштері Республиканың бүкіл аумағында барлық мемлекеттік органдардың,‭ ‬ұйымдардың,‭ ‬лауазымды адамдар мен ... ... үшін ... ... табылады.
‎ ‏Нормативтік құқыктық актілердің екінші тобына жататындар‭ —‬заңға негізделген актілер.‭ ‬Олар заң негізіңде,‭ ‬заңға сөйкес жасалулары қажет,‭ ‬сонымен қатар заңға ... ... ... ... ... ... иерархиялық‭ ‬түрде сипатталады.‭ ‬Жоғарғы қатарда Президенттің нормативті жарлығы тұрады.‭ ‬Одан төмен Үкіметтің каулысы.‭ ‬Одан кейін министрліктердің нормативтік бұйрықтары,‭ ‬жергілікті өкілдік және ... ... ... шешімдері‭ ‬келеді.
‎ ‏Нормативтік құқықтық актілер жүзеге асырылу үшін оларды қолдану актілері жасалады.‭ ‬Олар құқықтық салдарына байланысты құқықты жүзеге асырушы‭ (‬мысалы,‭ ‬жоғары оқу ... ... ... алу‭)‬,‭ ‬құқық өзгертуші‭ (‬қызметі бойынша жоғарылату‭)‬,‭ ‬құқық тоқтатушы‭ (‬жұмыстан босату‭) ‬болып бөлінеді.‭ ‬Құқық қолдану актілері субъектілеріне байланысты өкілдік ... ... ... ‬Сенаттың,‭ ‬Мәслихаттардың‭) ‬атқарушы органдардың‭ (‬Үкімет,‭ ‬өкімшілік‭)‬,‭ ‬соттың,‭ ‬прокуратураның,‭ ‬тергеу орындарының ... ... ... ... ... ... нақтылы қатынастарды реттейтін,‭ ‬нақтылы субъектінің құқығын қорғайтын актілерге бөлінеді.
‎ ‏Құқықтың қандай құбылыс екенін жалпы түрде ... ... ... ... ... ‬деген ұғым да қалыптасқан.‭ ‬Екеуі дербес екі әлеуметтік құбылыс болғанымен,‭ ‬бірімен-бірі тонның ішкі бауындай өте тығыз байланысты.‭ ... ... ... ... ... ... тұрады.‭ ‬Ал құқықтық нормалар ресми түрде қабылданады.‭ ‬Дәлірек айтсақ,‭ ‬құқықтық нормалар ... ... ... ... ... түрлері сан алуан.‭ ‬Мұны Қазақстан Республикасының Конституциясынан да анық ... ... ... өзі де ... ... ... ... ‬Қазақстанда Парламент‭ ‬заңдар‭ ‬қабылдайды.‭ ‬Олар конституциялық және жай заңдар.‭ ‬Президент‭ ... ... ... —‬заң қүші бар және жай жарлықтар болады.‭ ‬Қазақстан Үкіметі‭ ‬қаулылар,‭ ‬шешімдер,‭ ‬ережелер,‭ ‬қабылдайды.‭ ‬Министрліктер мен мемлекеттік комитеттер‭ ‬буйрықтар,‭ ... ... ... ... ... ... ... органдары да шешімдерін,‭ ‬қаулыларын қабыддайды.
‎ ‏Осы аталған нормативті-құқықтық ... ... ең ... ... ... кету керек,‭ ‬әдебиетте заң‭ "‬кең‭" ‬тұрғыдан және‭ "‬тар‭" ... ... ... ‬тұрғыдан алсақ,‭ ‬заңға нормативті актілердің барлық түрлері:‭ ‬нағыз ... ... ... ... ... ... ... ‬жарғылар,‭ ‬т.б.‭ ‬Ал‭ "‬тар‭" ‬тұрғыдан қарайтын болсақ,‭ ‬заңға тек қана‭ "‬заң‭" ‬деп аталатын нормативті-құқықтық актілер ғаңа жатады.‭ ‬Заң өз мәнінде ... ... ... ... ... ... ерекше орны бар,‭ ‬ерекше қызмет атқаратын акт болып есептеледі.‭ ‬Былайша айтсақ,‭ "‬заң‭"—‬төрағасы сияқты,‭ ‬басқа нормативті-құқықтық актілердің төрінен орын ... ... ... ... ... ... ‬заңды мемлекеттің ең жоғары заң шығаратын органы‭ —‬Парламент шығарады.‭ ‬Екіншіден,‭ ‬заң қоғамдағы ең күрделі қатынастарды ... ... ... ... ... ... бүкіл қоғамның мүдделеріне қатысы бар.‭ ‬Үшіншіден,‭ ‬заңның ең жоғары құқықтық күші бар.‭ ‬Заңдар өз ішінде түріне ... ... ... ... ‬Конституция,‭ ‬конституциялық,‭ ‬заң,‭ ‬жай заң.‭ ‬Мұның ішінде ең жоғары құқықтық күші ... ... ... ... нормативті актілер Конституция негізінде,‭ ‬соған сөйкес жасалып,‭ ‬қабылдануы ... ... ... бойынша конституциялық заң Конституциядан құқықтық қүші жағынан төмен тұрады.‭ ‬Сондықтан конституциялык‭ ‬заң деп аталса да,‭ ... ... ... енгізе алмайды.‭ ‬Конституциялық заң Конституцияға сәйкес жасалып,‭ ‬қабылданады.‭ ‬Кұқықтық күшіне қарай конституциялық заңнан кейін жай заң тұрады.
‎ ‏Өзара ... күші әр ... ... да,‭ ... зандар ең маңызды нормативті актілер болып саналады.‭ ‬Басқа нормативті актілер зандарға ... ... ... ... ... құрамында заңдардың ерекше орны болуы,‭ ‬айрықша қызмет атқаруы заң мен құқыктың арақатысың ... ... ... ... заңды күшiнiң‭ ‬уақыты,‭ ‬кеңiстiгi және адамдарды‭ ‬қамтуы.
‎ ‏Қоғамдағы санқырлы қарым‭ ‬-‭ ... ... ... ... актілерді заң жүйесі деп атайды.‭ ‬Бұл ресми заң күші бар ... ... ... үш ... ... ‬нормативтік актілердің уақыты,‭ ‬нормативтік актілердің кеңістігі,‭ ‬нормативтік актілердің адамдарды‭ ‬қамтуы.‭ ‬Әр нормативтік актінің мазмұнында осы үш ... ... бар ... ... ... ... ... қанша уақытқа заңды күші болатын,‭ ‬қандай өлкелерге қолдануға болады,‭ ‬қандай мамандағы адамдарды қамтиды‭? ‬Міне осы ... ... ... өзі ... ... ... өзінде іс-әрекеттің шеңбері,‭ ‬кеңістігі және қандай қызметтегі,‭ ‬мамандағы,‭ ‬жұмыстағы адамдарға тиісті шығарылады,‭ ‬толық көрсетіледі.
‎ ‏Нормативтік актілердің заңды ... ... мен ... ‬оның қоғамды толық қамти ма немесе бірнеше өкілдерге ғана катысты ма және адамдардың қаншасын ... ... ... ... ... ... ... өте зор.‭ ‬Сонымен осы үш мәселеге жеке-жеке тоқталайық:
‎ ‏.‎ ‏Нормативтік актілердің заңды күшінің уақыты‭ ‬-‭ ‬бұл мөселені төрт топқа бөліп ... ... ... ... ... ... ... уақыты‭;
2‎) ‏аяқталу уақыты‭;
3‎) ‏заңның кері күші‭;
4‎) ‏жойылған норманың күші кейбір жағдайда ... ... ... ... ‬басталу уақыты:‭ ‬қабылданған немесе ақпараттық құралдарда басылған күннен,‭ ... ... ... ... ... ‬Кейбір нормаларда басталу уақыты бірнеше түрге бөлінеді:‭ ‬заңның‭ ‬әр ... ... ‬әр ... ‬әр уақытта басталуы мүмкін,‭ ‬бұл заңның өзінде көрсетілуі тиіс.‭ ‬Кейбір нормада заңды күшінің басталуы бір ... ... ... ‬ол да ... ... ... ... аяқталуы:‭ ‬уақыты бітсе,‭ ‬жаңа заң қабылданса,‭ ‬заңды күші жойылса,‭ ‬заңды өмірге әкелген оқиға-себептер жойылса.‭ ‬Заңның кері күші‭ ‬-‭ ... ... бір ... кейін қабылданып,‭ ‬күшіне енген заңның сол іске қолданылуы.‭ ‬Әлемдегі мемлекеттердің төжірибесі бойынша,‭ ‬заңның кері күші болмайды.‭ ‬Заңның кері күші ... ... сол жаңа ... ... анық ... ... ... ‬қылмыстық жауапкершілікті жеңілдету немесе оны анықтау үшін заңның кері күші қолданылады.‭ ‬Жойылған норманың заңды күшінің сақталуы‭ ‬-‭ ‬жаңа ... ... ... ... бір ... қойғанша біраз уақыт болады.‭ ‬Осы кезде ескі заң жойылса да өмірде қолданылып жатады.‭ ‬Жаңа заң ... ... ... ... ескі ... ... ... қарала береді‭ ‬-‭ ‬тек жауапкершілік жеңідцейтін болса.
‎ ‏.‎ ‏Нормативтік актілердің заңды күшінің кеңістігі‭ —‬мемлекеттің ... ... ... ... ... ... барлық территориясында заңды күші болады,‭ ‬оны орындау барлық‭ ‬жеке және заңды тұлғаларға міндетті.‭ ‬Кейбір заңдар бір ... ... ... ... ... қабылданады.‭ ‬Мұндай заңның күші сол өлкелерде ғана ... ... ... ... ... органдарының қабылданған нормаларының заңды күші өз әкімшілік‭ ‬-‭ ‬территориясында ғана болады.‭ ‬Экстерриториялық мөселесі халықаралық ... ... ...
.‎ ‏Нормативтік актілердің заңды күшінің адамдарды қамтуы.‭ ‬Мемлекеттің құқықтық нормалары толық өз елінің азаматтарын,‭ ‬осы елде тұратын шет елдердің азаматтарын ... ... ... ... мемлекеттің заңдарын,‭ ‬тәртібін орындауға міндетті.‭ ‬Егер‭ ‬де заңдылықты,‭ ‬заңды бұзса жауапкершілікке тартылады.
‎ ‏Мемлекеттің кейбір заңдары барлық азаматтарды қамтымауы мүмкін‭ ... ... ... ... ... ‬Министрліктердің,‭ ‬ведомствалардың нормативтік актілері тек өз жүйесіндегі‭ ‬азаматгарды қамтиды.
‎ ‏Адамдарды қамту нормативтік актілердің өзінде көрсетілуге ... ... ... ... территорияны,‭ ‬өлкені,‭ ‬облысты қамтиды,‭ ‬қандай мамандарға қолданады.‭ ‬Басқа елдердің азаматтары да ... ... тең ... ... олар ... ... және сайлана алмайды,‭ ‬әскер катарына шақырылмайды.‭ ‬Елшілік органдарында қызмет атқаратын азаматтар халықаралық кұқық арқылы жауап береді.
...... ... ... ... деп ... қоғамдық қатынастарды реттеу,‭ ‬қорғау үшін қабылдаған,‭ ‬бекіткен нормативтік актілердің біртұтас жиынтығын айтамыз.‭ ... ... ... түрлерi:‭ ‬нормативтік актілер,‭ ‬үлгі істер‭ (‬прецедент‭)‬,‭ ‬құқықтық әдеттер.‭ ‬Өз кезінде‭ ‬қазақ‭ ‬мемлекеттілігінің құқығы осы үш ... ... ... ... ... ... қасқа жолы‭" (‬XV ғ.‭)‬,‭ "‬Есім ханның ескі жолы‭" (‬XV ғ.‭)‬,‭ ‬Тәуке ханның‭ ... ... ... ... ‬Сонымен‭ ‬қатар‭ ‬қазақ коғамында билердің үлгі шешімдері де қазақтың ұлттык құқықтық әдеттерін дамытқан.‭ ‬Қиыннан қиыстырып тапқан билердің ... ... ... ‬қарағанда күші бар кұқықтық норма ретіңде пайдаланылған.‭ ‬Солармен қатар қазақ‭ ‬қоғамында ... ... ... ... де ... қатынастардың реттеушісі болып отырған.
Тәуелсіз Қазақстан Республикасында ұлттық құқық тек қана‭ ‬нормативті‭ ‬актілер арқылы қалыптасуда.‭ ‬Нормативтiк ... ... ... ... ... не ... орган немесе мемлекеттiң лауазымды адамы қабылдаған,‭ ‬құқықтық нормаларды белгiлейтiн,‭ ‬олардың қолданылуын өзгертетiн,‭ ‬тоқтататын немесе тоқтата тұратын белгiленген ... ... ... ... ‬Құқықтың нәр алатын бастауы‭ —‬Қазақстан Республикасының Қонституциясы.‭ ‬Қонституцияның ең жоғары заңдық күші бар және ... ... ... ол ... ... ... ... —‬конституциялық заңдар.‭ ‬Ондай заңдар ерекше қатынастарды реттейді.‭ ... ... ... ... ... мен ... республикалық референдум өткізу арқылы немесе Парламент енгізеді.‭ ‬Конституциялық және жай заңдарды Парламент қабылдайды.‭ ‬Парламент Президентке бір жылдан аспайтын мерзімге заң ... ... ... қақылы.‭ ‬Қонституцияда аталған жағдайда Президент заң күші бар Жарлық шығаруға қақылы.‭ ‬Президент өз өкілеттігіне жататын мәселелер бойынша нормативтік ... ... ... ... Үкіметі өз құзырындағы мәселелер бойынша Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші бар қаулылар шығарады.‭ ‬Қонституциялық Қеңес өз құзырындағы ... ... ... ... ... ... ‬Ол Қазақстан құқығының күрамды бөлшегі болып есептеледі.‭ ‬Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты да өз қүзырына жататын мәселелер бойынша нормативті қаулылар ... ... ... ... ... ... С.,‭ ... Ө.,‭ ‬«Мемлекет және‭ ‬құқық теориясы‭»‬,‭ ‬Оқулық.‭ –‬Алматы,‭ ‬“Жеті-Жарғы‭”‬,‭ ‬2006‭ ‬ж.,‭ ‬108‭ ‬-110‭ ... ... және ... ... ... ... ... ‬Баянов.‭ –‬Алматы‭; ‬Жеті жарғы,‭ ‬2006‭ ‬ж.,‭ ‬95‭ ‬-96‭ ‬беттер.
3.‎ ‏Жоламан Қ.‭ ‬Д.‭ ‬«Мемлекет және құқық теориясы‭»‬.‭ ‬Оқулық.‭ –‬Алматы.‭ ‬“Нұр‭ ‬-‭ ... 2007‭ ... ... ... ... ... ...
4.‎ ‏Қазақстан Республикасының‭ ‬24.03.98‭ ‬“ Нормативтік құқықтық актілері туралы‭ ‬” заңы.‭ ‬1,‭ ‬5,‭ ‬8‭ ‬баптары.‭
5.‎ ‏ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ‬53,‭ ‬61,‭ ‬75‭ ‬баптары.
.‎ ‏ Қ.‎ ‏Д.‭ ‬Жоламан,‭ ‬А.‭ ‬Қ.‭ ‬Мұхтарова,‭ ‬А.‭ ‬Н.‭ ‬Тәукелев:‭ ‬«Мемлекет және‭ ‬құқық теориясы‭»‬,‭ ... ... ... ‬127‭ ‬-130‭ ‬беттер.
7.‎ ‏Ғ.‭ ‬Сапарғалиева,‭ ‬А.‭ ‬Ибраев:‭ ‬«Мемлекет және‭ ‬құқық теориясы‭»‬,‭ ‬“ Жеті Жарғы‭”‬,‭ ‬Алматы,‭ ‬1998ж.,‭ ‬293‭ ... ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нормативтi құқықтық актiлер. Құқықтың қайнар көздері24 бет
Құқық негіздері. Мемлекеттің түсінігі және белгілері16 бет
Құқық нысаны23 бет
Қазақстан мемлекетінің конституциясы – мемлекеттің негізгі заңы24 бет
ҚР азаматтық заңнаманы құрайтын заңдар мен нормативтік актілер48 бет
«Мемлекет пен құқықтың пайда болуы»20 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Авторлық құқықтың ұғымы және қатынастардың реттелуі59 бет
Азаматтық істер бойынша сот актілерінің орындалу мәселелері93 бет
Азаматтық құқық-құқықтың бір саласы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь