Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік бюджеттің ролін арттыру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫН ДАМЫТУДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РОЛІН АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.33
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні және оның құру негіздері ... ... .8
1.2 Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен жобалаудың теориялық және методологиялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Қазақстан Республикасының экономикалық дамуындағы мемлекеттік бюджетінің орындалу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
1.4 Экономикалық даму болжамын әзірлеу негізінде мемлекеттік бюджет параметрлерін анықтау тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

2 ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫН ДАМЫТУДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РОЛІН АРТТЫРУ БАҒЫТТАРЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... .34.55
2.1 Қазақстан Республикасының экономикалық даму үрдістерін макроэкономикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.2 Қазақстан Республикасының экономикалық дамуы ретіндегі мемлекеттік бюджеттің кірістер мен шығыстарының орындалуын талдау ... ... ... ... ... ... 38
2.3 Қазақстан Республикасының экономикалық дамыту бойынша мемлекеттік бюджетің құрылуы мен орындалуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...44

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РӨЛІН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56.82
3.1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетті тұрғысынан экономикалық даму болжамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..56
3.2 Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетті бойынша экономикалық саясатты түзілдірудің негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
3.3 Қазақстан Республикасының экономикалық дамуындағы мемлекеттік бюджеттің рөлін оңтайландырудағы проблемалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 83

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .85

ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Мемлекеттік бюджеттің ролі, мәні және процедуралық аспектілері экономикада нарықтық қатынастардың белсеңді өзгеруі жағдайында түбегейлі өзгереді. Бюджет мемлекеттің саясатын жүзеге асыру бойынша негізгі құрал болып табылады. Сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, ұлттық қауіпсіздік және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету, денсаулық сақтау және білім сферасын дамыту, әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтамасыздандыруды көрсету, және де экономиканың нақты секторының дамуын қолдау сұрақтарын шешу бюджетке негізделеді. Нарықтық экономикасы бар мемлекеттің институционалды негізінің элементі болып бюджет табылады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы 27 қаңтарындағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына жолдауында Қазақстан жолының жаңа кезеңі – экономиканы нығайтудың, халықтың әл-ауқатын арттырудың жаңа міндеттері келтірді. Үкімет пен Парламентке жоғарыда аталған жобаларды жүзеге асыруға қажетті қаржы бөлу үшін бюджетті қайта қарау жөнінде ұсыныс енгізді. Осы жобаны жүзеге асыру үшін Ұлттық қордан несие алуға тура келеді. Президент оны дұрыс деп есептеймін. Ол ақшаларды өз экономикамызға салайық деді . Бұл жобалардың бәрі біздің экономикамыздың, біздің еліміздің бейнесін бүтіндей өзгертетіне сөз салды.
Сол сияқты, біздің еліздегі эконмикалық реформалауы қоғамдық қаржы жүйесінің қайта құрылуы қай бағыттарда болтынына, мемлекеттің бюджеттік саясаты заман талаптарына сәйкестігіне тәуелді.
Дипломдық жұмыстың зерттеу мақсаты – Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік бюджеттің ролін арттыру ерекшеліктерінің теориялық негіздерін нақтылап, бәсекелестік жағдайдағы Қазақстанның бюжеттік ұйымдарды қаржыландыру талдау, сонымен қатар экономиканың даму сатысына қарай жетілдіру жолдары мен даму бағыттарын айқындау болып табылады.
Зерттеу нысаны – Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік бюджеттің ролін арттырудың негізгі бағыттары және оны жүзеге асырудағы саяси институт ретіндегі мемлекеттің атқарып отырған қызметі болып табылады.
Зерттеу пәні – Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік бюджетті ролінің қалыптасу және жүзеге асырылу тетіктерінің өзара байланысы.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қарағұсова Г. «Налоги: сущность и практика использования» Алматы-2004ж. 125 б.
2. ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің төрайымының Дина Шәженованың «Ұлттық қор – ұрпақ игілігі» атты республикалық «Егемен Қазақстан» газетіне берген сұхбаты, «Егемен Қазақстан» газеті, 24 қаңтар, 2007 жыл 3бет.
3. Ермекбаев Б.Ж: Жалпы мемлекеттік салықтар // Оқу құралы Алматы 2004ж.
4. Жанбыршиева К.Б: “Мүлік салығы – жергілікті бюджетке түсімдердің маңызды көзі” // Жаршы 2003 ж. №11
5. Ілиясов К. К., Мельников В.Д. "Қаржы" оқулық - Алматы баспасы "Экономика" - 1994ж.105 б.
6. Қазақстан Республикасының “Республикалық бюджет туралы ” заңы 06.05.2004ж. 95 б.
7. Елубаева Ж. “О теоретических вопросах понятия “государственное бюджетирование”” “Қаржы-қаражат- Финансы Казахстана” 2005 г. 24с.
8. Жанбыршиева К.Б: “Мүлік салығы – жергілікті бюджетке түсімдердің маңызды көзі” // Жаршы 2003 ж. №11 25б.
9. Муратов М. , Жағыпаров Б. “Қаржы және бюджет” Алматы 1999 жыл 58 б.
10. "Региональные аспекты бюджетной политики" Бримбетова А.Н. "Қаржы- Қаражат" № 8 - 2004 жылғы журналы. 12б.
11. Дербисов Е.Ж. "Финансы Казахстана: между прошлым и будущим." Алматы баспасы "Ихтисат" - 199бж. 59
12. Мұқтарова Н.С. «Экономия оценка мероприятии по снижению неравенства доходов населения» Алматы-2002 58 б.
13. Ильясов К., Саткалиева В., Зейнельгабдин А., Сапарбаев Б., Исахова П. «Государственный бюджет» Алматы – 1994, 9 б.
14. Қазақстан Республикасының “Республикалық бюджет туралы ” заңы 06.05.2004ж. 85 б.
15. Қазақстан Республикасының “Республикалық бюджет туралы ” заңы 06.05.2004ж. 95 б.
«Налогоплательщик» 2005 №4 «Новому этапу развития страны – адекватный налоговый кодекс» 16 с.
16. «Налогоплательщик» 2005 №4 «Новому этапу развития страны – адекватный налоговый кодекс» 16 с.
17. Надиров М.Н., Калыбекова Д.Б. Шет мемлекеттер қаржылары. А. «Экономика», 2006 ж. 12бет.
18. Надиров М.Н., Калыбекова Д.Б. Шет мемлекеттер қаржылары. А. «Экономика», 2006 ж.56бет
19. Крутова С.Г. Совершенствование межбюджетных отношений как форма реализации основных принципов федерализма // Гуманитарные и социально-экономические науки. Ростов н/Д: СКНЦ. 2006. № 12, 13с.
20. .Т. Серикбаева Мировой опыт по переходу на систему стратегического планирования и применению показателей эффективности в бюджетных процессах, АО «Институт Экономических Исследований», Ростов н/Д: СКНЦ. 2009г., 52с.
21. Республикалық бюджеттің 01.02.2009 жылғы атқарылуы жөніндегі ақпарат
22. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті туралы ереже, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 жылғы «24» сәуірдегі № 199 бұйрығымен бекітілген. 1 бет
23. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті туралы ереже, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 жылғы «24» сәуірдегі № 199 бұйрығымен бекітілген. 2 бет
24. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті туралы ереже, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 жылғы «24» сәуірдегі № 199 бұйрығымен бекітілген. 2 бет
25. ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің төрайымының Дина Шәженованың «Ұлттық қор – ұрпақ игілігі» атты республикалық «Егемен Қазақстан» газетіне берген сұхбаты, «Егемен Қазақстан» газеті, 24 қаңтар, 2007 жыл 3бет.
26. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 сәуірдегі N 548 Кодексі 55б.
27. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 сәуірдегі N 548 Кодексі 85б.
28. Ковалевой А.М. . «Финансы» Учебное пособие/ Под редакцией - М.1997г. 106 б.
29. Назарбаев Н.А. Долгосрочная стратегия развития Республики Казахстан: "Казахстан - 2030" - Алматы: Рауан, 1998. 13с.
30. Қазақстан Республикасының салықтық қызметі туралы жаршысы №3 март 2008ж. 45 б.
31. ."Выравнивая межрегиональные различия" Махмутова М. "Қаржы -Қаражат" №5 -2005 жылғы журналы. 26 с.
32. «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 1284 Қаулысы
33. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2008-2010 жылдарға арналған стратегиялық даму жоспары
34. Мемлекеттік бюджеттің 01.02.2009 жылғы атқарылуы жөніндегі ақпарат
35. Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің 2010 – 2012 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
36. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы 28 қаңтарындағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына жолдауы. Егенменді Қазақстан, 31 қаңтар 2012 жыл
37. 2009-2012 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының Заңы, 2008 жылғы желтоқсанның 4-і. № 96- ІV-ҚРЗ
38. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті 2008 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп 12бет
39. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті туралы ереже, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 жылғы «24» сәуірдегі № 199 бұйрығымен бекітілген. 8 бет
40. Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі Б.Т. Сұлтановтың 2009 жылғы 27 наурызда «2010-2012 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Парламент Мәжілісінде сөйлеген сөзі
41. Қазақстан Республикасының 2012 – 2016 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық дам болжамы, Қ.Р. Үкіметінің отырысында мақұлданған.(2011 жылғы «27» тамыздағы № 30 хаттама).
        
        ҚАЗАҚСТАН  ЭКОНОМИКАСЫН ДАМЫТУДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РОЛІН АРТТЫРУ
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫН ДАМЫТУДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РОЛІН ... ЖӘНЕ ... ... ... экономикалық мәні және оның ... ... ... ... мен ... ... және
методологиялық
аспектілері.................................................................
...................12
1.3 Қазақстан Республикасының экономикалық ... ... ... ... даму ... ... ... мемлекеттік бюджет
параметрлерін ... ... ... ДАМЫТУДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РОЛІН АРТТЫРУ
БАҒЫТТАРЫН ТАЛДАУ.................34-55
2.1 Қазақстан ... ... даму ... ... Қазақстан Республикасының экономикалық дамуы ... ... ... мен ... ... талдау…………….........38
2.3 Қазақстан Республикасының экономикалық ... ... ... ... мен ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ
РӨЛІН
ЖЕТІЛДІРУ...................................................................
.....................................56-82
3.1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетті тұрғысынан экономикалық
даму
болжамы.....................................................................
.............56
3.2 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ... ... дамуындағы мемлекеттік бюджеттің
рөлін ... ... ... ... Мемлекеттік бюджеттің ролі, мәні және
процедуралық аспектілері экономикада нарықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру бойынша негізгі құрал болып ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздік және қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету,
денсаулық сақтау және ... ... ... әлеуметтік көмек және
әлеуметтік ... ... және де ... ... ... ... ... шешу бюджетке негізделеді. Нарықтық
экономикасы бар мемлекеттің институционалды ... ... ... бюджет
табылады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы 27
қаңтарындағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – ... ... ... атты ... ... ... Қазақстан жолының жаңа кезеңі –
экономиканы нығайтудың, халықтың ... ... жаңа ... ... пен ... ... ... жобаларды жүзеге асыруға
қажетті қаржы бөлу үшін бюджетті қайта қарау жөнінде ұсыныс енгізді. Осы
жобаны жүзеге ... үшін ... ... ... ... тура келеді. Президент
оны дұрыс деп есептеймін. Ол ақшаларды өз экономикамызға салайық деді ... ... бәрі ... экономикамыздың, біздің еліміздің бейнесін
бүтіндей өзгертетіне сөз салды.
Сол сияқты, біздің еліздегі эконмикалық реформалауы ... ... ... құрылуы қай бағыттарда болтынына, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – Қазақстан ... ... ... ... ... ерекшеліктерінің теориялық
негіздерін нақтылап, бәсекелестік жағдайдағы Қазақстанның бюжеттік
ұйымдарды қаржыландыру ... ... ... ... даму ... ... ... мен даму бағыттарын айқындау болып табылады.
Зерттеу нысаны – ... ... ... мемлекеттік
бюджеттің ролін арттырудың негізгі бағыттары және оны жүзеге асырудағы
саяси институт ... ... ... ... ... болып
табылады.
Зерттеу пәні – Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... байланысы.
Зерттеу болжамы – экономикалық-әлеуметтік мемлекет қалыптастыру
жолындағы Қазақстан экономикасын дамытудағы ... ... ... ... ... және рухани даму ерекшеліктері ескеріле отырып,
алдыңғы қатарлы дамыған әрі қаржылық мемлекет қалыптастырған елдердің озық
тәжірибесі ... ... ... ... әрі ... ... жүзеге
асырылады деген болжамға негізделген. Біздің ойымызша ... үшін ... ... Араб ... Кувейт, Норвегия сияқты экономикасы
табиғи ... ... ... елдердің тиімді жүзеге асырып отырған
мемлекетінің бюджетін құру мен ... ... ... ... ... ... міндеттері келесідей:
а) Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік бюджеттің ролін
арттырудың ... ... ... зерттеу;
ә) Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік бюджеттің ролін
арттырудың саяси институттар мен ... ... ... ... жүргізу;
б) экономикалық мемлекет құру жағдайында Қазақстан Республикасының
2012-2016 ... ... ... құру мен ... ... ... ... ... ... 2012-2016 жылдардағы мемлекетік бюджетін
құру мен орындаудың ерекшеліктерінің ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық
дамуындағы бюджетін ролінің деңгейін анықтау және олардың шешілу жолдары
мен негізгі ... ... ... деңгейі. Қазіргі кезде қалыптасып отырған ұлттық
экономикадағы ақша-қаражат жүйесінің салдарынан туындап отырған ... ... ... ... ... ... жаңа ... жақты зерттеу өте маңызды. Қазақстан ... ... ... ... ... ... оның әлеуметтік-
экономикалық және қаржылық қатынастар жүйесіндегі, ... ... рөлі ... ... атақты отандық және шетелдік ғалымдар
еңбектер жазған. Олардың ішінде К.К. ... У.Б. ... ... Э.А. Вознесенский, А.Г. Грязнова, Е.Ш. Качалова, А.К. ... ... Э.С. ... Ю.М. ... С.Л. Ефимов, Л.А. Мотылев,
А.М. Годин, В.Д. Мельников, О.Э. Лер, Ө.Қ. ... Қ.Е. ... ... және т.б. ... ... бар. ... және ... экономикалық әдебиеттерде бюжеттік ұйымдарды қаржыландыру
бойынша жазылған еңбектер көбіне оқу ... ... ... ... деректік көзі ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің мәліметтері, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... актілері, қаржы рыногы
мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау Агенттігінің ... ... ... ... осы ... ... мен ... болып табылады. Осы жұмыста монографиялық
зерттеу, ғылыми-абстрактілік әдіс, байқаулар, ... ... және ... ... ... салыстырмалы көрсеткіштер,
баланстық әдіс, экономикалық-статистикалық ... ... ... және ... негіздері – ғылыми бюджет жүйені
қалыптастырушы ойшылдар мен ғалымдардың, еуропалық, ресейлік және ... ... ... ... құқықтанушы ғалымдардың
теориялық еңбектерімен қатар Президент Н.Ә. Назарбаевтың да ... ... ... дамытудағы мемлекеттік бюджеттің ролін арттыру
ерекшеліктерінің зерттеуде тарихи-философиялық, институционалдық, ... ... ... және ... ... ... қолданылды. Бұл әдістерді қолдану арқылы
әлеуметтік мемлекет қалыптастыру жағдайындағы ... ... ... ... ... ... ... күрделі,
кешенді әрі тұрақты даму үстінде болатын жүйе ... ... ... ... ... ... әдістерін қолданумен және
сараптаушылық бағалауды ... ... және ... ... жүргізілді.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңашылдығы көтеріліп отырған мәселенің
қазіргі ... ... сай ... жеткілікті
зерттелмегендігімен, ... ... ... тың ... әрі ... ... зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... туындайды және әрбір
тарауда көтеріліп отырған ... сай ... ... ... ... ... ... арттырудың
саясаттанулық талдау жасау негізінде мынандай жаңа ғылыми нәтижелерге қол
жеткізілді:
- Қазақстан экономикасын ... ... ... ... негізгі қағидалары, бағыт-бағдарлары және даму жолдары
нақтыланып, айқындалып көрсетілді;
- Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік бюджет ... ... ... ... дамуындағы орны мен рөлі теориялық-әдіснамалық
тұрғыдан зерттелді;
- Қазақстан Республикасының мемлекеттің бюджетін құру мен ... ... ... және ... ... саяси
талдау арқылы саяси институттардың саяси үрдістерге қатысу жолдары
нақтыланды;
- Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... құру мен ... ... ... кейбір бағыттары мен
жолдары жөнінде қолданбалы маңызы бар өзіндік ұсыныстар ... ... - ... ... ... ... тұжырымдарды Қазақстан экономикасын дамытудағы ... ... ... ... бағыттарын айқындаудағы және қалыптасу үрдісіндегі
қаржылық саясат ... ... ... ... мен ... ... ... қаржылық саясатты жетілдіру бағытындағы ... ... іске ... ... ... ... ... азаматтық
ұйымдар арасындағы өзара ықпалдастық пен байланысты реттеуде ... ... ... ... материалдарын Қазақстан Республикасы
жоғары оқу орындарында теориялық және қолданбалы саясаттану бойынша ... ... ... ... ... үшін ... болады.
Практикалық базасы Қазақстан экономикасын дамытудағы мемлекеттік
бюджеттің ролін арттырудың ... ... ... ұмтылыс
жасалуында. Дипломдық жұмыстағы ... ... ... ... ... ... қорытындыларын мемлекеттік бюджет
жүйесін реттеуде, мемлекеттік билік органдарының рөлі мен ... ... ... заң ... мен экономика ғылымдарының қажетті
салаларында пайдалануға болады.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... ... ... Сандық материалдар кестелерде,
суреттерде және қосымшаларда келтірілген.
Дипломдық жұмыс көлемі. Дипломдық жұмыс компьютерде терілген 87 бетте,
оның ... 12 ... 19 ... қосымшада баяндалған.
1 ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫН ДАМЫТУДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РОЛІН ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... мәні және оның құру негіздері
Бюджет – мемлекеттің заңмен немесе жергілікті өкілді ... ... ... өз ... ... ... және салықтар, алымдар, басқа да міндетті төлемдер, капиталмен
жүргізілетін операциялардан ... ... ... жатпайтын және заң
актілерінде ... өзге де ... ... ... ақша қоры.
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде өіне
тән объективті сипаты бар. Оның дербес бөлу сала ретінде бар ... ... ... ... ... ... ... өндіріспен
алдынала объективті анықталған [1].
Ақша құралдарының орталықтануы барлық халық шаруашылығы масштабындағы
қорлардың іркіліссіз ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі үшін қажет.
Айрықша бюджеттік саланың құндылық бөлінуінің бар болуы тағы ... ... ... ... ... тез қарқынмен дамып
жатқан салаларды ... ... ... ... ... ... үшін, қорғаныс саласындағы мәселелерді шешу ... ... ... ... өтеу үшін ... ... етеді. Сол сияқты мемлекеттік ... бар ... ... ... қалау емес, ол ... ... ... ... және ... ... ... қажеттілік.
Мемлекеттік бюджетте мемлекетпен жүзеге асырылатын ... ... ... ... Орталықтандырылған қаржылық
ресурстар мемлекеттің өндірілетің ... ... ... салалық және территориялық құрылымын дамытуға, бірінші
кезекте экономика ... ... ... ... ... ... ірі ... жаңғыртуларды жүзеге асыруды
қамтамасыз етеді. ... ... ... мемлекеттің
экономикалық және әлеуметтік саясатының табысты ... ... ... қаржылар экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... бөлудің ерекше бөлімі ретінде мемлекеттік бюджет
өзіндік қоғамдық арнаулы қызметін атқарады – ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогрессті жеделдету
және қоғамдық өндірістің салалық және ... ... ... ... байланысты өндірісті дамыту шығындары
өтелінеді; жалпы мемлекеттік ... ... ... ... ... емес, жалпы басқару шығындары ... ... ... және ... ... асырауға арналған
қорларды құруға кеткен ... ... ... ... ... ... ... асырауға, интеграцияның және басқа да дамуларға
кеткен шығындар іске асырылады.
Біз көріп отырғанымыздай, мемлекеттік ... ... ... ... ретінде жалпы қаржы категорияларына тән сипаттарға ие
болады: бюджеттік қатынастардың бөлу сипаты; әрқашанда ақша ... ... ... және арнаулы ақшалай қорлармен еріп жүреді. Сонымен
қатар, мемлекеттік бюджет құндық бөлудің өзіндік саласы ретінде келесімен
сипатталады ... ... ... кері өнім құны ... және ... ... пайдаланумен байланысты бөлу
қатынастарының экономикалық түрі болып табылады;
- Құндылық ... ... ... емес ... ... ... мен құнның өндірістік тұтынуымен байланысты қоғамдық қызмет
салаларымен, ... ... ел ... ... ... ... құндылықтарды қайта бөлуге бағытталған;
- Қоғамдық өнімнің тауарлы ... ... ... ... және одан ... ... ... құндылық сатысын білдіреді. Сол
уақытта материалды өндірісте және өндірістік емес ... ... ... ... тығыз байланыста болады;
- Қоғамдық өнім құнының бюджеттік бөлу түрлері және ... ... ... кезеңінің алдында мақсаттармен жалпы кеңейтілген қайта
өндірудің қажеттіліктермен анықталады;
- Бюджеттік бөлу ... ... ... ... ... алдыңғы қатарда жүріп, орталық орынды алады.
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты орынды ... ... ... заң ... ... ... және мемлекеттің ақша қаражатының
орталықтандырылған қорын дұрыс қолдану және құру ... ... ... ... ... Мемлекеттік бюджет орталықтандырылған
және облыс, аудан, қала бюджеттерінен тұратын жергілікті ... ... ... ... ... ... сияқты болып келеді. Оның
кірісті бөлігіне салық, салықтық емес ... ... ал ... ... қызметтерге кеткен ... ... ... ... ... бағдарламаларды іске
асыру үшін кеткен шығындар), мемлекеттік өкімет пен басқару органдарын
қамтамасыз етуге кеткен ... ... ... төлемдер және
т.б /3/. Мемлекетте салық салу ... қою ... бар ... жалпы сұраныс пен ұсыныстың көлеміне белсенді әсер ете алады ... ... ... ... ... шығындар мен
кірістердің сомаларының теңдігін қарастырады.Алайда тәжірибеде бюджеттің
шығысты бөлігі кіріс мөлшерінен асады. Ең ... ... ... өте ... ... керек. Көбінесе дефицитті немесе тапшылықты жабу көздерін ішкі
және сыртқы қарыз деп ... ... ... ... ... жалпы
тапшылық қаражаттарды қолдануды жоспарлаумен байланысты бағаланады. Елдің
ішінде шығындарды үлкейтуге бағытталған ... ... ... ... әсер ... Егер де сыртқы қарыз шетелде шығындардың өсуіне
әкелсе, онда ол ішкі ... әсер ете ... ішкі ... ... ... ... ... банктік емес сектордан алынған қарыз жатады. Ұлттық ... ... ... ақша ... ... ... ... сомасы мен сол бойынша
қайтару немесе қайтарым қарыз сомасының арасындағы айырым) ұлғайтады.
Мемлекеттік бюджет жалпы шығын мен табысқа әсер ... ... ... басты рольді атқарады. Яғни, ... ... ... және басқа да қаржылық баптардың болжамы керек. ... ... ... ... болады, бірақ мұндай есептеудің
нәтижелері нақты болмауы мүмкін,өйткені ол салықтық база ... ... даму ... ... ... ... ... құру арқылы жетуге болады. ... ... ... ... ... ... және де ... есепті
салықтық базаны таңдауды талап етеді. ... ... ... ... ... ... және егер де салық топтарының
базалары едәуір ерекше болса, онда бұл ... ... ... ... құн ... үшін салықтық база болып қосылған құн мөлшері
табылады, табыс салығы үшін – ... ... ... пайда сомасы, акциз
үшін- акциз қойылған тауарлар сатылымының сомасы, және т.б ... ... ... ... ... және де ... ... да
(мысалы,салық қойылымдарының өсуі) өсуімен ... ... ... ... ... автоматты әсер, ал екінші түрін дискреционды деп
атауға болады.
Автоматты әсер икемділік коэффициенті көмегімен өлшенеді [7]. ... ... ... ... мен ЖІӨ өсімшесінің қарқыны арасында
қарым-қатынас құрылсын. Және салықтық жүйе салыстыру ... ... ... шарт ... әсерді есептеу үшін қай жылы салықтық жүйе өзгертілгені
туралы ақпаратқа ие болу керек және осы ... ... ... әсер ... абсолютті шамасын анықтау қажет. Бұл ... ... ... ... ... әдіс ... ... және дискрециондық шаралардың әсер етуінің есептелген деңгейіне
негізделген. Салықтық емес түсімдерге ... ... ... ... және ... ... Бұлардың мөлшерлерінің болжамы осындай әдіспен
және де қаржыландыратын ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... болжамдауда
олардың деңгейін анықтау ... аз (тек жай ғана ... ... ... Бұл мемлекеттік шығындар бойынша шешім қабылдау
процесінің саяси табиғатының салдары болып табылады. Бірақ та ... ... ... ... ... ... анықтамаларын қарастыруға болады.Мысалы: несие бойынша пайыз
төлемдері олардың ... және ... ... ... ... ... (трансферттер) экономикалық іс-әрекет
деңгейімен қатынаста қарастырылуы мүмкін [8].
Мемлекеттiк бақсарудың бюджеттiк қатынастарды ... ... ... ... болып табылады:
- Қазақстан Республикасының Президентi;
- Қазақстан Республикасының Парламентi;
- Республикалық бюджеттiң атқарылуын бақылау жөнiндегi есеп комитетi;
- Қазақстан ... ... ... ... ... орталық уәкiлеттi орган;
- бюджеттiк жоспарлау жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган;
- бюджеттi ... ... ... уәкiлеттi орган;
- iшкi бақылау жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган;
- мәслихат;
- жергiлiктi атқарушы орган ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттi әзiрлеу және оның атқарылуы туралы есеп
беру тәртiбiн айқындайды; Республикалық ... ... ... ... ... бекiтедi, оның құрамын айқындайды; Қазақстан Республикасының
аумағында төтенше мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... әзiрлеу тәртiбiн айқындайды; мемлекеттегi жағдай мен республиканың iшкi
және сыртқы саясатының негiзгi бағыттары туралы ... ... ... жолдауда алдағы жылға арналған ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорын басқару жөнiндегi кеңес құрады және ол ... ... ... ... ... ... ... және пайдалану
тиiмдiлiгiн арттыру жөнiнде, сондай-ақ оны ... ... ... жөнiнде шешiмдер қабылдайды; Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... Бюджеттік
Кодексте көзделген жағдайларда тиiстi қаржы жылының бiрiншi тоқсанына
арналған республикалық ... ... ... ... ... ... өзге ... ... ... Республикасының Парламентi бюджеттiк қатынастарды реттеу
саласында: ... ... ... ... ... мен ... ... бекiтедi; Қазақстан Республикасының
Үкiметi мен Республикалық ... ... ... ... ... ... бюджеттiң атқарылуы туралы есептерiн бекiтедi;
Қазақстан Республикасының Конституциясында Парламентке жүктелген өзге ... ... ... ... ... бақылау жөнiндегi есеп комитетi
бюджеттiк қатынастарды ... ... ... ... сыртқы бақылауды жүргiзу тәртiбiн белгiлейдi; iшкi бақылау
жөнiндегi ... ... ... бiрлесiп емлекеттiк қаржы бақылауының
стандарттарын әзiрлейдi, сондай-ақ оларды бекiтедi және олардың сақталуына
бақылауды ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады; төтенше мемлекеттiк бюджеттiң атқарылуына
бақылауды жүзеге ... ... ... қорытындылары бойынша
қабылданған шешiмдердiң орындалуын бақылауды жүзеге ... ... ... ... өзге де ... жүзеге
асырады [9].
Бюджеттiк жоспарлау жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган: Қазақстан
Республикасы Yкiметiнiң орта мерзiмдi ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет туралы,
бюджетке өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының Үкiметiне табыс
етедi; ... ... ... мен талдауды жүзеге асырады;
Қазақстан Республикасының ... ... өзге де ... ... ... ... ... уәкiлеттi орган бюджеттiк
қатынастарды реттеу саласында: ... ... орта ... жоспарының жобасын әзiрлейдi; басым бюджеттiк
инвестициялық жобалардың (бағдарламалардың) ... ... ... ... ... бар ... тiзбесiн
қалыптастырады және оны Қазақстан Республикасының Yкiметiне ... ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де
өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
1.2 Мемлекеттік ... ... мен ... ... және
методологиялық аспектілері
Республикалық бюджет жобасын дайындау үшін Қазақстан Республикасының
Президенті бюджеттік комиссияны ... Бұл ... ... ... ... Министрілігімен енгізілген республикалық бюджет
жобасының негізгі болжамдық көрсеткіштерін ... ... ... ... Министрлігі атқарады. Ол ҚР-ның Президентінің жыл сайын
халыққа үндеуін ескере отырып, ... ... ... және
әлеуметтік бағдарламаларына және ... ... ... ... ... параметрлеріне негізделе отырып алдағы үш
жылдық мерзімге мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының
ортамерзімдік (бес жылдық) және ағымдағы ... ... ... ... ... аспектілерінің стратегиялық
жоспарлануы және реттелуі бойынша практикалық жұмыстарды өкіметтің ... ... ... ... ... ... және ... жұмысқа тікелей қатысатын ҚР Үкіметінің жұмысшы
органдарының жүйесіне, ең ... ... және ... жоспарлау
министрлігін жатқызамыз. Бұл Министерства ҚР ... ... ... ... ... “Қазақстан Республикасының
әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындысы” атты доклад құрайды. Мұнда
аналитикалық және ... ... ... ... ... ... ... тенденциясына көңіл бөлінеді,
қалыптасқан негативті ... ... ... ... және ... ... экономикалық дамудың болжамы беріледі. Материалдар
Министерствалар мен ... ... ... және Астана
қалаларының, отандық және шетелдік ... ... ... ... ... ... отырып экономиканың
нақты көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... себептері талданады және оларды жақсарту
бойынша ұсыныстар беріледі.
ҚР-ның экономика және бюджеттік жоспарлау Министрлігі ... ... ... ... ... болып табылады және заңнамамен көрсетілген
аяда ҚР-ның әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі бағыттарын, ҚР-ның
стратегиялық ... және ... ... ... ... ... салааралық үйлесуін басқаруды жүзеге асырады
және ортамерзімге мемлекеттік бюджеттің болжамды ... ... ... ... ... бюджет жобасын құрастырады [10].
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі
бағыттарын ... ... ... және бюджеттік жоспарлау
Министрлігінің құрылымдық бөлімшесі ... ... ... ... ... ... Департаменті айналысады.
Әлеуметтік-экономикалық дамудың көрсеткіштерінің нақты тізімі өкілетті
органмен анықталады, яғни ол ҚР Қаржы Министрлігі және ҚР Ұлттық Банкісімен
келісе ... ... ... ... ... экономика және
бюджеттік жоспарлау Министрлігі.
Республикалық индикативті ... ... ... екі ... ... ... алдағы қаржылық жылға республикалық және ... ... және ... үш ... мерзімге мемлекеттік
бюджеттің болжамды көрсеткіштерінің құрылуының негізі болып табылатын
Республикалық ... ... ... ... ... ... ... органдарына, басқа да мемлекеттік органдарға, және де
ұлттық ... ... ... ... Баяндамасының
құрылымы мен көрсеткіштерінің тізімін, формасын ... Одан ... ... үш ... ... ... ... дамуының
макроэкономикалық көрсеткіштерінің болжамын жасайды және оны ... ... ... ... Республикалық индикативті
жоспардың Маңызды көрсеткіштерінің болжамы бюджеттік комиссиямен қолдауы
жасалғаннан кейін ... үш ... ... ... және жергілікті
атқарушы органдарға, басқа да ... ... және де ... ... ... қайта жібереді.
Екінші кезеңде елдің экономикасының дамуының болжамдық бағаларының
нақты анықталуы және ... ... ... ... ... түзетілуі жүргізіледі.
Қазақстан Республикасында бюджеттің құрылуы бюджеттік тапсырыстардың
қосылуына және ... ... ... шектеулі қаражаттың ары ... ... ... ... ... өз кезегінде төлемсіздік
тізбегін әкелетін, несиелік ... ... ... ... ... ... ... мәселесін айта кету керек. Олардың бар болуы тиімді
жоспарлау мәселесін ... ... ... ... арқылы бір соманы
қабылдау кезінде мемлекеттік органдар қосымша ... ... ... ... ... бағытталған және көбінесе, өздерінің негізгі
функцияларына «тиімсіз» жұмыс істеген [11].
Сонымен, бюджетті құру процессі мемлекеттің ... ... ... және де ең ... ... ... ... шаралардың, және іске
асыруға жататын бағдарламалардың ... ... ету ... ... құру және ... кезінде бағдарламалық приоритеттер
есептелмеген жағдайда, елдің экономикалық қауіпсіздігін ... ... шешу өте ... осы ... ... ... мемлекеттік бюджеттен әр түрлі
бюджеттік бағдарламаларды жүзеге асыру үшін 264,9 млрд.теңге ... ... ... ... үш ... ... ... шығынның
сомасынан 80% аз шаманы құрайды. Айта кететін ... бұл ... тек ... бірақ жоспарланбаған нәрселерге бюджеттік қаражаттың шашылуы
туралы ... ... ... ... ... ... ... комиссия алдында айқай-шумен қорғаған бағдарламаларының
қаржыландырылусыз ... ... сөз. ... ... ... ... ... диетадан» зардап көргендер отынды-энергетикалық комплекс
және жер ... ... ... ... ... ... ... тек
жартысы ғана қаржыланд ырылған), ауыл, су, орман, балық шаруашылығы ... ... ... ... аз), ... ... ... және
ақпараттық кеңістік (70%-дан аз) [12].
Көптеген аймақтарда ... ... ... ... дұрыс қолдана алмаған. Бұл жерде көзге түскендер, олар Батыс
Қазақстан, Қарағанды және Жамбыл облыстары, ... ... ... және
Алматы қалалары. Бұнымен қатар басқа барлық аймақтарда қазна ... ... ... ... көп ... ... ... алғашқы
үш ай қортындысы бойынша барлық аймақтарды қоса алғандағы фактілі табыстары
шығындарынан асып түсіп, 22 млрд.теңгені құрады.
Бұл жоспарланбаған миллиардтар ең ... ... және ... министрлігінің көп штаттарына және оның аймақтық бөлімшелеріне
қарамастан, біздің елімізде ... ... ... жоқ ... елде 1999 жылдан бастап жоспарлаудың жаңа жұмыстары жүргізіле
басталған. Жаңа әдістер мен процедуралар ... ... ... ... босатуға көңіл аударумен бюджеттік жоспарлау процесіне енгізілді.
Бұл, ең бастысы, қойылған мемлекеттік мақсатқа жету үшін ... ... ... ... есебін, жоспарланатын жүйе үшін басты
мақсаттарды шешуге бағытталуын, ресурстардың бір ... ... ... ... ... және ... да ... жалпы мемлекеттік бағдарламамен өлшемдеуді талап етеді.
Бюджеттік жоспарлаудың жақсаруына республикада бюджеттік бағдарламалау
әдісінің енгізілуі ықпал етті. Бұл әдіс ... ... ... ... ... ... ... мен құру үшін ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалаудың артықшылығы
құрылатын ... ... ... ... ету, бағдарлама
жасалуының нәтижесіне көңіл бөлу; транспарантты ақпаратты қоғамға көрсете
алу мүмкіндігін ашу және есепберудің ... ... ... ... жоспарлау процесіндегі позитивті өзгерістерге қарамастан,
тәжірибеде жаңа нормалардың іске асуы нашар болып келеді [13]. Оның ... ... ... құру ... есептелетін негізгі
макроэкономикалық көрсеткіштердің толық бағаланбауы;
─ жергілікті бюджеттердің қаржылық міндеттерін ... ... ... бір ... әкелетін, республикалық бюджет пайдасына келетін
салықтық түсімдердің орталықтандырылуы;
─ мақсаттар мен мәселелердің негізделуінің жеткіліксіздігі;
─ жыл бойы ... ... ... теңсіз орындалуы,
және керісінше қаржылық жылдың соңында орындалуы;
─ бөлек республикалық бюджеттік бағдарламалардың орындалмауы немесе
толық орындалмауы.
Тиiстi қаржы ... ... ... туралы заңның жобасын әзiрлеу. Бюджеттiк жоспарлау жөнiндегi орталық
уәкiлеттi орган Республикалық бюджеттiк комиссия ... ... ... ... ... ... ... бюджет жобасының
түпкiлiктi нұсқасын жасап, оны Республикалық бюджеттiк комиссияның қарауына
енгiзедi. Алдағы ... ... ... ... ... ... нұсқасын қарау және айқындау жоспарланып отырған ... ... ... 1 тамызынан кешiктiрiлмей аяқталады. Тиiстi қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы заң ... ... ... ... ... ... ... кiрiстерiнiң,
шығындарының, операциялық сальдосының, таза бюджеттiк кредит беруiнiң,
қаржы активтерiмен ... ... ... ... ... тапшылығын қаржыландырудың (профициттi
пайдаланудың) көлемдерi;
- жалақының, ... ... ... ... ең төменгi
мөлшерi;
- жергiлiктi бюджеттерден республикалық бюджетке бюджеттiк алып қоюлар
көлемi;
- республикалық бюджеттен жергiлiктi бюджеттерге берiлетiн ... ... ... ... ... резервi мөлшерi;
- Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк кепiлдiктер беру лимитi;
- Үкiметтiк борыш лимитi болады.
Республикалық бюджет жобасын қарау мен бекiту туралы жалпы ережелер.
Алдағы ... ... ... ... бюджет туралы заңның жобасын
Қазақстан Республикасының Үкiметi жоспарланып отырған жыл алдындағы жылдың
1 қыркүйегiнен кешiктiрмей Қазақстан ... ... ... ... Республикасының Үкiметi алдағы қаржы жылына арналған
республикалық бюджет ... ... ... бiр ... ... және ... әлеуметтiк-экономикалық дамудың орта мерзiмді жоспарын;
2) алдағы үш жылдық кезеңге ... орта ... ... ... ... бағдарламалар паспорттарының жобаларын;
4) республикалық бюджеттiң түсiмдерi бойынша ... ... ... соңғы есептiлiк күнгi жағдай бойынша мемлекеттiк және мемлекет
кепiлдiк берген борыштың жайы туралы ... ... ... ... ... ... бюджет жобасында
негiзге алынған шешiмдердi ашып көрсететiн ... ... ... етедi.
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... Палаталарының бiрлескен отырысында кемiнде екi
оқылымда және ағымдағы жылдың 1 ... ... ... ... Парламентi ағымдағы жылдың 1 желтоқсанына
дейiн алдағы қаржы ... ... ... бюджет туралы заңды
қабылдамаған жағдайда, Қазастан Республикасының Президентi ... ... ... тоқсанына арналған республикалық қаржылық жоспар туралы
жарлық шығаруға құқылы, ол республикалық бюджеттi ... ... ... дейiн қолданылады. Алдағы қаржы жылының бiрiншi
тоқсанына арналған республикалық қаржы ... ... ... ... ... алдағы қаржы жылына арналған республикалық
бюджет жобасының төрттен бiр ... ... ... Республикалық
қаржы жоспарының атқарылуы осы ... ... ... жүзеге
асырылады.
Кезектi қаржы жылының бiрiншi тоқсанына арналған республикалық
қаржылық жоспар ... ... осы ... ... ... бюджет сол жылғы 1 наурыздан кешiктiрiлмей тиiс. Бұл ретте
аталған қаржы жылына арналған республикалық ... сол ... ... арналған республикалық қаржы жоспары ескерiле отырып бекiтiледi.
Алдағы ... ... ... ... ... туралы ... ... ... ... ... ... ... тоқсанына арналған республикалық қаржы жоспары туралы Жарлығы
қосымшаларымен ... ... ... жарияланады.
Өкiлдi органдардың бюджет жобасын қарауының негізгі принциптерi
Өкiлдi ... ... ... ... ... ... ... негiздiлiк принципiн;
• бюджеттiң теңдестiрiмдiлігін сақтау принципiн/13/.
Негіздiлiк принципi ... ... ... ... ... енгiзу туралы кез ... ... ... оларға қоса тiркей отырып, осы
түзетулердi енгiзудiң қажеттiгiн, ... ... даму ... ... ... ... жүруге тиiс екендiгiн бiлдiредi.
Бюджеттiң теңдестiрiмдiлiгiн сақтау принципi депутаттар бюджет
жобасына кез ... ... пен ... ... кезде бюджет
тапшылығының мөлшерiн бюджет жобасында белгiленген деңгейден асырмай ... ... ... ... не ... шығыстар айқындалуға тиiс
екендiгін бiлдiредi [15].
Республикалық бюджет жобасын Қазақстан Республикасының Парламентiнде
қарау. Тиiстi қаржы ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Парламентiнiң Мәжiлiсi мен Сенатының жалпы
отырыстарында ... ... ... ... уәкiлеттiк берген
адамның (адамдардың) Қазақстан Республикасының орта мерзiмдi әлеуметтiк-
экономикалық даму жоспары, орта ... ... ... және ... ... ... ... бюджет туралы заңның жобасы ... ... ... ... ... ... ... бойынша
баяндамаларын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Парламентiнiң палаталары
уәкiлеттiк берген адамдардың заң ... ... ... қоса
баяндамаларын қамтиды. Қазақстан Республикасы Парламентiнiң палаталары
жалпы отырыстарда алдағы ... ... ... ... ... ... жобасы бойынша республикалық бюджеттiк бағдарламалар ... ... ... құқылы. Алдағы қаржы жылына ... ... ... заңның жобасы Қазақстан Республикасы Парламентi
палаталарының бiрлескен отырысында кемiнде екi оқылымда қаралады.
Талқылау ... ... ... ... берген адамның
(адамдардың) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... орта ... фискалдық саясат және тиiстi ... ... ... ... ... ... ... жөнiндегi,
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкi Төрағасының ... ... ... ... ... Парламентiнiң Палаталары
уәкiлеттiк берген адамдардың заң жобасы ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджеттi бекiту Қазақстан
Республикасы Парламентi палаталарының бiрлескен ... заң ... ... ... ... Республикасының экономикалық дамуындағы мемлекеттік
бюджетінің орындалу ерекшеліктері
  Бюджет жүйесі ең ... ... ... ... ... ... жүйесі екі буынды қамтиды: республикалық
және ... ... ... Ал ... ... ... үш ... – федеральды бюджет немесе орталық үкіметтің ... ... ... ... ... Германиядағы
жерлердің, Канададағы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан арналуы, оның ... ... орны мен ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылымы Қазақстанның бюджеттік құрылысы үшін
негіз құрайды.
Бюджеттік құрылыс деп экономикалық та, ... ... та ... ... ... бюджетті ұйымдастыру ұғынылады.
Бұған мемлекеттік бюджеттің ішкі бөлімшелерінің құрамы мен құрылымы, оларды
пайдалану саласының функционалдық ара ... ... тең ... ... сондай-ақ бюджетті ұйымдастырудың құқықтық және рәсімдік
жағы енгізіледі. Басқа сөзбен айтқанда, бюджеттік ... – бұл ... ... оны құру қағидаттары [18].
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі Қазақстан Республикасы Бюджет
кодексінің 4-бабында айқындалған қағидаттарға негізделеді. ... ... ... транспаренттілік, сабақтастық, ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік, бюджет қаражатының атаулылық және
нысаналы сипаты сияқты қағидаттар жатады.
Мемлекеттің әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... ... ... ... бұл өзара байланысқан және ... ... ... әр түрлі деңгейдегі бюджеттерді де алдын ала
айқындайды.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі республикалық және ... мен ... ... ... ... үдерісінің жиынтығын
білдіреді.
Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің құрылымы ... 1.1 ... ... ... ... ... Ұлттық қоры елдің тұрақты әлеуметтік-
экономикалық ... ... ету, ... ұрпақтар үшін қаржы қаражатын
жинақтау, экономиканың қолайсыз сыртқы факторлардың әсеріне тәуелділігін
азайту үшін ... ... ... арасындағы өзара өтеу операцияларын
ескермегенде, республикалық және жергілікті ... ... ... ... – бұл ... ... белгіленген салық және
басқа да түсімдер есебінен қалыптастырылатын ... ... ... ... орталық мемлекеттік органдардың, ... ... ... ... мен ... ... ету және мемлекеттік саясаттың жалпы республикалық ... ... үшін ... ... ... ... арналған республикалық бюджет
Қазақстан Республикасының заңымен бекітіледі. Қазақстандағы қаржы жылы
күнтізбелік жылға ... ... яғни 1 ... ... және ... ... бюджет, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджеті
де Бюджет кодексінде белгіленген ... және ... да ... ... орталықтандырылған ақшалай қорды білдіреді. Ол облыстық
деңгейдегі жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... бағынысындағы мемлекеттік мекемелердің
міндеттері мен функцияларын қаржылық қамтамасыз ету және ... ... ... мемлекеттік саясатты іске асыру үшін арналады. Тиісті
қаржы жылына арналған облыстық бюджет, республикалық маңызы бар ... ... ... республикалық маңызы бар қаланың, астананың
мәслихатының шешімімен бекітіледі.
Ерекше жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... төтенше немесе әскери жағдай болған кезде
республикалық және ... ... ... ... ... ... енгізіледі. Төтенше мемлекеттік бюджетті енгізу және оны
тоқтату үшін негіздеме Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... әскери жағдай енгізу немесе оның күшін жою
туралы Жарлығы болып табылады.
Төтенше мемлекеттік бюджеттің әрекет етуі кезінде республикалық ... ... және ... ... ... барлық
деңгейлеріндегі бюджеттер туралы шешімінің қолданысы ... ... ... ... қабылдануы туралы Республика Парламенті жедел
хабардар етіледі.
Шоғырландырылған бюджет – ... ... ... ... бар қаланың, астананың бюджеттерін және олардың
арасындағы өзара ... ... ... ... ... қорына жіберілетін түсімдерді ... ... ... ... Шоғырландырылған бюджетті
заңнамалық билік органдары бекітпейді және талдамалық ... ... ... ... ... тұрады:
– республикалық бюджет;
– облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... қорына жіберілетін бюджетке
түсімдер мен олардың Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына ... ... ... және өзге де ... ... және республикалық бюджеттік ... мен ... ... арналған орталықтандырылған ақшалай қаражат қорын
білдіреді.
Республикалық бюджеттің қаражаты экономиканы құрылымдық қайта құруды
қаржыландырудың, өндіріс ... ... ... ... көзі ... табылады. Республикалық бюджет өнерді, ... ... ... ... мен дамытуда үлкен рөл атқарады.
Азаматтар мен ұйымдардан ... ... ... ... ... ... оларды сатудан түскен кірістер, берілген кредиттер бойынша
пайыздар және т.б. мемлекет үшін кірістердің көздері ... ... ... ... кодексіне сәйкес республикалық
бюджетке түсетін түсімдер ... ... ... ... ... алынған бюджеттік алымдар;
- республикалық бюджеттен берілген кредиттерді қайтару.
Республикалық бюджеттің кірістері ... ... ... ... құн ... және т.б.), ... (автокөлік құралдарының
Қазақстан Республикасының аумағымен жүріп өтуі, консулдық алым) және басқа
да міндетті төлемдерден (әкелінетін және ... ... ... ... ... Республикасының азаматтарына паспорттар мен жеке
басын ... ... ... үшін ... баж) ... қалыптастырылады. Бұдан басқа, республикалық бюджет капиталмен
жүргізілетін операциялардан түсетін салықтық емес ... ... ... толықтырылады.
Республикалық бюджеттің салықтық емес түсімдері ... ... ... ... түсетін кірістер, мүлікті заңдастырғандық
үшін алым, республикалық бюджеттен қаржыландырылатын ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттен берілген кредиттерді өтеуден, мемлекеттің
республикалық меншікте тұрған активтерін, үкіметтік ... ... ... ... бюджетке есептеледі.
Мемлекетте әр түрлі уақытта қандай да бір қажеттіліктерге арнап
жұмсалатын ... ... әсер ... ... бар ... ... әр ... басмымдықтардың болуы мүмкін. Мемлекеттің өзінің ақшалай
қаражатты ... ... ... ... оның фискальдық
саясатында және стратегиялық әлеуметтік-экономикалық жоспарларында ... ... ... ... не ... жаңа ... не өзге қажеттіліктерге арналған шығыстарын реттейді
(қысқартады).
Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... сала ... беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік көмек және
әлеуметтік қамтамасыз ету);
- қорғаныс, қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік;
- құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі;
- мәдениет, ... ... және ... кеңістік;
- өнеркәсіп, жер қойнауын пайдалану, ... қала ... ... қызметі;
- агроөнеркәсіптік кешен, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше
қорғалатын табиғи аумақтар және ... ... ... жер ... елдің инфрақұрылымы (көлік және коммуникациялар);
- өзге де бағыттар.
Республикалық бюджеттен сондай-ақ:
- кадрларды қайта ... мен ... ... ... ... орталық мемлекеттік органдар мен басқа да мемлекеттік
мекемелердің қызметін қамтамасыз ... ... ... ... бағыттар бойынша бюджеттік
инвестициялық ... мен ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз етуге
жұмсалатын шығыстар қаржыландырылады.
Кез келген бюджеттің тағы бір ... ... ... ... ... болып табылады, ол бір күнтізбелік жылға ... акт – ... ... ... заң ... ... ... түрде жасалады. Шындығында, кез келген осындай ... мен ... тең ... ... ... және ... ... бюджет:
1. Мемлекеттің тиісті жылға арналған ең ... ... Бұл өте ... функция, өйткені ол жұртшылыққа елдің саяси
басшылығы мәлімдеген ... іс ... ... енгізілген және яғни
ағымдағы жылы іске ... ... ... ... ... Мемлекетке елдегі экономикалық жағдайға әсер етуге мүмкіндік
беретін құрал қызметін атқарады.
3. Бюджеттік ... ... ... жүйе қызметін атқарады.
Конституцияға сәйкес өзінің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... табылады. Біздің еліміздің бүкіл
аумағында бірыңғай бюджет заңнамасына, ... ... ... асырудың
бірыңғай рәсімдеріне және т.б. негізделген біртұтас бюджеттік жүйе ... ... ... ... ... негізгі заңнамалық акт ҚР
Бюджет кодексі болып табылады.
Елдің мемлекеттік құрылысында ... ... ... ... ету қызметін қамтамасыз ету үшін оларға белгілі бір ... ... ... көлемін беру қажеттілігін негіздейді. Осыған
байланысты қаржылық жүйенің құрылымында жергілікті бюджеттер ... ... ... ... тиісті мәслихаттың шешімімен бекітілетін,
түсімдердің және жергілікті атқарушы ... ... ... ... асыру үшін айқындайтын ... ... ... ... ... тапшылығын (профицитті пайдалану)
қаржыландырудың есебінен ... ... ... ... қорын білдіреді.
Жергілікті бюджеттердің рөлі, олардың құрамы мен құрылымы жергілікті
мемлекеттік органдарға жүктелген функциялар мен міндеттердің ... ... ... ... әкімшілік-аумақтық құрылысымен және
саяси-экономикалық бағыттылығымен толықтай айқындалады.
Жергілікті бюджеттердің жай-күйі әр түрлі факторларға тәуелді ... ... ... ... ... ... жағдайы;
- тиісті аумақтың экономикалық әлеуеті;
- жергілікті билік және ... ... ... мен ... ... ... деңгейі;
- жергілікті билік және басқару органдарының өздеріне берілген
құқықтарды іске ... ... ... ... тұрақтылығының басты шарты нақты қаржы кезеңі мен
нақты аумақтың шеңберінде жергілікті мемлекеттік органдардың келіп түсетін
кірістер мен жүзеге асырылатын қажетті ... ... ... тепе-
теңдікті қамтамасыз ете білу шеберлігі болып табылады.
Қазақстан Республикасында жергілікті бюджеттер (әкімшілік-аумақтық
бірліктердің бюджеттері) ... ... ... ... ... және астананың бюджеттерімен және аудандық бюджеттермен ұсынылған.
Облыстың ... ... ... ... ... операцияларды
ескерместен облыстық, қалалық және аудандық бюджеттердің жиынтығы ... ... ... ... бюджеттер мемлекеттік бюджет
қаражатының жалпы көлемінің ... ... ... 30%-ын және ...... 48%-ын алады.
Жергілікті бюджеттерді қалыптастырудың олардың өз ... ... үш ... бойынша өз ерекшеліктері бар: облыстық бюджет
деңгейінде, республикалық ... бар қала мен ... ... ... ... ... деңгейінде. Жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... салықтық және салықтық емес
түсімдерден қалыптастырылады. Бұл ретте жергілікті ... ... ... ... және ... ... ... ережелеріне сәйкес
республикалық бюджетке түсетін салық түсімдері түрлерінен ерекшеленеді.
Жергілікті бюджетке түсетін салықтық емес ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелердің
тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатуынан ... ... ... ... ... ... ұйымдастыратын
мемлекеттік сатып алу өткізуден ақша түсімдерінен; облыстық ... ... ... ... ... санкциялардан, алымдардан түсетін ... ... ... ... да ... емес түсімдерді білдіреді.
Мыналар:
- аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттерінен облыстық
бюджетке трансферттер;
- республикалық бюджеттен трансферттер жергілікті бюджетке ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың бюджетіне республикалық
маңызы бар қаланың, ... ... ... ... ... ... бар ... астананың коммуналдық меншігінде тұрған
мемлекеттің қаржы активтерін сатудан, республикалық маңызы бар ... ... ... органының қарыздарынан түскен ... ... ... ... бар ... ... ... (қаланың),
- қаладағы ауданның,
- аудандық маңызы бар қаланың,
- кенттің, ауылдың (селоның),
- ... ... ... бюджеттік бағдарламалары жергілікті болып
табылады.
Облыстық бюджеттің шығыстары облыстық деңгейдегі билік органдарының
функцияларына сәйкес шығыстардың бағыттары бойынша ... ... ... ... өкілдік және атқарушы органдардың жұмыс
істеуіне; облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуын стратегиялық жоспарлауға;
облыстың деңгейінде бюджеттік жоспарлауға; облыстық ... ... ... ... ... ... ... шығындар
жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтерді ... ... ... ... ... заңның жобасын Қазақстан Республикасының
Үкіметі Парламентке ағымдағы қаржы жылының 1 қыркүйегінен ... ... ... Парламенті Мәжілісінің және Сенатының
жалпы отырыстарында республикалық бюджет туралы заңның ... ... ... ... ... ол ... ... Экономика және бюджеттік
жоспарлау министрі болып ... ... ... ... және ... ... ... заңның жобасы жөніндегі
баяндамаларының негізінде жүзеге асырылады.
Республикалық бюджетті ... ... ... ... 1 желтоқсанынан
кешіктірмей әуелі Мәжілісте, содан кейін Сенатта ... ... ... ... палаталарының жеке отырыстарында жүргізіледі.
Егер Парламент ағымдағы жылдың 1 желтоқсанына дейін ... ... ... ... ... ... ... жылының бірінші
тоқсанына арналған республикалық қаржы жоспары ... ... ... бар, ол ... Республикасының Парламенті республикалық бюджет
туралы заңды бекіткенге дейін қолданыста болады. Президенттің кезекті
қаржы ... ... ... ... республикалық қаржы жоспары туралы
Жарлығының жобасын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің оны ... ... ... ... ... ... ... орталық
уәкілетті орган әзірлейді.
Кезекті қаржы жылының бірінші тоқсанына арналған республикалық қаржы
жоспары ағымдағы жылдың 25 ... ... ... ... жылына
арналған республикалық бюджет болжамының төрттен бір бөлігі көлемінде
бекітіледі.
Қаржы жоспары бекітілген жағдайда осы ... ... ... ... сол ... 1 ... кешіктірілмей бекітілуге тиіс.
Бұл ретте осы қаржы жылына арналған республикалық бюджет сол жылдың
бірінші тоқсанына арналған ... ... ... ... ... бағдарланған бюджет жасау ... ... ... ... ... туралы заң, қосымшаларымен бірге
Қазақстан Республикасы Президентінің алдағы қаржы жылының бірінші тоқсанына
арналған республикалық ... ... ... ... ... ақпарат
құралдарында жарияланады.
Облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... бар ... астананың жергілікті
атқарушы органы тиісті мәслихатқа ағымдағы қаржы жылының 15 қазанынан
кешіктірмей ұсынады.
Облыстық ... ... ... бар қаланың, астананың бюджетін
тиісті мәслихаттар Президент республикалық бюджет туралы заңға ... ... екі апта ... ... ... мәслихат белгіленген мерзімде жергілікті бюджет туралы шешім
қабылдамаса, ... ... ... ... ... кезекті қаржы жылының бірінші тоқсанына арналған жергілікті қаржы
жоспары туралы шешім шығаруға құқығы бар, ол мәслихат жергілікті ... ... ... Кезекті қаржы жылының бірінші ... ... ... ... ... ... ... орган
қаулысының жобасын мемлекеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... қаржы жылының бірінші тоқсанына арналған жергілікті ... ... ... ... ағымдағы жылдың 25 желтоқсанынан
кешіктірілмей кезекті қаржы жылына арналған ... ... ... бір ... ... ... ... қаржы жоспарын бекіту
кезінде осы қаржы жылына арналған жергілікті бюджет сол жылдың 1 наурызынан
кешіктірілмей бекітілуге тиіс.
Облыстардың, республикалық ... бар ... ... ... ... ... (қалалық) мәслихаттар аудандардың (облыстық
маңызы бар қалалардың) бюджеттерін бекіту туралы шешімдерді қабылдағаннан
кейін бір апта ... ... ... ... ... ... және ... атқарылуы жөніндегі орталық уәкілетті органға
бекітілген жергілікті бюджеттердің негізінде сәйкестендірілген облыстардың,
республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... жылға арналған
жергілікті бюджеттік инвестициялық жобалардың тізбесін ұсынады.
Қазақстан Республикасы ... 2004 ... 29 ... ... ... ... ... жүйесін одан әрі
жетілдіру ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004
жылғы 29 қазандағы №1129 Қаулысын жүзеге ... ... ... ҚР
Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитет ... ... ... ... ҚР ... ... орталық аппаратынан
республикалық бюджетті қаржыландырудың жиынтық қаржы жоспарын қалыптастыру
және ағымдағы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... ... несие мен қаржылық мөлшердің бюджетке
қайтарылымын беруде республикалық бюджетке назар ... ... ... ... ... борыштық міндеттемелер мен талаптардың есебін
және үкіметтік сыртқы қарыздар шоттарынан ... алу ... ... ету; ... ... бойынша мемлекет меншігіне
түскен бағалы металдар мен асыл тастарды ... алу және ... ... ... бюджет қаражатын игеру және ... ... ... және ... ... ... қарыздарды басқаруда
республикалық бюджетке борыштанушыларды талаптармен бақылау сияқты жаңа
міндеттер берілді (Сурет 1.2).
Сурет 1.2 Қазақстан ... ... ... ... ... ... қойған міндеттерді атқару 4044 қызметкері бар,
26 ұлт өкілдерінің ... ... ... ... жүктелді. Бүгінде
Қазынашылықтың құрамына 16 облыстық, ... мен ... ... ... 187 ... және ... ... мен
орталық аппарат кіреді.
Қазынашылық органдарында жас және тәжірибелі мамандар қызмет атқарады.
Қызметкерлердің орташа жасы – 34 құрайды. ... 80 ... ... ... ... Жыл өткен сайын мамандардың біліктілігі артып келе ... ... ... ... 370 қызметкері жоғары оқу орындарында
өздерінің білімдерін жетілдіруде.
Қазіргі кезде қазынашылық органдар 15 мыңнан астам республикалық және
жергілікті бюджеттегі мемлекеттік ... ... ... жаңа ... беттері ел астанасының Алматыдан
Сарыарқа төсіне қоныс аударуымен сабақтасады. Ал бұл ... ... даму ... де тығыз байланысты. 1995 жылы ... ... ... ... ... қайта құрылымдау басталды.
Осы кезде жас ... ... ... ... 1997 жылы ... ... ... Ақмолаға Қазынашылық комитетінің 48 қызметкері
көшіп келді. Қазынашылық департаменті бұрынғы «Каздорпроек» институтының
ғимаратына орналастырылды. 1999 жылы желтоқсан ... ... ... ғана бой көтерген министрлер үйінің ғимаратына көшіп келді, комитеттің
көптеген қызметкерлері тұрғын үймен қамтамасыз етілді.
Уақыт өте келе Қазақстандағы бюджеттік реформалар ... ... ... ... қайтадан модернизациялау қажеттіліктері туды. Осыған
орай Қазақстан Үкіметі халықаралық ... ... ... ... ... ... 1996 жылы Халықаралық қайта құру ... ... ... қол қойылды, соның негізінде қазынашылық комитет
компьютерлер, оргтехникалар, спутниктік ... және тағы да ... ... ... құрал жабдықтармен қамтамасыз етілді. [20].
1.4 Экономикалық даму болжамын әзірлеу негізінде мемлекеттік бюджет
параметрлерін анықтау тәртібі
Экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... экономикалық даму болжамын әзірлеу тәртібін,
орталық және жергілікті атқарушы органдардың оны әзірлеу бойынша ... ... ... ... даму ... Қазақстан Республикасының стратегиялық даму
жоспары, мемлекеттік бағдарламалар және ... ... ... ... ... стратегиялық, экономикалық және
бюджеттік жоспарлаудағы өзара байланысты орнату ... ... ... және ... деңгейлерінде жыл сайын жылжымалы
негізде бес ... ... ... және мыналарды:
- мемлекеттік басқарудың орталық деңгейінде – жылдар бойынша бөліп
көрсете ... ... ... ... ... болжамын, Қазақстан Республикасының экономикалық дамуының
үрдістерін, басымдықтарын, мақсатты индикаторлары мен көрсеткіштерін;
- мемлекеттік басқарудың жергілікті деңгейінде – ... ... ... ... ... экономикалық дамуының болжамын, үрдістерін,
басымдықтарын, ... ... мен ... үш ... ... ... ... болжамын қамтиды.
Республиканың экономикалық даму болжамы – ... ... ... әзірленетін экономикалық даму болжамы.
Өңірдің экономикалық даму болжамы – мемлекеттік басқарудың жергілікті
деңгейінде ... ... даму ... ... даму ... мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті орган әзірлейді. ... ... даму ... ... ... ... ... экономикалық даму
болжамын мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органдар
әзірлейді. Өңірдің ... даму ... ... ... бар ... астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың)
жергілікті атқарушы органы мақұлдайды.
Экономикалық даму ... ... және ... ... бес ... ... ... стратегиялық жоспарларын, үш жылдық
кезеңге арналған республикалық және жергілікті бюджеттерді, аумақтардың
даму ... ... ... ... ... ... ... әзірленетін экономикалық
даму болжамы мынадай бөлімдерден тұрады:
- экономикалық даму үрдістері;
- даму факторлары мен шарттары;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ... бойынша бөліп көрсете отырып,
экономикалық дамудың болжамы;
- бюджет параметрлерінің үш жылға арналған болжамы;
- экономикалық даму және бюджет ... ... ... ... ... ... болжамы:
- Қазақстан Республикасының салық-бюджет ... ... ... және республикалық бюджеттердің, Қазақстан Республикасы
Ұлттық қорының, Қазақстан Республикасының шоғырландырылған ... үш ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың
әкімшілері бойынша шығыстардың болжанатын көлемін (қосымша түрінде) қамтуы
тиіс.
Экономикалық даму болжамы көрсеткіштерінің ... осы ... ... ... және ... ... дамуының болжамды
параметрлерін есептеу үшін ... ... ... мен ... және ... ... сәйкес стратегиялық мақсаттар
мен басымдықтарға байланысты анықталады және ... ... ... уәкілетті органның бұйрығымен бекітіледі [26].
Мемлекеттік басқарудың жергілікті деңгейінде ... ... ... ... ... ... ... экономикалық даму үрдістері;
- экономиканың даму факторлары мен шарттары;
- мақсатты индикаторлар мен ... ... ... көрсете отырып,
экономикалық даму болжамы;
- бюджет параметрлерінің үш ... ... ... экономикалық даму және бюджет параметрлері негізгі көрсеткіштерінің
болжамы (қосымша түрінде).
Бюджет параметрлерінің ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттердің болжамын;
- үш жылдық кезеңге арналған жергілікті бюджеттік бағдарламалардың
әкімшілері бойынша шығыстардың болжанатын ... ... ... қамтуы
тиіс.
Жоспарлы кезеңнің екінші және ... ... ... ... ... ... сипатта болады және экономикалық даму
болжамының өзгерістері, бюджет мониторингі және нәтижелерді бағалау, ... ішкі және ... ... ... ... ... параметрлерінің
кезекті жоспарлы кезеңге ... ... ... ... нақтылануы
мүмкін.
Республиканың экономикалық даму болжамын әзірлеу екі кезеңде жүзеге
асырылады.
Бірінші кезеңде республиканың экономикалық даму болжамының ... ... ... ... ... және өзге де мемлекеттік органдар жоспарланатын
кезеңнің алдындағы жылдың 15 наурызынан кешіктірмей ... ... ... ... ... ... болжамын және экономикалық
даму болжамының бөлімдері құрылымына, ... ... ... ... республиканың экономикалық даму болжамының бөлімдеріне
ұсыныстар береді;
- мемлекеттік ... ... ... ... ... орталық
атқарушы және өзге де мемлекеттік органдардан алынған ақпарат негізінде
республиканың экономикалық даму ... ... ... ... кезеңнің алдындағы жылдың 15 ... ... ... үшін Республикалық бюджет комиссиясының (бұдан әрі –
РБК) қарауына ... ... ... ... ... уәкілетті орган бірінші
кезеңде РБК-ның ұсыныстары ескеріле отырып, ... ... даму ... ... орталық және жергілікті атқарушы
органдарға, өзге де мемлекеттік ... ... ... ... ... даму ... жобасы
көрсеткіштерінің болжамы мен бөлімдерін нақтылау жүзеге асырылады:
- жоспарланатын ... ... ... ... ... ... орталық уәкілетті орган орталық және жергілікті
атқарушы органдардың, ... өзге де ... ... ... ... даму көрсеткіштерінің болжамын нақтылауды
жүргізеді;
- ... және ... ... органдар, сондай-ақ өзге де
мемлекеттік ... ... ... даму ... бөлімдерінің
құрылымына, көрсеткіштердің нысандары мен тізбесіне сәйкес жоспарланатын
кезеңнің алдындағы жылдың 15 маусымынан кешіктірмей ... ... ... ... ... республиканың экономикалық даму
болжамының ... ... ... ... мен ... ... жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган орталық және
жергілікті атқарушы органдардан, сондай-ақ өзге де мемлекетік органдардан
алынған ақпараттың негізінде ... ... даму ... ... және ... ... алдындағы жылдың 1 тамызынан
кешіктірмей оны РБК-ның қарауына енгізеді;
РБК қарауынан ... ... ... даму ... жобасы
жоспарланатын кезеңнің алдындағы жылдың 15 ... ... ... ... ... ... ... даму болжамының жобасын жоспарланатын
кезеңнің ... ... 1 ... кешіктірмей ... ... ... және ... ақпарат құралдарында
жариялануы тиіс.
Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... ... екі ... жүзеге асырылады.
Бірінші кезеңде облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың
экономикалық даму болжамының жобасын әзірлеу жүзеге асырылады:
- мемлекеттік жоспарлау ... ... ... ... ... ... бар қаланың, астананың атқарушы органдарының және
аудандардың ... ... бар ... ... ... қатысуымен
жоспарланатын кезеңнің алдындағы жылдың 20 сәуіріне дейін РБК ... ... даму ... жобасы, экономикалық даму
болжамы бөлімдерінің құрылымы, көрсеткіштерінің ... мен ... ... ... ... бар қаланың, астананың
экономикалық даму болжамын әзірлейді және облыстың, республикалық ... ... ... бюджет комиссиясының қарауына жібереді;
- облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... кезеңнің алдындағы жылдың 20 сәуірінен кешіктірмей
облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың экономикалық даму
болжамының ... ... ... әзірлейді.
Екінші кезеңде облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, ... даму ... ... көрсеткіштерінің болжамы мен бөлімдерін
нақтылау жүзеге асырылады:
- облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... жергілікті уәкілетті органы жоспарланатын ... ... ... ... ... ... бар ... атқарушы органдарының және аудандардың (облыстық маңызы бар
қаланың) уәкілетті органдарының ... ... ... ... ... даму болжамы негізінде, облыстың, республикалық
маңызы бар қаланың, астананың экономикалық даму ... ... ... ... республикалық маңызы бар қаланың, астананың атқарушы
органдары және ... ... ... бар ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың
экономикалық даму болжамы ... ... ... мен ... ... ... кезеңнің алдындағы жылдың 15
қыркүйегінен кешіктірмей облыстың, республикалық ... бар ... ... ... ... ... уәкілетті органына
облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың экономикалық ... ... мен ... ... ... ... жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті орган облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың атқарушы органдарынан және
аудандардың (облыстық ... бар ... ... ... ... негізінде облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың
экономикалық даму болжамының жобасын пысықтайды және ... ... ... 25 ... ... оны ... атқарушы
органның қарауына енгізеді;
- облыстың, республикалық ... бар ... ... ... ... ... ... кезеңнің алдындағы жылдың 1 қазанынан
кешіктірмей облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әкімдігі
мақұлдайды;
- мақұлданған ... ... ... бар ... ... даму ... көшірмесі облыстың, республикалық маңызы бар
қаланың, астананың атқарушы органының Стратегиялық жоспарын келісу ... ... үшін ... ... ... ... уәкілетті
органға ұсынылады;
- облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... ... ... ... ... келісу
нәтижелері бойынша жергілікті бюджеттің болжамдарын пысықтау ... ... ... бар ... ... даму болжамын
әзірлеу екі кезеңде жүзеге асырылады [27].
Бірінші кезеңде ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ... ... ... әзірлеу жүзеге асырылады:
- ауданның (облыстық ... бар ... ... жоспарлау
жөніндегі жергілікті уәкілетті ... ... ... ... 25 ... ... облыстың, республикалық маңызы бар қаланың,
астананың бюджет комиссиясы мақұлдаған облыстың, ... ... ... ... ... даму болжамының жобасы, облыстың,
республикалық ... бар ... ... ... даму болжамы
бөлімдерінің құрылымы, көрсеткіштерінің нысандары мен тізбесі ... ... ... бар ... ... даму болжамының жобасын
әзірлейді және ауданның ... ... бар ... ... бюджет
комиссиясының қарауына жібереді;
- ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ... ... ... ... ... 25 сәуірінен кешіктірмей ауданның
(облыстық маңызы бар қаланың) экономикалық даму болжамының жобасы бойынша
ұсыныс әзірлейді.
Екінші ... ... ... ... бар ... экономикалық
даму болжамының жобасы көрсеткіштерінің болжамы мен бөлімдерін нақтылау
жүзеге асырылады:
- жоспарланатын ... ... ... қазанында ауданның,
(облыстық маңызы бар ... ... ... жөніндегі жергілікті
уәкілетті органы екінші кезеңде мақұлданған ... ... ... ... ... ... даму болжамы негізінде ... ... бар ... ... даму ... болжамын
нақтылауды жүргізеді;
- ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мемлекеттік ... ... ... ... ... (облыстық маңызы бар
қаланың) ... даму ... ... ... және жоспарланатын
кезеңнің алдындағы жылдың 25 қазанынан кешіктірмей оны жергілікті атқарушы
органның ... ... ... (облыстық маңызы бар қаланың) экономикалық даму болжамының
жобасын жоспарланатын ... ... ... 1 ... ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімдігі мақұлдайды.
2 ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫН ДАМЫТУДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ РОЛІН АРТТЫРУ
БАҒЫТТАРЫН ТАЛДАУ
2.1 ... ... ... даму ... талдау
Макроэкономикалық ахуал 2010 жыл бойы негiзгi көрсеткiштер серпінінің
тұрақтылығымен сипатталды. 2010 ... ... өсу ... ... ... ... ахуалмен, ЕО және Қытай
елдеріндегі экономикалық өсу нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... тапты. Сондай-ақ, экономиканың
өсуiне мемлекеттiк индустрияландыру ... ... ... ... iске ... ... үлес қосты.
Сыртқы және iшкi тұтынушы сұранысының кеңеюі факторларының әсерi 2010
жылғы ЖІӨ ... ... ... ... ... 7,3% ... ... мүмкіндік берді.
Тауарлар өндiрiсiнің көлемдерi 2010 жылы 5,0% ұлғайды. ... ... 10,0% ... ... ... кен өндiру - 5,3%, өңдеу - 18,4%,
электрмен ... - 4,1%. ... ... ... бір ... 1,0%
өстi. Өнеркәсiптiк өндірістің өсуі негiзiнен өңдеуші өнеркәсiп есебінен
қамтамасыз етілетін болды (Сурет 2).
2-сурет. 2010 ... ... ... дамуының негізгі
көрсеткіштері (өсу қарқыны %-бен өткен кезеңге)
2010 жылдың қорытындылары бойынша экономикада қызметтердiң өндiрiсі
7,1%-ға ұлғайды. Жыл қорытындылары ... ... ... елеулі өсуі саудада
көрінді, ол өткен жылға қарағанда 13,5%-ға ұлғайды. Бұл 2010 жылы ... ... ... ... және экономикада ... ... ... және ішкі ... жүк айналымының ұлғаюы
есебінен 7,4%-ға өсті. Байланыс қызметтерінің көлемi 5,0%-ға өстi.
Бұдан басқа, 2009 ... ... ... ... ... ... өнер, ойын-сауық және демалыс сияқты әлеуметтiк салалардағы ... 2010 жылы да ... ... 2010 ... ... ... ұстауға қол жеткізілді.
Инфляция 2010 жыл бойы бір қалыпты болды және маусымдық өзгеру ... ... ... ... ... ... деңгейі жылдық мәнде (2010
жылдың желтоқсанына қарағанда 2009 жылдың ... 7,8% ... ... ... 1,6% ... ... ... ең үлкен үлес қосып, 10,1%-ға ... ... ... емес ... ... өсуі - 5,5%, ... қызмет
көрсету - 6,8% құрады.
Экономиканың өсуi еңбек нарығындағы ахуалды жақсартуға ... ... 2010 жылы ... белсендi халыққа шаққанда 6,6%-ға
2009 жылға қарағанда 5,8%-ға дейін қысқарды. Экономикалық өсу бәсеңдеген
жылдары ... ... ... ... Үкіметі қабылдаған
шаралар еңбек нарығындағы шиеленісуді төмендетуге және экономикада ... ... ... жаңа ... ... ... ... Нәтижесінде
дағдарыс кезеңіне тән ... ... ... ... ... ... ... жақсарған жағдайда және мұнайға ... ... өсуi ... 2010 жылы ... ... ... ортақ үрдістер табыстардың өсуі мен шығыстар өткен жылға ... ... 2010 жылы 527 ... теңге тапшылықпен немесе ЖІӨ-ге
2,1% орындалды. Өткен жылы ... ... ... ... 18,9%-ға ұлғайды.
Мемлекеттік бюджеттің кірісі 2010 жылы ... ... ... ... Экономика салаларының оң өсуi қарқыны өткен жылы
салық түсiмдерiнiң жиналуын 2009 ... ... ... ... ... жылы ... ... экономика секторларындағы тауарлар
мен қызметтер өндірісіне қарағанда баяу қалпына келуді осы ... ... ... түсіндіріледі.
2010 жылы негізгі капиталға инвестициялар 0,5%-ға қысқарды.
Негізгі капиталға инвестициялар ЖІӨ-ге қарағанда 2007 жылғы деңгейге
шықпады және ... ... ... ... ... болды. Бұл
дағдарыс жағдайында инвестициялардың құлдырауы ... ... тез ... ... болуда. Бұл ретте дағдарысқа дейінгі
кезеңде ... ... ... ... ... бұл ең алдымен
құрылыстың өсу қарқынының шапшаңдығымен түсіндіріледі.
Дағдарыстың басында ... ... тым ... ... болатын. 2007
жылы құрылыстың өсу қарқыны 5,7%-ды құрады. 2008 – 2009 жылдардағы ... ... ... ... және жаңа ... ... тиді және
олардың көбі тұрып қалды және бұл ... ... ... ... ... ... бірі ... [29].
Ұлттық банктiң деректерi бойынша 2010 жылы Қазақстанның сауда балансы
29,1 ... АҚШ ... ... ... орын ... ... ... 3,1%) инвестициялық кірістер (өсу 36,4%) ... ... ... ... ... ағымдағы есепшот 4,3 млрд. АҚШ долларын құрай
отырып, оң қалыптасты.
2011 жыл, сарапшылардың пікірі бойынша ... ... ... ... қалпына келтірудің және ... ... өсу ... ... ... және ... жылы ... жылдың басынан бері еліміздің экономикасында оң серпін байқалуда.
Алдын ала бағалау бойынша ЖІӨ-нің өсімі а.ж. ... ... ... ... ... қарқынын қамтамасыз етуге мүмкiндiк
берген түйінді iшкi ... ... және жеке ... ... өсуі есебінен тұтыну нарығындағы тұтыну сұранысының ұлғаюы болып
табылады.
Экономикадағы ішкі ... және ... ... ұстап
тұру көздерінің бірі мемлекеттік бюджеттің шығыстары болып табылады.
Мемлекеттік бюджеттің ... 2011 ... ... 2 355,4 ... ... және 2010 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 16,6 ... ... ... ... ... байқалуда, мұны бөлшек
саудадағы тауар ... өсуі ... 2011 ... ... ... ... ... алдыңғы жылдың тиісті кезеңімен
салыстырғанда нақты мәнде 12,0%-ға (1 628,6 ... ... ... ... ұлғаюы туралы 2011 жылғы қаңтар-маусымда 2010
жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда тұтыну тауарлары импортының 28,4%-ға
ұлғайғаны айғақтайды.
Тұтынушылық сұраныстың кеңеюі ... ... мен ... ... етеді. 2011 жылғы қаңтар - маусымда жан басына шаққандағы
атаулы ... ... ... 258,2 мың ... ... және ... ... өсті. Орташа айлық атаулы жалақы 13,8%-ға өсті және 82,7 мың ... ... ... ... ... осы ... ... нақты
жалақысы - 5,0%-ға өсті.
2011 жылғы қаңтар–маусымда негізгі капиталға салынған инвестициялардың
көлемі 1869,5 млрд. тенгені құрап, 2010 жылғы ... ... ... ... ... ... бастап экономиканы кредиттеу
көлемінің өсуінің тұрақты үрдістері байқалуда. Ағымдағы ... ... ... ... ... ... саласына берген кредит
көлемі 7932,7 млрд. теңгені ... ... ... ... 4,4%-ға
өсті.
Жылдың басынан бергі кезеңде (2010 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда
маусым) тұтыну тауарлары мен қызметтерінің бағалары ... ... ... ... ... ... ... Азық-түлік тауарлары
бағаларының өсімі ... ... ол ... ... тиісті кезеңге қарағанда
2,4 пайыздық тармаққа жоғары (5,6%). Азық-түлік емес ... ... ... (2,7%), ақылы қызмет - 4,1%-ды (4,6%) құрады.
Әлемдік экономиканың жандануы, сыртқы сұраныстың қалпына келуі және
энергия ресурстары мен ... ... ... ... ... ... ... тауарларының өсуін қамтамасыз етті.
2011 жылғы қаңтар–маусымда тауарлар экспорты 44,9 млрд. АҚШ. долларын
құрады және 2010 жылдың тиісті кезеңімен ... ... ... ... ... оң ... 1,7 есе өсті және 28,3 млрд. АҚШ
долларын құрады.
Негізгі ... ... және ішкі ... ... ... ... ... етті. 2011 жылғы қаңтар–маусымда өнеркәсіп
өнімдерінің өндірісі 2010 ... ... ... ... ... өнім ... өсу ... тау-кен өндіру
өнеркәсібінің өсу қарқынынан тиісінше 108,7% және 104,1%-ға озды.
Тау-кен ... ... ... және лигнит өндіру көлемдері 7,6%-
ға, табиғи газ - 6,9%-ға, шикі мұнай - 3,5%-ға, металл ... ... ... ... ... өсуі ... ... азық-
түлік тауарларының 1,5%-ға, химия өнеркәсібі өнімдерінің 17,5%-ға, ... ... ... ... ... да металл емес минералдық
тауарларының 14,3%-ға, металлургия өнеркәсібінде 11,5%-ға, ... ... ... ... ... ... жабдықтау, газ, бу беру мен
ауаны желдету 6,8%-ға өсті.
Ауыл шаруашылығы ... ... ... 2011 ... ... 2010
жылғы тиісті кезеңімен салыстырғанда 1,5%-ды құрады. Барлығы 446,9 млрд.
теңгені құрайтын ауыл шаруашылығы ... ... ... ... 2011 ... ... 711,4 ... құрады және өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 1,7%-ға
өсті.
Өнеркәсіп ... өсуі ... ... ... ... ... қамтамасыз етті. 2011 жылғы қаңтар - ... ... ... ... 1181,3 млн. ... ... құрады, бұл
өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 18,9%-ға көп. Байланыс ... ... ... - ... ... ұлғайып, 259,6 млрд. теңгені
құрады.
Экономика саласын дамытудың жыл басынан бері ... ... ... ... ескере отырып ЖІӨ-нің жалпы өсуі 2011 жылы ... ... даму ... ... ... ... негізгі сыртқы фактор қазақстандық
экспорт тауарларының өсуін қамтамасыз еткен әлемдік ... ... ... ... келуі және энергия ресурстары мен металдардың
сыртқы баға конъюнктураларының тұрақтануы болды [30].
Әлемдік ... өсу ... мен ... 2011 – 2012 жылдары 4,3-4,5% шеңберінде жоспарланды. Қалыптасқан
трендтің 4% өсім ... ... ... ... ... ... ... дамуы ретіндегі мемлекеттік
бюджеттің кірістер мен шығыстарының орындалуын талдау
Бюджетке түсетін барлық салықтар мен басқа міндетті төлемдер ... ... ... және ... мен ... ... ... тиісті. Салықтар мен басқада міндетті төлемдерді республика мен
жергілікті ... ... бөлу ... Республикасының заңмен
белгіленген нормативтерге сәйкес жүргізіледі. Салықтар мен төлемдерді
республика және ... ... бөлу ... ... Қаржы министірлігі жібереді, жергілікті каржы органдарына
және Қазынашылық органдарға, облыстық ... ... ... ... ... ... ... атқарушы органдар аныктайды және оны
жергілікті өкілдігі бар ... ... ... ... ... бюджетпен аудандық, қалалық ... ... ... ... ... ... және оны ... өкілдігі бар
орган бекітеді.
Кірістерді республика мен ... ... ... ... және ... ... ... бөлу нормативтерінің
негізінде бөлудің ... ... оған ... ... қазына басқармасы және облыстық салық комитеті қолдарын қояды
[31].
Кірістерді бөлуді облыстық қазына басқармасы күнбе - күн ... бір күн бойы ... рет ... ... барлық аймақтағы қаржы
органдары үшін облыстык қазына ... ... бөлу ... және ... іске ... ... бөлу ... күні түскен
төлем құжаттарын жинақтау нәтижесі бойынша ... ... ... ... шоты ...... шығарылып, қаражатты
алушының карыз шотына есепке жазылады.
А-қосымшасында Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық
комитеті, 2009 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... келтірілген.
Осы бойынша Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... 2008 ... 31 ... ... Атырау облысының бюджетінің
атқарылуы туралы есебі А-қосымшасында келтірілген.
Акцизде бойынша 2,4 млрд.теңге жоспарда бюджетке 1,0 млрд.теңге ... ... ... ... ... бюджеті, өкінішке орай,
талдамалық құрал ретінде салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерінің серпінін қадағалау
біршама ... ... ... ... ... ... алу үшін біз 2009 ... жыл ішіндегі түсімдер мөлшерінің өзгеруі мен шоғырландырылған
бюджеттің құрылымы ... ... ... ... ... ... бюджеттің кірістері елеулі түрде
ұлғайды: 3 375,8 млрд теңгеден (ЖІӨ-нің 33,1%-ы) 4 789,3 млрд теңгеге ... ... ... ... ... ... ... шоғырландырылған бюджеттің құрылымы туралы айтар болсақ, онда
жергілікті бюджет рөлінің біршама күшейгенін ... ... 2%-ға ... ... қор рөлінің елеулі түрде күшейгенін (оның үлесі 7%-ға ... өту ... ... ... ... ... мемлекеттік және
республикалық бюджеттер жөніндегі деректер неғұрлым көрнекі ... ... ... ... ... ... тұрақты өсімі байқалады. 2009 жылмен
салыстырғанда мемлекеттік бюджеттің кірістері 2 338,0 млрд теңгеден 2 887,8
млрд теңгеге ... ... Егер ... қатысты кірістерді қарастыратын
болсақ, онда мынадай серпінді байқауға болады: 2007 жылдан ... ... ...... 5,7%-ға өсті; 2008 жылдан бастап көрсеткіш төмендей
бастайды, әйтсе де 2009 жыл мен 2010 жыл ... ... ... ... ... 0,3% пайызды құрайды (Сурет 4).
4-сурет. Мемлекеттік бюджеттің кірістері
Кірістерді республика мен ... ... ... ... ... кезде, облыстық қаржы басқармасы облыстық қазына
басқармасына хат жібереді, осының ... ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы республикалық
бюджет кірістері мен шығыстарын талдайық [32].
Республикалық бюджеттің кірістері (трансферттерді есептегенде) ... 1 ... ... ... ... ... 157,9 млрд. теңге
жоспарда іс жүзіндегі түсім 163,1 млрд.теңгені құрады.
Республикалық бюджеттің жоспары 2009 жылғы 1 ... ... ... ... ... жоспарланған 116,8 млрд.теңге сомада
бюджетке 117,5 млрд.теңге түсті.
Жоспар мына алық түрлерінен орындалмады:
- қосылған құн ... ... 50,2 ... ... ... ... түсті, жоспар 72,7%-ға атқарылды, оның ішінде:
- ішкі өндіріс тауарларына салынатын қосылған құн салығы бойынша
жоспар ... ... ... 18,3 ... ... сомада
бюджетке 14,5 млрд.теңге түсті. 2009 жылғы 1 ақпанындағы жағдай бойынша
бюджеттен өтеу 19,2 ... ... бұл ... ... ... 5,5
млрд.теңгеге артық.
- импортталатын тауарларға салынатын ҚҚС ... 32,0 ... іс ... ... 22,0 ... ... немесе 68,9%-ға
атқарылды. Жоспардың орындалмауы кредиттеу мен құрылыс және ... ... өсу ... ... ... ... ... ҚҚС мөлшері 2009 жылы 13%-дан 12%-ға төмендеді.
Республикалық бюджетке келетін болсақ, оның түсімдерінің серпіні жалпы
тұрғыдан алғанда, мемлекеттік бюджеттің серпінін ... ... өсуі ... атап ... 2009 ... 1 847,2 млрд ... жылы 2 221,5 млрд ... дейін. ЖІӨ-дегі кірістердің үлесі де 2008
жылдан бастап төмендейді, бірақ 2009 жыл мен 2010 жыл ... ... ... құрайды (Сурет 5).
5-сурет. Республикалық бюджеттің кірістері
2010 жылы мемлекеттік бюджеттің жиынтық кірісі 2 887,8 млрд теңгені
құрады, оның 80%-дан ... (2 356 млрд ... ... ... ... ең көп ... (34%) корпоративтік салықтан (758,3 млрд
теңге) тұратын табыс салығына келеді – бұл ұйымдардың, және жеке ... ... – жеке ... пайдасы (Сурет 6).
6-сурет. Мемлекеттік бюджет кірістерінің құрылымы
Түсімдердің көлемі (29%) бойынша екінші орынды тауарларға, жұмыстарға
және қызметтерге салынатын ішкі салықтар ... Оның ... ... ... ... құн ... (629,3 млрд теңге), акциздер (58,8 ... ... және ... да ... ... үшін түсімдер (132,2 млрд
теңге) алады. Қосылған құн ... (ҚҚС) – бұл ... ... ол
өндіретін тауардың немесе қызметтің нарықтық құндылығына қосқан үлесіне
салынатын салық. ... ... ... ... ... бөлігін
республиканың аумағына импортталатын тауарлардан алынатын салық құрайды.
Акциз – елдің ішінде негізінен ... ... ... (темекі, шарап
және т.б.) белгіленетін жанама салық түрлерінің бірі. Олардың ішінде
республика ... ... көп ... ... ... ... бензинге қойылатын акциздер әкеледі. Ресурстарды пайдаланғаны үшін
алынатын түсімдердің ішінде барынша ... ... ... ... эмиссия
үшін төлем әкеледі.
Пайдалылығы жөнінен үшінші орында әлеуметтік ... ... ... ол 295,7 млрд ... ... әкеледі. Оған азаматтардың (заңды
тұлғалардың де, жеке тұлғалардың да) ... ... ... ... ... ... жер ... кіреді.
Төртінші орында жергілікті бюджеттерден және Қазақстанның Ұлттық
қорынан трансферттер ... ... ... Олар 258 млрд ... 6%-ды ... емес түсімдер әкеледі. Олар мемлекеттік меншіктің
кірістерін (63,9 млрд ... ... ... ... ... млрд ... түсетін кірістерді және басқа да кірістерді қамтиды.
2009 – 2013 жылдарға ... ... ... ... ... ... емес секторына салық жүктемесін ... жаңа ... ... ... ескере отырып, орта мерзімді
кезеңге арналған ... ... ... ... ... ... ... 1. Мемлекеттік бюджеттің кірістері, ЖІӨ-ге %-бен
|Көрсеткіштердің атауы |2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл |2013 жыл ... |15,9 |15,2 |15,0 |14,7 |14,5 ... ... |15,3 |14,6 |14,4 |14,2 |14,0 ... емес ... |0,3 |0,3 |0,3 |0,3 |0,4 ... ... |0,3 |0,3 |0,2 |0,2 |0,2 ... ... | | | | | ... | | | | | ... Ұлттық қорына жіберілетін бюджетке түсетін түсімдер көлемінің 2009
– 2013 жылдарға арналған болжамы мұнайға ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылы мұнайдың әр баррелі
үшін 40 АҚШ доллары және 2010-2013 жылдары 50 АҚШ долларымен есептеді.
Қазақстан Республикасы ... ... ... 2011 жылы 2
716 млрд теңгені ... Бұл 2010 ... ... ... көп.
Бюджеттің шығыстары ЖІӨ-ге қатысы бойынша 2011 жылы (19,3%) 2010 ... ... ... ... ... шығыстарының жалпы
көлемінің өсу серпіні 7-суретте ... ... ... республикалық бюджеті шығыстарының жалпы
көлемі.
Әр түрлі деңгейлер бюджеттерінің жалпы шығындардағы үлестері Қазақстан
Республикасы шоғырландырылған бюджетінің шығындары жергілікті бюджеттердің,
республикалық бюджеттің ... және ... ... ... Көптеген функционалдық топтар бойынша шығыстар ... ... ... ... асырылады, сол уақытта Ұлттық қордан
республикалық бюджетке ҚР ... ... ... нысаналы
трансферттерді қаржыландыру жүзеге асырылады.
2011 жылы республикалық бюджеттің функционалдық топтардың ... ... ... бұл соңғы бірнеше жыл ішінде ... ... ... ... ... ... ... Республикалық
бюджет шығындарының жалпы көлемі 812,1 млрд теңгеге немесе ЖІӨ-нің 2,13
пайыздық ... өсті ... ... 2. ... ... бюджетінің функционалдық топтар
бойынша шығыстары, млрд теңге
| |2008 |2009 |2010 |2011 |
| |жыл |жыл |жыл |жыл ... ... ... ... |83,3 |91,6 |124,3 |137,6 ... |71,7 |95,3 |160,9 |158,7 ... тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, |125,1 |146,4 |196,7 |218,5 |
|сот, қылмыстық-атқару қызметі | | | | ... беру |70,5 |101,9 |149,0 |193,2 ... ... |56,3 |80,0 |100,8 |147,9 ... ... және ... |314,7 |390,2 |462,7 |569,8 |
|қамтамасыз ету | | | | ... ... ... |80,3 |89,3 |117,6 |128,0 ... спорт, туризм және ақпараттық |27,9 |42,4 |66,5 |82,2 ... | | | | ... ... және жер ... |32,7 |84,6 |68,4 ... | | | | ... су, орман, балық шаруашылығы және |88,4 |97,4 |121,4 |151,4 ... ... ... | | | | ... сәулет, қала құрылысы және |1,3 |6,4 |5,5 |3,0 ... ... | | | | ... және ... |101,0 |137,0 |235,9 |241,3 ... |119,0 |138,9 |424,2 |457,1 ... ... көрсету |29,6 |28,2 |33,7 |57,7 ... |146,7 |163,8 |192,8 |449,1 ... ... ... 2011 жылы ... ... ... қойнауын пайдалану, қорғаныс пен өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және
құрылыс қызметі функционалдық топтары бойынша тиісінше 16,2; 2,2, және ... ... ... ... ... ... ... бойынша мемлекеттік
бюджетің құрылуы мен орындалуын талдау
2008 жылдың бірінші жарты жылдығында ... ... ... ... ... ... ... 1 600 714,8 млн.теңгені
құрады және есепті кезеңге арналған жоспардың 98,1%-ына атқарылды, оның
ішінде, кірістер 1 599,0 ... ... ... 98,2% ... оның ... ... 1 193,6 ... 98,6%-ды, салықтық емес түсімдер –
36,7 млрд. теңгені, 115,1%-ды, негізгі капиталды ... ... ... ... ... ... 69,8%-ды, трансферттердің кірістері – 341, млрд.
теңгені, бюджеттік кредиттерді өтеу – 1 450,5 ... ... ... ... ... ... түсетін түсімдер – 230,5 млрд.
теңгені, 306,3%-ды құрады. ... ... ... 2008 ... ... жылдығына арналған қарыздарды өтеуді ескермей 1 712,9 млрд.
теңгені құрады және 1 799, 9 ... ... ... ... ... арналған
төлемдер бойынша жоспардың 95,2%-ына атқарылды. 2008 жылдың ... ... ... ... ... - 112,2 ... құрады.
Республикалық бюджет. 2008 жылдың бірінші жарты жылдығында ... ... ... бюджетке ... ... ... және есепті кезеңге арналған жоспардың 98,5%-
ына атқарылды, оның ішінде, кірістер ... ... ... оның ... ... ... 836,3 ... 96,6%-ды,
салықтық емес түсімдер – 31,6 млрд.теңгені, ... ... ... ... ... – 2,8 млрд.теңгені, 98,6%-ды, трансферттердің
түсімі – 390,7 ... ... ... 9,6 ... ... 482,6%-ға
бюджеттік кредиттер өтелді, мемлекеттің қаржы активтерін ... ... ... 2008 ... бірінші жарты жылдығында қарыздарды өтеуді
ескермей республикалық бюджет шығыстары 1 404, 3 млрд.теңгені құрады және
1445,7 ... ... ... ... ... төлемдер бойынша
жоспардың 97,1%-ына атқарылды. Республикалық бюджеттің тапшылығы - ... ... ... ... ... органдардың жедел деректері
бойынша 2008 жылдың бірінші жарты жылдығында түсімдер 878,4 млрд.теңгені
немесе есепті кезеңге арналған жоспардың ... ... оның ...... 877, 8 млрд.теңге, 99,8%, 334,8 млн.теңгеге, 30,0%-ға
бюджеттік кредиттер өтелді, мемлекеттің қаржы активтерін сатудан – 192,4
млн.теңге, 255,6% ... ... ... есепті кезеңде 855,5
млрд.теңге көлемінде шығыстарды жүргізді (қарыздарды ... ... ... ... ... есепті кезеңге арналған жоспардың 94,7%-ын
құрады. ... ... ... 22,8 ... теңгені құрады.
А қосымшасында Қазақстанның Республикасының 2005 – 2011 ... ... ... және В ... 2005-2008 жылдарға арналған
мемлекеттік, республикалық және жергілікті бюджеттер бойынша анықтама
келтірілген.
2008 ... ... ... ... бюджетті орындау
мақсатында «2008 жылға арналған республикалық ... ... ... ... іске асыру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы», «2008 жылға арналған
республикалық бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы» Қазақстан ... ... ... бекітілді
(Қосымша С).
Мемлекеттік органдардың стратегиялық даму жоспарымен өзара байланысты
республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің 2009 – 2011 ... ... ... ... жылдың екінші жартыжылдығына арналған міндеттер:
- Бюджет кодексін, бес жылдық кезеңге арналған ... ... мен ... ... Мемлекеттік органдардың стратегиялық даму
жоспарларын және 2009 – 2011 жылдарға арналған ... ... ... ... 2008 ... 1 ... Қазақстан Республикасының Парламентіне Салық
кодексінің жобасын енгізу.
2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджет тиісінше , ... 2009 ... ... көлемде бекітілді:
1) кірістер – 2 845 331 476 мың теңге, оның ішінде:
← салықтық түсімдер бойынша – 1 827 322 214 мың ... ... емес ... ... – 55 352 958 мың ... ... капиталды сатудан түсетін түсімдер бойынша – 17 957
823 мың теңге;
← трансферттер түсімдері бойынша – 944 698 481 мың ... ... – 3 175 298 064 мың ... таза ... кредит беру – 46 154 983 мың теңге, оның ішінде:
← бюджеттік кредиттер – 60 177 000 мың ... ... ... өтеу – 14 022 017 мың ... қаржы активтерімен жасалатын операциялар бойынша сальдо – 195 242
554 мың теңге, оның ішінде: ... ... ... алу – 196 742 554 ... ... қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер – 1 500 ... ... 5) ... – 571 364 125 мың ... ... ... жалпы ішкі
өнімінің 3,4 проценті; 6) бюджет тапшылығын қаржыландыру – 571 364 125 мың
теңге. ... ... ... ... бюджетте Қазақстан Республикасының
Ұлттық қорынан кепілдік берілген трансферттің мөлшері 843 100 000 мың теңге
сомасында көзделсін.
2009 ... ... ... бюджетте облыстық бюджеттерге,
Астана жəне Алматы қалаларының ... ... ... ... дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске
асыруға 9503158 мың теңге ... ... ... ... ... оның ... ... орта жəне жалпы орта білім
беретін мемлекеттік мекемелердегі физика, химия, биология кабинеттерін оқу
жабдығымен жарақтандыруға – 2376184 мың ... ... ... орта жəне
жалпы орта білім беретін ... ... ... ... ... ... – 2543319 мың теңге; ... ... ... ... жаңа ... ... – 4583655 мың теңге
(Кесте 2.3) [34].
Мемлекеттік ... ... ... ... ... 1 ... ... бойынша жылдық жоспардың 105,5%-ына орындалды
және іс жүзіндегі түсімдер 206,6 млрд.теңгені құрады.
2008 жылдың 1 ... ... ... ... ... бойынша
жоспары 104,9% орындалды немесе 7,8 млрд.теңгеге аса орындалғаны байқалады.
Салықтық емес ... 2,1 ... ... ... ... капиталды
сатудан түсетін түсімдер 0,9 млрд.теңгеге орындалды (Кесте 4).
Кесте 4. ... ... 2009 – 2011 ... ... ... млн. ... |2009 ж.|2010 ж.|2011 ... ... |
| | | |542 ... % |17,1 |17,0 |16,5 ... |2 845 |3 184 |3 455 |
| |331 |694 |288 ... ... |1 827 |1 932 |2 092 |
| |322 |331 |825 ... тыс ... |55 353 |58 409 |60 697 ... капиталды сатудан түскен түсімдер |17 958 |26 720 |24 314 ... ... |944 698|1 167 |1 277 |
| | |234 |450 ... кредиттерді өтеу |14 022 |12 350 |20 754 ... ... ... сатудан түскен |1 500 |1 500 |1 500 ... | | | ... |3 432 |3 856 |3 992 |
| |218 |362 |489 ... % |20,5 |20,5 |18,9 ... ... ... ... |140 175|134 347|148 ... |197 688|227 437|252 ... тәртіп, қауiпсiздiк, құқықтық, сот, |281 128|305 189|363 338|
|қылмыстық-атқару қызметі | | | ... беру |229 988|234 364|227 ... ... |194 901|260 032|241 ... ... және әлеуметтік қамтамасыз ету |677 774|813 248|1 019 |
| | | |261 ... ... ... |115 704|96 087 |21 733 ... спорт, туризм және ақпараттық кеңістiк |120 911|92 109 |50 513 |
|Отын-энергетика кешені және жер ... ... |70 033 |99 737 |73 257 ... су, ... балық шаруашылығы, ерекше |177 785|198 669|208 352|
|қорғалатын табиғи аумақтар, ... ... және | | | ... дүниесін қорғау, жер қатынастары | | | ... ... қала ... және ... |14 747 |10 175 |6 798 ... | | | ... және ... |232 551|303 330|262 ... |370 879|353 334|302 ... қызмет көрсету |81 024 |82 949 |101 ... |526 927|645 354|713 ... ... ... |-571 |-657 |-514 |
| |364 |818 |947 ... % |-3,4 |-3,5 |-2,4 ... ... теңге |16 |18 |21 |
| |724,1 |775,3 |087,0 ... ... 1 ... ... ... ... салық түрлері
бойынша байқалды:
- әлеуметтік салық бойынша жоспар 92,9%-ға атқарылды, 17,1 млрд.теңге
жоспарда бюджетке 15,9 млрд.теңге түсті, атқарылмау ... ... ... ... ... мен ... қызметкерлер санының қысқартылуы;
3. өндіріс көлемінің азаюы;
- қосымша құн салығы бойынша – 13,7 млрд.теңгеге ... ... ... ішкі ... ... салынатын қосылған құн салығы бойынша
жоспар 79,4%-ға атқарылды немесе 18,3 ... ... ... 14,5 ... ... 2008 ... 1 ... жағдай бойынша
бюджеттен өтеу 19,2 млрд.теңгені құрады, ол бұрынғы жылға ... ... ... ... ... ... ҚҚС ... 32,0 млрд.теңге
жоспарда іс жүзіндегі түсім 22,0 млрд.теңгені ... ... ... ... орындалмауы кредиттеу мен құрылыс және экономиканың
басқа салаларындағы өсу қарқынының бәсеңдеу проблемаларына байланысты.
Елдегі ... ... ... ... ... параметрлерін нақтылау, кедендік төлемдердің түсімдеріне
Кеден одағы ... ... ... ... ... ... әрекет етуінің әсері және 2010 жылдың қорытындысы бойынша іс
жүзінде түскен түсімдерге сүйене ... есеп ... ... ... ... ... кірістерін қайта қарау үшін негіз болды (5
кесте).
5-кесте. ... ... ... республикалық бюджеттің негізгі
параметрлері, млрд. теңге
|  |2011 |2012 |2013 ... |4 |4 |4 |
| |249,3 |365,2 |770,2 |
| ... % |17,9 |18,8 |18,7 |
| ... оның ... |4 |4 |4 |
| |147,9 |257,4 |660,3 |
| ... ... |2 |2 |3 |
| |752,2 |879,3 |260,5 |
| ... емес ... |81,7 |60,6 |62,5 |
| ... ... түсетін кірістер |10,8 |15,3 |16,2 |
| ... ... ... оның |1 |1 |1 ... |303,1 |302,2 |321,1 |
| ... ... |103,1 |102,1 |121,1 |
| ... ... өтеу |101,0 |107,4 |109,5 |
| ... ... ... сатудан түсетін |0,4 |0,4 |0,4 |
|түсімдер | | | ... |4 |4 |5 |
| |945,1 |947,0 |152,5 |
| ... % |20,8 |21,3 |20,2 ... ... ... % |-3 |-2,5 |-1,5 |
| ... | | | ... көлемі, болжам |23 |23 |25 |
| |780,9 |274,0 |486,4 ... ... үш ... ... ... ... корпоративтік
табыс салығының (бұдан әрі – КТС) ставкасының сақталуын ескере отырып 20
% мөлшерде қалыптасқан.
Нәтижесінде, 2011 жылға ... ... ... кірістерінің
болжамы (трансферттер түсімін есепке алмай) 2010 жылдың факт 666 млрд.
теңгеге арта ... 2 844,7 ... ... ... немесе ІЖӨ-ге 12 %
анықталған, оның ішінде:
- мұнайға бір тоннасы үшін 20-дан 40 ... ... ... ... ... ... ... номиналды өсуі, сондай-ақ КТС мен
қосылған құн салығы бойынша салықтық жүктемені төмендету ... ... ... ... ... басқа факторлар есебінен.
Республикалық бюджет кірістерінің болжамы (трансферттер түсімін есепке
алмай) 2011 жылдың нақтыланған болжамына қарсы 110,5 млрд. ... ... ... 2 955,2 ... ... сомада, 2012 жылдың болжамына ... ... ... ... 2013 жылға 3 339,2 млрд. теңге сомада анықталған.
Бюджеттік алымдар (жергілікті ... ... ... ... ... 103,1 ... ... 102,1 млрд. теңге және
тиісінше 121,1 ... ... ... жоспарланған (Кесте 6).
Кесте 6. Бюджеттік алымдар, млн. теңге
|Атауы |2011 жыл |2012 жыл |2013 жыл ... |103 079 |102 115 |121 056 ... ... |41 708 |39 468 |44 225 ... ... |12 731 |16 076 |24 607 ... ... |48 640 |46 571 |52 224 ... (республикалық бюджеттен жергілікті бюджеттерге
берілетін) 2011-2013 жылдарға тиісінше 789,9 ... ... 808,6 ... теңге
және 865,8 млрд. теңге құрайды (Кесте 7).
Кесте 7. Субвенциялар, млн. теңге
|Атауы |2011 жыл |2012 жыл |2013 жыл ... |789 939 |880 645 |865 844 ... ... |49 552 |53 580 |53 074 ... облысы |21 837 |31 722 |32 806 ... ... |94 077 |103 883 |103 466 ... ... |81 700 |89 595 |89 282 ... ... |75 778 |85 094 |87 076 ... ... |13 984 |17 113 |13 485 ... ... |55 938 |61 399 |58 562 ... ... |64 396 |71 594 |71 143 ... ... |48 552 |52 273 |51 166 ... облысы |25 809 |28 929 |27 722 ... ... |47 000 |50 717 |50 820 ... ... |193 273 |216 436 |220 322 ... қаласы |18 043 |18 310 |6 920 ... ... ... ... ... ... блокқа шығыстар 4 функционалдық топты қосады, атап
айтқанда: ... ... ... ... ... ... ету ... көмек; мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік.
Тұтас алғанда әлеуметтік салаға арналған мемлекеттік бюджет шығыстары
2011 жылы шығыстардың жалпы ... 52% ... ... ... ... теңгені, 2012 жылы жалпы шығыстардан 55 % немесе 3 144 ... 2013 жылы ... ... 54 % немесе 3 261 млрд. ... әл ... ... ... ... қабылданған барлық
әлеуметтік міндеттемелерді орындау әлеуметтік салада негізгі басым болып
табылады.
Тұтас алғанда, ... ... ... ... бюджетте
әлеуметтік төлемдерге 3 381,9 млрд. теңге көзделген (2011 жылы – ... ... 2012 жылы – 1 122,1 ... ... 2013 жылы – 1 244,6 млрд.
теңге). Оның ішінде мынадай бағыттар бойынша:
- мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар төлеуге: 2011 жылы – 130,3 ... 2012 жылы – 146,4 ... ... 2013 жылы – 161,3 ... ... ... ... жәрдемақылар төлеуге: 2011 жылы – 72,5 ... 2012 жылы – 68,4 ... ... 2013 жылы – 73,1 ... теңге (Кесте
8).
Кесте 8. 2011-2013 жылдардағы негізгі әлеуметтік көрсеткіштер
|Көрсеткіштер |2010 ж. |2010 ж.|2011 ж.|2012 ж.|2013 ... ... | | |
| |ан |ен | | | ... көріс минимумы |14 952 |14 952 |15 999 |17 119 |18 317 ... ең ... ... |12 344 |12 344 |16 047 |17 491 |19 066 ... ... |5 981 |5 981 |8 000 |8 560 |9 159 ... ... ... |21 500 |21 500 |28 205 |31 770 |33 709 ... | | | | | ... ең ... мөлшері |14 952 |14 952 |15 999 |17 119 |18 317 |
|Айлық есеп ... (АЕК) |1 413 |1 413 |1 512 |1 618 |1 731 ... ... |14 688 |14 688 |16 128 |17 730 |19 162 ... | | | | | |
| ... ... |15 406 |15 406 |16 850 |18 364 |20 017 |
| ... ... ... |13 709 |13 709 |15 262 |17 189 |18 736 |
|бойынша | | | | | |
| жасы ... |7 476 |7 476 |8 149 |8 883 |9 682 ... ... ... |  |  |  |  |  |
| № 1 ... ... |12 717 |12 717 |13 608 |14 562 |15 579 |
| № 2 ... ... |11 304 |11 304 |12 096 |12 944 |13 848 ... оқу ... |11 719 |11 719 |15 234 |15 234 |15 234 ... | | | | | ... ... оқу ... |9 375 |9 375 |12 187 |12 187 |12 187 ... | | | | | ... ... ... |44 130 |55 163 |71 712 |71 712 |71 712 ... орташа жалақысы |53 012 |66 265 |86 145 |86 145 |86 145 |
|(сараланған ... ... ... | | | | | ... | | | | | |
| | | | | | ... ... ету. Ортақ зейнетақыны ... ... 1 ... ... 30% ... ескере отырып, үш жылдық кезеңге
1 970,1 млрд. теңге көзделген (2011 жылы – 581,5 млрд. теңге, 2012 жылы ... ... ... 2013 жылы – 733,7 ... теңге).
Осының салдарынан зейнетақының орташа мөлшері 2011 жылы ... 2012 жылы – 31 770 ... және 2013 жылы – 33 709 ... ... ... 8. ... жылдардағы зейнетақы төлемдері мөлшерінің орташа
серпіні, теңге
Ана мен бала. Республикалық бюджетте бала ... ... 57,8 ... ... ... оның ... 2011 жылы – 17,8
млрд. теңге, 2012 жылы – 19,2 ... ... 2013 жылы – 20,8 ... теңге.
2011 жылы бірінші баланың тууына байланысты бір ... ... 45 360 ... құрайды (75 600 теңге – 4-ші және одан көп
балаға), 2012 жылы– 48 540 ... (80 900 ... – 4-ші және одан ... 2013 жылы 51 930 ... (86 550 ... – 4-ші және одан көп ... жасқа толғанға дейін бала күтімі бойынша мемлекеттік жәрдемақы
төлеуге жалпы ... 2011 жылы 23,1 ... ... 2012 жылы – 25,0 ... 2013 жылы – 27,0 ... ... ... ... ... ... ай сайынғы жәрдемақы мөлшері бала туу ... және 2011 жылы ... ... 8 316 ... төртінші балаға
12 852 теңгеге дейін құрайды.
Бала күтімі бойынша ай ... ... ... ... 2012-2013
жылдары айлық есеп көрсеткішінің артуына сәйкес жүзеге ... ... 2012 жылы ең көп ... 13 753 ... және 2013 жылы тиісінше 14 714
теңгені құрайды.
2010 жылы енгізілген 18 ... ... ... ... бар ата-
аналарға (қамқоршы, қорғаншы) жәрдемақыларды төлеу үшін 2011-2013 ... ... ... ... 32,3 ... ... оның ішінде
2011 жылы – 10,7 млрд. теңге, 2012 жылы – 10,4 млрд. теңге, 2013 жылы ... ... ... ... ... 2011 жылы ... рет қамқоршыларға (қорғаншыларға) ата-
аналарының қамқорлығынан айырылған баланы (балаларды) ұстауға ай сайын ақша
қаражатын ... ... ол үшін ... ... ... ... жалпы көлемі 14,4 млрд. теңге (2011жылы – 3,8 ... 2012 жылы – 5,0 ... ... 2013 жылы – 5,6 ... ... ... ... 9. 2011-2013 жылдарға арналған Бiлiм және ғылым ... ... ... ... ятий |2011 ... ... ... ... |259,6 |243,0 |227,7 ... және ... ... салу және |58,0 |31,1 |14,3 ... | | | ... ... беруден кейінгі техникалық және кәсіби|1,6 |1,8 |1,9 ... ... ... | | | ... және ... оқу ... ... кәсіптік |44,3 |49,3 |50,0 ... бар ... ... | | | ... бағдарламасы шеңберінде шетелдегі |12,9 |16,9 |15,6 ... оқу ... ... ... | | | ... және қолданбалы ғылыми зерттеулерді |19,8 |14,9 |12,8 ... | | | ... ... орта және ... орта ... |4,9 |4,9 |4,9 ... ... беру ... ... және | | | ... ... ... және ... | | | ... ... | | | ... ... ... ... ... |22,3 |23,0 |22,8 ... ... көрсетуге | | | ... ... ... сәбиді |3,8 |5,0 |5,6 ... ... бағу үшін ... | | | ... ай сайын ақша қаражаттарын | | | ... | | | ... ... ... және |0,6 | | ... ... ... оқу ... ... | | ... және ... жабдықтауға | | | ... ... ... ... |4,9 | | ... | | | ... ... арттыруға | | | ... ... ... оқу ... |0,4 | | ... оқыту ұйымдастыру үшін қосымша | | | ... ... | | | ... де ... ... беру ... |86,2 |96,2 |100,0 |
|материалдық-техникалық ... ... ... | | ... және т.б.) | | | ... беру ... жаңа ... беруді дамытудың 2020 жылға дейінгі
мемлекеттік бағдарламасын қаржыландыру көзделген, оның шеңберінде:
- 3-4 ауысымда оқуды және апат ... бар ... жою ... құрылысын салу;
«Бейіндік мектеп» жобасы шеңберінде мектептердің құрылысын ... ... ... балалардың жұмыс орындарын жабдықтармен
қамтамасыз ету;
20 Назарбаев зияткерлік мектептерінің құрылысын салу;
білім беру ұйымдарының ... ... ... ... ... ... ... (e-learning) көзделеді.
Білім беруді дамыту мемлекеттік бағдарламасын іске асыруға жалпы 190,9
млрд. теңге (2011 жылы – 75,8 ... ... 2012 жылы – 62,3 ... теңге,
2013 жылы – 52,8 млрд. теңге) көзделеді.
Жалпы республикалық бюджетте Денсаулық ... ... ... кезеңге 1 262,3 млрд. теңге, (оның ішінде 2011 жылы – 401,3 млрд.
теңге, 2012 жылы – 420,7 ... ... 2013 жылы – ... ... ... ... ... 10).
Кесте 10. ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің 2011-2013 жылдарға
арналған шығыстары, млрд. теңге
|Іс-шаралардың атауы |2011 жыл ... |2013 жыл |
| | | | ... ... |401,3 |420,7 |440,3 ... ... ... ... кепілдік |245,8 |283,2 |304,3 ... ... ... ету ... | | | ... ... мен дәрiлiк заттарды және | | | ... ... алу; ... | | | ... ... ... ... | | | ... ... ... ... |18,2 |14,9 |4,6 ... ... сектораралық және | | | ... ... ... іске ... | | ... ... ... объектілерін салу және |51,3 |45,4 |59,7 ... | | | ... ... және ... оқу ... ... |18,2 |23,6 |26,8 ... ... бар ... ... | | | ... ... ... саласындағы мемлекеттік|11,9 |12,4 |13,1 ... ... | | | ... ... деңгейде халықтың |9,7 |10,8 |11,0 ... ... | | | ... ету | | | ... ... сақтау жүйесін республикалық |8,6 |12,3 |4,9 ... ... ... ... | | | ... | | | ... ... ... ... ... |2,4 |1,4 ... | | | ... Өзге де ... ... беру және |34,1 |15,7 |14,5 ... ... ... ... ... | | | ... материалдық-техникалық | | | ... және т.б.) | | | ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға
833,4 млрд.теңге (2011 жылы – 245,9 млрд. теңге, 2012 жылы – 283,2 млрд.
теңге, 2013 жылы – 304,3 ... ... ... ... ... ... жүйесін одан әрі реформалау ... ... ... ... ... ... ... 2011-2015 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын әзірледі.
Жалпы «Саламатты Қазақстан» ... ... ... сақтауды
дамыту мемлекеттік бағдарламасын іске асыруға ... ... (2011 жылы – 71,6 ... теңге, 2012 жылы – 74,9 ... 2013 жылы – 69,4 ... ... ... ... апат ... орталығын аэромобильдік
госпитальмен және көпбейінді мобильді госпитальмен жарақтандыру, ... ... ... ... кезең-кезеңімен егуді енгізу, санитарлық
авиация қызметінің іс әрекеттерін үйлестіру мен ... және 16 ... ... құру, В және С гепатитіне
балалар мен үлкендердің нысаналы топтарына шолу жүргізу және олар ... ... алу, ... жұмыстарды ынталандыра отырып
(аурудың ... алу, ауру ... ... АМСК жан басына шаққандағы екі
құрауышты ... ... және ... 1 ... ... ... арналған орташа шығыстарды теңестіруді жүзеге асыруды көздейді.
Денсаулық ... ... ... ... ... ... 156,4 млрд. теңге көзделген (2011 жылы – 51,3 ... 2012 жылы - 45,4 ... ... 2013 жылы – 59,7 млрд. теңге).
Осы салада әзірленіп жатқан Тілдердің ... және ... ... ... жалпы сомасы 18,3 млрд. теңгеге (2011
жылы – 5,6 млрд. теңге, 2012 жылы – 6,2 ... ... 2013 жылы – 6,5 ... ... ... ... шеңберінде бірнеше іс-шаралар
қатары іске ... ... оның ... ... мелиорациялық іс-шараларды субсидиялауға
1,8 млрд. теңге бөлінеді. Бұл ... жоба ауыл ... ... ... жерлердің мелиорациялық жай-күйін жақсартуға және
ауыл шаруашылық дақылдарының шығындылығын көтеруге мүмкіндік береді.
Асыл ... мал ... ... ... ... ... іске асыру, селекциялық асыл тұқымдық жұмыстарды және оны ... ... үшін ... ... үш ... ... асыл ... мал
шаруашылығын дамытуға 16,2 млрд. теңге бөлінеді (оның ішінде 2011 жылы ... ... ... 2012 жылы – 4,4 ... ... 2013 жылы – 4,5 ... теңге).
Іздестіру-барлау жұмыстарын қоса алғанда, сапалы ауыз сумен ... су ... ... ... жүргізу, сумен жабдықтау жүйесін
салу және реконструкциялау үшін 192,3 млрд. теңге (2011 жылы – 79,3 ... 2012 жылы – 62,6 ... ... 2013 жылы – 50,4 ... ... ... ... индустриялық-инновациялық дамыту
жөнiндегi 2010-2014 ... ... ... ... (ҮИИДМБ)
іске асыру шеңберінде экономиканы әртараптандыруды және бәсекеге
қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... сондай-
ақ басым секторларды дамытуды қолдауға мынадай бағыттар бойынша қаражат
көзделген:
- экспорттық әлеуеті бар салаларды қолдауға ... ... ... ... салаға) – 589,8 млрд. теңге (2011 жылы – ... ... 2012 жылы – 189 ... ... 2013 жылы – 180 ... теңге);
- облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы ... ... ... дамытуға берілетін нысаналы даму трансферттері
түрінде тұтасымен үш жылға 107,2 млрд. ... ... ішкі ... ... салаларды дамытуға (машина жасау,
фармацевтикалық ... ... ... ... материалдарын
өндіруге) - үш жылға 273,3 млрд. теңге (2011 жылы – 164,9 ... ... жылы – 54,6 ... теңге, 2013 жылы – 53,8 млрд. теңге);
- «болашақ ... ... ... - ... ... ... ... ғарыш қызметі, баламалы
энергетика, атом энергетикасы) - 118,3 ... ... (2011 жылы – ... ... 2012 жылы – 40,7 ... теңге, 2013 жылы – 28,2 млрд. ... ... ... ... дамытуды қолдаудың негізгі
шараларына, оның ішінде:
- энергетикалық инфрақұрылымды қамтамасыз етуге – 276,2 ... ... жылы – 101,2 ... ... 2012 жылы – 93,6 ... ... 2013 жылы –
81,4 млрд. теңге):
- минералдық шикізат кешенін дамытуға: 2011 жылы – 10,3 млрд. теңге,
2012 жылы – 9,9 ... ... және 2013 жылы – 10,4 ... ... ... қаржылық қолдау құралдарына («2020 бизнесінің жол картасы»
Бағдарламасы): 2011 жылы – 25,7 млрд. теңге, 2012 жылы – 60,3 ... ... 2013 жылы – 60,3 ... теңге;
- инвестициялар тартуға және арнайы экономикалық аймақтардың дамытуға:
2011-2013 жылдарына тиісінше 23,3 ... ... 21,7 ... ... және ... ... мөлшерінде.
- көліктік инфрақұрылыммен қамтамасыз етуге 1 058,8 млрд. теңге
бөлінді (2011 жылы – 395,3 ... ... 2012 жылы – 356,2 ... ... жылы – 307,3 млрд. теңге):
Айлық есептік ... ... 2011 жылы – 1 512 ... 2012 жылы – 1
618 теңге және 2013 жылы – 1 731 теңге құрайды.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНДАҒЫ ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетті тұрғысынан
экономикалық даму ... 2012 – 2016 ... ... ... 2020 ... қарай
Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспарында
айқындалған экономикалық дамудың ... ... қол ... ... ... ... іске ... Қазақстан экономикасының
тұрақты өсуіне және ... ... ... елу ... қатарына кіруге
мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының кіріс деңгейі жоғары елдер қатарына ... ету ... ... ... ... ... көтеру
және жан басына шаққандағы ЖІӨ-ні 2015 жылға дейін 15 мың АҚШ долларына
дейін ... ... Бұл үшін ... ... ... өсу қарқынын 7%-дан кем
емес деңгейде қамтамасыз ету қажет. Бұл ретте экономиканың қосымша ... емес ... ... ... ... ... ... тиіс.
Сондықтан ЖІӨ құрылымындағы өңдеу ... ... ... ... ... кем емес деңгейде қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... 2015 жылға қарай – кем дегенде 1,5 есе, агроөнеркәсіп саласында
– кем дегенде 2,0 есе ұлғайту қажет.
Ұзақ ... ... ... ... ... – 2016 жылдары жылдық инфляция деңгейін 6,0-8,0% дәлізінде ұстап
қалуға ықпал ететін болады.
Елдің негізгі бес ... ... ... ... ... дейінгі стратегиялық даму жоспарын тиімді жүзеге асыруды
қамтамасыз ету үшін Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мен нысаналы индикаторларға қол
жеткізу көзделіп отыр.
2012 – 2016 жылдарға арналған экономикалық даму болжамы 2011 – ... ... 7% ... ... ету ... ... негізгі бағыттарында мақұлданған ... ... ... ... табыстары деңгейi жоғары елдердiң тобына
кiруі мақсатында және ... ... ... ... үшін 2016 жылы ЖІӨ ... жан басына шаққанда 18 мың АҚШ долл.
дейiн жеткізілетін болады (9 сурет).
Экономикалық өсудiң нысаналы ... ... ... ... секторлардың инвестициялық белсенділігімен және ... ... ... – 2016 ... ... өсу ... орта ... жылына
6,7 %-ды құрайды. Ол белсенді технологиялық ... ... ... ... капиталды жинақтаудың өсуін қамтамасыз етеді.
9-сурет 2016 жылға дейін жан басына шаққандағы ЖІӨ болжамы
2012 – 2016 ... ... өсуі ... есеппен жылына 8,1 %
құрайды. Бұл ретте үй ... ... ... ... неғұрлым жоғары қарқында өсетін болады.
Үкімет жалпы алғанда ЖІӨ компонентері өсуінің мынадай ... ... ... 2012 – 2016 ... ... өсу ... ... қарағанда, %-бен
|Көрсеткіштер |2012 ... ... ... жыл|2016 жыл|
|Тұтыну |109,6 |107,5 |108,3 |107,5 |107,8 ... ... жеке |110,2 |109,0 |108,6 |108,2 |108,5 ... |108,0 |101,5 |107,5 |105,0 |105,0 ... |106,1 |104,7 |109,2 |108,2 |105,1 ... мен ... |100,5 |102,9 |105,2 |106,6 |104,9 ... | | | | | ... мен ... |101,1 |101,5 |109,4 |107,4 |103,7 ... | | | | | ... жылы ... ... өсуi ... ... ... ... 6,9 %-ды, 2013 жылы – 6,2 %-ды, 2014 жылы – 7,1 %-ды, 2015 ... 2016 жылы - 6, 2%-ды ... – 2016 ... ауыл ... жалпы өнімі көлемінің орташа
жылдық өсуі 4,8% құрайды, тамақ өнімдерін өндіру ... ... ... ... ... ... Республикасында 2010 – 2014 жылдарға арналған агроөнеркәсiп
кешенiн дамыту ... ... iске ... iшкi ... жабу және ... ... ... үшiн сапалы бәсекеге
қабілетті ауыл шаруашылығы өнiмімен және азық-түлiк өндiрiсiмен ... ... ... – 2014 ... ... өнімі көлемінің жылдық орташа мөлшердегi
өсуi 7,3 % құрайды. Өнеркәсiп өндiрiсiнiң өсу қарқынының ұлғаюына тау-кен
өндiру (5,7%) және ... ... (10,2%) ... ... ... ... және газ министрлігінің болжамдары бойынша мұнай өндіру көлемін
кейіннен 2016 жылы 102,0 млн. ... ... ... ... жылы 83,0 млн. ... құрады.
2015 жылдың соңына қарай мұнай және газ секторының дамуы шеңберінде 18
ірі жоба жоспарланады, оның 9 ... ... 9 – ... ... іске ... ... ... бойынша жоспарланған
инвестициялардың жалпы көлемі 1 379,6 млрд. теңгені құрайды.
2012 – 2016 жылдары ... ... ... жылдық өсу
қарқындары 11,8 %-ды құрайды. Металургияның дамуы (машина жасау, химия
өнеркәсібі және т.б.) ... ... ... мен ... аралас салаларын ынталандыруға мүмкіндік береді.
Индустрияландыру картасына жалпы инвестиция көлемі 1 640 607 ... 54 845 ... ... ... 43 жоба енгізілді.
2012 – 2016 жылдары химия өнеркәсібіндегі өндірістің жылына орташа
10,4%-ға өсуі жаңа ... ... ... ... құру, қолданыстағы
кәсіпорындарды техникалық қайта жарақтандыру және жаңғырту ... ... ... ... ... ... Индустрияландыру картасы
шеңберінде 2010 – 2014 жылдары химия өнеркәсібінің 11 ... ... ... ... ... 2012 – 2016 ... орташа 12,2%-
ды құрайды. 2016 жылдың соңына дейін 22 ... ... 17 ... ... ... 5 жоба ... ... бойынша жоспарланған.
Ауыл шаруашылығында машина жасаудың 2 есе, ... және газ ... ... 2,5 есе, ... ... ... жасаудың 2,7 есе, электр
техникасы саласында машина жасаудың 1,7 есе ... ... 2016 ... ... ... ... құн 2011 ... салыстырғанда 2 есе артады.
2012 – 2016 жылдары электр ... ... ... ... орташа 4%-ды құрайды.
Қатты отындағы жаңадан іске ... ... ... ... үшін 2015 ... ... көмір өндіру көлемін
131 млн. тоннаға, 2020 жылы 152 млн. тоннаға арттыру ... – 2020 ... ... өндіру саласын дамытуға 3,4 млрд. АҚШ
долларын ... ... ... – 2016 ... ... ... көлемінің орташа жылдық өсімі
1,5 % деңгейде күтіледі (10-сурет).
10-сурет. 2012 – 2016 жылдары құрылыс жұмыстары көлемі
Қазақстан ... 2011 – 2014 ... ... үй ... ... ... іске ... барлық қаржыландыру көздері
есебінен көлемі 24,3 млн. ш.м. тұрғын үйді ... ... ... ... береді.
Нақты сектор салаларының оң серпінін ескере отырып 2012 – 2016 жылдары
сауда ... ... ... жылдық өсуі 8,9 % деңгейде болжанып отыр
(Сурет 11).
11-сурет. 2012 – 2016 ... ... ... ... – 2016 ... ... ... көлемінің жылдық орташа өсімі 7,5%-
ды құрайды (Сурет 12).
12-сурет. 2012 – 2016 ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін 2017 жылға қарай жүк
айналымының көлемі ... ... ... 428,8 млрд. тонна-км
(тасымалданған жүк көлемі 3 ... ... ... ... айналымы 224,3
млрд. жолаушы-км (тасымалданған жолаушылар көлемі 18,6 млрд. адам) ... ... ... ... тауарларға әлемдік сұраныстың
артуы және сыртқы сауда ... ... ... ... шаралармен бірге
экономика өсімі қарқындарының ұлғаюы экспорт пен импорт көлемінің ұлғаюына
ықпал ететін болады.
Сыртқы сауда айналымы 2012 – 2014 ... ... ... ... ... жылы 116,7 млрд. АҚШ долл., 2016 жылы 166 млрд. АҚШ долл. өседі.
Экспорт 2012 жылы 75,7 ... АҚШ ... 2016 жылы 105,8 ... АҚШ
долл. өседі.
Экономиканың өсуімен қатарлас сұраныстың өсуі 2011 жылы импорттың 40,9
млрд. АҚШ долл., 2016 жылы 60,2 млрд. АҚШ долл. дейін ... ... ... ... ... ... шоттың оң сальдосы факторларының
бірі болады, ол 2016 жылы болжам бойынша 4,1 млрд. АҚШ ... ... ... 13. 2012 – 2016 ... ... ... балансының болжамы
Төлем балансының параметрлері ақша-кредит саясаты параметрлерімен және
орта мерзімді ... ... ... ... дамуының
параметрлерімен үйлеседі.
2012 – 2016 жылдары инфляцияның жылдық мәні (желтоқсан, алдыңғы жылдың
желтоқсанына қарағанда) 6,0-8,0% ... ... ... ... ... ету ... міндет әлеуметтік
жаңғыртумен қатар шешіледі.
Әлеуметтік секторды жаңғырту мақсатында ... беру және ... ... ... ... ... ... және кедейшілік
деңгейін төмендету бойынша шаралар қабылданады.
Жұмыссыздық деңгейінің 2012 жылы 6,2%-дан 2016 жылы ... ... ... ... дейін төмендеуі болжанады.
3.2 Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... бағыттары
«Мемлекет басшысының 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Экономикалық жаңғырту –
Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын ... ... ... іске асыру жөніндегі шаралар туралы» ... ... ... ... іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар
жоспарын бекіту көзделеді.
Жалпыұлттық іс-шаралар ... жаңа ... ... жүйесінің
принциптеріне сәйкес жасалған және Жолдаудың ... ... ... ... құрылған.
Қазақстан Республикасының Президенті өзінің Жолдауында алдағы кезеңге
арналған мемлекеттің дамуының негізгі бағыттарын атап өтті.
Жалпыұлттық жоспар ... ... 2020 ... дейінгі
стратегиялық даму жоспарын жоспарлы іске асыруға ... ... ... ... ... сипаттағы шаралар көзделіп отыр: -
оқытудың ... ... құру және ... ... ... ... берілетін тұрғын үй алаңын 1 ... ... ... ... -
сыбайлас жемқорлыққа қарсы кешенді бағдарлама дайындау; - ... ... ... ... ұсыныстар әзірлеу; - зейнетақы
жүйесін жетілдіру жөнінде ... ... ... өңірлер дамуын қамтамасыз ету үшін жұмыс орындары,
әлеуметтік инфрақұрылым ... ... ... ... баса ... ... Сот және ... қорғау жүйесін жаңғыртуды қамтамасыз
ету үшін сот корпусын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... сапасын арттыру мақсатында электронды
үкіметті дамытып, әкімшілік кедергілерді қысқартып, халықтың компьютерлік
сауатын арттыру ... ... ... ... енгізу жолымен адами капиталдың
сапалы өсуіне, жастар үшін ... ... ... кеңейтуге,
қолжетімді және сапалы медициналық қызмет көрсетуге, саламатты өмір салтын
алға жылжытуға ерекше көңіл бөлінетін болады.
Индустриялық-инновациялық даму ... ... ... ... жол ... Атырау мұнай өндіру зауытында мұнайды
тереңнен өңдеу кешені, Қарашығанақ кен орнындағы газ өңдеуші зауыт, елдің
орталық өңірлерін ... ... ... құбыр желісі жүйесі және
өзге де индустрияландыру және инфрақұрылымдарды дамытудың бірқатар жаңа
жобалары ... Ауыл ... ... үшін ... ... ... қолдаудың тетіктері енгізілетін болады, бірыңғай астық
холдингі құрылып, аграрлық өндірісте жеке инвестицияның тәуекелін ... ... ... ... мен ... займдары құрылатын
болады. Жалпыұлттық жоспарды іске асыруды қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттік бюджетте көзделген
қаражат шеңберінде, сондай-ақ ... ... ... ... да ... ... асырады.
Қазақстан халқына жолдауында Қазақстан жолының жаңа кезеңі ... ... ... ... арттырудың жаңа міндеттері
келтірді. Үкімет пен Парламентке жоғарыда ... ... ... ... ... бөлу үшін бюджетті қайта қарау жөнінде ұсыныс ... ... ... ... үшін ... қордан несие алуға тура келеді. Президент
оны дұрыс деп есептеймін. Ол ақшаларды өз экономикамызға ... деді ... ... бәрі ... ... ... еліміздің бейнесін
бүтіндей өзгертетіне сөз салды [36].
Қазақстан Республикасының Мемлекет басшысының табыс деңгейі ... ... кіру ... ... ... орта мерзімді
кезеңдегі негізгі ... ... ... ... - ... өсуді жыл сайын 7%-тен кем емес деңгейде қамтамасыз ету.
Тұрақты және теңгерімді өсуді ұстап тұру шикізаттық емес ... ... ... ... бағдарлау арқылы дамытумен қамтамасыз етілетін
болады. Орта мерзімді перспективада мемлекеттің ... ... ... ... экономикалық өсу, гүлдену және қазақстандықтардың
әлеуметтік салауаттылығына қол ... үшін ... ... және ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы
әртараптандыруды жеделдету болып табылады.
Әртараптандыру шеңберінде дамудың экстенсивтік, ... ... ... өту ... ... ... ... шеңберінде жүргізілетін энергетика, көлік ... ... ... ... үдемелі әртараптандыру және
шетел инвестицияларын елімізге тартуға ықпал етеді[37].
Елдегi бағаның тұрақтылығы үшiн ... ... iшкi ... ... ... ... ... бәсекелестiктің төмен және
жеткiлiксiз деңгейi болып ... ... ... ... ... iшкi нарығын дамыту жөнінде, олардың өндiрiсiн және сақталуын
қоса алғанда, шаралар қабылдайтын болады.
Азық-түлiк нарығында бағалардың күрт ... жол ... ... ... ... бағалардың болжамды дәлізін және әлеуметтiк маңызы
бар азық-түлiк тауарларына ... ... ... және ... ішкі ... бөлшек бағалардың мөлшерін белгілеу жолымен оларды болжамдауды
айқындау болып табылады. Азық-түлiк нарығында баға ... ... ... ... ... ... ... нарығын реттеу бойынша
шаралар шеңберiнде жүзеге асырылатын болады. Ол ... ... ... ... ... қалыптастырылуын және майлы
дақылдардың, көкөнiстердің, егiс алаңдарының ұлғаюы, жылыжайлар мен көкөнiс
қоймаларын салуды және жұмыс істеп тұрғандарын ... ... ... ... ... жеміс-көкөніс импортын ұлғайту жолымен жеміс-
көкөніс өнімдерімен толтыруға, отандық ауыл ... ... үшін апта ... азық-түлік жәрмеңкелерін ұйымдастыру
тәжірибесін ... ... ... және ... азық-
түлік нарықтары мен сауда инфрақұрылымын одан әрі дамытуға бағытталған іс-
шараларды іске асыру жалғасатын болады.
Салық-бюджет саясаты
Салық-бюджет ... орта ... ... ... ... шараларын тиімді іске асыруға және экономиканың теңгерімді өсуін
қамтамасыз етуге ... ... одан әрі өсуі үшін ... ... және ... ... арқылы қамтамасыз етілетін болады.
Салық саясаты шеңберінде 2012 – 2014 жылдары салықтардың ... бөлу ... ... әділ ... ... әлеуметтік маңызды,
ынталандырушы және фискалдық функциялары нығайтылатын болады.
Осыған байланысты, ... ... ... орта ... ... ... ... пен елдер арасындағы капиталдың еркін
ағымының күшеюі жағдайларында экономиканың ... ... ең ... ... ... секторлары
кәсіпорындарының инновациялық қызметін дамытуға ынталандыруға;
- қолайлы инвестициялық ... ... және ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс бөлігін ұлғайтуға;
- мемлекеттік функциялар мен міндеттемелердің ... ... ... ... етуге бағытталатын болады.
ЕЭК шеңберінде Қазақстанда неғұрлым қолайлы салық режимін қалыптастыру
маңызды болып табылады, бұл капитал қозғалысына ... ... ... одан әрі өсуі үшін ... ... ... ... береді.
Бұдан басқа, негізгі қорларды, энергиямен жабдықтауды, ҒЗТКЖ-ны
жаңартуды ынталандыру ... ... ... және ... ... ... үшін ... салымды ұлғайтуға серпін береді.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы азаматтарының және тұруға ықтиярхаты
бар тұлғалардың ... мен ... ... декларациялауға көшу
көзделген, Қазақстан Республикасы азаматтарының және ... ... ... табыстары мен мүліктерін жаппай декларациялауға көшу
жөніндегі іс-шаралар ... ... ... көшу 7 жыл бойы ... ... болады.
1-кезең (2010 – 2011 жылдар): жаппай ... ... ... айқындау жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру;
2-кезең (2012 – 2013 жылдар): мемлекеттік органдарды заңды тұлғалардың
декларацияларын қабылдауға, өңдеуге және ... ... ... НҚА ... ... ... өткізу;
3-кезең (2014 – 2015 жылдар): мемлекеттік мекемелер, мемлекеттік
кәсіпорындар мен мемлекеттің ... бар ... ... ... ... асыру;
4-кезең (2016 жыл): қалған басқа жеке ... ... ... (2017 жыл): ... ... ... көшу, яғни барлық
жеке тұлғалар декларация тапсыруға міндетті болады.
Сондай-ақ ... ... ... реформалау көзделген.
Экономиканың одан әрі өсуін қамтамасыз ету мақсатында бюджет ... ... ... ... ... әл-ауқатын арттыруға;
- экономиканы жаңғыртуға және әртараптандыруға;
- мемлекет тарапынан ішкі ... ... ... ... ... ретте экономиканың өсуін ынталандыру ... ... ... ... асырылатын болады.
Әлем экономикасындағы даму мен ... ... ... ... сондай-ақ экономиканың «қызып кетуін» болдырмау ... ... 2012 – 2014 ... ... ... сүйенетін болады.
Бұл экономикадағы белсенділік ұлғайған кезеңде мемлекеттік шығыстардың ЖІӨ-
нің номиналдық өсуінен аспайтын ... ... ... ал ... ... ішкі ... ... үшін шығыстар ұлғайтылатын болады.
Бюджетаралық қатынастар
Бюджетаралық қатынастар ... ... ... орта ... ... басқару деңгейлерінің барлығына жүктелген функцияларды
жүзеге асыру және оларға ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін жеткілікті ... ... ету ... ... [39].
Бюджетаралық қатынастарды одан әрі дамыту мақсатында ... ... 2010 ... 2 ақпандағы № 54 қаулысымен бекітілген
Жалпы сипаттағы трансферттерді есептеудің жаңа әдістемесі әзірленді, ... ... ... ... жалпы сипаттағы трансферттер көлемі
бойынша Заң әзірленді.
2011 жылғы 17 сәуірдегі ... ... ... ... ... сәйкес елдің тұрғындарына бекітілген сапалық ... ... ... ... ... ... ... ететін және аумақтарда экономикалық өсуді ынталандыруды
ұштастыратын бюджетаралық ... жаңа ... ... ... ... ... жоспарлау жүйесін іске асыру шеңберінде Елді аумақтық-
кеңістіктік ... 2020 ... ... ... ... ... салаларын дамыту
«Дәстүрлi индустриялардағы» өндiрiстi әртараптандыру
Мұнай-газ секторын ... ... ... мен ... ... мұнайды тасымалдаудың экспорттық бағыттарын әртараптандыруға,
жаңа мұнай құбырларын салуға, ішкi ... ... ... мен газға
қажеттiлiгiн қамтамасыз етуге бағытталған.
Алға қойған мақсаттарға қол жеткізу ... ... ... ... ... ... 2010 – 2014 жылдарға арналған бағдарлама
аясында жүзеге асырылады. Осы бағдарлама шеңберінде ... ... ... ... ... магистарльдық газ құбырын салу,
Ақтау пластикалық массалар зауытында жол битумы өндiрiсiн салу (Қаражамбас
ауыр мұнайын қайта өндіру), ... үш МӨЗ ... құру және ... ... ... ... металлургия саласындағы басты саясат ішкі нарықта шикізатты
барынша өңдеуге, базалық металдарға шығу және ... ... өнім ... ... ... ... фармацевтика сияқты өндірістің басқа да
салаларын ... ... ... ... ... салаларды дамыту
Елімізде машина жасауды дамыту саясаты ішкі ... ... ... және қосылған құны ... ... ... ұлғайту есебінен экспортты кеңейтуге бағытталған.
Алға қойылған мақсат Қазақстан Республикасында құрылыс индустриясын
және құрылыс ... ... ... жөніндегі 2010 – 2014
жылдарға арналған бағдарлама аясында жүзеге ... ... бар ... ... кешен саласындағы саясат азық-түлік қауіпсіздігі мен
өнім экспортын арттыруды қамтамасыз ететін елдің ... ... ... ... бағытталған.
Қойылған мақсат ішкі нарық қажеттілігін қанағаттандыру және экспорттық
салада өз орнын алу үшін бәсекеге қабілетті сапалы ауыл ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың 2010 – 2014 ... ... ... іске ... ... іске асыру 80%-дан ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Жеңіл өнеркәсіпті дамыту саясаты ұзақ мерзімді кезеңде оның әлеуметтік
тиімділігін күшейту арқылы әртараптандыруға және жеңіл ... ... ... ... бағытталатын болады.
Қойылған мақсаттарды іске асыру жеңіл өнеркәсіпті дамыту ... – 2014 ... ... ... ... ... асырылады.
«Семей былғары-үлбір комбинаты» ЖШС тері өндірісін қайта құру ... ... АЭА ... ... заманғы тоқыма ... ... ...... ЖШС базасында гигроскопиялық
мақта және целлюлоза шығару сияқты ірі жобаларды іске ... ... ... ... ... және ... ... дамыту жөніндегі
саясаты Қазақстан Республикасының ақпараттық қоғамына және ... ... үшін ... мен ... ... ... технологиялардың бәсекеге қабілетті экспортқа бағдарланған
ұлттық секторын қалыптастыруға бағытталатын болады.
Қойылған мақсаттарға қол жеткізу Қазақстан Республикасында ақпараттық
және коммуникациялық ... ... ... 2010 – 2014 ... ... іске ... есебінен жүзеге асырылады. Бағдарламаның
шеңберінде мынадай ірі жобалар көзделген: олар қала және ауыл ... ... ... ... ... және ... ... кеңістігі дамуының жаңа сапалы мүмкіндіктерін
беретін, цифрлық телерадиохабарды дамыту; ұлттық ... ... ... ... мен ... ... ... әрі – КО) мүше-
мемлекеттердің ұлттық ақпарттық жүйелерінің тұрақты ақпараттық ... ... ... ... Кеден одағының шеңберінде ақпарат алмасу
үшін ақпарттық коммуникациялық ... ... ... беру ... ... ... ету үшін
мемлекеттік органдар мемлекеттік ақпараттық жүйелер (деректер базасы)
арқылы, оның ішінде «электрондық үкімет» ... өз ... ала ... ... беру алынып тасталады.
Бірінші кезеңнің нәтижелері бойынша «Кейбір заңнамалық актілерге
әкімшілік кедергілерді ... ... ... ... ... енгізу туралы» Қазақстан ... ... ... ... ... заңда оларды қауіптілік дәрежесі бойынша
санаттарға бөлу арқылы рұқсаттардың толық тізбесі айқындалатын ... ... ... ... асыру лицензия алудан кейін ғана мүмкін
болатын қауіптілігі жоғары дәрежедегі қызмет ... ... ... ... ... есірткі, қару-жарақ айналымы саласындағы қызмет.
Екінші санатқа лицензиялауға ... ... ... ... ... ... сертификаттау және басқалар арқылы
реттелетін қауіптілігі орташа дәрежедегі қызмет түрлері кіреді. Бұл ... ...... ... ... қолданылатын болады.
Қызметтің басталуы туралы хабарламадан кейін жүзеге асыруға болатын
қауіптілігі шамалы деңгейдегі қызмет ... ... ... ... беру ... мен ... атап ... талаптар, құжаттар
тізбесі, беру мерзімдері, бас ... ... ... ... тиісінше сараланатын болады.
Үшінші кезең шеңберінде барлық рұқсат беруді электронды форматқа толық
көшіру, ал көпшілік рұқсатты ХҚО арқылы беру жүзеге асырылады.
Бұл жұмыстың ... ... ... және ... ... ... 2011 ... 6 қаңтардағы Заңына өзгерістер әзірлеу
кезінде ескерілетін болады.
Сыртқы сауда саясаты
Сыртқы сауда саясаты ... ... ... ... ... ... мүдделерін жылжыту мен қорғаудың тиімді және
жедел жүйесін құруға бағытталады.
Кедендік-тарифтік және тарифтік емес мемлекеттік ... ... ... өтемақы және қорғау шараларын ... ... ... шеңберінде тұтынушылар мен өндірушілердің
мүдделерін қорғау бойынша міндеттерді шешуге бағытталатын болады.
Қазақстан үшін тиімді шарттарда ДСҰ-ға кіруді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... етуіне жағдай жасау
мақсатында ДСҰ-ға кірудің шарттарын үндестіру қамтамасыз етілетін болады.
Ішкі сауданы дамыту
Ішкі сауданың ... ... ... ... мен ... ... ... арттыруға бағытталған
икемді сауда саясатын құру болып табылады.
Әлеуметтік саланы жаңғырту
Қазақстандағы әлеуметтік ... ... ... ... ... мен сапасын, әлеуметтік процесстің әртүрлі қатысушылары –арасындағы
функцияларды оңтайлы бөле ... оның ... ... ... ... арттыруды қамтамасыз ету.
Әлеуметтік жаңғырту, ең алдымен орта ... ... ... білім беру мен біліктіліктің айтарлықтай жоғары деңгейі
тікелей және көлбеу еңбек ұтқырлығы рөлін арттыру, кәсіби және ... ... ... үшіг тең ... құру ... ... ауыстырылады.
Білім беру
Инновациялық экономиканы қалыптастырудың қажетті ... ... ... өсуі мен ... дамуының маңызды алғышарты, елдің
әл-ауқаты мен қауіпсіздігінің шарты болатын білім беру жүйесін жаңғырту
болып ... беру ... орта ... ... ... ... Республикасында білім беруді дамытудың 2011 – 2020 ... ... ... және 2010 – 2014 ... ... ... ... міндеттерін іске ... ... ... ... беру саласындағы мемлекеттің саясаты мектепке
дейінгі ... ... ... және мектепке дейінгі тәрбиенің сапасын
арттыруға бағытталатын болады.
Мектепке дейінгі білім беруден жоғары білім беруге ... ... ... беру ... арттыруға ерекше мән берілетін болады.
Бұл міндет ең ... ... ... ... жетілдіру
және педагогикалық кадрлардың біліктілігін арттыру мен қайта ... ... ... ... шешілетін болады.
«Болашақ» бағдарламасы шеңберінде дайындалған, ... ... мен ... ... ... ... педагогикалық
кадрларды даярлау саясаты күшейтілетін болады.
Жұмыспен қамту
Жұмыспен қамтудың ... ... жету - ... ... ... ... ... орнының қосымша санын құрайтын экономикалық жүйе қоғамдық өнім
санын арттыру, ... ... ... ... ... көп
дәрежеде арттыру міндетін қояды.
Әлеуметтік қамтамасыз ету
Әлеуметтік қамтамасыз ету ... орта ... ... ... ... ... атаулылық пен тиімділікке негізделген
әлеуметтік қорғау жүйесін құруға бағдарланатын болады.
Әлеуметтік ... ... көп ... ... заманауи
стандарттарға және Қазақстандағы өмір деңгейіне ... ... ... ... ... арттыру, соның негізінде зейнетақылық
төлемдерді арттыру, халықты ... ... ... ... егде
жастағы тұлғалардың, мүгедектердің, асыраушысынан айырылған ... ... да ... қамсыздандыруға мұқтаж азаматтардың лайықты өмір
деңгейін қамтамасыз етеді.
2015 жылға қарай негізгі зейнетақылық төлем мөлшері күнкөріс минимумы
мөлшерінің 60%-ына ... ... ал ... ... ... 2010 жылдың деңгейіне қатысты кемінде 1,2 есе ұлғаяды.
Атаулы әлеуметтік көмек пен ... осал ... ... ... ... ... әлеуметтік тәуекелдерді азайтуға және кедейлікті белсенді жеңу
мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталатын болады. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... жұмыспен
қамтылуының жалпы деңгейін ... және ... ... ... ... іске асырылатын болады.
Осылайша, әлеуметтік қамтамасыз ету саласындағы ... ... ... ... болады:
- халықты зейнетақылық және әлеуметтік қамтамасыз ету деңгейін одан
әрі арттыру;
- атаулы әлеуметтік көмек жүйесін ... ... ... ... төмен азаматтар үлесін қысқарту;
- мемлекеттік әлеуметтік стандарттар жүйесін одан әрі жетілдіру.
Халықтың тіршілік жағдайларын ... ... ... ... қамтамасыз ету және коммуналдық
инфрақұрылым жай-күйін жақсарту мақсатында Қазақстан Республикасының тұрғын
үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту бағдарламасы қабылданды.
Бағдарламаны іске асыру ... ... ... пайдалана
отырып, тұрғын үй қатынастарының оңтайлы модульдерін құру және ... ... ... шығындарын төмендету, инвестициялық
әлеуетті дамыту және жекеменшік капиталды ... ... ... асырылатын
болады.
Жоғарыда көрсетілген іс-шараларды қаржылық қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... объектілерін
терможаңғыртудың схемасы әзірленді.
Сонымен қатар тұрғын үй мен ... ... ... ... ... құру үшін ... және тұрғындар мен қаржы құралдарын жекеменшік
инвесторларының қоса ... ... ... әзірлеу бойынша
жұмыс жүргізілетін болады.
Тұрғын үй қатынастырының жаңа модульдері мен бірлесіп қаржыландырудың
арнайы тетіктері есебінен 11 624 үй жөнделетін ... ... ауыз ... және су бұру ... қамтамасыз ету
мақсатында 2010 – 2020 жылдарға арналған «Ақ бұлақ» бағдарламасы бекітілді,
оның негізгі мақсаты – ... және ... ... ... жабдықтау және
су бұру жүйесін салу және қайта жаңғырту, оны тиімді және ұтымды ... ... ... ... ... ... ... оңтайландыруды
жетілдіру мақсатында 2011 жылы жаңа Бюджет кодексін әзірлеу кезінде келесі
мәселелер ... ... ... ... пиғылды бәсеке мен монополистік қызметтің
нәтижесінде алған кірісінің толық көлемде бюджетке түсуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қою мерзімі өтіп кеткен және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тәртібін реттейтін
тетікті қарастыру;
бюджет тәртібінің деңгейін арттыру, сондай-ақ тиімді түрде қаржылық ... де ... ... алу ... ... мемлекеттік органда
ішкі бақылау (аудит) қызметін құруды ... ... ... ... ... қол жеткізудегі
жауапкершілігін арттыратын трансферттерді жоспарлаудың, ... ... жаңа ... ... ... ... бюджет жасауды енгізу кезінде, республикалық бюджеттен
өңірлерге ағымдағы нысаналы трансферттерді, даму ... ... алып ... және ... «жаңа бастамалар» шығыстарында
қарастыру;
хеджерлеу мәмілесіне қатысты жаңа келісімдер жасасудың ... ... ... ... оны ... ... ... егжей-тегжейлі
зерттеп, енгізгенге дейін қарастыру, сондай-ақ жаңа қаржы тәсілдерін, атап
айтқанда – хеджерлеу тетігін қолдануды ... ... ... ... ... ... жүргізуді және сатып алу тиімділігін
қоса есептегенде, мемлекеттің қаржы активтерін ... ... ... бағдарлама әкімшілерінің республикалық бюджетті
атқару кезінде ... ... ... ... ... және ... ... жөнінде пәрменді шаралар қабылдау;
мемлекетке қызмет көрсетудің нәтижесінде бюджет қаражаты ... ... ... ... ... мен қозғалысын қарастыратын нормативтік
құқықтық актілерге өзгерістер мен ... ... ... ... ... мен ... ... жөнінде кешенді шаралар қабылдау;
мемлекеттік бағдарламаларды қаржылық қамтамасыз ... ... мен ... ... арттыру;
шетелде тұратын қазақ диаспорасын баспа өнімдерімен, журнал және өзге ... ... ... ... тәртібін оңайлататын шаралар
қабылдау;
тиісті тұжырымдамалық құжатты әзірлеудің негізінде мемлекеттің ... ... ... ... ... ... шаралар қабылдау;
мемлекеттің қатысуымен құрылған ... ... ... ... ... ... орган басшыларының акциялардың
мемлекеттік пакеттеріне есептелген ... ... есеп ... ... ... ... таза ... бөлу туралы шешімін дер
кезінде қабылдау және қалған ... ... ... күшейту;
«Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық ... ... ... ... ұлттық компаниялардың бағалы
қағаздарын қор ... ... ... іс-шаралар жоспарын әзірлеу;
бюджетке міндеттемелер бойынша қайтару ақшасын ... әрі ... ... ... ... шығыстарын қысқарта отырып,
жекелеген ұйымдардың мемлекеттік ... ... ... нормалары мен талаптарын қайта қарау;
Қылмыстық және Әкімшілік ... ... ... ... қоса ... ... активтерін жоспарлау, пайдалану кезінде
қаржылық бұрмалаушылықтар мен алаяқтық фактілерді жасауға негіз ... ... ... тетіктерді енгізу бөлігіндегі нормаларын
жетілдіру.
Түсімдерді болжау процесі болжаудың және ... ... ... ... ... |Деректерді ... ... ... мен ... |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... | ... ... іс ... түсімдерге:|Салықтар мен |
|бюджетті |жүзіндегі |а) ... ... ... кезінде|түсімдермен |экономикалық ... ... ... ... ... ... |ай сайынғы ... ... ... ... аса ... ... |б) заңнаманың |Елді және ... ... ... ... ... ... |в) ... |дамытудың ... ... және ... ... |
|Салықтар бойынша ... ... ... |көрсеткіштері |
|міндеттемелер ... ... | ... ... ... |бағалау | ... |
| ... ... | ... ақпарат |
| ... | | |
| ... ... | ... 18. ... ... және мониторингінің жалпы схемасы
Болжауды жоспарланатын және іс жүзіндегі деректердің барынша дәл келу
мүмкіндігімен ... ... үшін ... ... өз ... ... серпінімен сипатталатын экономикалық ахуалға
қарай салықтық түсімдердің белгілі бір түрі ... ... ... алу ... макроэкономикалық көрсеткіштер серпінінің тікелей әсерінен
жинақталатын ... ... ... түрлері түсімдерінің
макроэкономикалық көрсеткіштерге ... ... ... ... ... ... ... түсімдерін болжаудың негiзгi қағидаттары
болып табылады:
1) сабақтастық принципі – республикалық және жергілікті бюджеттерді,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қаржы жылдары бағдарламаларының іске асырылуы мен бюджеті
атқарылуының ... ... ... ... ... ... ... дамудың болжамдарына және
бюджеттік параметрлер негізінде жоспарлау;
2) негізділік принципі – нормативтік құқықтық кесімдер және осы ... да ... ... ... қосу ... ... басқа да
құжаттар негізінде бюджет түсімдерін жоспарлау;
3) мұнайдан ... ... ... ... төмендету
принципі - мұнай емес сектордың ... ... ... есебінен мұнай емес
тапшылық мөлшерін төмендету;
4) болжамды көрсеткіштер есептерін ... ... ... бірыңғай көзқарас қағидаты;
5) объектілік қағидаты – тұтастай республика бойынша және ... ... ... және ... да ... ... әрбір
түрі бойынша бюджетке түсетін түсімдердің болжамын айқындаудың дұрыстығы.
Корреляция коэффициенттерін бағалау жолымен ... ... ... ... ... ... ... міндеті
болып табылады.
Нақты салық түрінен түсетін түсімдер мен түрлі макроэкономикалық
ауыспалы ... ... ... ... ... ... ... әдіс қолданылады.
Корреляциялық талдау мен кері талдауды жүзеге ... үшін ... ... уақыттың талданатын кезеңіндегі экономикалық көрсеткіштердің
және олардың ... ... ... орта ... ... жоспарланатын жылдарға арналған болжамды мәндерінің болуын талап
етеді.
Кері теңдеулерді қолдану салық түсімдерінің ... ... ... ... ... ... жоққа шығармайды.
Қаржы министрлігінің түйінді функциясы бюджеттің толық және ... ... ... тұрады, сондықтан осы стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... және
мемлекеттік сатып алу процесінің тиімділігін арттыру әрі мемлекеттік
бюджеттің қаражатын ... ... ... ... ... ... ... біріктірді.
3.3 Қазақстан Республикасының экономикалық дамуындағы ... ... ... ... Республикасының егемен мемлекет болып қалыптасып, нарықтық
экономиканың даму мен құрылу жолын ... оның ... жаңа ... ... ... ... орын мемлекеттік бюджетке
тиесілі.
Мемлекеттік бюджет ... ... ең ... ... ... айтқандық емес. Оны тиімді де, ... ... білу ... қиын
түйіндерді шешеді. Ол арқылы халық шаруашылығы, әлеуметтік ... ... ... ... өнер, денсаулық сақтау, қорғаныс пен ... ... ... ... ... ... қажетті негіздері
берілген. Ол кез келген қаржы жоспары сияқты ... және ... ... ... кірістер (ақша қаражаттары қорларының ... ... ал ... (ақша қаражаттары қорларының қолданылуы) нақты
бағыттары мен шараларына орай құрылған.
Бюджет ... ... ... ... ... Президенттінің Заң күшіне енген "Салық және бюджетке басқа да
міндетті төлемдер туралы" Заңына сәйкес іске асады.
Үкіметтің жоспарланатын жыл ... ... ... мен ... ... ... ... төлейтіні, бұл шығындардың жиынтығын
қандай салық түрлері мемлекеттік бюджет арқылы жабатыны ... ... ... ... түсімдері шығындарды толығымен жаппауда. Егер үкімет
шығыстары кірістер деңгейінен асып кеткен ... онда ... ... ... ... ... жабу үшін ақша ... қажет. Бұл
ақша қаражаттарын мемлекеттік бағалы қағаздар шығару арқылы тартуға болады.
Бұл мемлекеттік борыштың үлкеюіне ... ... Мұны ... теңдікпен
көрсетуге болады:
Ж+С=Ш+И (1)
Мұндағы Ж – жинақ ақша,
С – таза салықтар,
Ш - үкімет шығындары,
И – инвестициялар.
Жинақ ақша ...... ... ... айналмайтын кірістер
ағынының бөлігі. Яғни, бұл заңды және жеке ... ... ... бос ақщасы).
Таза салықтар дегеніміз – салық сомасынан ... ... ... қалған бөлік. Яғни, бұл тұлғаның мемлекеттен алынатын
әлеуметтік ... ... ... кейінгі мемлекетке төлейтін сомасы.
Үкімет шығындары дегеніміз – ... әр ... ... мақсатында бюджеттен қайтарлымайтын негізде бөлінетін
қаражат.
Инвестициялар дегеніміз – ... ... ... ... ... тәуелді емес, жиынтық сұраныс тұтынуының,
инвестициялық және мемлекеттік сұраныстарының қосындысынан тұрады.
Енді біз (1) теңдікті ... ... ... сол
жағына, ал таза салықтарды оң жағына шығарайық. Онда біз мынадай ... – И = Ш – С ... Ж – И = ... ... ... ... толықтай түсіну үшін, экономикада нақтылы түрде
қолданылатын, несиелендіру мен ақшаны қарызға ... ... ... ... ... ... ... Заңды тұлғалар өзінің
инвестициялық шығындарын ... үшін ... ақша ... Сол ... ... ... ... жабу үшін қарыз алуға ... ... ... (2) ... ... үкімет пен заңды
тұлғалардың алған несиелерінің ... ... ... ... ... ... ақшаның жалпы сомасына тең.
Егерде экономикада мемлекеттік бюджеттің тапшылығы немесе профициті
(бюджетке ... ... ... мен ... ... түсімдері жалпы
сомасының жалпы шығыстар көлемінен және қайтарымды ... ... асып ... ... ... ... мен инвестициялар тең
болмайды. Мысалы үшін, бюджет тапшылығы ... ... ... ... осы тапшылықты қаржыландыруға жұмсайды, яғни жинақ ақша сомасы
инвестициялардан асып түседі.
Теңдеу (2) тәуелділігін қолдана отырып, ... ... ... ... одан ... ... дәлелдейік. Мысалы. Ағымдық жылы
бюджет көрсеткіштері мынадай болды: Ж=30, И=10, Ш=200 және С=180 ... ... ... тапшылығы 20 бірлікке тең. Жоспарланатын жылы ... мен ... ... ... ... 10 процентке өсірмекші,
онда бюджет ... Ш=220, С=198 ... тең. ... ... ... ... әкелетіні белгілі. Егерде инвестициялар бұрынғы қалпына
қалса, онда жинақ ақша мен инвестициялар айрмасы да ... ... ... ... ... ... ... қарамастан бюджет
тапшылығының үлкеюіне әкеледі.
Біздің талдауларымыз көрсетіп отырғандай, бюджет ... жабу ... ... өтеу ... кәсіпкерліктің дамуына жол ашуымыз керек.
Өйткені, кәсіпкерлік ... ... табу ... ... ... ... қолдана алады. Ал инвестициялық саясатты
макродеңгейде қолдану мемлекеттік борыштың өсе ... ... ... дамыту бағытындағы. Үкіметтің стратегиялық жоспарының
негізгі бөлігі мыналар болып табылады:
- мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру;
- шағын және орта кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... залалды кәсіпорындарды ұстап тұра алмайды, өйткені бұл
бюджеттік шығындардың өсуіне әкелетін сөзсіз. Қалыпты ... ... ... ... ... ... ... бізге табыс
тауып, бюджетке салық төлейтін меншік иесі керек. Осыған байланысты ... ... ... ... ... жаңа ... иесін
дүниеге әкеліп, бәсекелік нарық кеңістігін құру жөнінде батыл қадамдар
жасауда.
Бюджеттік жоспарлаудың ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарларын құруға кедергілер келтіруде. Оның
негізгі әсерлерінің бірі – ... ... ... ... ... ... ... Бюджеттік жоспарлауға арналған
әдебиеттерде жоспарлаудың барлық тәсілдері ашылмай, тек онда ... ... ... ... ақиқаттығы арнайы әдістерді қолдануды талап
етеді. ... ... ... ... құбылмалы болып келеді,
өйткені ол нарықтық экономикада тауарлар мен қызметтерді өткізетін нарыққа,
оның негізгі ... ... ... құн ... ... пен ... тәуелді.
Нарықтық экономика заңдарына сәйкес бюджетті жоспарлауда мынадай
әдістерді қолдаған жөн:
- экономикалық талдау;
- нормативтік;
- баланстық;
- ... ... бір ... ... бірін-бірі толықтырып отырады. Енді
осы әдістердің әрқайсысына жеке-жеке тоқталып, байланстарын ашайық.
Экономикалық талдау әдісі бюджеттік ... ... ... Бұл ... есеп беру ... мен ... ... салыстырамыз деп қарауға болмайды. Талдау нәтижесінде
жоспарланған ақша қаражаттарының ... ... ... ... үнемді қолдануының шектері тағайындалады.
Экономикалық әдебиеттерде экономикалық талдау әдісін бюджетті
жоспарлаудың әдісі емес, оның ... деп ... ... сатылары
дегеніміз жоспарды дайындаудың арнайы кезеңдері, олардың әрқайсысында әр
түрлі әдістер қолданылады. Бюджеттік ... ... ... ... ... құру үшін оның бастапқы жобасын анықтау керек
(экономикалық талдау әдісі), нақты түсімдер мен ... ... ... ... ал ... ... жеке ... мен баптарды
біріктіріп, оларды теңестіру керек (баланстық әдіс).
Сонымен, экономикалық талдау жоспарлаудың ... ... ... ... ... ... жобалары ескеріліп, жоспарланатын жылға
бюджеттік көрсеткіштерді дайындауда ... ... әдіс ... нормалар мен нормативтерді қолдануға
негізделген. Бюджеттік ... ... мен ... ... кезінде қолданылады. Шығындарды ғылыми негізде дұрыс нормалау,
бюджеттік қаржыландырудың көлемін анықтап қана ... ... ... және ... ... ... ... Көбінеме,
нормативтік әдіс бюджеттік кірістердің көздерін жоспарлауға қолданылады.
Бұл кіріс көздеріне салықтың барлық түрлері мен ... және ... ... ... ... ... жетілдіру бюджеттік
жоспарлаудың деңгейін көтеріп, қаржы ... ... ... ... және автоматтандырылған басқару жүйесін ... ... ... ... ... үшін мына шараларды ескерген
жөн:
- біріншіден, ... ... ... ... жеке
тұлғаларға жол ашып, патенттік форманы жетілдіру. Өйткені, патентте
салықтардың тұрақты сомасы көрсетілген, бұл ... ... ... ғана ... ... ... ... да оңай;
- екіншіден, салық Кодексіне түзетулер мен өзгертулер енгізуді салық
жылының ортасында жүзеге асыруға ... Бұл ... ... ... келтіреді;
- үшіншіден, бюджеттік мекемелердің жұмыскерлеріне бөлінетін еңбек
ақыдан салық алынбауы керек. Өйткені, ... өзі ... ... ... ... ... ұстап, салық жүгін ауырлата
түседі;
- төртіншіден, шетелдік инвестицияларды ұтымды және тиімді пайдалану
керек. ... да ... бар" ... инвестицияны өз орнына
жұмсамау мемлекеттік борыштың өсуіне әкеледі;
- бесіншіден, бюджеттік жоспарлауды әрі қарай жетілдіру ... ... ... әдістерді қолдануға және
автоматтандырылған басқару жүйесін ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторларға қарамастан ұтымды шешімдер
қабылдауға жол ашады. Ал, ... ... ... ... салыстыра отырып, жоспардың көптеген есептік жобалаларын
дайындауға мүмкіндік береді.
2012 – 2014 ... ... ... бюджет түсімдерінің болжамы
Салық және Кеден кодекстері мен басқа да ... ... ... ... одағының ықпалын ескере отырып, орта мерзімді ... ... ... ... ... есептелді және
Кеден одағында кедендік баждардың сомаларын ... ... және ... ... ... сценарий бойынша дамуының болжанатын сыртқы шарттары мен
экономика салаларын дамытудың болжанып отырған ... ... ... ... 2014 ... ... ... түсімдерінің (трансферттерді есепке
алмай) 2012 ... 4 309,2 ... ... 2014 жылы 5 220,9 ... теңгеге
дейін өсуі болжанады [40].
12-кесте Мемлекеттік бюджет түсімдерінің болжамы (трансферттерді
есепке алмай), млрд. теңге
| |2012 жыл |2013 жыл |2014 жыл |
| ... ... ... ... ... ... алмай)|4 309,2 |4 664,1 |5 220,9 ... ... |4 204,9 |4 566,0 |5 111,0 ... емес ... |64,7 |67,8 |73,7 ... операциясынан түскен кіріс |39,5 |30,3 |36,2 ... ... өсуі ... ... ... ... қамтамасыз етілетін болады, ол мемлекеттік бюджеттің түсімдеріне
шамамен 97-98 %-ын қамтиды.
Салықтық ... ... ... ... ... ... ... салаларда өндірістің, оның ... ... ... ... іске ... шеңберінде жаңа өндірістердің
енгізілуін ескере отырып, ұлғаюы, сондай-ақ 2011 ... ... ... ... ... ... тоннасына 40 долларға артуы ықпал
ететін болады.
Ұлттық қордан 1 200,0 ... ... ... ... ... ... отырып, мемлекеттік бюджетке түсетін
түсімнің жалпы көлемі 2012 жылы 5 514,1 ... ... өсе ... ... 6 425,8 млрд. теңгеге дейін өсуі болжамдалады (14-сурет).
14-сурет. Мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдердің болжамы, млрд. теңге
Бюджет ... ... ... ... ... ... қатысты
оны 2012 жылы 2,6% -дан 2014 жылы 1,3% -ға дейін ... ... ... ... ... 460,2 ... ... дейін тиісінше қысқарту
жоспарланып отыр.
Болжанатын түсімдер мен ... ... ... ... ... ... ... шығыстарын 2012 жылы 6 272,6 млрд.теңгеден 2014
жылы 6 886,0 млрд.теңгеге (ЖІӨ-нің 21,7-19,5%-ға) ... ... ... ... ... ... ... болжамы
Әлем экономикасындағы даму мен тәуекелдердің ... ... ... ... ... ... кетуін» болдырмау мақсатында
бюджет саясаты 2012 – 2014 жылдары контрциклдық қағидатқа сүйенетін болады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ЖІӨ-
нің номиналдық өсуінен аспайтын деңгейде тежелетін болады, ал экономикалық
құлдырау кезеңінде ішкі ... ... үшін ... ... болады.
Орта мерзімді кезеңде бюджет саясаты экономикаға бюджет пен Ұлттық
қордың теңгерімділігін қамтамасыз етуде оң әсер ... ... ... шаралары мен көлемін айқындауға негізделетін болады.
Мемлекеттік шығыстардың көлемі бір ... ... ... ... ... - мемлекеттік инвестициялар есебінен инвестициялық
белсенділікті қамтамасыз ететін деңгейде сақталатын болады.
Сондай-ақ ... ... ... және ... ... жүзеге
асырылатын болады.
Бюджет пен Ұлттық қордың теңгерімділігін қамтамасыз ету ... ... орта ... ... ... ... ... 3%-ынан аспауы тиіс мұнай тапшылығын төмендетуге;
Ұлттық қор қаражатын кейіннен тек бюджетті дамытуды қаржыландыруға
ғана көше отырып, ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... контрциклды фискалдық саясат жүргізу құралы
болады. Дамудың ... ... ... ... ... оны ... де, сондай-ақ ЖІӨ-ге қатысты да төмендету жоспарланып отыр.
Бюджет тапшылығы үкіметтің қарыз алуымен, негізінен ішкі ... ... ... алу ... ... қор ... қалыптастыру және
пайдалану тұжырымдамасында белгіленген ... ... ... ... ... ... ауыстыруға жол бермеуге сүйене отырып, жүргізілетін
болады, атап айтқанда:
- ... ... ... ... арналған жыл сайынғы шығыстар
орта есеппен он жылдық кезең ... ... ... 4,5 % ... ... шартты инвестициялық кірісінен аспауы тиіс;
- үкіметтік борышқа қызмет көрсетуге және өтеуге арналған шығыстар он
жылдық кезең ішінде Ұлттық ... ... ... қоса ... ... ... 15 %-ынан аспауы тиіс.
Әлемдік экономикадағы жағдайдың ықтимал нашарлауын ескере ... ... ... ... Ұлттық қордан берілетін кепілдендірілген
трансфертті 1 200,0 млрд. теңге мөлшерінде шектеу жолымен ... ... ... жинақтау саясаты жалғастырылатын болады [35].
Бұл болашақ ұрпақ үшін жинақты ұлғайтуға, әлемдік тауар ... ... ... ... ... ... тәуелділігін
төмендетуге және сыртқы даму жағдайлары нашарлаған жағдайда ... үшін ... ... ... ... қаржылық қолдау олардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға
және экономикалық әлеуетті ұтымды кеңістікте ұйымдастыруға бағытталатын
болады.
Шығыстар ... да ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың стратегиялық жоспарларында көзделген
тікелей нәтижеге қол жеткізу қажеттігіне ... ... ... ... ... ... ... шығыстардың тиімділігі мен нәтижелілігін
арттыруға бағытталатын болады.
Осы мақсатта тиімділік пен ... ... ... ... және ... жүйесі, сондай-ақ орталық мемлекеттік
органдар мен облыстардың, ... ... бар ... ... ... органдарының қызметтерінің тиімділігін жыл ... ... ... ... ... бұл жетекшілік ететін
салада/жүйеде/өңірде стратегиялық мақсаттар мен ... қол ... ... нәтиже көрсеткіштеріне және тиімділік көрсеткіштеріне
қол жеткізу (жеткізбеу) дәрежесін айқындауға мүмкіндік береді.
Әлемдік және қазақстандық экономикаларда ... ... ... ... оның ішінде бюджет параметрлерін түзету бойынша жедел және икемді
шаралар қабылданатын болады.
Бюджетаралық қатынастар ... ... ... орта ... ... басқару деңгейлерінің барлығына жүктелген функцияларды
жүзеге асыру және ... ... ... қызмет көрсетулерді
толыққанды ұсынуды ... ету үшін ... ... қаражатымен
қамтамасыз ету болып табылады.
Бюджетаралық ... одан әрі ... ... Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 2 ақпандағы № 54 ... ... ... ... ... жаңа ... ... осының
негізінде 2011-2013 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттер көлемі
бойынша Заң ... ... 17 ... ... ... отырысында Президент
айтқан тапсырмасына сәйкес елдің тұрғындарына ... ... ... ... ... ... жеткілікті қаржыландыру деңгейін
қамтамасыз ететін және аумақтарда экономикалық ... ... ... ... жаңа тәсілін әзірлеу бойынша
тапсырмасы қойылды.
Жаңа мемлекеттік жоспарлау жүйесін іске асыру шеңберінде Елді ... ... 2020 ... ... ... ... ... схема өңірлердің әлеуетін ескере отырып, келешекке арналған
аумақтық сипаттағы міндеттерді кешенді әрі жүйелі шешуге бағытталған ... ... ... жаңа ... ... немесе доктринасы
болып табылады.
Қазақстанда жаңа аумақтық ұйымдарды қалыптастыру мемлекет тарапынан
барлық бағыттар бойынша үйлестірілген ... ... ... ... ... - әлеуметтік объектілер құрылысы оңтайлы
демографиялық болжамдары мен даму перспективасы бар елді ... ... ... - ... ... ... ... инфрақұрылымдары және тағы басқалары) бар кәсіпорындарды тиімді
орналастыру.
Бюджет саясатында - тиімсіз шығындарды бір ... ... ... ... тез өсіп келе ... ... ... міндеттерді шешу үшін өңірлердің экономикасына ... ... ... ... жоспарлануда. Бюджетаралық қатынастардың
жаңа тәсілі, жалпы сипаттағы трансферттерді ... жаңа ... ... ... ... 2013 жылы келесі 2014 – 2016 жылдарға
арналған жалпы сипаттағы ... ... ... Заң ... ... ... өндірілуін, Brent мұнайының әлемдік бағасы бойынша
болжамды өлшемдерін, АҚШ долларының есеп айырысатын ... ... ... ... ... ... ... 2012 жылы 2 230,5 млрд. теңге, ... – 1 849,0 ... ... 2014 жылы – 1 794,3 ... ... көлемінде
болжанып отыр.
2012 – 2013 жылдары әлемдік мұнай ... ... ... ... ... ... мұнай түсімдерінің болжанатын қысқаруына
қарамастан ... ... ... ... ... және ... ұлғайтпау Қорда мұнай түсімдерінің таза жинағына ықпал ететін
болады (16-сурет).
16-сурет. Ұлттық қор ... ... ... ... ... ... бюджет түсімдерінің жалпы көлемінде Ұлттық
қордан кепілдендірілген трансферт түрінде тартылатын ... ... ... отыр ... 17).
17-сурет. Мемлекеттік бюджет түсімдерінің жалпы көлемінде Ұлттық қордан
кепілдік берілген трансферт түріндегі тартылатын қаражат үлесі
Мемлекеттің мұнай түсімдерін ұлғайту аясында бюджет пен ... ... ... ... кепілдендірілген трансферт көлемінде Ұлттық
қордың қаражатын пайдалануды шектеу ... емес ... 2014 жылы ... 4,7% -ына ... қысқаруына ықпал ететін болады (сурет 18).
18-сурет. Шоғырландырылған бюджет пен мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ЖІӨ қарағанда %
Осы фискалдық қағидаларды сақтау ... ... ... ... ... және оның 2014 жылы ... ... 72,5 млрд. АҚШ долларын
(ЖІӨ-нің 30,4%-ы) құрайтын көлемінің ұлғаюын қамтамасыз ... ... ... ... ... жыл соңындағы қаражаты
Осылайша, Қордың тұрақтандыру және жинақтау функцияларын ... ... ... қор ... ... 2015 ... ... 72,5 млрд. АҚШ доллары
немесе ЖІӨ –ге қарағанда 30,4% деңгейінде ... ... ол ... ... ... ... 90 млрд. АҚШ долларына немесе ЖІӨ-ге 30%-ға
дейін ұлғаюын қамтамасыз етеді.
Әлемдік және ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде бюджет параметрлерін нақтылау жолымен жедел
және икемді шаралар қабылданатын болады. 2012 – 2014 ... ... және ... ... ... ... қосымшада
келтірілген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі заманға сай Қазақстан Республикасының экономикасын
дамытудағы мемлекеттік бюджеттің ролін ... ... ... ... ... қорытындылар, тұжырымдар мен ұсыныстарды жасауға
мүмкіндік береді:
1. Мемлекеттік бюджет – бұл экономикалық қатынастың заң ... ... ... ... ... жүйесінің құрылымы елдің ұлттық,
мемлекеттік құрылымымен анықталады. Қазақстан Республикасының бюджет ... ... яғни ... және ... ... ... ... жүйесінің жұмыс бюджеттердің әртүрлі деңгейінің өзара
байланысына негізделген және ... ... ... ... ... бақылау
тәртібімен, сондай-ақ республикалық және жергілікті бюджеттің ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы
27 қаңтарындағы «Экономикалық жаңғырту – қазақстан дамуының ... ... ... ... ... Қазақстан жолының жаңа кезеңі –
экономиканы нығайтудың, ... ... ... жаңа ... ... пен ... жоғарыда аталған жобаларды жүзеге асыруға
қажетті қаржы бөлу үшін бюджетті қайта қарау ... ... ... Осы
жобаны жүзеге асыру үшін Ұлттық қордан несие алуға тура келеді. Президент
оны ... деп ... Ол ... өз экономикамызға салайық деді .
Бұл жобалардың бәрі ... ... ... ... ... ... сөз ... Бюджет кірістерді жұмылдыру, байыту жолдары бюджет саясатын тиімді
жүргізуге ынталандырады. ... ғана ... ... жақсарып,
макроэкономика тұрақтанады. Бюджеттің ... ... ... сапалы табыстарына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Және ... ... ... бірі – ауыл шаруашылығын қаржыландыру, шағын
және орта ... ... ... ... қойылар еді.
5. Осы дипломдық жұмыстада еліміздегі ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік бюджет –
ақшалай қаржының орталықтандылырлан қоры болып табылады және ол ... ... ... Заң және ... ... ... ... асыру шеңберінде белгілейтін жалпымемлекеттік бағдарламалар мен
шараларды қаржыландыруға арналған. Бұл ... ... ... ... ... ... жүйесі туралы" Заңға сәйкес Үкімет
жасаған бюджет туралы заң ... ... ... ... ... ұсынылады және сол заңда белгіленген процедураға
сәйкес ... ... ... ... еліміздің Үкіметі,
ал жергілікті бюджет жергілікті атқару органдары ұйымдастарады.
6. Еліміз егемендік алып, іргелі елдерменұлы көшке ілескеніне ... өтсе де, осы ... ... ғасырға татырлық игі өзгерістер болды.
Еліміздің егемендік алу сәті нарықтық экономиканы ... оның ... ... отырғанына көзіміз жетті. Экономикасы өсіп-өркендеген,
дамыған елдердің қай-қайсысы болмасын шұғыл даму ... ... ... инфляция, тауарлардың бағасының шарықтап кетуі, жұмыссыздық ... ... ... ... Олар дер ... ... ... кейін макроэкономикалық көрсеткіштерді үнемі бақылауда ұстап отырған.
Егеменді ел ... соң ... де ... ... саясат және
макроэкономикалық тұрақтылық болуы шарт. Бұл ... ... баға мен ... ... ... ... қаржы
нарықнамасының өркендеуі қажет. ... ... ... ... қаржылық тұрлаулықтың жетістіктеріне байланысты.
7. Қазіргі уақытта жоғары жамыған елдердің өзі ұлттық ... ... банк ... ... ... қор ... акциялар
бағамының түсіп кетуі, инвестициялық белсенділіктің төмендеуі, экономиканың
өсу қарқынының баяулауы секілді бір ғана сценаримен ... ... ... ... отыр.
Бүгінгі таңда қалыптасқан әлемдік тауар, қор және ... ... ... ... экономика секторына, ел бюджетінің салықтық
және салықтық емес түсімдермен толуына елеулі дәрежеде ықпал етуде.
Осындай кезеңде республиканың ... ... ... ... ... ... көздейтін жаңа бюджетті қалыптастыру тәсілдері
жасалды.
8. Экономиканы ... үшін ... ... жою, ... теңгерімдігін қалпына келтіру, халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу керек.
Өтпелі кезеңдегі макроэкономикада – ... ... ... ... жүреді.
9. Қазақстан бюджеті ұлттық экономиканы басқарудың ең маңызды құралы
болып табылады. Мемлекеттік бюджетте қаржы ... ... ... ... Оны тиімді де, ... ... білу ... ... шешеді. Ол арқылы халық шаруашылығы, әлеуметтік сақтандыру,
білім беру, ғылым, ... ... ... ... ... пен ... қаржыландырады.
10. Бюджетке төлемдердің дер кезінде аударылмауы төлем дағдарысына жол
ашты. Оны шешу үшін ... келе ... ... ... әлі ... ... ... секілді, "өрт сөндіруге жүгіргендей" аз ... ... ... дағдарыс тууының негізгі себептерін жоймайтынын да айту
керек. Алайда бұл өте ... ... ең ...... ... ... үшін ... және бюджет қаражатын ұтымды пайдалану.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қарағұсова Г. «Налоги: сущность и практика использования» Алматы-2004ж.
125 б.
2. ҚР ... ... ... ... ... ... «Ұлттық қор – ұрпақ игілігі» атты ... ... ... ... ... ... Қазақстан» газеті, 24
қаңтар, 2007 жыл ... ... Б.Ж: ... ... салықтар // Оқу құралы ... ... К.Б: ... ...... ... ... көзі” // Жаршы 2003 ж. №11
5. Ілиясов К. К., ... В.Д. ... ... - ... ... - ... б.
6. Қазақстан Республикасының “Республикалық бюджет туралы ” ... 95 ... ... Ж. “О ... ... понятия “государственное
бюджетирование”” “Қаржы-қаражат- Финансы Казахстана” 2005 г. 24с.
8. Жанбыршиева К.Б: ... ...... ... ... ... // Жаршы 2003 ж. №11 25б.
9. Муратов М. , Жағыпаров Б. “Қаржы және бюджет” Алматы 1999 жыл 58 ... ... ... ... ... Бримбетова А.Н. "Қаржы-
Қаражат" № 8 - 2004 ... ... ... ... Е.Ж. "Финансы Казахстана: между прошлым и будущим." Алматы
баспасы "Ихтисат" - 199бж. ... ... Н.С. ... ... ... по ... неравенства
доходов населения» Алматы-2002 58 б.
13. Ильясов К., Саткалиева В., Зейнельгабдин А., Сапарбаев Б., Исахова П.
«Государственный ... ... – 1994, 9 ... Қазақстан Республикасының “Республикалық бюджет туралы ” ... 85 ... ... ... ... ... ... ” заңы
06.05.2004ж. 95 б.
«Налогоплательщик» 2005 №4 «Новому этапу развития страны – ... ... 16 ... «Налогоплательщик» 2005 №4 «Новому этапу развития страны – адекватный
налоговый кодекс» 16 с.
17. Надиров М.Н., ... Д.Б. Шет ... ... ... 2006 ж. ... ... М.Н., ... Д.Б. Шет мемлекеттер қаржылары. А.
«Экономика», 2006 ж.56бет
19. Крутова С.Г. ... ... ... как ... ... ... федерализма // Гуманитарные и социально-
экономические науки. Ростов н/Д: СКНЦ. 2006. № 12, 13с.
20. .Т. Серикбаева ... опыт по ... на ... ... и применению показателей ... в ... АО ... Экономических Исследований», Ростов н/Д: СКНЦ.
2009г., 52с.
21. Республикалық бюджеттің 01.02.2009 жылғы атқарылуы жөніндегі ақпарат
22. ... ... ... ... ... ... туралы
ереже, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 жылғы «24»
сәуірдегі № 199 бұйрығымен бекітілген. 1 ... ... ... ... министрлігінің Қазынашылық комитеті туралы
ереже, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 ... ... № 199 ... ... 2 ... ... Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті туралы
ереже, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2008 жылғы ... № 199 ... ... 2 ... ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің ... ... ... қор – ... ... атты ... ... газетіне берген сұхбаты, «Егемен Қазақстан» газеті, 24
қаңтар, 2007 жыл 3бет.
26. ... ... ... ... ... Республикасының 2004
жылғы 24 сәуірдегі N 548 Кодексі 55б.
27. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі Қазақстан Республикасының 2004
жылғы 24 сәуірдегі N 548 ... ... ... А.М. . «Финансы» Учебное пособие/ Под редакцией - ... ... ... Н.А. ... ... развития Республики Казахстан:
"Казахстан - 2030" - ... ... 1998. ... Қазақстан Республикасының салықтық қызметі туралы жаршысы №3 март
2008ж. 45 б.
31. ."Выравнивая межрегиональные различия" ... М. ... ... ... ... ... 26 с.
32. «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға
арналған ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2006
жылғы 25 желтоқсандағы № 1284 Қаулысы
33. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2008-2010 жылдарға арналған
стратегиялық даму жоспары
34. ... ... ... ... ... жөніндегі ақпарат
35. Қазақстан Республикасы Экономика және ... ... 2010 – 2012 ... ... ... жоспары
36. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы 28
қаңтарындағы ... ...... ... ... атты Қазақстан халқына жолдауы. Егенменді Қазақстан, 31
қаңтар 2012 жыл
37. 2009-2012 жылдарға ... ... ... ... ... ... 2008 жылғы желтоқсанның 4-і. № 96- ІV-ҚРЗ
38. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 2008
жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп 12бет
39. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Қаржы министрінің 2008 ... ... № 199 ... бекітілген. 8 бет
40. Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі Б.Т. Сұлтановтың 2009 жылғы
27 ... ... ... ... ... ... туралы»
Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2012 – 2016 жылдарға арналған әлеуметтік-
экономикалық дам болжамы, Қ.Р. Үкіметінің отырысында мақұлданған.(2011
жылғы «27» ... № 30 ... ... А Қазақстанның Республикасының 2005 – 2011 жылдар аралығындағы
бюджет жүйесі, млн. теңге
|Атауы |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. |2009 |2010 |2011 |
| | | | | |ж. |ж. |ж. |
| ... ... ( ... бюджет |Бекіт. Бюджет (22.11.2005ж.|Нақтылан. ... |
| ... ҚРЗ) ... №49-III ҚРЗ) |№88-III ҚРЗ) ... ж. №159 ҚРЗ) ... ... ... бюджет |Жергілікті бюджет |Мемлекеттік
бюджет |Республикалық бюджет |Жергілікті бюджет |Мемлекеттік бюджет
|Республикалық бюджет |Жергілікті бюджет |Мемлекеттік бюджет |Республикалық
бюджет |Жергілікті бюджет | | | | | | | | | | | | | | | ... |1 ... |1 392 839 |752 186 |2 174 175 |1 696 318 |1 028 683 |2 898 278 |2 ... |1 527 952 |4 040 536 |3 330 924 |1 832 029 | ... |1 752 725 |1
380 278 |747 489 |2 163 828 |1 674 601 |1 025 164 |2 887 838 |2 221 504 ... 458 |4 034 410 |3 317 602 |1 830 138 | ... ... |1 654 679
|1 218 277 |436 402 |2 036 479 |1 495 198 |541 280 |2 356 040 |1 626 ... 222 |2 819 510 |2 071 407 |748 102 | ... тыс ... |66 036
|56 803 |9 712 |54 764 |49 160 |6 099 |181 067 |170 408 |11 089 |85 540 ... |13 232 | ... ... ... ... түсімдер |32 010 |8 750 |23
260 |72 583 |8 299 |64 284 |92 686 |8 231 |84 455 |56 940 |8 576 |48 364 ... ... |0 |96 448 |278 115 |2 |121 943 |413 501 ... |416 047 |699 692 |1 072 421 |1 164 775 |1 020 440 | |Бюджеттік
кредиттерді өтеу |11 351 |11 559 |2 997 |7 643 |21 098 |1 433 |7 787 ... |1 155 |4 816 |13 251 |652 | ... ... ... ... ... |2 703 |1 003 |1 700 |2 705 |619 |2 085 |2 653 |314 |2 ... 310 |71 |1 239 | |Шығыстар |1 720 114 |1 346 117 |791 611 |2 092 534 ... 623 |1 008 844 |3 113 573 |2 476 606 |1 518 891 |4 373 775 |3 658 ... 844 851 | ... ... ... ... |104 287 |83 286 |27
957 |124 903 |91 588 |34 867 |168 489 |124 281 |44 208 |240 546 |162 ... 316 | ... |78 663 |71 708 |7 456 |99 992 |95 329 |4 912 |166 ... 866 |7 203 |185 358 |175 646 |12 322 | ... ... ... сот, ... ... |152 904 |125 087 |27 818 |179 ... 426 |33 686 |240 993 |196 696 |44 856 |271 467 |219 869 |51 598 ... беру |261 210 |70 525 |213 534 |327 773 |101 887 |259 724 |455 ... 005 |371 302 |572 753 |193 558 |475 656 | ... ... |185 ... 283 |150 316 |223 373 |80 012 |185 783 |299 391 |100 840 |262 851 ... |115 852 |320 762 | |Әлеуметтiк көмек және әлеуметтік қамтамасыз ету
|345 356 |314 709 |34 140 |422 423 |390 209 |37 859 |502 381 |462 667 ... |622 237 |566 414 |61 874 | ... ... ... |130 ... 351 |115 826 |149 430 |89 261 |135 010 |221 462 |117 654 |199 937 ... |130 765 |231 925 | ... ... ... және ... кеңістiк
|59 005 |27 955 |33 756 |82 479 |42 378 |44 005 |125 712 |66 467 |73 ... 014 |89 506 |108 493 | ... ... және жер қойнауын
пайдалану |30 612 |30 186 |10 102 |37 186 |32 689 |21 881 |86 275 |84 ... 653 |75 822 |74 403 |42 104 | ... су, ... ... ... ... ... аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін
қорғау, жер қатынастары |90 848 |88 368 |8 831 |103 143 |97 455 |28 ... 503 |121 367 |42 903 |202 837 |191 320 |72 879 | ... ... құрылысы және құрылыс қызметі |5 215 |1 274 |3 941 |12 434 |6 457 ... |10 465 |5 499 |8 100 |40 080 |2 982 |39 092 | ... және ... 132 |101 043 |44 616 |175 095 |137 064 |76 725 |308 262 |235 880 ... |337 985 |254 989 |198 159 | ... |102 195 |119 012 |15 718 ... |138 871 |16 827 |364 163 |424 216 |59 672 |973 232 |973 860 |56 661 ... қызмет көрсету |30 344 |29 645 |1 161 |28 698 |28 230 |963 |34 011
|33 735 |705 |57 877 |57 709 |651 | ... |13 658 |146 685 |96 ... 619 |163 767 |121 938 |38 |192 791 |168 329 | |449 066 |94 356 ... ... ... |46 665 |46 723 |-39 425 |81 641 |54 696 ... |-215 295 |-212 518 |9 061 |-333 239 |-327 479 |-12 822 | ... | |
| | | | | | | | | | | |ЖІӨ ... |7 590,6 | | |10 213,7 | | ... | | ... | | | |ЖІӨ ... |57,1 | | |81,0 | | |104,8 |
| |129,8 | | | |АҚШ ... ... ... ортажылдық айырбас бағамы
|132,9 | | |126,1 | | |122,6 | | |121,5 | | | |* ... ж. ... ... | | | | | | | | | | | | | ... ... бюджет жүйесі
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... және ... ... ... ... әрекет етеді)
Республикалық
бюджет
Жергілікті бюджеттер
Ауданның (облыстық мәні бар қаланың) бюджеті
Республикалық мәні бар ... ... ... ету
Республикалық бюджетті орындалауы басқару
Қаржыны жоспарлауды, мемлкеттік қарыз және резервтерді қамтамасыз етуін
бақылау
Жергілікті органдардағы бдюжеттік процестердің ... ... ... мекемедегі бюджеттік операцияларды орындалуын бақылау бойынша
басқару
Бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... басқару
Бухгалтерлік есеп және бюджеттік есеп әдістемесін бақылау
Қазынашылықтың территориялық органдарының ... ... ... ... ... ... бойынша басқару
Қазынашылықты модернизациялау жобасын жүзеге асыру бойынша бөлігі
Ішкі аудиттің даму бөлігі
Ұйымдық бақылау жұмысынтарын ұйымдастыру
Ұйымдық бақылау жұмыс ... ... ... ... ... бөлігі
3 375,8
4 789,3
33,1
37,3
0
1 000
2 000
3 000
4 000
5 000
6 000
2009 ж.
2010ж.
Млрд теңге
30
31
32
33
34
35
36
37
38
ЖІӨ-нің ... ... ... ... ... ... ... 000
1 500
2 000
2 500
3 000
3 500
2007 ж.
2008 ж.
2009 ж.
2010 ж.
Млрд теңге
0
5
10
15
20
25
30
ЖІӨ-нің ... ... ... ... ... ... 000
1 500
2 000
2 500
2007 ж.
2008 ж.
2009 ж.
2010 ж.
Млрд теңге
0
5
10
15
20
25
ЖІӨ-нің %-ы
Млрд ... ... ... ... тенге
ЖІӨ-нің %

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 100 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы аумағындағы ішкі туризмді дамыту84 бет
Ақша, банк, несие жүйелері12 бет
Қазақстандағы ақшаның пайда болуы5 бет
Қаржыландыру және қаржы менеджменті6 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы ойын технологиясының түрі – ұсақ моториканың маңызы».9 бет
«Ұлы Жібек жолының – Қазақстан туристік экскурсияны жандандыру мен дамытудағы маңызы»65 бет
Агробизнес экономикасының негіздері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь