Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретінде

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІ, ОНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ТӘЖІРИБЕСІ ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕГІ ТЕОРИЯЛЫҚ ӘДІСТЕМЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6.25
1.1 Банктің лизингтік қызметінің мәні, міндеттері және олардың сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Инвестицияның қызметі, операциялары және оны жүзеге асырудың қазіргі заманғы қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.3 Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі жүзеге асыру әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

2 ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІ, ОНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ТӘЖІРИБЕСІ ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕ ЖАҒДАЙЫНА ТАЛДАУ ЖАСАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26.57
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі
лизингтік қызметтер жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.2 Коммерциялық банктердегі лизингілік операцияларды инвестиция формасында қаржыландыру тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41
2.3 Коммерциялық банктердегі лизингтік төлемдерді есептеуді талдау ... ... ... .54

3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІ, ОНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ТӘЖІРИБЕСІ ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕГІ ҚАҒИДАЛАРЫН ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕР МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58.77
3.1 Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі қағидаларын дамыту туралы мәселелері ... ... ... ..58
3.2 Инвестицияларды лизинг формасында қаржыландыру барысында кездесетін мәселелерді шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .80

ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстанның әлемнің 50 бәсекелестік елдерінің қатарына кіруі Стратегиясы туралы ҚР Президентінің жолдауындағы негізгі міндеттердің бірі – Қазақстан экономикасын әрі қарай жаңарту және диверсификациялаудың тұрақты экономикалық өсудің негізгі ірге тасы ретінде көзделуі де жай емес. Бұл стратегия Қазақстан экономикасының тек шикізат бағытында дамуының жеткіліксіздігін, яғни шикізат емес сектордың дамуына көңіл бөлу қажеттігін айқындады. Қазақстан экономикасының шикізаттық бағытта дамып отырғандығын ескеріп, ҚР Үкіметі оның бағытын өзгерту жолында республикамыздың 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық стратегиясында еліміздің өндірістік секторындағы қызмет ететін негізгі құралдарды жаңарту міндетін белгілеген болатын.
Коммерциялық банктерде бүгінгі күні өздерінің лизингтік компанияларын құру арқылы және лизингтік операцияларды жүзеге асыру арқылы мұндай үрдістің дамуына біршама өз үлестерін қосуда. Қазіргі кездегі Қазақстандағы жұмыс жасайтын 20-дан астам лизингтік компаниялардың 8-і отандық коммерциялық банктердің еншілес компаниялары болып саналады.
Лизинг бүгінгі әлемдік экономикалық дағдарыс жағдайында маңызы бар инвестициялық саясаттың құралы болып табылады. Лизингті дамытудың өзектілігі қазіргі кезде отандық кәсіпорындарды қаржыландырудың балама көзіне айналуымен сипатталады. Сондықтан да бұл қызмет түрі өзінің экономикалық табиғаты жағынан ұлттық экономикамыздың сауығуына және әрі қарай өркендеуіне үлкен үлес қосатын, ал екінші жағынан халықаралық деңгейде отандық өндірушілердің шетелдік серіктестермен жаңа байланыстар орнатуға, оны нығайтуға ықпал ететін қаржылық қызмет түріне жатады.
Бүгінгі әлемдік экономикалық дағдарыстың тереңдеуі жағдайында елдің экономикалық қауіпсіздігін сақтау мақсатында көп салалы инвестицияларды лизинг формасында қаржыландыру әлеуетті қолдануда ерекше контроллинг жүйесін жасаудың маңызы зор. Көптеген елдердің бүгінгі күні дайындаған дағдарысқа қарсы бағдарламаларында ерекше маңызды ресурстар ағымын реттейтін жаңа құралдар бар, соған сәйкес осы дағдарысқа қарсы кеністіктегі іске асырылатын шараларды келісу мүмкін болады және объективті тұрғыда қажет.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Осы жұмыстың ғылыми аспектілері отандық және шетел ғалымдарының жұмыстарын зерттеу, талдау және қайта ой-елегінен өткізу негізінде қалыптасқан.
Дипломдық зерттеу жұмысының мақсаты және басты міндеттері:
Дипломдық жұмыстың мақсаты – лизингтік қызмет көрсету нарығында нарықтық қатынастарға сай қызмет ететін коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі қажеттігі мен маңыздылығын теориялық және әдістемелік тұрғыдан негіздей отырып, ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктердің лизингтік қызмет көрсету нарығындағы тәжірибелеріне талдау жасау, сондай-ақ коммерциялық банктердің лизингтік операцияларын дамыту және жетілдіру жолдарын іздестіру болып табылады.
Көзделген мақсатқа жетуде мынадай міндеттерді шешуді қажет етеді:
 «банктердің лизингтік-инвестициялық операциялары» ұғымын нақтылау;
 банктердің лизингтік қызмет көрсетулердің ерекшеліктерін көрсету;
 шетел тәжірибесіндегі коммерциялық банктердің лизингтік операцияларын зерделеу;
 ҚР-ғы коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі жағдайына талдау жасау және проблемаларды айқындау;
 коммерциялық банктердің лизингтік операцияларын дамытуы арқылы экономиканың шағын және орта бизнестің дамуын қаржыландыру әдістерін жетілдіру жолдарын қарастыру;
 коммерциялық банктер қызметіндегі лизингтік тәуекелді басқару әдістерін қарастыру.
Зерттеу нысаны Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі банктердің лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі болып табылады.
Зерттеу пәні коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының аясында қалыптасатын экономикалық қатынастар болып табылады.
Тақырыптың деректік көзі ҚР Президентінің заңдары мен заң күші бар жарлықтары, ҚР Ұлттық банктің нормативтік құжаттары мен актілері және әр түрлі әдістемелік нұсқаулары жатады.
Коммерциялық банктердің лизингтік қызметін зерттеу белгілі экономистердің еңбектерінде әр жақты құбылысты байқатып отыр. Сондықтан да, банктердің лизингтік қызметінің түсініксіз мазмұны және оның қаржылық-несиелік аспектілері, сондай-ақ оның қызмет етуі барысындағы орын алатын өзекті мәселелері және оларды ғылыми тұрғыдан оқып білу, бұл дипломдық жұмыстың тақырыбын анықтауға негіз болды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. А.Смагулов «Лизинг» Учебник.г. Алматы, 1998г.стр 15-30
2. Абашина А.М., Симанова М.Н., Талье И.К. Аренда и лизинг, М.1998 г.стр-356
3. Макеева В.Г. Лизинг. Учебное пособие. – М.: ИНФРА-М, 2003. С. 192.
4. Газман В.Д. Финансовый лизинг. Учебное пособие. – М.: ГУ ВШЭ, 2003. С. 392.
5. Речмен Д.Дж., Мескон М.Х., Боуви К.Л., Тилл Дж.В. Современный бизнес. Учебник. В 2 т. Т.2. Пер. с англ. – М.: Республика, 1995. С. 479.
6. Кисилиев И.Б. Лизинг-практика и становления // Деньги и кредит.2002г.
7. Крылов Э.И., Журавкова И.В. Анализ эффективности инвестиционной и инновационной деятельности предприятия. М., 2001г.стр-258
8. Валитов Ш.М., Кириченко Е.Г. “Лизинг как инструмент расширение возможностей реального сектора экономики” 2005 ж № 4 стр 47 – 55.
9. Иссык Т. “Проблемные аспекты развития лизинга в РК” Экономика и статистика 2003 ж №1с 28–32.
10. Оралбаева Ж.З. “Лизингтік келісімдердегі тәуекелдіктерді ескере отырып лизингтік қатынастарды басқару мәселелер” Аль Пари 2004 №4б 35–43.
11. Доспамбетов А.Б. “Развитие лизингового рынка в РК” Сборник научных трудов 2003 г с 185 – 193.
12. Иссык Т. “Новое о лизинге” Финансы и кредит 2004 г с 28 – 32.
13. “Анвар Сайденов «Операция Лизинг»», газета «Казахстанская правда» № 209-210 от 28.09.2002г, стр. 6
14. Адриасова И.В. Лизинг: быть или не быть? //Бизнес и банки, №2, 1998
15. Козлов Д. “Лизинг: новые горизонты предпринимательства”, // Экономика и жизнь, №29, июнь, 1997.
16. Гладких Р.А. “Лизинг как форма инвестиционной деятельности”, //Бизнес и банки,- М, №30, 1998.
17. Кожемяков А.“Лизинг в Центральной и Восточной Европе”, // Финансовый бизнес, - М, № 7, 1996.
18. Банковское дело” Справочное пособие Под ред К.Э.Н. Бабычевой Ю.А. Экономика 1994 г.
19. Антонова П.Г. «Денежное обращение, кредит, банки» Учебник.г. М.1995г.
20. Библиотека бухгалтера и предприинмателя // Аренда:учет и налогооблажение №12(125),декабрь 20002г.
21. Васильев Н.М., Катырин С.И., Лепе Л.И. «Лизинг как механизм развития инвестиций и предпринимательства», М.1999г.
22. ВласоваВ.М. Основы предпринимательской деятельности, г.Алматы, 1995г
23. “Қаржы лизингі туралы” Қазақстан Республикасының заңы, Енгемен Қазақстан 12 шілде 2000 жыл.
24. Лизинговая сделка: механизм заключения и экономические расчеты // Вестник университета «Туран», №1-2(10).Алматы,2007г.
25. Оралбаева Ж “Қазақстандағы лизингтік қатынастар механизмін жетілдіру жолдары” Қаржы – қаражат 2004 ж № 2 б 91 – 96.
26. Методические рекомендации по расчету лизинговых платежей (утв. Минэкономики РК 16.04.2000г.).
27. Лизинг-как источник финансирования предпритиятия//«Евразийское сообщество» №4(40),2011г. Стр.31-35.
28. А.С. Сабитов Лизингтік операциялардың несиелік сипаты: өзара байланысы мен айырмашылықтары // ҚазҰУ хабаршысы. − 2008. −№5 (69). − Б. 41-44.
29. А.С. Сабитов Әлемдік тәжірибедегі лизингтік бизнестің қалыптасуы мен дамуы // «Әлемдік қаржылық дағдарыс салдарынан арылу және Қазақстан экономикасының даму болашағы» Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университетінің 10 жылдығына арналған халықыралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. − Астана, 2009. Т. III. −Б. 94-98.
30. А.С. Сабитов Қаржылық лизингтің несиелік аспектілері // «Қазақстан әлемдік экономикалық дағдарыс жүйесінде: дағдарысқа қарсы бағдарламаны жүзеге асырудың табиғаты механизмдері және оны талдау» Қазтұтынуодағы ҚЭУ халықыралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. − Қарағанды, 2009. −Б. 294-298.
31. «БТА Банк» АҚ «БТА ORIX Лизинг» компаниясының жылдық есебі 2010 жыл
32. Источник по данным статистического сборника «Услуги в Республике Казахстан в 2010 году». Алматы, 2011г.
33. Финансовый лизинг: взгляд на проблему // Весник университета «Туран» №3-4(8).- Алматы,2011г.
34. Каренов Р. « Лизингтік қызметтер » Егемен Қазақстан – 2011, 24 сәуір, 2б.
35. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені № 1 (121), қантар 2012ж.
36. ҚР қаржы тұрақтылығы туралы есебі, 2011жыл
37. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының, 2011 жылғы 27 қазандағы № 105
38. Экономические преимущества лизингового финансирования // Вестник университета «Туран», Алматы,2010г.
39. Туменбаев С. « Лизинг және еліміздегі лизингтік қатынастардың пайда болуы » Заң газеті – 2010, 8 мамыр, 5бет.
40. Алтынғазин. «Лизингтік жүйенің артықшылығы» Жас қазақ – 2011, 4 бет.
41. ҚР Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінің Экономиканы және қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі 2012 – 2014 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары.
        
        КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІ, ОНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ТӘЖІРИБЕСІ
ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕ
5В050900 Қаржы мамандығы бойынша
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ЛИЗИНГТІК ... ОНЫҢ ... ... БІРІ ... ... Банктің лизингтік қызметінің мәні, міндеттері және олардың
сыныптамасы.................................................................
..............................................6
1.2 Инвестицияның қызметі, операциялары және оны жүзеге асырудың қазіргі
заманғы
қағидалары..................................................................
................................16
1.3 ... ... ... ... оның ... ... бірі ретіндегі жүзеге асыру әдістері
...........................................20
2 ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ... ... ... ... ... ТӘЖІРИБЕСІ ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕ ЖАҒДАЙЫНА ТАЛДАУ
ЖАСАУ.......................................................................
.........................................26-57
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі
лизингтік қызметтер жағдайын
талдау....................................................................26
2.2 Коммерциялық банктердегі лизингілік операцияларды инвестиция
формасында қаржыландыру ... ... ... ... төлемдерді есептеуді
талдау.............54
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІ, ОНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ
ТӘЖІРИБЕСІ ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ ... ... ... МӘСЕЛЕЛЕР МЕН
ШЕШУ ЖОЛДАРЫ....................................................58-77
3.1 Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі
формаларының бірі ретіндегі қағидаларын дамыту туралы
мәселелері..............58
3.2 Инвестицияларды лизинг формасында ... ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның әлемнің 50 бәсекелестік
елдерінің қатарына кіруі Стратегиясы туралы ҚР Президентінің ... ... бірі – ... ... әрі ... ... ... тұрақты экономикалық өсудің негізгі ірге тасы ретінде
көзделуі де жай ... Бұл ... ... экономикасының тек шикізат
бағытында дамуының жеткіліксіздігін, яғни шикізат емес ... ... бөлу ... ... Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ҚР ... оның бағытын өзгерту жолында
республикамыздың 2003-2015 жылдарға ... ... ... ... ... ... ететін негізгі
құралдарды жаңарту міндетін белгілеген болатын.
Коммерциялық банктерде бүгінгі күні ... ... ... ... және ... ... ... асыру арқылы мұндай
үрдістің дамуына біршама өз үлестерін қосуда. Қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... 8-і ... банктердің еншілес компаниялары болып саналады.
Лизинг бүгінгі әлемдік экономикалық дағдарыс жағдайында маңызы ... ... ... ... ... ... дамытудың
өзектілігі қазіргі кезде отандық кәсіпорындарды ... ... ... ... ... да бұл қызмет түрі өзінің
экономикалық табиғаты жағынан ұлттық экономикамыздың сауығуына және ... ... ... үлес ... ал ... ... халықаралық
деңгейде отандық өндірушілердің шетелдік серіктестермен жаңа ... оны ... ... ... қаржылық қызмет түріне жатады.
Бүгінгі әлемдік экономикалық дағдарыстың тереңдеуі жағдайында елдің
экономикалық қауіпсіздігін ... ... көп ... ... ... қаржыландыру әлеуетті қолдануда ... ... ... ... зор. ... елдердің бүгінгі күні дайындаған
дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... жаңа ... бар, соған сәйкес осы дағдарысқа қарсы кеністіктегі
іске асырылатын шараларды келісу мүмкін ... және ... ... ... деңгейі. Осы жұмыстың ғылыми аспектілері отандық
және шетел ғалымдарының жұмыстарын зерттеу, талдау және ... ... ... қалыптасқан.
Дипломдық зерттеу жұмысының мақсаты және басты ... ... ...... ... ... ... қатынастарға сай қызмет ететін коммерциялық ... ... оның ... ... ... бірі ретіндегі
қажеттігі мен маңыздылығын теориялық және ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің лизингтік қызмет көрсету
нарығындағы тәжірибелеріне талдау жасау, сондай-ақ ... ... ... ... және ... жолдарын іздестіру болып
табылады.
Көзделген мақсатқа жетуде мынадай міндеттерді шешуді қажет етеді:
– «банктердің ... ... ... нақтылау;
– банктердің лизингтік қызмет көрсетулердің ерекшеліктерін көрсету;
– шетел тәжірибесіндегі коммерциялық ... ... ... ... ... банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық
тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі жағдайына талдау жасау ... ... ... ... ... операцияларын дамытуы арқылы
экономиканың шағын және орта бизнестің дамуын ... ... ... ... ... банктер қызметіндегі лизингтік тәуекелді басқару
әдістерін ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің
лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі болып табылады.
Зерттеу пәні коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының аясында
қалыптасатын экономикалық қатынастар болып табылады.
Тақырыптың деректік көзі ҚР ... ... мен заң күші ... ҚР ... ... нормативтік құжаттары мен актілері және әр
түрлі әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... еңбектерінде әр жақты құбылысты байқатып отыр. Сондықтан да,
банктердің лизингтік қызметінің ... ... және оның ... ... сондай-ақ оның қызмет етуі барысындағы орын алатын
өзекті мәселелері және оларды ғылыми ... оқып ... бұл ... ... ... ... ... жұмысының әдістемелік және теориялық негізіне қазіргі кездегі
отандық және шетелдік ... ... ... лизингтік
операцияларын дамытудағы орын алатын мәселелері туралы және оның ... ... ... ... мен ... ... зерттеулері пайдаланылды.
Статистикалық және ақпараттар базасы ретінде ҚР Ұлттық банктің
ақпараттық бөлімшелерінің статистикалық және ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктерінің және ҚР Қаржылық қадағалау
агенттігінің жылдық есеп ... ... ... ғылыми-тәжірибелік
конференция материалдары, сондай-ақ коммерциялық банктердің лизингтік
операцияларының дамуы жайлы сұрақтарды ... ... және ... ... және ... пайдаланылды.
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының дамуының теориясы мен
тәжірибесіне ... ... осы ... ... ... ғалымдардың
еңбектерінде басты орын алуда, атап айтсақ, Т.Кларк, В. Хойер, М. ... ... В.М. ... Е. ... Е.Н. Чекмарев, В. А Перов, ... ... К.Р. ... Г.Г. ... ... В.М.Усоскин, Е.Ф.Жуков, Е.Б.Ширинская және өзгелер.
Қазақстанның қазіргі ... ... ... ... ... теориялық және тәжірибелік аспектілері отандық
экономист-ғалымдардың: К.Ә. ... Қ.О. ... Ғ.С. ... ... Н.Н. Хамитов, Ж.О. Ихданов, А.С. Смағұлов, Т.Ә. Есіркепов,
С.Б. ... және т.б. ... ... ... ... ... ... күні лизингтің дамуына
үлкен көңіл бөлуде. Ең бастысы лизингтік ... ... ... ... ... ... салуға байланысты жеңілдіктер
жасалды. Осының негізінде коммерциялық банктерде лизингтік ... ... ... ... ... ... алға қарай даму
ерекшеліктері ескеріле отырып, ... ... ... ... ... оңтайлы пайдаланылған жағдайда тиімді әрі жүйелі түрде жүзеге
асырылады деген болжамға негізделген.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... және ... терминдерінің ұғымы авторлық көзқарас
тұрғысынан нақтыланды және лизингтің жаңа функциялары мен белгілері
ұсынылды;
- кешенді талдау арқылы ... ... ... қызметі, оның
инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі аспектілері
жүйелендірілді;
- Қазақстан Республикасындағы ... ... ... қызметі,
оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі қызметінің
дамуына әсер ... ... ... ... ... тәуекелді басқару әдістерін жетілдірудің
жолдары ұсынылды;
- Қазақстандағы коммерциялық банктің ... ... ... ... формаларының бірі ретіндегі операциялардың
болашақтағы даму бағыттары ... ... ... ... ... мен ұсыныстар
екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... мүмкін.
Жұмыстың жалпы бағыттары мен зерттеу логикасы дипломдық зерттеудің ішкі
біртұтастығы мен құрылымын анықтайды.
Практикалық базасы - зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... «БТА ORIX ... АҚ және ... АҚ ... ... енгізілді.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... ... ... ... көлемі. Дипломдық жұмыс 81 беттен, оның ішінде ... 18 ... 3 ... ... ... ... ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІ, ОНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ТӘЖІРИБЕСІ
ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕГІ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... және олардың
сыныптамасы
Нарықтық қатынасқа көшу жағдайында кәсіпорынның өндірістік ... және ... ... ... ... үшін несиелік
ресурстарды, соның ішінде лизингті пайдалану қажет. Лизинг несиенің бір
түрі ретінде кәсіпорындарға ... ... және ... аз ... ... және ... ... мүмкіндік береді [1].
Нарықтық экономика дамыған елдерде лизинг ... ... ... ... ... ... мен қондырғылар, олардың
саны мен құны ... ... ... ... ... лизингілік қызметтер
бұл елдерде кең тарауда және ... ... ... лизингілік
қызметтің дамуына және қалыптасуына әсерлерін тигізіп, ұлттық шекарадан
шығуда.
Лизинг біздің елде 1989 жылы ... ... ... ... ... ... ... 1990 жылы бұрынғы Қазақ ССР Госснаб кезінде
жасалынған «Прокат (ежіре) және ... 95» ... ... және ... ... бес ... бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... лизингілік операцияларды іске
асыратын коммерциялық банктік ... және ... ... ... ... сатып алумен және оларды шаруашылық ... ... ... ... ... берумен айналысатын
лизингілік фирмалар болды [2].
Лизинг дегеніміз – қаржылық жалдау бойынша жалға ... ... ... және ұзақ ... ... ... берушінің есебінен
қаржыландыру жөніндегі операциялар. Ол меншік иесінің мүлікті иелену және
пайдалану немесе тек қана ... ... ... негізде лизинг бойынша
жалға берушіде сақталып қалады. Лизинг ... бір түрі ... ... ... ... ... мүліктік және қаржы
қатынастарының жиынтығы, ал ... сол ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған қатынастар жиынтығы қазіргі
қолданыстағы заңдармен толық реттелмеген. Сондықтан республикада ... үшін ... ... ... ... және басқа заң актілеріне
өзгерістер енгізу қажет. Лизингтің артықшылығы осындай ... ... ... белгіленген дәйекті құқықтық негіз
болғанда ғана жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... заңдарда инвесторларға
инвестициялық жеңілдіктер көзделуі тиіс.
АҚШ коммерциялық банктері 60 жылдардың басында лизингтік операцияларға
қатыса бастады. Лизингтік ... ... 1971 жылы ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды, кейінірек
жылжымайтын мүліктерді жалға ... ... ... ... ... беретін шешім қабылдауына септігін тигізді [3].
Қазіргі уақытта әлемнің лизингтік рыногының ... ... ... ... шоғырланған. Батыс европада 75-80 % көлемінде
банктермен бақыланатын немесе олардың еншілес қоғамы болып табылатын арнайы
лизингтік компаниялар жалға ... ... ... ... ... ... ... сату-сатып алу, лизинг, қарыздан
тұратын “қызметтер кешенін” көрсетуге ... ... Бұл ... ... ... ... атқа ие ... [4].
Лизинг қызметінің халықаралық рыногы неғұрлым тез дамыған рынок болып
табылады. Сарапшылардың бағалауы бойынша 1988 жылдың ... ... 250 ... ... ... құралдар сатылса, ал 1979 жыл ... тек 50 ... ... ... 1990 ... машиналар мен құрал-
жабдықтарға капитал салудың жалпы ... ... %; ... Франция,
Швеция, Испанияда- 13-17%; Австрия, Дания, Норвегияда- 8-10 %; Жапонияда- 8-
10 % ... ... ... ... операцияның б.э.2000 жылдай бұрын ертедегі
Вавилонда жасалғандығы ... ... ... ... ... ... ... нақты зерттеулер ретінде 1877 жылы “Белл
Телефон Компани” деген американдық компанияның телефондарды сатудың орнына
жалға ... ... тиек ... ... ... ... ... атты
алғашқы лизингтік компания 1952 жылы Сан-Францискода (АҚШ) ... 1962 жылы ... ... ... ... ... лизингтік компания
Дюссельдорфта (Германия) пайда болыпты. 1972 ... бері ... ... ... ... ... ... халықаралық лизингтік институттарды
құру кең етек ... ... ... қоғамының бірігуі 17 европалық
мемлекеттер қоғамынан тұрады [5].
Ресейде лизинг ... ... ... ... ... ... яғни ... ж.ж. leand-lease американдық техниканы әкелуімен байланысты ... ... ... және ... ... және ... тәжірибесінде жеткілікті көлемде қарастырылады. Лизингтің қаржылық-
коммерциялық, ... және ... ... ... ... ... қазіргі уақытта, экономикалық және заң бойынша
әдебиеттерде лизингтің жүзден аса ... бар. Бұл ... ... аралық және жалпы мағынасы есебінен келесі қасиеттерін көрсетуге
болады (Кесте ... ... ... экономикалық мазмұны және құқықтық нысаны;
- келісім мерзімі;
- лизингтік ... ... ... ... ... саны және ... 1 - «Лизинг» ұғымының негізгі қасиеттері бойынша мағынасы
| ... ... ... ... | ... | |
| |тар ... |Кең |
|1 |2 |3 |4 ... |Бір ... |Екі ... |Көп ... ... ... |анықтамалар: ... ... ... алу |а) ... |а) ... алу ... және ... |ә) ... ... ... ... |ә) ұзақ ... |б) жалға алу-сату; |мен өткізуді ... ... ... |в) ... ... |
| ... ... |қаржыландыру; |
| |б) ... ... ... операциясы: |ә) жалға алумен, |
| |алу; |а) ... ... |
| |в) ... ... ... ... |
| ... нысаны; |ә) несие-жалға |алу немесе бұл |
| |г) ... ... ... опционды |
| ... |б) ... ... ... |
| ... ... сатып алу|қатынастардың |
| ... ... ... ... |
| ... |қоса. | |
| |д) ... ... | | |
| ... | | |
| |е) ... сауда | | |
| ... | | ... ... ... ... |Орта және ұзақ |Қысқа, орта және ... ... ... ... ... |
|мерзімі: |а) 3 жылдан жоғары;|келісімдер: ... ... ... |ә) 40/90 ... |а) 2 ... ... бір жылдан ... ... |ә) 2 ... 3 ... ... Сандық |периодтың 40 пен |дейін. |ә) алты ... ... |90% ... | ... |
| |б) ... ... | |б) ... ... ... 75% жоғары;| ... ... |в) ... ... | |в) ... ... ... ... | ... ... толық|
| |алғашқы, ... | ... |
| ... | | |
| |г) ... | | |
| ... үшін | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | ... ... |а) ... мүлік;|а) жылжымалы және |а) мүліктер; |
|келісім |ә) ... ... |ә) ... |
|объектілерінің|құралдар. ... ... ... | |ә) ... |б) ... ... ... | ... ... ... және ұзақ |
|мінездемесі. | |б) ... ... |
| | ... ... ... |
| | |в) ... ... |
| |а) ... |тауарлар. | |
| ... | | ... ... |ә) ... | |а) жер, ... ... |жабдықтар. |а) ... |мен ... |
| | ... ... мен |
| | ... |жабдықтар, |
| | ... және ... |
| | ... ... |
| | ... |ә) ғимараттар мен |
| | ... ... |
| | |ә) ... ... мен |
| | ... ЭЕМ, |жабдықтар, зауыттар,|
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... |б) машиналар, |
| | | ... ... ... ... |Екі жақты |Үш жақты |Көп ... ... ... ... ... және |а) өндірушімен |а) өндірушінің |а) бес ... ... ... ... |қатысуымен: |
| ... ... ... |1. ... ... |
| ... және ... |және лизинг ... ... ... ... |алушының |2. ... |
| ... жай ... |қатысуымен; |құрылтайшылары; |
| ... ... |б) ... |3. меншік иесі |
| |ә) ... ... ... ... ... де |
| ... ... ... және |ол); |
| ... лизинг |қаржыландырушы |4. ... |
| ... ... ... ... |
| ... ның ... лизингтің |5. жалға алушы. |
| ... ... ... ... |б) алты және одан |
| |жай ... | |көп ... |
| ... | ... |
| ... | |1. ... |
| | | |2. ... ... |
| | | |3. |
| | | ... |
| | | ... |
| | | |4. ... |
| | | ... ... | | ... |
| | | |5. |
| | | ... | | |им ... |
| | | |6. |
| | | ... | | |ң ... ... ... ... иесі ... лизинг беруші қалады. Лизинг алушы жалға
алушыдан гөрі лизинг берушіге объектіні пайдалану құқығы үшін ... ... оның ... ... ... лизингтік келісімнің объектісін жойылуы
немесе қолдану мүмкіндігі ... да оны ... ... ... ... келісім объектісінің ақауы анықталған жағдайда, лизинг беруші
барлық гарантиялық міндеттерден бас ... және ... ... ... ... ... шешеді [6].
Әр түрлі белгілеріне қарай лизингтік операцияларды келесі тәртіппен
топтастыруға болады. Қатысушылар құрамына ... ... ... ... тура лизинг, бұл кезде мүлік иесі өз еркімен объектіні лизингке
өткізеді
(екі ... ... ... лизинг (үш жақты немесе көржақты лизинг), бұл ... ... ... ... ... ... ... жиі кездесетін түрі – қайтымды лизинг, лизинг ... ... ... ... оны оған ... жалға беретін лизинг.
Мүлікті типіне қарай :
- жылжымалы мүлік лизингі;
- жылжымайтын мүлік лизингі;
- бұрын пайдаланылған мүлік лизингі.
Өтеу ... ... :
- бір ... ... ету мерзімінде мүлік құны толық өтелетін лизинг;
- толық өтелмейтін лизинг.
Амортизация шарты бойынша :
- толық амортизация және соған ... ... ... құны ... ... толық емес амортизациялық лизинг.
Қызмет объектісіне қарай :
- егер жалданатын затқа көрсетілетін барлық қызметті лизинг ... ... ... таза ... ... ... ... бар лизинг – объектіге толық қызмет көрсету
лизинг ... ... ... ... ... бар лизинг.
Операция өткізілетін нарық секторында ішкі және сыртқы (халықаралық)
лизингті қарастырады.
Сыртқы лизинг экспорттық және импорттық болып бөлінеді. ... ... ... ... алушы, ал импорттық лизинг кезінде – ... ... ... ... және ... жеңілдіктерге қатысты лизинг мынадай болып
бөлінеді:
- жалған лизинг – қызмет алыпсатарлық сипатта болады және ... ... табу ... жүргізіледі;
- нағыз лизинг – жалға берушінің инвестициялық жеңілдік және ... ... ... ... құқы бар, ал ... алушы салық
төлеу үшін жарияланған кірістер есебінен жалдық төлемдерді алып ... ... ... ... ... бөледі:
- ақша төлемімен жүргізілетін лизинг – барлық төлемдер ақша ... ... ... ... ...... ... жабдықта
өндірілген тауарларды жеткізу немесе қарсы қызмет көрсету нысанында
жүзеге асырылады;
- ... ... ... уақытта лизингілік қызметтер рыногында лизинг көп түрлерге
бөлінеді және ... ... көп ... лизингілік операциялар жүзеге
асырылуда. Лизингті ... ... ... бар. Бұл ... (Сурет 1) қызмет көрсету түріне қарай топтастыруға мүмкіндік
береді. Лизингтің әрбір формасының ... тән ... бар және ол ... ... ... ... ... кезде және рәсімдеген кезде
ескеріледі [8].
Сурет 1 - Лизингілік қызметтер нарығындағы лизингтің түрлері
Тек осындай жағдаймен лизингілік ... ... ... ие ... берілген мәміленің мәнін алдын ала анықтауда және лизингалушы үшін оның
потенциалды пайдасын сақтап ... ... рөл ... ... ... тәжірибесінде қазіргі уақытта лизингтің
төмендегідей бірнеше түрлерін қолданады ... ... ... ... ... ... ... (сервистік) лизинг (operating lease)
- қайтарым лизингі (sale and lease back)
- үлесті ... ... ... ... (leverage lease)
- тікелей лизинг (direct lease)
- сублизинг (sub -lease)
Бұл келісімдердің барлық түрлері екі негізгі лизингтің формасы шұғыл
және қаржылық ... ... ... ... ... Республикасында
“Қаржылық лизинг туралы” заң лизингтің үш ... ... ... ... және ... ... ... қаржылық лизингтің бір түрі) лизингтері.
Қаржы лизингі- бұл ... ... ... ... ... ... өзінің толық амортизациялық құнын төлеп шығуымен немесе өзін-өзі
өтеуімен байланысты сипатталады. ... бұл ... ... ... шығындарды жалға беруші төлейді. Бұл мәмілелер көбінесе
жалға берушінің ... ... ... ... ... ... ... қалдық құны бойынша сатып алуға мүмкіндік береді [9].
Тәжірибе көрсеткендей, лизинг бойынша жасалатын мәмілелердің 85 %- ... ... ... ... ... ... ... Лизинг беруші
лизингке беретін активтер құнының 80 %- дай мөлшерінде бір немесе ... ... ұзақ ... ... ... ... ... төлемдер мен
құрал-жабдықтың өзі несиені қамтамасыз ету құралы болып табылады (Сурет 2).
7
1
2
3 4 ... банк пен ... ... арасында несиелік келісім шарт жасалып, несие
беріледі; 2- ... ... ... ... құрал-жабдық үшін
жабдықтаушыға төлейді; 3- жабдықтаушы лизинг компаниясына ... 4- ... ... мен лизинг алушы кәсіпорын ... ... шарт ... 5- ... ... 6- ... ... кәсіпорын пайдаланғаны үшін лизингтік
төлемдер жүргізеді; 7- лизинг компаниясы несие беруші банкке несие ... ... 2- ... ... ... ... банк келесідей екі әдіспен қаржыландырады:
Қаржылық лизингте лизингтік мүлікті жалға алу, оның ... ... ... ... ... ... Өзінің мәні бойынша
бұл қызмет етуші капитал ретіндегі ұзақ ... ... ... ... ... ... ... мүлікті таңдауын, оны өндірушімен баға және
жеткізііп беру жөнінде келісуін, лизинг берушінің мүліктің құнын ... ... ... алуды қарастыратын төмендегі 3 сурет ... ... 3 - ... ... ... ... механизмі
Шұғыл лизинг- бұл мүліктің қызмет ету ... ... ... ... қысқалығын және мүліктің құнын ... ... ... ... ... ... ... алушының (жалға
алушының) келісім шартты уақытынан бұрын тоқтатуға құқығы бар. Бұл ... ... ... ... қызметтер көрсетуді, яғни қондыруды
және техникалық қызмет ... ... Осы ... ... бұл ... ... ... лизинг деп те ... ... ... қызметтің құны жалгерлік төлемге қосылады ... ... ... ... ... ... операцияларын жүзеге асыру үшін
қаражаты жетпей қалатын жағдай да болуы мүмкін, онда ол ... ... ... ... ... ... лизингтік операция деп атайды.
Шұғыл лизингтің негізгі объектілері тез ... ... ... және ... ... және ... басқа да
түрлері) және техникалық ... ... және ... ... ... талап ететін құралдар (жүк және жеңіл автомобильдер, әуе
авиалайнерлері, темір жол және ... ... ... ... ... ... 4 суреттерде әр түрлі сызба
түрінде берілген.
4
2
4 ... ... ... ... 2- ... үшін ... 3- құрал-жабдықты
жеткізу;
4- лизингтік төлемдер.
Сурет 4 - Шұғыл лизингтік операция
Жалпы алғанда шұғыл лизингтің шарттары жалға алушыға неғұрлым тиімді.
Әсіресе, жалға ... ... ... ... мүмкіндігі моральдық тозған
құрал-жабықтан уақытында құтылып, оны ... ... ... және
бәсекелес қабілетті құрал- жабдықпен алмастыруға мүмкіндік ... ... иесі ... ... ... ... сата отырып,
бір уақытта мүлікті сатып алушыдан ұзақ ... ... алу ... келісім
шарт жасайтын екі келісім шарт жасақталатын ... ... Бұл ... ... ... ... коммерциялық банктер, инвестициялық,
сақтандыру және лизингтік компаниялар әрекет етеді. ... ... ... құрал-жабдықтың меншік иесі ғана өзгереді, ал ... өз ... ... ... ... ала ... сол
тұлға болып қала береді. Инвестор мүлік меншігіне құқығын ала ... ... ... ... Бұл ... ... ... тұрақтандыру мақсатында жүзеге асырылады (Сурет 5) [12].
1
2
1- құрал- жабдықтың құны, 2- жалгерлік төлемдер
Сурет 5 - Қайтарым лизингі операциясы
Үлесті лизинг- ... ... ... ... ... ... ... немесе инвестициялық компаниялар ... ... тағы да бір ... Бұл ... ... фирма алдын-ала құрал-
жабдыққа ұзақ мерзімді жалға беруді қарастыратын келісім шартты ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін төлеп
қояды (Сурет 6).
1
2
6 1 1
3
5
1- құрал-жабдыққа тапсырыс; 2- 80%-тік ссуда жалға алушының ... ... ... 4 ... бойынша төлемдер; 5- құрал-жабдықтар; 6-
жалгерлік төлемдер.
Сурет 6 - Үлесті лизинг операциясы
Алынған ... ... ету ... ... ... ... және ... инвесторға төлейтін болашақ жалгерлік төлемдері қолданылады. Бұл
жағдайда лизингтік фирма құрал-жабдықтың ... мен ... жабу ... ... ... ... қолданады
[13].
Тікелей лизингте жалға алушы лизингтік фирмамен құрал-жабдықты сатып
алу және оны ... ... беру ... келісім шарт жасайды. ... алу ... ... шарт ... ... ... ... өз
өнімдерін лизингке беретін ірі өндірушілердің қатарына келесідей танымал
фирмалар IBM, Xerox, GATX, және ... ... ... құрылысы,
автокөлік компаниялары жатады. Мысалы, ... ... ... ... және BMW ... өз ... ... елдеріне сататын танымал лизингтік компаниялардың құрылтайшылары
болып ... ... 7) ... құрал-жабыдық; 2- жалгерлік төлемдер.
Сурет 7 - ... ... ... - келісім шартымен жасақталатын үшінші тұлғаға лизинг
объектісін пайдалану құқығын берумен ... ... ... түрі ... табылады.
Сублизингті жүзеге асыратын тұлға лизингтік келісім шарт ... ... ... ... ... және оны ... келісім шарты
бойынша лизинг ... ... ... ... ... ... ... туралы” заңына сәйкес лизинг алушы
лизингтік төлемдер бойынша өз ... ... ... бере алмайды.
Лизинг объектісін сублизингке беру кезінде лизинг берушінің жазбаша ... ... ... 8) ... 2- ... ... 8 - Сублизингтік процесс
Халықаралық лизинг-бір тарап немесе барлық тараптардың әр елден болып
келуін сипаттайды.
Халықаралық лизингтің бір түрі ... ... ... ... ... ... ... туралы” заңымен реттеледі.
Халықаралық сублизингтің бір ерекшелігі лизингтің объектісі ... ... ... тек қана сублизинг келісім шартының
мерзімі ... ғана ... ... Сублизингте негізгі жалға беруші
жалгерлік төлемдерді алу құқығына ие ... ... ... үшінші жақ
банкрот болған жағдайда жалгерлік төлемдер ... ... ... ... ... қолайсыз жағдайлар туындаған жағдайда жалға алушы өз
қызметін тез арада тоқтатып, ... ... ... бұрын
қайтарып, өндірісті тоқтатуға және қайта ... ... ... мүмкін. Бір жолғы жобалар мен тапсырыстарды жүзеге асырғанда
шұғыл лизинг болашақта қажет ... ... ... алу ... ... ... болуынан босатады.
Лизинг беруші немесе құрал-жабдықтардың өндірушісі көрсететін түрлі
сервистік қызметті ... ... ... ... көрсету және
персоналдарды ұстап тұруға кететін шығындарды қысқартуға мүмкіндік береді.
Шұғыл ... ... ... ... формасы мен
салыстырғанда жалгерлік ... ... ... ... ... ... ала төлемді салудың талап етілуі, жалға алуды ... ... ... ... ... ... ... және халықаралық тәжірибеде лизингтің ішкі және
сыртқы лизинг түрлері қолданылады.
Ішкі лизинг- бұл оның қатынасушыларының бір ... ... ... ... ... экспорттық және импорттық болып бөлінеді. ... ... ... ... болса, импорттық лизингте шетел лизинг беруші
болып табылады.
1.2 Инвестицияның қызметі, операциялары және оны ... ... ... қағидалары
Инвестиция туралы ұғым банк ісі ғылымының арнайы бөлігі болып
табылады. Бұл инвестиция ... ... ... және ірі ресурстар бар
мүшелер. Сондай – ақ оларды ұйыммен және тұрғындармен жинақтарды ... ... ... ... ... дамыту үшін
оларды бөлу және пайдалану ... ... ... ... Қазіргі уақытта инвестицияларды қаржыландыру нарықтық тетікті бір
қалыпқа келтіру Қазақстан Республикасы ... ... ... бірі болып табылады. Тиімді инвестициялық тетікті
қалыптастыру арқылы ... ... ... ... және сапаны
қайта құру үшін әр түрлі көз-қарастар мен тәсілдер ұсынылуда. ... ... ... ... сигмент ретінде банктік жүйеге
келтіріледі. Болашақ мамандар инвестициялық процесті ұйымдастыру ... ... ... ... білім алуына мақсатты теориялар және
тәжірибелік түрде бағытталған ... ... ... ... ету ... және ... банктердің қатысу
тәжірибесін қарастырады [16].
Инвестициялық қызмет бұл – инвестицияларды салып және инвестицияларды
жүзеге асыру бойынша тәжірибелік әрекеттер ... ... ... ... мазмұнын, генезис және сипатын
аша отырып ... ... оның ... ... бірі ... қайнар көздерін қалыптастыруды реттейтін институционалдық
буынды ... ... ... атап өтілді. Инвестициялық аядағы
реттеуші ортаны оңтайландыру ... және ... ... ... ... көрсететіндігі айқындалған. Инвестициялық
ресурстардың жұмыс істеуінің оңтайлы режимін қамтамасыз етуге стратегиялық
сипаты бар және ... ... ... секторлары мен салаларындағы
инвестициялық ағымдарды оңтайлы пайдалану бойынша ... ... ... ... және ... ... ... маңызды үлес қосады [17].
Инвестициялық ресурстар түсінігі өзінің мазмұны бойынша инвестиция
түсінігіне қарағанда кең ұғым ... ... ... оған ... кеңестік
мемлекеттердің экономикасында жаңа қаржылық институттардың құрылуымен
байланысты материалды емес активтерге салынған салымдар ... және ... ... жаңа ... ... шақыратын жалпы қаржылық
менеджменттің біршама жаңаруы байқалады. Дамушы нарықтық ... ... ... ... көлемділігі ең ... ... ... және ... ... ... үшін ... көздерді іздестіруді талап етті [18].
Бұрынғы кеңес үкіметі кеңістігінің барлық елдерінде ... іске ... ... ... ... үшін ... ... ахуалды құрудан басталғанын айта ... жөн. ... ... іске ... ... ... табиғаты мен сипаты,
сонымен бірге олардың қайнар көздерін ... ... ... ... ... ... ... шығындылығы, қайтарымдылығы
және табыстылығы көбінесе оның нақты ... ... ... ... ... және ішкі ... ... бөлінетін инвестицияның негізгі
типтері ақшалай немесе мүліктей түрдегі көздеріне байланысты ... ... яғни ... ... ... ... немесе
жылжымалы мүліктер, сонымен қатар жер мен табиғи ресурстарды иеленуден
тұратын әртүрлі түрдегі мүліктік ... ... ... атап ... жөн
[19].
Инвестициялық әлеуеттің қайнар көздерін белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... көріп отырмыз және оны
оқып үйрену белгілі бір ... ... ... ... негізгі
инвестициялық ағымдарды бөліп қарастыруды талап етеді. Ондағы мақсат елдегі
инвестициялық климатты және осы ... құру ... ... ... ... көзқарасымыз бойынша, инвестициялық әлеуеттегі қандай ... ... ... ... ел экономикасының дамуының нақты бір
кезеңіндегі міндеттеріне сәйкес келетін инвестициялық үлгінің басымдылығына
тәуелді. Осы ... ... ... бөліктері 9-ші суретте көрсетілген.
9-суретке сәйкес біз инвестицияның қайнар көздерінің негізгі типтерін
бөліп көрсеттік. Инвестициялық әлеуеттің құрылымдағы олардың ... ... ... ... орта және сәйкесінше инвестициялардың
нәтижелілігі тәуелді болады. Яғни, ... ... ... үлесі ішкі инвестициялардың үлесінен артық болатын ... ... ... ... ... ... ... кезде осындай үлгімен таңдалған инвестициялық модель
нәтижелі болмайды. Әлемдік ... ... ... ... ... ... инвестициялық ортаны қалыптастырудың жағымды және жағымсыз
жақтары да кездеседі.
Инвестициялық әлеуеттің сыртқы көздерінің көлемі есебінен ... орта ... ол ... түрде оның институционалдық
құрылымынан көрінетінін айта ... ... ... шетелдік капиталдың
экспансиясына экономикалық тұрғыдан қарсы тұратын құралдар объективті түрде
қажет. Шетелдік ... ... ... ... ... бір заңнамалық база шегінде олардың қызметтерін реттейтін ерекше
инвестициялық режим қажет [20].
Сурет 9 – ... ... ... ... әсіресе келесідей бағдарламалық стратегиялар жүзеге асырылған
кезеңдерде өте маңызды:
- ұлттық экономиканы жекешелендіру;
- ... ... ... ... ... ... ... қайта ұйымдастыру;
- қор, сақтандыру нарықтарын құру;
- әлемдік қаржы нарығына шығу.
Осы аталған барлық ... ... ... ... тән ... және ... ортадағы қызығушылықтардың балансы
сақталмаған кезде ұлттық ... үшін ... ... ... ... Дамушы нарықтық жүйелердің біртіндеп нығаюына ... ... оның ішкі ... ... ... ағымдар отандық капиталға сүйене отырып ... ... Осы ... ... ... бір жетістіктерге қол жеткізгені
белгілі. Онда инвестициялық орта шетел капиталының импортын ... ... ... бір ... ТМД елдерінің ішінде неғұрлым дамыған құнды
қағаздар нарығын ... ... ... ... ... ... әлеуеттің функционалдық сипатын
анықтайтын мақсаттық инвестициялық ... ... ... ... ...... және инфрақұрылымдық деп аталатын
негізгі секторларына бағытталуының үлкен мағынасы бар. Бұл ... ... және ... ... ... өндірістік және өндірістік ... деп ... ... да ... ... ... ... дамуының маңызды әлеуметтік-экономикалық міндеттерін ... ... ... ... 10 – ... әлеуеттің функционалдық моделі
Мысалы, экономиканың қайта өңдеу саласына ... ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешуге
бағытталатынын куәландырады. Сонымен қатар, жалпы қоғамның ... ... ... бойынша міндеттерді кешенді түрде шешу де өте
маңызды. Бұл көбінесе бизнес-ортаның қалай ... және ... ... ағымдардың кеңеюіне тәуелді болып келеді.
Функционалдық тұрғыдан біз ... ... ... ... көрсеттік: институционалдық, инновациялық, материалды-техникалық,
кадрлық, салалық (аймақтық). Өзінің мәні бойынша инвестицияның осы аталған
құрамдас ... ... ... ... ... ... кадрлық құрамының, материалды-техникалық ... ал ... ... ... ... ... маңызды болып табылатын оның бәсекелестік ортасының кеңеюіне әсерін
тигізеді [22].
Сонымен, инвестициялық әлеуеттің қайнар көздері өзінің ... ... ... ... ... ... келеді. Әрбір елде өзіндік
ерекшеліктері бар және оның ... мен ... ... ... ... даму және одан әрі қарай жаңару ... ... ... де ... ... келеді.
1.3 Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның ... ... бірі ... ... ... әдістері
Лизингтік құрылымның барлық жерде пайда ... және оның ... ... ... дүниежүзілік нарықтың қалыптасуына,
экспорттық және ... ... ... ... ... ... ... бизнесті кеңейту үшін, оның рөлін жоғарылату ... ... ... ... және осы негізде
лизингілік қызметтерді қамтуда халықаралық институттар пайда ... ... ... ... Брюсселдегі штаб пәтермен бірлестігі 20 шақты
Еуропа елдерінің лизингілік ассоциациялары мен компанияларынан құралған.
1989 жылдан бастап ҚР-да басқа ТМД ... ... ... ... ... ... түрінде лизингілік құрылымдар ашыла
бастады. Дегенмен лизингілік бизнестің шапшаң өсуі елде ҚР-ң ... ... ... ... 1992 жылы елде лизингілік ... 120 ... ... және 20 ... фирмалар болды.
Барлық жерде пайда болған лизингілік бизнеске мемлекет ... ... үшін және оның ... ... ... ҚР-ң Президентінің
24.04.95 жылы «Салықтармен басқа да міндетті төлемдер» туралы ... Онда ... ... іске ... ... болатын
салықтық жеңілдіктер шамасы қарастырылған.
1994 ж. қазан айында Республика ... ... атты ... бар ... ... ... ... ұлттық лизинг компаниясын құру
туралы қаулы қабылдап, 1995 ж. ... ... ... ... ... ... ... компаниясы шағын өндіріске, өндіруші және
өңдеуші өнеркәсіптерге, ғылым-сыйымды және капитал сыйымды өндірістерге
құрал-жабдық лизингі ... ... ... ... ... компьютер және басқа да технологияларды ұсыну секілді көптеген
қызметтерді көрсете бастады. 1995 ж. желтоқсан айында Республика ... ... ... ... өнеркәсібін машина жасау саласының
өнімдерімен ... ... ... ... ... «Аграрлық өнеркәсіп
кешеніндегі лизинг туралы ереже» ... Бұл ... ... ... оның
шарттары мен қызметі, лизинг объектісі мен субъектісі, лизинг келісімшарты,
оған қатысатын жақтардың құқықтары мен ... және ... ... сияқты ұғымдарды анықтайтын ең маңызды құжаттардың
бірі болып саналады.
Лизинг ... ... ... ... ... лизингілік
бизнестің дамуына және лизингілік мәмілелер көмегінің ұлғаюына ... Бұл ... ... масштабы бізде бар ... ескі ... ... ... әлі жеткіліксіз. Мұның тағы
бір себебі лизингілік мәселелерде шаруашылық субъектілердің біліксіздігі,
олардың лизингілік операциялар ... және ... ... және оларды жүргізуде тәжірибенің ... ... ... лизинг экономиканы жиі қаржыландыру ... ... олар оның ... ... ... ... ... қызметте лизингілік даму үрдісінде оларды кәсіпорынның
технологиясын, негізгі қорларды жедел ... ... ... ... оң ықпалын тигізеді [23].
Сол себептен лизингті қолдану саласындағы кемшіліктерді ... және ... ... ... ... ... ... ету
мақсатында «1999-2002 жылдарға арналған лизингті дамыту бағдарламасы»
қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... қолдау жүйесін құру, лизингті дамытудың институционалдық
негізін қалау ... ... ... ... ... ... барысында 2000 жылдың шілде айында ҚР «Қаржылық лизинг туралы» ... ... ... ... дамуына қажетті негіз қаланды.
Лизинг операцияларын тездету үрдісін ... ... ... мынадай бірнеше құқықтық актілер: ҚР Премьер-министрінің
07.09.2000 ж. ... «ҚР ... ... ... ... ... лизинг мәселелері бойынша қабылданған кейбір құқықтық
актілерге өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... және ... 29.03.2002 ж. №405 «2002 жылы ауылшаруашылығында лизингті шектеу
ережелерін бекіту» мен ... ж. №597 ... ... ... туралы
келісімшартты мемлекеттік тіркеуден өткізу ережелерін ... ... ... ... ... заң Қазақстан Республикасының Конституциясына
негізделеді және “Қаржылық лизинг туралы” Заң нормаларынан, Азаматтық
кодекстен және ... да ... ... ... ... ... ... туралы” Заңда келесідей ... ... ... ... ... ... ... алушы меншігінен алған және
келісім шартпен ... ... ... лизинг алушыға белгілі бір
төлемге және белгілі бір шартқа уақытша ... және ... ... үшін үш ... кем емес ... ... ... қызмет түрі. Бұл жағдайда лизинг объектісін беру келісм шарт
бойынша келесідей талаптарға жауап ... ... ... ... ... алушының меншігіне лизингтік келісім шарт
бойынша лизинг объектісін тұрақты ... ... ... ... ... ... объектісінің қызмет ету мерзімінің 75 % асуы қажет;
- лизингтік ... ... ... құны ... ... лизинг объектісінің 90 % асуы қажет;
Лизинг беруші- тартылған және меншікті ақша қаржаттарының есебінен
лизинг ... ... ... және ... алушыға лизинг
келісімшартының шарттары бойынша беретін лизингтік мәміленің қатысушысы.
Бір лизингтік ... ... ... беруші бір уақытта оның басқа
қатысушысы бола алмайды.
Лизинг беруші-лизинг келісім шартына ... ... ... ... ... ... мәміленің қатысушысы.
Лизингтік мәміле- азаматтық құқытар мен міндеттерді белгілеуді,
өзгертуге ... ... ... лизингтің қатысушыларының іс-
әрекеттерінің жиынтығы.
Лизингтік қызмет- лизинг келісім шартының ... ... ... берушінің қызметі.
Қолданылмайтын заттар- оны пайдалану кезінде ... ... ... ... ... ... және жылжымайтын мүліктер.
Сатушы- лизинг беруші лизинг объектісін сату –сатып алу және лизинг
келісім ... ... ... ... лизингтік мәміленің қатысушысы. Сатушы
бір уақытта лизинг объектісінің лизинг ... ... ... ... ... ... қатысушылары- жеке кәсіпкер болып табылатын ... және ... ... және ... ... ... қатысатын заңды тұлға,
және лизинг ... ... ... ... ... және жеке тұлғалар.
Лизинг мерзімі- лизинг объектісі лизингтік келісім шартқа сәйкес
лизинг ... ... ... және ... ... ... ... берушінің құқықтары мен міндеттері анықталған:
Лизинг берушінің құқықтары:
1. төленбеген лизингтік ... және ... ... ... ... лизингтік келісім шартқа сәйкес лизингтік келісім шарттың ... ... ... ... ... асыру;
3. лизинг алушының лизинг объектісін қайтаруын бойынша ... ... ... ... ... және ... орнын толтыруын
талап ету;
4. Қазақстан Республикасының заңдылықтарында қарастырылған ... ... ... талап етуге.
Лизинг берушінің міндеттері [24]:
1. сатушының меншігінен лизинг алушының келісілген лизинг объектісін лизинг
келісім- шартының талаптарына сәйкес лизинг алушыға беру үшін ... ... ... алу ... шартын жасақтаған кезде жазбаша түрде сатушыға
лизинг объектісінің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... объектісінің жаңа лизинг алушының иелігіне
және пайдалануына берілгенін жазбаша түрде мәлімдеу;
3. лизинг объектісін лизинг алушыға лизингтік келісім шартта ... ... ... бірге заңда лизинг алушының құқытары мен ... ... ... ... ... лизинг келісім шартына сәйкес лизинг объектісіне ие болу және пайдалану;
2. ... ... ... оны ... мерзімі және басқа да
жағдайларға қатысты сатушыға ... ... егер ... ... ... ... ... төленуге тиісті
лизингтік төлемдерді лизинг беруші лизингтік келісім шарттың талаптарын
бұзған жағдайда тоқтатып, өз ... ... ... шартына
сәйкес лизинг беруші орындағанға дейін тоқтату;
4. егер ... ... ... ... ... лизингтік келісім
шартты лизинг беруші бір жақты тоқтатқан жағдайда аванс бойынша төленген
лизингтік төлемдерді кері қайтаруын талап етуге;
5. егер ... ... ... ... қаралмаса, лизинг объектісін
алмастыруды талап етіп, лизинг объектісінен бас ... ... ... ... қарауды, егер лизинг ... ... ... ... немесе орнын толтыруға келмейтін
жетіспеушіліктермен жеткізілсе талап етуге;
6. лизингтік келісім шарттың талаптарын лизинг беруші ... ... ... ... ... ... етуге;
7. лизинг келісім шартында басқаша қаралмаса, ... ... ... ... ... ... ... жағдайда лизингтік
төлемдер сомасын азайтуды талап етуге;
Лизинг ... ... ... ... ... ... ... лизинг объектісін
қабылдау;
2. лизингтік төлемдерді өз ... ... ... ... ... сәйкес лизинг объектісін пайдалану;
4. тараптардың келісімі бойынша лизинг ... ... ... есепке ала отырып лизинг объектісін лизинг берушінің оған
берген жағдайында ... ... егер ... ... ... ... ... өз есебінен лизинг
объектісін ұстап тұру және техникалық ... ... оны ... ... ... асыру;
6. егер келісім шартта және заңдылықтарды ... ... ... ... объектісіне қатысын қамтамасыз ету.
Сатушының құқықтары мен ... ... ... мен ... ... алу келісім шартына сәйкес белгіленеді.
Лизингтік келісім шарт лизинг беруші, лизинг алушы және сатып алушының
қатысуымен жасалса, онда ... ... мен ... лизингтік
келісім шартқа сәйкес белгіленеді [25].
Лизингке қатысушыларының төмендегідей жауапкершіліктері бар:
1. лизинг беруші, лизинг ... және ... ... ... ... ... сату ... алу келісім шартымен және Қазақстан
Республикасының заңдық ... ... ... ... ... мен ... ... арасында жасалған сату
–сатып алу ... ... ... ... ... ішінде лизинг
объектісінің сапасы, оны жеткізу мерзімі және т.б. жағдайларға сәйкес
лизинг берушінің алдында ... ... Бұл ... ... алушы сатып
алушы үшін белгіленген Азаматтық кодексте қарастырылған ... ... ... ие ... ... ... алушының
талаптарына келіскен жағдайда лизинг объектісін ... ... ... кез-келген өзгерсітер лизинг берушімен міндетті түрде келісілуі
қажет.
Лизингтік қызметті ... ... ... ... ... ... ... туралы” Заңға сәйкес жүзеге асырылатын лизингтік
қызметке Қазақстан Республикасының инвестициялық қызмет ... ... ... ... ... ... ... және
экономикалық режимі қолданылады.
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және ... ... кедендік режим қолданылатын
лизинг объектісінің тізбесі Қазақстан ... ... ... ... және лизингілік үрдісті
ұйымдастыру схемасында лизингілік ... ... және ... ... ... ... Лизинг субъектілерінің құқықтық
жағдайына және оның ... ... ... ... ... ... және ұзақ ... салымдардың, бухгалтерлік
есептің халықаралық стандарттарға сәйкес бухгалтерлік жазулар беріледі.
Шаруашылықтың инновациялық түрлерінің бірі саналатын ... ... ... ... ... және оны жергілікті өндіріске
енгізу мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Бұл ... ... ... ... ... потенциалды қалыптастыру мен дамытуға ... ... ... таңда ел экономикасын иниовациялық даму
жолына өткізу мәселесі технология мен ... ... ... және
басқару саласына жаңалықтар енгізу арқылы тұрақты экономикалық ... ... ... ... ... ... Сол себептен, отандық
өндірісті ... ... ... рөлін күшейту үшін
кәсіпорындарды ... ... және ... қабілетті өнімдерді
шығаруға мүмкіндік беретін лизингті қайта құру тетігі қолданылу қажет [26].
2 ... ... ... ... БАНКТІҢ ЛИЗИНГТІК ҚЫЗМЕТІ,
ОНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ТӘЖІРИБЕСІ ФОРМАЛАРЫНЫҢ БІРІ РЕТІНДЕ ЖАҒДАЙЫНА ТАЛДАУ
ЖАСАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... банктері лиизнгпен айналасуды бөлек ... ашу ... жөн ... ... ... Қазақстанда 20 шақты
лизингтік компаниялар жұмыс атқарады, сондай-ақ ... ... ... ... ... «Темірлизинг».
Мемлекетіміздің жалпы лизинг көлемінің 51% көбі оларға тиесілі, ... ... ... тиесілі.
Лизингтік компаниялар клиенттің бизнес түріне байланысты ... ... ... ... ... ... (95%) шағын және орта
бизнес кәсіпорындары иеленеді. Әртүрлі лизингтік ... ... ... және ... ... ... көп жағдайда бірдей,
бірақ аванстық төлемақыларда, лизингтік объектінің минималды ... ... ... ... ... ... компаниялардың айрықша ерекшелігі мен олардың
арнаулы мүмкіндіктерінің талдауын жүргізіп көрейік [27].
ҚазАгроФинанс.
Несиелік саясат бойынша лизингтік қаржыландырудың базалық шарттары:
... ... ...... ... ... ... сомасы – шектеу жоқ;
• лизингтік келісімнің орташа көлемі – 36,6 мың АҚШ доллары;
• лизингтің ... ... – 5 ... ... ... ... – 7 ... лизингтік келісім-шарт жасаудағы орташа мерзім – 6 жыл;
• лизингке берілетін мүлік түрі – ауыл ... ... ... ... жүзеге асыру аумағы – Ақмола,
Ақтөбе, Алматы, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Қызылорда,
Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Оңтүстік ... ... АҚ ... ... 2004 жылы ... ... ... негізгі мақсаты, ауыл шаруашылық техника лизингі
арқылы ауыл шаруашылық ... ... ... қол жеткізуді
жүзеге асыру арқылы, ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру мен қайта ... ... ... отандық ауыл шаруашылық өндірушілерге көмек
беру.
Центрлизинг. Несиелік саясат ... ... ... ... келісімнің минималды сомасы – 13 мың АҚШ доллары;
• келісімнің максималды сомасы – 1678 мың АҚШ ... ... ... ... ... – 295 мың АҚШ ... лизингтің минималды мерзімі – 3 жыл;
• лизингтің максималды мерзімі – 7 жыл;
• лизингтік ... ... ... мерзім – 4 жыл;
• лизингке берілетін мүлік түрі – транспорт (соның ішінде ... ... ... және қайта өндіру өндірісі үшін жабдықтар, ауыл
шаруашылық техникасы, құрылыс ... және ... ... ... ... ... ... аумағы – Астана, Алматы,
Қарағанды, Қостанай қалалары, ... ... ... ... ЖШС 2010 жылы ... ... АҚ-ң ... фирмасы болып табылады.
Қазіргі таңда фермерлерді несиелендірудің әртүрлі лизингтік сызбалары
ойластырылған және сәтті қолданылуда. ... ... ... ... ... ... ... «Claas» фирмасының ауыл шаруашылық
техникасы әкелінген болатын. Жоба «Commerzbank ... ... ... ... ... ... «Hennes»-пен
сақтандырылады. Алғаш клиенттердің бірі ... ... ... ЖАҚ ... жарна алынатын мүлік құнының 30% құрайды. Потенциалды
клиенттердің толық қажетті ... ... ... тапсырысты
қарастыру процедурасы 15 күнді құрайды. Пайыздық мөлшерлеме орташа ... ... ... ... өтеу үшін ... сызбалар ойластырылған.
Негізгі қарызды өтеудің жылдық немесе жарты жылдық төлемдер арқылы өтеуді
қолдануға мүмкіндік бар, ... егер де ... ... бизнесі
маусымдық сипатта болатын болса, онда лизингтік төлемдерді өтеу ... ... ... ... мүмкін.
«Альянс-Лизинг».
Несиелік саясат бойынша лизингтік қаржыландырудың базалық шарттары:
• келісімнің минималды сомасы – 5 мың АҚШ ... ... ... сомасы – 2013 мың АҚШ доллары;
• лизингтік келісімнің орташа көлемі – 198 мың АҚШ ... ... ... ... – 1 ... ... ... мерзімі – 5 жыл;
• лизингтік келісім-шарт жасаудағы орташа ... – 2-5 ... ... ... мүлік түрі – транспорт құралдары, өндірістік
жабдықтар, ауыл ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру аумағы – Алматы, ... ... ... ... және ... қаласы.
«Альянс-лизинг» ААҚ 2009 жылы қалыптасты, ол Альянс ... ... ... ... ... және орта ... ... айналысады, сонымен қатар жеке кәсіпкерлерді қаржыландыруды
жүзеге асырады. Компанияның мәліметтері бойынша, лизингке ... ... ... ... ... ... ... 23-25%, лизингтік төлемдер ай сайын жүзеге
асырылады. Алғашқы жарна ... ... ... кем емес.
«Темірлизинг».
Несиелік саясат бойынша лизингтік қаржыландырудың базалық шарттары:
• келісімнің минималды сомасы – 10 мың АҚШ ... ... ... ... – 500 мың АҚШ ... лизингтік келісімнің орташа көлемі – 180 мың АҚШ доллары;
• лизингтің минималды мерзімі – 3 ... ... ... мерзімі – 5 жыл;
• лизингтік келісім-шарт жасаудағы орташа мерзім – 3 жыл;
• лизингке берілетін мүлік түрі – транспорт ... ... ... ... ... жүзеге асыру аумағы – Алматы, Атырау,
Ақмола, Маңғыстау, Қарағанды облыстары және ... мен ... ААҚ ... 2009 ... 2 ... ҚР ... және
орта бизнесін қолдау және дамыту Мемлекеттік бағдарламасын жүзеге ... ... ... АҚ-ң 100% ... ... ... ... Қазақстанның барлық аумақтарында іске асырылатын жобаларды
қарастырады. Компания үшін өтімді ... ... ... ... және ауыл ... ... лизингке беру аса тиімді болып
табылады.
Компания отандық және ... ... мен ... ... ... қалыптастырды. Қазіргі уақытта «Темірлизинг» ... орау ... ... ... ... ... арнайы техника мен ауыл ... ... ... заты ... ... жабдықтар да болуы мүмкін.
Қазіргі таңда «Темірлизинг» ААҚ-ң автотранспорт ... ... ... артуда, ол тасымалдау саласындағы қызметтер
көлемінің артуымен, ... ... ... ... ... ... тиімді тәсіліне өтуіне байланысты.
«Темірлизинг» ААҚ-ң даму динамикасы бойынша, жабдықтарды ... ... ... үшін ... бөлігі қаржылық лизингке аса
қызығушылығын танытады. Бүгінгі күні ... ААҚ ... және ... ... ... ... қызметтер нарығының негізгі
қатысушыларының бірі.
Техника құнының 15-30% бірінші жарнаны құрайды, пайыздық мөлшерлеме
жабдық ... ... 16-23% тең. ... ... әр ай ... ... жүзеге асырылады. Лизингке алынатын мүлікті ... ... ... ... ... бойынша лизингтік қаржыландырудың базалық шарттары:
• келісімнің минималды сомасы – 94 мың АҚШ ... ... ... ... – 1906 мың АҚШ доллары;
• лизингтік келісімнің орташа көлемі – 208 мың АҚШ ... ... ... мерзімі – 3 жыл;
• лизингтің максималды мерзімі – 5 ... ... ... ... ... мерзім – 3-5 жыл;
• лизингке берілетін мүлік түрі – транспорт құралдары, өндірістік
техника, жабдықтар, ауыл ... ... ... ... жүзеге асыру аумағы – Алматы, Атырау,
Шығыс ... ... ... ... ААҚ 2005 жылы ... ... ... заты өндірістік техника (41%) болып табылады.
«БТА Лизинг».
Несиелік ... ... ... қаржыландырудың базалық шарттары:
• келісімнің минималды сомасы – 7 мың АҚШ доллары;
• келісімнің максималды сомасы – 886 мың АҚШ ... ... ... ... ... – 141 мың АҚШ доллары;
• лизингтің минималды мерзімі – 3 ... ... ... ... – амортизацияның 80% дейін;
• лизингтік келісім-шарт жасаудағы орташа мерзім – 7 жыл;
• лизингке берілетін ... түрі – ... ... ... ауыл шаруашылық техника, құрылыс техникасы, қызметтер және
т.б.;
• лизингтік операцияларды жүзеге ... ...... ... ... ... ... Солтүстік Қазақстан, Батыс
Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан облыстары, Алматы және Астана қалалары.
«БТА Лизинг» ААҚ 2005 жылы ... ... ... ... ... қаражаттар есебінен жүзеге асырылады. Сонымен
қатар, «БТА Лизинг» ААҚ, Еуропалық Қайта құру және Даму ... ... ... ... жалғыз лизингтік компания болып табылады.
«БТА Лизинг» ААҚ-ң аудиториясы, негізгі қорларды қаржыландыруына
инвестициялар үшін ... ... ... ... ... және ... бизнес құрылымдары да бар. Бұлар
арзан несиелер мен ... алу ... ... компаниялар мен жеке
кәсіпкерлер[26].
Қазақстандық ... ... ... ... түрлі, лизингтік
компаниялар ірі және шағын бизнестің дамуына кең спектрлі мүмкіндіктер
ұсынуда. Әрбір ... ... ... ... мен ... сәйкес
келетін шарттарды таңдауына болады [27].
2010 жылдан бастап Қазақстанның ... ... ... ... бастады. ҚР-ның коммерциялық банктері бөлек компанияларды ашу арқылы
лизингпен айналасуды жөн көрді. Қазақстандағы ... ... ... көлеміндегі лизингтің үлесі, 2011 жылы 1% ... Ол 2010 ... ... ... 4 есе ... 2010 жылы ... ... бойынша 170 млн. АҚШ ... ... ... ... ол 2011 ... салыстырғанда 2 есе артық.
Кесте 2 - Негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлеміндегі
лизинг үлесі
|Көрсеткіштер |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... ... | | | ... |7797,4 |8449 |11480 ... | | | ... АҚШ доллары | | | ... ... | | | ... АҚШ ... |21,1 |85,2 |172,2 ... ... % |0,26 |1,0 |1,5 ... ... ... ... да ... және даму ... ... дамыту үшін заңдық-құқықтық ... ... мен ... ... ... ... немесе ҚР заңдары
бойынша заңды тұлға ... ... және ... компаниялары тарапынан
қаржыландырылатын түрлі лизингтік компаниялардың пайда болуына септігін
тигізді. ... ... ... ... ... қолданудың
тиімділігін арттыру үшін банкілердің көмегімен дербес қаржы көздерін тарту
және өзара ... мен ... ... ... ірілену саясатын
жүргізуде. Лизингтік қызметтерді көрсететін компаниялар мен ... бір жыл ... ... ... ... көлемінің артуына
себепші болып, соңғы жылдары лизингтік мәмілелер мен операциялар ... ... арта ... ... жоба ... ... лизинг алушы жабдықтарды алуға жəне сонымен
бір мезгілде үлкен шығын жұмсамай-ақ қандай да ... ... ... ие ... Бұл, ... ... бастаған ұсақ жəне орта
кəсіпкерлер үшін өзекті болып табылады. Сонымен ... ... ... есеп жүргізуі оңайлатылады, себебі негізгі ... ... ... бір ... ... жəне ... ... есепке алуды лизинг компаниясы жүзеге асырады. Лизинг ... ... ... схемасын пайдалануды көздеуге болады. Жоғарыда
атап көрсетілген ... ... ... өзі ... ... ... нұсқаны қосуға болады. Бұл – банк үшін пайдалы, өйткені, банктің
теңгерімі жеңілдейді жəне банк ... ... ... оң ... көрсетілген лизингтік қызметтердің жалпы көлемінің
артуына ... ... даму ... әлі ... ... қойылған
талаптарға сай емес. Бұл, ең ... ... ... ... әрекеттілігіне, лизингтік қызметтердің құрамы мен
түрлеріне ... ... ... осы ... ... мен ... ... және лизингтік
компаниялардың басым көпшілігінде инвестициялық ... ... ... ... отыр. Жалпы алғанда, шағын және орта кәсіпорындар
мен банкілердің үлесі бар ... ... ... ... ... потенциалы бар ірі жеке және мемлекеттік кәсіпорындар лизингілік
жобаларды инвестициялау ісіне көп назар аудармауда.
Кесте 3 - 2008-2011 жылдары арасында ... ... ... ... ... мен ... (млн. теңге)
|Лизингтік қызметтер |2008ж. |2009ж. |2010ж. |2011ж ... ж.ж. |
| | | | | ... |
| | | | | ... есе) ... ... лизингі |49,7 |54,1 |81,4 |188,3 |3,8 ... да ... ... |45,8 |83,9 |97,0 |6,3 ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |- |- |39,5 |36,4 |- ... ... |10,6 |24,9 |46,9 |78,2 |7,4 ... |4,0 |40,0 |27,1 |217,6 |54,4 ... ... | | | | | ... ... |48,8 |1585,6 |1804,6 ... ... | | | | | ... ... |7,2 |5,5 |27,9 |285,5 |39,6 ... да ... мен |20,5 |86,2 |52,5 |298,1 |14,5 ... ... | | | | | ... негізгі құралдар |5,4 |3,1 |1,9 |1,9 |2,7 ... | | | | | ... |161,7 |1855,2 |2165,8 ... ... компанияларына неғұрлым төменгі тəуекел ... ... ... ... салынған капиталға қажетті пайданы
қамтамасыз етеді.
Қорытынды ... ... ... лизинг беруші жабдықтардың заңды
меншік иесі болып қала береді, сондықтан есеп айырысу бұзылған ... ... ... ете ... жəне ... орнын жабу үшін оны сатуына
болады. Лизинг алушы банкротқа ... ... ... ... ... ... қайтарылады.
Лизинг беруші лизинг алуға пайдаланылуын бақылауға барлық уақытта
бірдей ... ... ақша ... ... ... өндірістік құрал-
жабдықтарды береді. Лизинг беруші Қазақстан Республикасының ... ... ... ... объектісі болып табылатын өнімге
қатысты кеден баждарын жəне салықтарды төлеуден шінара босатылады. ... ... ... ... ... кеңейеді. Лизинг жабдығына
қосалқы бөлшектерді сатудан, сервисті жəне түрлендіруді жүзеге асырудан
кіріс ұлғаяды.
Қазақстанда 90-шы ... ... бері ... ... басталды.
Қазақстан Республикасының Үкіметі «Шетелдік инвестициялар туралы» Заң
қабылдады, онда отандық нарықта лизингті ... ... үшін ... ... көрсетуі, қолайлы экономикалық орта жасау көзделген.
Қазақстанда қазіргі кезде 20 жуық лизинг компаниясы жұмыс істейді. Осы
компаниялардың Қазақстандағы бизнесі 2009 жылы ... ... ... 90% ... 2009 жылы лизинг компанияларының ... құны 472 млн. ... ... мұның өзі 2008 жылғыға
қарағанда 49% жоғары. ... ... ... 174 млн. ... ... ... 6 ай ішінде аяқталған мəмілелердің көлемі 18 млн. доллардан асты.
2008 жылғымен ... ... өсуі 60% ... ... қаржыландыру үшін ресурстарды тиімді тарту ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым кең таралған көзі жалпы қаржыландыру көлемінің 85%
астамын иеленетін банк кредиттері болып табылады. Мəміленің қалған ... ... ... ... ... ... құрылған
лизингтік компаниялардың басымдыққа ие ... ... ... ... ... ... ... меншікті
капиталының 10% аспайтын мөлшерде қаржыландыруына қатысты ... ... ... бар екенін атап айтқан жөн. Осы ... ... ... қазіргі уақытта белгіленген лимитке
толығымен сайма-сай келуде.
Лизинг ... ... ... ... ... көзі ... табылатындықтан, 2008–2009 жылдары лизинг
компанияларының ... ... ... ... 2008 жылы ... теңге сомасындағы облигацияларды «БТА ORIX ... ... ал 2009 жылы ... ... ... көлемі 2,5 млрд.
теңге болды. Нарыққа қатысушылар облигациялардың қаржыландыру құралдарының
қосымша көзі ретіндегі болашағын түгелдей оң бағалайды.
Коммерциялық ... ... ... кредиттер бойынша ставкалар жоғары
болмауы себепті лизинг ... үшін ... ... ... бірі ... ... Алайда, оның төменгі үлесі (2%) шетелдік
жеткізушілердің əлі де болса жеткізушілер алдында сенім кредитін енді ... ... ... ... ... ... ... Лизинг компаниялары тəжірибелерінің өсуіне байланысты
жуық арадағы жылдарда коммерциялық ... ... ... ... 2007 ... 8%-дан 2009 жылы 15%-ға дейін өскен ... ... ... ... айтарлықтай өсті. Құрылыс, жол-
құрылыс жəне басқа құрылыс техникасы ... ... ... ... «БТА ORIX ... «Халық Лизинг», «Бипек Лизинг» сияқты
компаниялар неғұрлым ... ... ... Алматы жəне Астанада ғана
емес, сонымен қатар аймақтарда өз ... ... ... ... лизингке қызығушылық білдіре бастады. Қазір негізгі клиенттер
құрылыс жүргізушілер болып табылады. ... ... ... ... материалдарды өндіру үшін кешендерді лизингпен сатып
алуға мəжбүрлейді. ... ... ... ... ... 2007 жылғы 25%-
дан 2009 жылы 29%-ға дейін өскен автокөлік сияқты лизинг ... ... ... ... жүк ... үлесі 70% астамын қамтиды, ол 2007
жылы 52% болды. Осы сегментте лизинг компанияларының көпшілігі белсенділік
танытады, бұл ... ... ... ... осы объектісі жоғары
өтімділікке ие. «Бипек Лизинг» жəне «Вираж Лизинг» сияқты ... ... ... ... жасаудың негізгі объектілері болып табылады.
Батыс Қазақстанда жаңа көмірсутегі кен орындарын өңдеу Қазақстанға
активтерді сатып алуға арналған ... ... ... ... ... тартады.
«Райффайзен Лизинг Қазақстан» жəне «Халық Лизинг» компаниялары 2009
жылы 5% ... ... ... ... ... ... Каспийде қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... (үлесі 6%), сондай-ақ теміржол
көлігі лизингіне сұраныстың (үлесі 9%) пайда ... атап айту ... өзі ... осы түрін мемлекеттің сатып алуының жандануына себепші
болды. Осы сегментте ... ... ... жəне ... ... ... жабдық тартуда маңызды роль атқарады. Лизинг компаниясы
клиенттердің сенімді қазіргі заманғы жабдықты сатып алуы үшін ... ... ... жабдықтың сынуы немесе ақаулы болуы ... ... ... ... ... ... ... уақытта көрсетіледі. Егер жабдыққа қатысты проблема лизинг алушының
өзінде туындаса, онда бұл автоматты түрде лизинг ... де ... ... ... төлеу бойынша қиындықтар пайда болған жағдайда
лизинг компаниясына сенімді импорттық техниканы сатып алу қолайлы əрі ... ... ... қалаларда айналысқан жеңілірек болатыны
айқын нəрсе. Қазақстанның негізгі ... ...... ... мұндай жағдайлар бар. Алматыдағы лизингтік операциялардың үлесі
2007 жылғы ... 2009 жылы 37%-ға ... ... ал ... бұрынғы
деңгейінде –10% шегінде сақталды.
Қазақстанда лизинг нарығы дамуының əлуеті əлі де жеткілікті түрде
ауқымды. Тіпті, ... ... үлес ... ең жоғары аймақ
Алматының өзінде жуық арадағы 2–3 жылда нарық бірнеше есе өсетін ... əр ... ... ... ... мен ... рəсімдерінің, өкінішке орай, болмауы банктерге əзірше оның тиісті
қызмет ... ... ... жəне өздерінің оған ... ... ... бермейді. Лизинг мəмілелерін жүргізу
көптеген міндетті нысаншылдықпен қоса ... Оның ... ... ... ... ... шартын мемлекеттік тіркеу туралы
талап,
• сатып алынатын жабдық шет елден келіп түсетін кезде ... ... ... ... орындау,
• лизинг объектісін бухгалтерлік есепте дұрыс көрсету проблемалары.
Бұдан басқа да проблемелар бар: көптеген ... ... ... болмауы, олардың менеджментінің төменгі ... ... ... ... ... ... ... банктер үшін жоғары тəуекелділігі əлуетті заемшы ... ... ... ... ... ... беретін толық əрі
шынайы деректерді алудың заңды мүмкіндігінің болмауы себепші ... ... ... белсенділігіне елеулі дəрежеде ... ... ... есеп пен ... халықаралық
стандарттарына күтіліп отырған көшуі, олардың іскерлік жəне ... ... ... жүйесін құру ықпал етуі мүмкін.
Екінші деңгейдегі банктердің еншілес компаниялары ретінде ... ... ... ... АҚ; «БТА ОRIX ... АҚ; ... АҚ; «Центр Лизинг» ЖШС; «НурИнвест Лизинг» ЖШС; «Темірлизинг» АҚ;
«АТФ Лизинг» АҚ; «Альфа Лизинг Компаниясы» ЖШС.
Қазақстандағы ЖІӨ-гі ... ... ... ... 4 ... 4 - ... лизингтің үлесі
|Көрсетікіштер ... |. |. |. |. ... ... ... % |0,28 |0,40 |0,44 |0,52 ... ... ... |1,01 |1,53 |1,52 |1,86 ... ... | | | | ... ... % | | | | ... қаржылық лизинг нарығының алдағы уақытта ... ... ... ... ... қызметтер нарығы бар ТМД елдері арасында
ЖІӨ көлемінде лизингтік қызметтің ең аз ... алып ... ... ... даму ... 2003 жылы «Қаржы лизингі
туралы» заңның қабылдануымен байланысты болды. ... ... ... ең бір тез дамып отырған нарығының біріне жатады. 2005 және ... ... ... ... ... 75 ... өскен (11-сурет).
Сурет 11 - Лизингтік операциялардың жалпы көлемі, мың АҚШ долларымен
Отандық ... ... ... ... үшін олар
лизингтік қарым-қатынасты дамытуға ұмтылатын жағдайлар ... ... ... икемді əрі көп үміттендіретін, инвестициялар ... ... ... болып табылады, ал өндірісті инвестициялау
еліміздің экономикасын дамытуға себепші ... ... ... ... ... өндірістің негізгі
құралдарының жоғары дәрежеде тозуы, жаңа өндірістің ... ... ... ... дамуымен, сондай-ақ мемлекеттің қолдауымен
тікелей байланысты.
Бірақта, Қазақстанда біршама лизингтік операциялардың көлемі өскенімен,
лизинг негізгі құралдардың жаңаруын қаржыландырудың ... ... ... ... ... жасырын емес. Сарапшылардың бағалауынша лизингтік
операциялардың көлемі 2005 жылы 22 млн. АҚШ долларын құраса, ал 2011 ... ... 1 600 млн. АҚШ ... жуық ... ... ... жылы ... арқылы негізгі құралдарға салынған инвестициялардың
сомасы 6,2 ( құрады. Ал ... ... ... 18 (, ... 38
(, Швецияда 28 ( және Ирландияда 25 ( құрап отыр. Халықаралық ... ... ... ... біздің елімізде болашағының барлығына
күмән келтіруге болмайды.
Лизингтік қызметті құқықтық ... ... ету ... ... бірақ лизинг даму шарты жеткіліксіз. Лизингтік сектордың қалыптасуы
– жұмыс ... ... ... ... ... тәуелді және алғашқы
кезекте кіші және орта ... ... ... мүмкіндіктері.
Қазақстан үшін экономикалық өсуде соңғы үш ... ... ... кәсіпкерлік құру мен ... ... ... бірі ... болу керек, бұған оның барлық жетістіктері
бар. Лизинг дамуының оптималды шарты ... ... ... пен
инвестиция көлемін лизингтен ортақ дүниежүзілік ... ... ... Қазақстандағы лизинг секторының өсуі бүгінгі күні оның потенциалымен
саластыруға келмейді. Оның ... - ... ... ... ... ... ... арқылы кіші және орта кәсіпкерлікті қаржыландыру көп
инвестиция қажет етеді [30].
Ендігі жерде лизингтік қатынастарды ... ... ... ... тоқталайық.
Бүгінгі таңда еліміздегі отандық лизингтік компаниялардың сырттан
қаражаттар ... ... ... ұлғайып келеді деуге болады. Оны
коммерциялық банктерден экономика салаларына ... ... ... арналған сомалар көлемінен көруге болады ... ... ... ... ... ... бөлініп отырған
орта және ұзақ мерзімді несиелердің үлес салмағының жоғарлауы еліміздің
экономикалық өсуіне әсер етеді ... ... ... ... ... ... операциялардың ұзақ мерзімді сипатта болатындығын
ескерсек, онда бүгінгі ... ... ... ... және ... ... ... стратегиясы мен тактикасын
қалыптастыруда ... ... ... ... ... жағдай
лизингтік компанияның банк алдындағы төлемдік міндеттемелерін өз уақытында
орындауын және өтімділік деңгейін ... ... ... ... 5 - Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларды қаржыландыруы
|Көрсеткіштер |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. |2011 ж. ... ... ... |85,1 |170 |321 ... АҚШ долларымен | | | | ... ... саны |120 |440 |1300 |2700 ... ... лизингтік фирмалармен несиелік қатынастарды
ұйымдастыру кезінде ... ... ... ... ... ... ... асырады. Сондықтан да мұндай несиелік операцияларды
клиенттерге несие беру бойынша қарапайым ... ... ... ... мүмкін. Бірақ кейбір жағдайларда лизингтік компаниялар үшін
несиені беру және оны ... ... ... ... да ... ... компанияларға берілетін несиелер бойынша баға белгілеудің
және ... ... ... ... ... қағидалары көрсетілуі
мүмкін.
Бүгінгі таңда біздің елімізде лизингтік операциялардың дамуы лизинг
шартымен пайдалануға беру ... ... сату үшін ... ... ... ... ... тірелуде. Ал, коммерциялық банктер
айналыстағы бос ақша қаражаттарын жинақтаумен айналысатын мекемелердің бірі
болып табылатындықтан, лизингтік операцияларды ... ... ... қарастыру лизингтік бизнестің дамуы үшін тиімді әдістердің бірі
болып табылады.
Лизингілік бизнесті қалыптастыру және дамыту, ең ... ... оның ... ... ... қызмет етуші кәсіпорын
үшін маңызды орынға ие. Әсіресе, моральды және ... ... ... ... ... ... ... сыйымдылықты технологияны
қолданатын кәсіпорындар үшін маңызды.
Лизинг нарығындағы қатысушылардың құрылымын анықтауда 2012 ... ... ... ... мәліметтерге сүйеніп, төмендегідей
диаграмма құруға ... 12 − ... ... ... ... Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... үшін біз республикамыздың
алдыңғы қатарлы ... бірі «БТА ... АҚ-ы ... алдық.
Бүгінгі күні «БТА ORIX Лизинг» компаниясы Қазақстанның 12 ... ... ... ... келеді. Қазақстандағы банктік лизинг
бизнесінің алғашқыларының бірі ... «БТА ORIX ... ... ... ... ... жанынан Қазақстандық
лизинг берушілер қауымдастығы құрылды.
Сонымен қатар 13-суретте «БТА ORIX Лизинг» компаниясы ... «БТА ... ... ... ... лизингтік мәмілелерді қаржыландыру
құрылымын көруге болады.
Сурет 13 − «БТА ORIX ... ... ... ... ... ... млн. АҚШ ... ORIX Лизинг» компаниясының лизингтік қоржынының құрылымына талдау
жасасақ, онда ... ... ... басым үлес алады. Оның себебі, 2012
жылға дейін Қазақстанда құрылыс секторының ... ... ... ... ... ... жоғары үлесті металлургия (15,2%), ... ... (9,2%) және ... (8,76%) ... алады.
Сурет 14 - «БТА ORIX» Лизинг компаниясының лизингтік қоржынның құрылымы,
пайызбен (01.01.2012ж. )
«БТА ORIX Лизинг» компаниясының лизингтік ... ... ... оның құрған 22 филиалдары арқылы жүзеге асады. Олардың ішінде
лизингтік қызметті белсенді түрде көрсететін филиалдарға: Алматы, ... ... ... ... қаласындағы бөлімшелер жатады. 2009-
2011 жылы ең көп жасалған ... ... ... ... – 19,1%, Астана – 16,2%, Атырау – 15,3%, Қарағанды 15,7%, Өскемен –
8,3% жатады.
«БТА Банк» АҚ «БТА ORIX ... ... ... ... күні ... ... лизинг түрлері бойынша қызмет көрсетеді. Ең көп ... ... ... ... жасалған. Лизинг беруші мен лизинг алушының
салық салу тетігін оңтайландыруға бағытталған ... ... да ... ... ... ... [31].
Бүгінгі күні шағын және орта бизнес ... ... ... ... алу ... емес екендігі белгілі. Лизингтік компаниялар
мұндай жағдайда ... ... ... құнын 90%-ға дейін
қаржыландырады. Лизинг алушылар өз ... аз ... ... тиіс.
Лизингке берілген құрал-жабдықтар мен техникалардың көбі ... ... ... 2011 жылы ... ... ... үші ... әкелінген заттар болып табылған. Оны төмендегі
6-кестеден байқауға болады.
Кесте 6 - «БТА ... ... ... ... ... ... ... млн. АҚШ долларымен
|Жабдықтаушы ел ... ... ... ... ... |
| ... ... |22 820 ... |4 500 ... |18 320 ... |1 800 ... |6 500 ... |53 000 ... |48 000 ... ... |8 730 ... |19 360 ... |4 200 ... – «БТА ... ... ... материалдары негізінде құрастырылған |
Өзімізге белгілі қазіргі таңда ... ... ... жиырма
лизингтік компания нарыққа әйгілі, бірақ та оның ішінде ... де ... ... емес.
Бүгінгі күні «Темiрлизинг» АҚ Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... компаниялардың біріне жатады.
«Темiрлизинг» АҚ Қазақстанның ... ... ... іске ... ... ... жасаған мәмілелерінің
негізгі бөлігі 78%, Алматы қаласы мен Алматы облысына келеді.
«Темiрлизинг» АҚ-ның ... ... ... ... ... және ауыл ... ... жатады.
«Темiрлизинг» АҚ-ның отандық және импортталатын құрал-жабдықтар мен
техникаларды жеткізудің қолайлы әдісін ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдерін қаптай, қайта
өңдеу, сауда құрал-жабдықтары, автокөлік, арнайы ... мен ... ... ... ... ... Сонымен қатар лизинг
заты ретінде ұсталған құрал-жабдықтар да болуы ... ... ... АҚ-ның автокөлік құралдары бойынша лизинг
мәміле көлемі өскендігін, яғни ... ... ... ... ... көмегімен жаңарту арқылы адамдарды тасымалдау
қызметіне ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
еліміздегі соңғы жылдардағы құрылыс саласының дамуы, соның ішінде тұрғын үй
құрылысының дамуы ... ... ... ... ... ... байқаймыз. «Темiрлизинг» АҚ-ның 2011 жылғы жасаған
лизингтік мәмілелері ішінде ең үлкен ... ... ... ... ... 29% ... 2010 жылмен салыстырғанда 7 %
өскен.
«Темiрлизинг» АҚ-ның лизинг мәмілелерінің ... ... ... ... берілген.
Кесте 7 − «Темiрлизинг» АҚ-ның ... ... ... ... заттары |01.01.2011 ж. ... ж. |
| ... АҚШ ... % ... АҚШ ... % |
| ... | ... | ... |3 895 558 |29 |4 172 506 |26 ... | | | | ... |574 417 |4 |357 163 |2 ... | | | | ... |2 932 188 |22 |4 665 731 |29 ... | | | | ... ... |2 870 665 |22 |3 936 909 |24 ... |2 910 519 |22 |3 074 109 |19 ... | | | | ... |104 062 |1 |42 360 |0 ... | | | | ... |13 287 409 |100 |16 248 778 |100 ... - ... ... ... ... негізінде автормен |
|құрастырылған. ... ... ... ... ... өсу динамикасын
15 суреттен көруге болады.
Сурет 15 – «Темiрлизинг» АҚ-ның лизингтік портфелінің өсу динамикасы, АҚШ
долларымен.
2.2 ... ... ... ... ... ... ... бағалау
Инвестициялық талдаудың маңызды құрамдас бөлігі іс-әрекеттің
тиімділігін бағалау ... ... Оның ... ... ... ... ... қағидасымен байланысты: «Адамның
талаптары шексіз, ал оларды қанағаттандыратын ресурстар шектеулі» [32].
Қазіргі кездегі инвестициялардың тиімділігін ... ... ... ... ... қарапайым немесе статистикалық;
- дисконттау әдістері.
Инвестициялардың тиімділігін бағалаудың қарапайым ... ... ... ... және табыстың нормасын қарапайым
есептеп шығаруды жатқызуга болады.
Инвестицияның өтелімділік мерзімі дегеніміз таза ... ... ... толтыруын күтетін кезең (мұнда таза түсім шығындарды
шегеріп тастағандағы ақшалай ... ... ... ... ... түскен түсімдері ... ... ... ... ... ... Бүл әдіспен есептеу өте оңай,
сондықтан оны инвестициялау ... ... және ... ... ... ... қолданады. Егер ақша түсімі ... онда ... ... ... үшін ... ... ... амортизациялық шығарымдар мен таза табыс ... ... ... ... ... ... - есептеу қарапайым, сондықтан ол кейде
инвестицияның тәуекелін бағалаудың ... ... ... ... ... бұл ... тұрақты сұранысы жоқ өнімдерді шығару жобасын
бағалау үшін де ... ... және ол ақша ... аз ... ... бағалауға, сонымен бірге ресурстардың тапшылығы
жағдайында жобаларды едәуір тез бағалауға жарамды.
Бірақ инвестицияның өтелімділік мерзімін тандау ... ... ... ... ... ... ... субъективті болуы мүмкін;
- әдіс жобаның өтелімділік мерзімінен тыс уақыттағы табыстылығын
есепге алмайды, сондықтан ... ... ... ... өмір ... әр түрлі жобалардың варианттарын салыстыру үшін қолданыла алмайды;
- әдіс кумулятивті табыстар сомасы бірдей, ... ... ... әр ... ... ... айырмашылық жасамайды. Осы критерий
тұрғысынан алсақ, 50 млн, 70 млн, 30 млн ... ... ... бар ... мен 30 млн, 50 млн және 70 млн жылдық табысы бар екінші жоба тең. ... ... ... жоба ... ... ... екі жылда табыстың
үлкен сомасымен ... ... бұл ... құралдар айналымға
жіберілуі мүмкін, ол өз кезегінде жаңа табыстар алып келеді. Бұл әдіс ... ... ... ... ... үшін жарамасыз.
- бұл әдіс бойынша есептеу дәлдігі көп жағдайда жобаның өмір ... ... ... бөлу ... ... ... «статистикалыгы», басқаша айтқанда, ақшаның уақытша
құнын есепке алудың мүмкін ... ... ... ... 250 млн тг инвестициялайды.
Сауда орталығын ... ... жыл ... ... ... 50, 100, 150 және 200 мли тг ... ... ала отырып, өтелімділік мерзімін есептеу кезінде
жыл сайынғы кірістердің мәндері бастапқы деңгейге сәйкестендіріледі. ... ... 8) ... ... ... ... есебіне қосымша
Көріп отырғанымыздай, айырмашылығы үлкен. Сонымен, ақшаның уақытша
құнын көрсетпейтін нысанда есептелетін өтелімділік ... ... ... ... ... ... - ол инвестициялардың жұмыс
істеуінің барлық кезеңін есепке алмайды, демек оған өзінің ... ... күш әсер ... Яғни бұл ... таңдау критерийі ретінде қызмет
етпей, шешім қабылдаудағы шектеу ретінде қолданылуы керек [33].
Табыстың ... ... Бұл әдіс ... ... ... коәффициентіне (RОІ) ұқсас және бір ... ... ... шығындардың қандай ... ... ... ... ... ... есептік шамасын табыстылықтың
минималды және орташа деңгейімен салыстыру ... ... ... ... әрі ... ... ... туралы қорытынды
жасайды.
Кесте 8 - Дисконттауды есепке ала отырып, өтелімділік мерзімін есептеу
|Көрсеткіш ... |1-ші жыл |2-ші жыл |3-ші жыл |4-ші жыл |
| ... | | | | ... |- |50 |100 |150 |200 ... млн| | | | | ... | | | | | ... млн тг |- |44, 642 |79, 719 |106, 767 |127, 103 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |250 |- |- |- |- ... млн| | | | | ... | | | | | ... |- |- |- |2, 67- |- ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |- |- |- |- |3. 15- ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... қарапайым нормасы әдісінің артықшылықтары:
- есептеудің қарапайымдылығы;
-жобаның табыстылығын бағалау.
Әдістің кемшіліктері:
- келешекте ... ... ... ... ... ставкасы көлеміне барынша тәуелді;
- табыстың есептік нормасы кезең бойы орташа болады.
Дисконтталған критерийлер.
Ақшаның уақытша құнын есептеу техникасына ... ... ... деп ... Еске түсірер болсақ, критерийлерді
есептеуде ... ... ... ... оның ... ... және ... пайдаланудың альтернативті мүмкіншілігі әсер етеді және
оны мынадай теңдікпен ... ... = ІR + МRR • ... IR - инфляция қарқыны;
МRR - минималды нақты табыс нормасы;
RІ - нақты капитал салымына түсетін табысты алу ... ... ... ... ... ... ... есепке
алатын коэффициент.
Нақты инвестициялық есепті жүргізу кезінде пайыз ... ... ... ... яғни ... ... ... мысалы, несиелік пайызға
(капиталдың альтернативті қүралына) тең болып алынады. Басқа ... ... ... ... пайыздық қойылымның есептік
мәселелері кірмейді. Бірақ оның азаю ... ... үшін ... ... мен ... ... факторларды ұсыну керек.
Нарықтық экономикадағы фирмалардың қаржылық ... ... үшін ... ... ... ... ... салымдар бойынша
депозиттік пайызға байланысты анықталады. Барлық капитал ... ... ... ... ... өтеу және ... ... шартымен
анықталатын пайыздық қойылым болып табылады. Оның жақын мәні ... ... ... ... ... ... пайыздық қойылымдар
пайдаланылуы мүмкін.
Жалпы жағдайда (капитал ... ... ... ... ... ... құрылымын және т. б. есепке ала отырып, саналған орташа
капитал құны — WАСС ... ... ... ... сөзбен айтқанда,
капиталдың n түрі ... оның ... ... және ... ... негізінде анықталатын құны тең, ... үлес (i=1, 2……, n) ... онда ... қойылым
шамамен мынаған тең:
q=.
Батыстық фирмалар пайыз қойылымын есептеу үшін көбіне келесі формуланы
қолданады:
WAAC=
Мұнда W– инвестицияның жалпы ... әр ... ... ... ... ... ... қойылым;
- жеңілдік берілген акциялар бойынша төленетін пайыздар;
- өзіндік ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін
бағалаудың төмендегі дисконтгалган критерийлері қолданылады:
1) ағымдагы таза ... ... ... ... ... қатынасы;
5) жоба табыстылығының ішкі нормасы;
6) өтелімділік мерзімі,
Қосымша белгілер енгізейік:
жылындағы жобанын пайдасы;
жылындағы жобаның шығыңдары;
t=1,..., п — ... ... ету ... ... ... таза ... ... тұлғалар NPVмәні оң болатын жобаларды талдауы керек.
NPV мәнінің теріс болуы ақша құралдарын пайдаланудың тиімсіздігіне дәлел
болады: табыс ... ... ... ... NPV ... формуласынан белгілі болғандай,
ағымдағы таза құндылықтың NPV абсолютті мәні екі ... ... ... ... ... объективті сипаттама береді, ол
өндірістік процесте анықталады. Екіншісіне пайыздық қойылым параметрін
жатқызуға болады.
Салыным ... ... ... ал қайтарым тендей болған
жағдайдағы NРV-дің r қойылымьна тәуелділігін талдайық. ... ... r* ... ... инвестиция әсері нөлге тең болады. r*
қойылымынан кіші кез келген қойылым ... оң ... ... ... ... ақпараттарды толық түсіну үшін ... ... ... ... ... таза ақша ... инвесторлар үшін
инвестицияланған ақша сомасын қайтаруға және ... ... ... ... ... осы екі бөлікке қалай бөлінетінін қарастырайық.
Мысал.
Кәсіпорын 6340$ тұратын және 4 жыл пайдалану мерзімі бар нөлдік қалдық
қүнымен жаңа құралжабдық ... ақша ... ... отыр. Жабдықты
енгізу, есептеу бойынша, әр жыл сайын 2000$ кіріс ақша ... ... ... ... жыл ... 10% ... ... кем
болмағанда ғана инвестициялар жүргізуге рұқсат етеді.
Шешуі. Ең алдымен ... ... таза ... ... ... 9).
NPV дәстүрлік есеп
Кесте 9- NPV дәстүрлік есеп
|Көрсеткіш |Жыл (дар) ... ... ... ... мәні |
| | | ... | ... ... |(6340) 2000 |1, 0 3, 170 |(6340$) ... ... ... | | |6340$ ... |(14) | | | ... ... жоба ... ... талдау 1000$ кірістік ағымды 2 бөлікке бөлуден тұрады
(Кесте 10): -бастапқы инвестицияның кейбір бөлігін ... ... ... ... табысы).
Кесте 10 - Акша айналымдарын тарату есебі, $
|Жыл |Осы жылга ... ... ... |Инвестициядан |Инвеетицияны |
| ... | ... ... |
| | | |(2 ... 10%) ... -4гр. )|
| ... |Қалдық | ... ... | |
| |құн ... | ... ... |
| ... | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |200 |200 |12 |20 |1 |33 ... |200 |176,6 |12 |17,6 |- |29,6 ... |200 |154,9 |12 |15,4 |- |37,9 ... |136,3 | | | | ... ... ... (А) келесідей формуламен
есептеледі:
АА=Бқ*На*Т/100
Бұл жерде:
Бқ- құрал-жабдықтың ... ... ... ... ... ... әрекет ету кезеңі.
Жоғарыдағы кесте мәліметтерін пайдалана отырып амортизация нормасын
келесідей есептейміз:
АА=200 млн.*12*3/100= 72 млн.тг.
Қолданылатын несие ... (НТ) үшін ... ... ... ... НР*НС/100%
Бұл жерде:
НТ- несие ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемдер;
НР-лизингтік ... ... үшін ... ... ... ресурстарын пайдалану ставкасы.
Өз кезегінде несие ресурстарының мөлшері келесі формуламен анықталады:
Т Қб+Қа
НР= Σ (------------)
2
Бұл ... жыл ... ... ... жыл ... ... ... лизингтік мәміле жасалған жылдар саны.
НР=3*((600:3+531,5:3)/2)=566,4 млн.тг.
НС=(20+17,6+15,4)/3=17,6млн.тг.
НТ=(566,4*17,6)/100= 99,7млн.тг.
Комиссиондық сыйақы төлемдерінің есебі ... ... ... бойынша төлемдер;
Кс-комиссиондық сыйақы ставкасы.
Кесте мәліметтері бойынша төмендегідей есептейміз:
КТ=566,4*1%/100=5,66 ... ... ... төлейтін қосылған құнған салынатын салықтың
мөлшері келесідей формуламен анықталады:
ҚҚС=Т*15/100
ҚҚС=105,36*15/100=15,8 млн.тг.
Бұл жерде Т- ... ... ... ... салынатын лизингтік мәміле
бойынша түсім, қосылған құнға салынатын салықтың ставкасы-15%.
Мүлікті ... беру ... ... ... ... және ҚҚС салынатын
түсімнің сомасы келесі формуламен есептеледі:
Т=НТ+КТ
Т=99,7+5,66=105,36
Осылайша лизингтік мәміле бойынша ... ... ... ... ... ... төлемдердің мөлшері лизингтік келісм шартта ... ... ... ... жыл сайынғы төлемдер бойынша:
ЛС=ЛТ:Т
Бұл жерде:
ЛС- бір лизингтік төлем
ЛТ- лизингтік төлемдердің жалпы сомасы.
ЛС=193,2:3=64,4 млн.тг.
2) тоқсан сайынғы ... ... ... ай ... ... бойынша:
ЛС=ЛТ:Т:12
ЛС= 193,2:3:12= 5,4млн.тг.
Берілген мәліметтер бойынша лизингтік төлемдерді есептеу үшін
қолданылған ... мен ... ... ... ... 12 кесте
арқылы бейнелеуге болады.
Кесте 12 - Лизингтік төлемдерді есептеу көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіш атаулары, есептеу ... ... |
| ... | |
|1 ... |200 ... 72 ... |
|2 |НТ= ... ... ... |
|3 | Т ... ... ... |НР= Σ (------------) | |
| |2 | |
|4 ... ... ... |
|5 ... ... млн.тг |
|6 |Т=НТ+КТ ... ... |
|7 ... ... млн.тг. |
|8 |ЛС=ЛТ:Т ... ... |
|9 ... ... млн.тг |
|10 ... |ЛС= ... ... ... ... ... лизингтік төлемдерді есептеуді талдау
Лизингке алынған мүлікті пайдаланғаны үшін ... ... ... лизингтік төлемдер арқылы төлейді. Лизингтік төлемдер арқылы
лизинг беруші өзінің мүлікті сатып алу ... ... ... ... табыс алады. Жақтардың ... ... ... ... ... ... және ... тіркеледі.
Лизингтік төлемдердің жалпы сомасы өзіне қосады:
– лизингтегі мүліктің толық ... ... ... оған жақын) келетін
сома;
– лизинг келісім-шарты негізінде мүлікті сатып алуға ... ... ... ... үшін төленетін сома;
– лизинг берушінің коммисионды сыйақысы;
– егер лизингтегі мүлік, ... ... ... ... бойынша төленетін сома;
– лизинг келісім-шартында ... ... ... ... ... ... ... сәйкес лизинг алушының өндірген
өнімдерінің (қызметтердің) өзіндік құнына ... ... ... болуы мүмкін, ол қатысушылардың
келісуіне байланысты болады. Төлем нысанына ... ... ... төлемдер, төлемдер ақшалай қаражаттар есебінен жүзеге асырылады;
– компенсациялық төлемдер, есептесулер не тауарлармен, не қарсы ... ... ... ... ... төлемдер, ақшалай төлемдермен қатар тауарлар мен қызметтер арқылы
төлемдер жасау мүмкіндігі.
Лизингтік төлемдерді есептеудің ... ... ... ... сома ... авансты төлемдер;
– минималды төлемдер;
– анықталмаған төлемдер.
Тәжірибеде ең көп кездесетіндері:
1. Қатысушылармен расталған және лизингтік мәміле бойынша төленетін,
лизингтік төлемнің ... ... ... Көбінесе, бірінші лизингтік
төлем қабылдау күні төленетін, кейін мерзімді түрде ай ... ... ... екі рет ... жыл сайын төленетін төлемдер графигі жасалады.
2. Авансты төлемдер, яғни келісім-шартты жасасқан кезде, лизинг
келісім ... ... 15-20% ... аванс немесе салым төлейді,
ал қалған 80-85% эксплуатацияға енгізілгеннен ... 3-5 жыл ... ... ... төлемі – бұл лизинг алушының ... ... ... ... және ... келісімі аяқталғаннан кейін
лизингтегі мүлікті соңғысының сатып алуы үшін төленуі тиіс сома . Сондай-ақ
жалға ... ... ... ... ... ... ... алу
мүмкіндігі болуы тиіс.
4. Анықталмаған жалға алу төлемі тіркелмеген сомаға қойылады, ал
кейде ... ... ... құралдар, ссуда бойынша нарықтық
мөлшерлемлер бойынша қойылатын пайыздар.
Лизинг ... ... ... және ... ... ... негізінде лизингтік төлемдерді өтеудің әртүрлі тәсілдер анықталуы
мүмкін, оның нәтижесінде төлемдердің ерекшеленуі:
– тең ... (тең ... ... ... ... ... ... негізінде лизинг алушының
тұрақсыз қаржылық жағдайында қолданылады, яғни әуелі аз ... ... ... ... ... және өндірілетін өнімнің
қарқынды өсуіне байланысты ыңғайлы болуына байланысты болады;
– кемімелі ... ... ... ... төлемдер),
негізінде лизинг алушының тұрақты қаржылық жағдайында кездеседі, яғни
бастапқы кезеңде ... ... ... ... ... көп ... ... қолданылады.
Есептеудің ыңғайлы нысанын таңдаудың негізінде лизингтік төлемдердің
жалпы сомасының көлемі ... Бұл ... ... ... ол ... ... есептеу методикасының негізгі сипаттамасына байланысты
болады.
Лизинг алушы көзқарасынан алсақ, кез-келген лизингтік ... ... ... ... ... ... мақсат – лизингтік
келісімді меншікті инвестицияларды жүзеге асыру үшін құралдарды үнемдеу
факторы ... ... құны ... ... ... жылдық, кварталдық, айлық) жалға
алу төлемдерінен ... бұл сома ... ... өмір
ұзақтығына, оның бағасына, жалға алу ... ... ... ... ... төленетін төлемдердің ... ... ... алу төлемдерінің көлеміне, ... ... ... ... ... мөлшері, қалдық құн, несие
үшін пайыз, лизингтік компанияның көрсететін қызметі бойынша ... ... ... ... оған ... ... ... салу
бойынша, келісімді рәсімдеу бойынша көмек көрсету және т.б.) ... ... ... алу мөлшерлемесінің көлемі жалға алудың жалпы
құнының төлемдер санына қатынасы арқылы келесі формула арқылы ... ... ... - ... алу ... айлық мөлшері;
Ц – жалға алу объектісінің сатып алу бағасы;
П – несие бойынша пайыздар сомасы;
Н – мүлік салықтары;
С – ... ... ...... алу мерзімінің аяғындағы объектінің қалдық құны;
Т – жалға алу мерзімінің айлар саны.
Кейбір жағдайларда жалға алу мөлшерлемелері тек ... алу ... ғана ... ... заттың интенсивті қолданылуына байланысты
болып келеді.
Коммерциялық ... мен ... ... көбінесе, қаржылық
лизингті қолданады. Бұл ең көп таралған және ... ... ... оны
келісім-шарттардың орташа немесе ұзақ сипатымен, жабдықтың толық немесе көп
бөлігінің амортизациясымен ... ... ... ... алушының мүмкіндігі: лизинг объектісін жалға берушіге ... ... ... жаңасын жасасуға, лизинг объектісін қалдық құны
бойынша сатып алу. Өз ... ... ... ... лизингтік компанияға
алдын-ала ескереді, мысалы, келісім аяқталуына дейін жарты жыл бұрын.
Нақты айтатын болсақ, ... ... ... ұзақ мерзімді несиелендіру
деп айтуға болады, ерекшелігі қарапайым сатып ... ... ... ... құқығының тұтынушыға өтуінде. Жалға алушының тапсырысы
негізінде банк жабдықты сатып алады, кейін бұл ... оның ... ... және ұзақ мерзімді (көбінесе 3-7 жыл) келісім шеңберінде,
лизингтік келісім-шартының мерзімі аяқталғаннан кейін қалдық құны ... ... алу бабы ... ... ... барлық сақтандыру,
техникалық қызмет көрсету және ... ... ... ... ... ... өтелетін немесе толық төленетін мүлік лизингі деп
атайды, өйткені ... ... ... ... ... құны төленеді және
лизингтік операция бойынша табыс алынады.
Келісім-шарт бағасы келісімде анықталады және жалға алу сомасын және
оны ... ... ... ... (жалға алу төлемі), лизингтік ... ... ... үшін төлем деп қарастырылады және жалға берілген
мүліктің құнына есептелетін амортизациялық аударымдар сомасы мен ... ... ... ... ... және ... қосымша қызмет
көрсетулері бойынша төлемдер) құралады. Амортизациялық аударымдар ... ... ... оның қызмет ету мерзіміне, қайтару кезіндегі тозу
деңгейіне және бұл ... ... ... ... ... ... алу ... екінші құраушысы, мүліктің алғашқы құнына
пайызбен анықталды, ол жалға алу мерзіміне сай аналогиялық ... ... ұзақ ... ... ... ... мөлшеріне тең
болуы қажет.
Келісімде оны аудару мерзімділігін анықтау қажет – әр ай ... ... ... ... жыл ... бір рет және ... лизинг келісімі бойынша лизингтік төлемдерді ... ... құны 100 млн. ... ... 3 жыл ... жалға береді.
Жабдықтың толық қалпына келтірілуі үшін амортизациялық аударымдар нормасы
(На) – 12%. ... ... үшін ... ... бойынша пайыздық
мөлшерлеме – 10%. Қосымша шығындар бойынша коммисиондықтар (мысалы ретінде,
1%). ... ... ... банк ... ... ұсынбайды. Лизингтік
төлемдер тең бөліктермен әр жылдың 1 қаңтарында жүзеге ... ... 2006 ... 31 желтоқсанында аяқталады. ... ... ... ... ... ... бар: ... қалдық құны бойынша
сатып алуы немесе жалға алу келісімін жаңа ... ... ... ... 13 - ... ... ... есептеу, млн. теңге.
| |Жабдық құны | ... | |
| | ... ... ... | ... | ... ... | | | |(4+5+6) |
| | | | | ... | |
| ... ... | ... |қызмет | |
| ... ... | ... |көрсетулер| |
| | | | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |100 |12 |10 |1 |23 |
|9 | | | | | | ... |88 |12 |8,8 |- |20,8 |
|0 | | | | | | ... |76 |12 |7,6 |- |19,6 |
|1 | | | | | | ... |64 | | | |63,4 |
|2 | | | | | | ... ... бөлімі лизингтік төлемдерді есептеудің тәсілдерін
ойластыруы мүмкін, келісімнің нақты шарттарына ... ... ... ... Жыл ... сайын, ай сайынғы) ішінде
жүзеге асырылатын лизингтік төлемдерді анықтау кезінде, жабдықтың орташа
жылдық құны ... оның ... ... ... және ... қызмет
көрсетулер бойынша пайыз есептелінеді.
Лизингтік мүлік құнының тезірек қайтарылуы, мысалы, аванстар төлеу
арқылы, лизингтік мүліктің қалдық құнына ... ... ... ... ... егер ... ... алғашқы төлемдерді кейінге қалдыратын
болса, онда мүліктің алғашқы құны лизингтік мүліктің ... және ... ... ... ... ... ... болсақ, бірдей бастапқы мәліметтер бойынша,
лизингтік төлемдердің мөлшері ... ... ... болса,
нәтижесі де әртүрлі болады.
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КОММЕРЦИЯЛЫҚ ... ... ... ОНЫҢ ... ... БІРІ РЕТІНДЕГІ ҚАҒИДАЛАРЫН ДАМЫТУ МӘСЕЛЕЛЕР МЕН
ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Коммерциялық банктің лизингтік ... оның ... ... бірі ... қағидаларын дамыту туралы мәселелері
Қазіргі таңда әлемде шетел инвестициясын лизинг ... үшін ... ... ... ... Егер ... ... 1500 млрд. доллар болса, оның 60% дамыған ... 36% ... тек 4% ғана ... жаңа ... ... елдерге
инвестицияланады. Қазақстан Республикасы өзінің бай табиғи ресурстарымен
тікелей шетел инвестициясын тартуға жағымды шарттар туғызуға ... ... ... ... ... ... ... заң шығару базасын
құру аймағына бағытталған. БҰҰ деректері бойынша, келешек он жыл ішінде
Қазастанға 50 ... ... ... ... ... ... ... тарту көлемін ұлғайтуға үлкен ат салысуда, бірақ инвестиция
деген үлкен ... ... ... өзінің капиталдарын
бағыттағысы келген елді негізді зерттеп, ... ... ... қатаң
шарттар қойып, тәуекел деңгейін минимумға дейін жеткізуді ... ... ... ... ... ... ... үшңг инвестицияланатын елді зерттегенде, көңілдерін мына шарттарға
аударады:
- ... ... ... - ... Жергілікті нарықтың көлемі,
тұлғалардың сатып алу көлемі және оның өсу ... ... ... оған ... үлкен көңіл бөлуді талап етеді, әсіресе оның ... және ... ... ... Енді осы ... маңызын ұстана ... ... ... қарастырамыз. Біздің еліміз әлем көңілін
аулауды қажет етеді, себебі ол ... ... ... ... ... іс жүзінде әлем нарығына шикізат ресурстарының әр ... ... ... ... ... мүмкін;
- нарықтың қол жетімділігі. Бұл жағдайда Қазақстан ашық ... ... ... нәтижесінде өзінің өтпелі экономикасымен
басқа дамушы елдерді басып озады және елде ... ... ... ... шартты бәсеке орнатылған;
- жергілікті жұмысшы күші, кадрлардың білім деңгейі. Әлемдік ... ... ... ... және оның ... бәсекге төтеп беру негізі
болып табылады. Бұл ... ... ... жоғары аталған
жағдайларға өзін бере алмайды, себебі ... ... ... ... мен басқару кадрларының шетелге миграциялануы өндіріс
өнімінің төмендеуіне әкеліп соқтырады;
- ... ... Бұл ... ... Қазақстан бірқатар өтпелі
экономикасы бар елдерден басым, ... ... ... ... ... ... ... тұрақты ұстап тұруы;
- капитал қайтарылуы. Бұл ... ... ... ... актілері әлемдік стандарттарға жауап береді, шетел фирмаларына
валюталық операциялары бойынша барлық шарттар құрылған;
- ... ... ... ... ... ... ... шетелдік партнерлеріне кәсіпкерлік қызметтің дамуына шарттар
құрады, бизнес заң ... ... ... ... ... ... нарық құруда алғы шартты салаларды дамыту бағдарламаларын құрады;
- мемлекеттік басқару. Барлық заңдарға сәйкес Қазақстан Республикасы
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... бойынша
құрады;
- салықтық төлемдер және стимул. Қазақстан Республикасының салықтық
кодексіне шетел инвесторларының енгізілген қосымша ... ... ... ... ... ... ... саяси тұрақтылығы. Шетел инвесторларының бағасы бойынша Қазақстан
Республикасы бұл жағдайда “тұрақтылық аралына” жатады;
- макроэкономикалық саясат.
Қазақстандағы инвестициялық ... ... ... ... ... экономикасы бар елдердегі ең үздік заң болып есептелетін 2005 жылғы
8 қаңтарда қабылданған ... ... ... ... ... ... халықаралық тәжірибеде қабылданған инвесторлардың құқығын
қорғаудың барлық кепілдіктері қарастырылған, мысалы, табысты ... ... және ... ... ... ... ... кепілдіктері және басқалар.
Сонымен қатар, Заң ... ... ... ... ... ... тең ... қолданылатын инвестицияларды мемлекеттік
қолдау шараларын ... ... ... ... ... секторларында өз
қызметтерін іске асыратын инвесторларға ... ... ... ... ... ... ... саяси
мәселесі:
- шаруашылық білімінің тиімді құрылуы;
- қаржылық ... ... елге ең ... ... ... мен ... өсуі;
- жаңа және өтпелі технология салалары мен өндірісінің дамуы;
- экспортты өсіру және импорты керекті деңгейде ... ... ... ... ... ... құру және монополизммен тиімді күресу.
Инфрақұрылым және қызметтер. Бұл критерийлер бойынша Қазақстан әлемдік
стандарттан ... ... ... елде ... ... жұмыстар
жүргізілуде.
Осыған орай, инвестициялық ахуал – ... ... ... ... ... ... жаңарту және дамытуда
неғұрлым жақсы ... ... ... ... құруға шақырылған, экономиканың институционалдық жүйесіндегі
ерекше жүйелік болып табылады (сурет 18).
Сурет 18 – ... ... ... мен оны ... ... секторлардың ынтасын мадақтау мақсатында мемлекет экономиканы
әртараптандыру және шикізат тәуелділігінен бас ... үшін ... ... ... ... саясаттың негізгі құралы өңдеуші сектордың дамуын ілгерілетуге
бағытталған 2005-2015 ... ... ... ... ... табылады.
Стратегияны іске асырудың өзекті көрсеткіштері ретінде 2015 жылға
қарай өңдеуші өнеркәсіпте ... ... 2000 ... ... 3 ... ... және ЖІӨ-нің энергия қажетсінуін 2 есеге төмендету
таңдалынып алынды.
Жеке ... емес ... ... ... ... қолдау құру Стратегияны жүзеге асырудың бірден бір ... ... үшін ... ... және халықтың тұрмыс ... ... ... ...... даму ... ... қор,
Ұлттық инновациялық қор, ... ... мен ... ... ... Кіші ... дамыту қоры,
Экспортты дамыту және жылжыту жөніндегі корпорациясы, Инжиниринг ... ... ... ... инвестицияларға
жәрдемдесудің қазақстандық орталығы.
Осы институттардың барлығы бүгінде «Самұрық-Қазына» Ұлттық ... ... ... ... институттың өз бағыты, өзінің тауашасы
бар, ал біртұтас олар инвестициялық және ... ... ... ... жүйесі болып табылады. Олардың қызметі жаңа жоғары
технологиялық өндірістерді құру және ... ... ... ... ... және ... салаларды кешенді талдау
негізіндегі талдауларды қолдау, ғылыми ... ... ... ... ... қабілетті өндірісті дамытуға жағдай ... үшін ... ... тәжірибеде өзін ақтап ... ... ... және
индустриалық аймақтары сияқты құралдар белсенді қолданылады.
Қазіргі таңда Қазақстан әлемдік шаруашылықтың толық қанды мүшесі болып
табылады. Республикамыздың экономикасының ... ... ... ... құруды талап етті. Инвестицияның құйылуы өндірістің
масштабының кеңеюіне және ... ... ... ... ... ... жаңа ... шығуын қамтамасыз етеді.
Экономикадағы ... мен ... ... ... құрылымымен
және олардың жүзеге асырылу сапалары мен қарқынымен анықталынады. ... ... ... мен олардың материалдық ресурстарынсыз
инвестицияда ешқандай оң нәтижелер болмайды.
Өндірісті үнемі жетілдіру және ... ... ... ... мемлекет, ғылыми-техникалық прогресс және ... ... ... ... күшейтетін қозғаушы күш.
Экономикасы дамыған мемлекеттердің тәжірибесі бейнелегендей, коғамның
технологиялық даму механизімінің ... ... ... ... ... ... ... болатын байланысты
білдіреді. Халықпен бірге тұтынушы рөлінде жаңа техника және прогресстік
технологияларын сатьп ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығының толық салалары сияқты, өндірістік
секторының мүшелері де болуы мүмкін. ... ... ... болып
прогрессивті технологияларын, жаңа техника және басқа да өндіріс тәсілдерін
шығаратын, технологиялары биік деңгейлі немесе ғылыми ... ... ... және енгізуші мекемелер табылады.
ҒТР-ның төртінші кезеңі бағдарламалық революциясымен байланысқан. Оның
әсерімен қалыптасып жатқан және ... ... ... ... ... хабарлау әдет - цивилизацияның материалды-жабдықтау базасы болып табылады
(Кесте 14).
Кесте 14 - Техникалық өзгерістердің кезеңдері мен ... ... ... аса ... ... | ... | ... | ... ... ... ... |Машина құрылымда-рын|
|құралы ... ... ... ... |
|мен жабдығы |пайда болуы ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... шығару |автоматтандыру |
|Қозғалтқыш |Бу машинасы |Электроқуатын ... ... мен | ... ... ... | ... ... ... |
| | ... жану ... ... |
| | ... | ... ... ... ... |
|калық ... ... ... аса ... |аса ... |элементтері |топталуының ... ... | ... |
|Көлік ... ... ... ... ... |
| ... ... және |құрылы-мының дамуы, |
| ... ... (әуе) ... |
| |жол ... ... ... көлік пен |
| |пароход | ... ... ... ... ... шаруашылығын |Жаппай ... ... ... |механикаландыру мен |
|және азық- ... ... ... ... ... |тыңайтқыштар ... |
| ... ... | ... |
| ... | ... |
| ... | ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... |Бірінші құрылыс |Құрылыстың ... ... ... цемент|индуст-риалды |
|заттары |кірпіш пен ағаш |пен ... ... ... жаңа |
| | | ... ... және|
| | | ... ... |
| | | ... ... ... ғылыми жұмыс|Мамандалған ғылыми |Ғылымның білім |
|ұйымдастыру | ... ... ... ... | ... ... |
| | | ... айналуы |
|Білім беру |Сауаттылықтың |Жаппай көпшілік және|Білімнің орта |
| ... және ... ... |деңгейін едәуір |
| ... ... ... есе ... ... ... | ... білімнің тез |
| | | ... ... ... ... қалыптасуы бірінші мен екінші
өндірістік революциялар өтуімен, машина өндірісіне көшуімен, бір қатар ... ... ... ... ... ... ... болды.
Бұның барлығы жұмысшылардың арнаулы кәсіптік мамандыққа, сонымен ... ... және ... ... дамуын талап етті.
Лизинг бойынша операциялар жасау тәжірибесінде жаңа ... емес ... ... ... ... ... жаңарту системасы
енгізіледі. Бұл жүйеде арендалық қарым-қатынастар, кепілдік арқылы несиелік
қаржыландыру элементтері қарыздық міндеттер бойынша және ... ... ... іске ... ... ... және ... формасы рестінде пайдалану қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ... лизингілік бизнесті
дамыту үшін өте қажет. Ол үшін келесі негізгі мақсаттарды шешу ұйғарылады:
- заңдылық нормативтік базаны қамсыздандыру;
- экономикалық ... ... ... ... институттарды дамыту;
- мемлекеттік қолдау және сыртқы ... ... ... ... құрылымының персоналдарын даярлау және қайта дайындау;
- ақпараттық және ғылыми-методикалық қамтамасыз ету;
- лизингілік ... ... ... ... жүйесін
жетілдіруде қазіргі жетілдіруде ... ... ... ... ... ... лизингілік қызметті ... ... ... ... ... ... қажет:
1. Халықаралық тұтыну тауарларын өндіруде
-отандық шикізатты пайдалануға бейімдеме беру;
-импортты ауыстыратын өнімдерді өндіру;
-экспортқа ... ... ... ... ... ... ... өндірістің
дәстүрлі түрлерін есепке алып дамыту
-жаңа технологияны игеру негізінде өнімділікті және экологиялық ... ... ... ... ... ... ... Инновациялық қызмет аумағында ғылыми сыйымды-лықты өндірісті дамыту
және ұйымдастыру.
4. Минералды шикі заттарды игеру және пайдалану.
5. Тұрғындардың ... ... ... ... және ... заңдылық нормативті базалармен шешу үшін қазіргі ... ... мен ... ... ... ... бірге
лизингілік қызметтерді дамытуға және ұйымдастыруға бағытталған жаңа заңдар
мен нормативті актілерді жасау керек.
Экономикалық базаны жасау лизингілік қызметті оперативті ... Бұл ... ... ... ... түрде халық
шаруашылығындағы басты салаларда лизингті қолдану ... ... ... ... ... және ... ... тарту
мүмкіндіктерін зерттеу, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... мақсатымен ҚР-ң экономикалық
жағдайларына талдау жүргізу керек.
Лизингберушілердің тауарлық-қаржылық ресустарды қай-тару, тарату және
тарту механизмін ... ... ... қызметтердің субъектілерін
несиелеу жағдайлары мен механизмін (лизинг ... іске ... ... ... ... ... ... басты бағыттар
байынша конкурстық негізде жетілдіру маңызы орын ... ... ... ... ... ... ... өткізуді жеңілдету үшін қызмет көрсетуге арналған ... ... ... ету жүйесін ұйымдастыруды ұйғарады.
Осыған байланысты лизингілік қатынастарды ҚР-да дамы-туды ескере
отырып, банкілік жүйені жетілдіру ... ... ... керек. Сонымен
бірге лизингілік қызмет субъектілері қызмет көрсетуге арналған ... ... ... ... және де ... сақтандыру
компаниялардың мекемелері сияқты институттар құру қажет.
Лизингті жылдам ұйымдастыру мемлекеттік концессия, ... ... және ... минералды ресурстар, кәсіпорынның негізгі және ... мен ... ... қатысатын қаржы шаруашылық қызметтің
субъекті-леріне ... ... ... және ... негізінде
мүмкін болады.
Сыртқы экономикалық лизингілік қолдау, ... ... ... ... және ... ... ... рационалды пайдалануға
және тартуға сыртқы экономи-калық лизингілік қызметті ... ... ... ... жасауды ұйғарады. Бұл байланыста мыналар ұйғарылады:
- іскерлік байланыстарды орнатуда кіші және орта ... ... және ... ... ... әріптестерімен бірлескен бизнесті
ұйымдастыру;
- лизингілік қызметтер үшін шетелге несиелік бағытта квотаны ұсыну;
- шетел технологиясын, жабдықтарын лизингілік компания-ның ... ... ... ... ... және орта бизнеске
көмек көрсету;
-шетел инвестициясын ... ... ... ... ... ... ... құрылымдардың персоналдарын даярлау,
ҚР-да лизингілік қызметтердің нетижелі жұмыс істеуінде маңызды рөл ... ... ... ... ... ету үшін
келесілерді іске асыру керек:
лизингілік ... ... ... үшін оқу-консултациялық
орталықтарын дамыту;
арнайы оқу орындарының және ЖОО-ның оқу бағдарламасында лизингілік қызмет
негіздері ... ... ... жұмыстарды дайындау;
квотаны анықтау және ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Ақпараттық және ғылыми-әдістемелік қамсыздандыру лизингілік
қызметтердің дамуында және ... ... ... ие. ... ... ету ... ... қолдау және ақпараттық
орталықтардың кең торларын ... ... Олар ... ... субъекттіге іс-әрекет ету, заңдылықтың барлық актілерімен
танысу үшін қажет.
Бейімдендірілген шетел ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар үшін ... және ... ... дайындау. Бұл лизингілік қызметке ғылыми-
әдістемелік және ақпараттық базаны дамытуда ықпалын ... ... ... ... лизингілік шараларды жүзеге асыру жұртшылық пікірін ... ... және де ... ... ... үрдісін
тездетеді. Лизингілік қызметте мемлекеттік реттеу органдарының жүйесі үнемі
жетілдіріп отырылуы керек, әсіресе, елде лизингілік ... ... ... ... Бұл ... Президент пен Үкіметтің экономикалық және
әлеуметтік саясатының құрамдық ... ... ... ... ... басқаруға сәйкес органдарды шығаруда мемлекет тарапынан қолдау
қажет.
Келешекте лизингтік компаниялар ... ... ... ... ... ұмтылулары қажет. Ол үшін лизингтік компаниялардың ... ... ... етілетін перспективті инвестициялық
жобаларды ... ... ... құру ... шағын кәсіпкерлік
сегментіне тән тәуекелділіктерді төмендетуге мүмкіндіктері болуы керек.
Міне осы стратегия осы ... ... бір ... қол ... ... біздің ойымызша, шағын кәсіпкерлер сегментімен лизингтік
қатынастар орнатудың міндетті шарттарының бірі ... ... ... ... ... Осы ... ең ... осы механизмнің
міндеттері мен параметрлерін анықтау керек. ... бір ... ... ... жоқ ... ... арқылы тәуекелділікті жоғарлатуға жол
бермеуді, ал екінші ... өте ... ... қою ... барлық жобалардың
тым қатты сұрыпталуын болдырмауды ескеру қажет. Бұл жерде ... ... ... ... үшін қара-латын жобалар санын
тәуекелділіктерді жоғарылатпай көбей-туге, яғни көрсетілген екі ... ... ... ... [35].
Осындай тығырықтан шығудың бір ... ... ... ... әр ... ... ... арқылы қаржыландырудың көптеген
схемаларын құру. Бүгінгі таңда, лизингтік қатынастарға гарант ... ... ... өмірлік қабілеттілігі неғұрлым жоғары
жеткізушілерді тартудың өте үлкен потенциалы бар. ... ... ... экономиканың кейбір нақты салаларын дамытуға үлкен ... ... ... лизингтік компаниялар құрылғыларды (мүліктерді) тиімді
басқаруды ұйымдастыру арқылы өз тәуекелділіктерін ... ... ... компания өз қасиетіне тән емес қызметтерді де өзіне жартылай алуы
мүмкін. Ол үшін лизингтік компания лизингтік келісімді бекіту үшін ... ... және ... ... ... жүргізу жұмыстарын
өзі атқаруы қажет. Себебі, біз жоғарыда айтып кеткеніміздей, көптеген ... ... ... беру үшін ... жоғары мамандар
аз немесе мүлдем жоқ.
Осындай жұмыстар атқарылғаннан ... ... ... ... бір
құрылғыларды лизингке беру үшін конкурс ... ... ... ... жетілдірудің бұндай жолын лизингтік компаниялардың
қосымша қызметтерін дамыту стратегиясы деп те атауға болады. Бұл ... ... ... түрде үш кезеңге бөліп қарастыруға болады.
І-кезең дайындық жұмыстарын жүргізу, яғни ... ... ... ... ... және талдау кезеңі. Осы дайындық кезеңінде
лизингтік компаниялар өте көп ... ... ... Ол үшін ең алдымен
құрылғыларды өндірушілерден немесе т.б. көздерден шағын кәсіпорындар мен ... ... үшін ... ... ... ... жинақтау
керек. Осы жинақталған ақпараттардың ішінен белгілі бір ... ... ... ... ... ... таңдалған құрылғыларды лизингке
беру бойынша схемалар құрастырылады. Бұл ... ... ... ... оптимиза-циялау сияқты факторлар да ескерілу
қажет. Осы кезеңнің негізгі мақсаты лизингке ... ... ... ... немесе көрсетілетін қызметтерге деген төлем
қабілеттілігі бар ... ... ... Міне осындай болжам жасау
кезіндегі жіберілген қателер қаржылық шығындар ... ... ... ... ... түрде жүргізілсе, онда нарық-тан өз орнын
тапқан лизингке берілген құрылғылар ... ... ... ... мен ... ... тола ... яғни тауарларды немесе
қызметтерді сату және өткізу процестері ... ... ... ... ... көрсету) лизингтік компанияның
міндетіне жатпайтындығы белгілі. Сондықтан осындай сұрақтарды шешу үшін
басқа ұйымдардың қызметтеріне ... ... ... Бұл ... көптеген
жұмыстарды жеткізушілердің өздері орындауы да мүмкін. Себебі, олар ... ... оның ... ... потенциалды
клиенттерімен неғұрлым жақсы таныс.
Сондықтан олар ... ... үшін ... ... ақпараттар
бере алады. Осы механизмге лизингтік компаниялар мен ... ... ... ... жақындасуы да үлкен қозғау салуы мүмкін.
Осындай схеманың негізінде лизингтік ... ... ... қарым-қатынастарын дұрыс ұйымдастыру идеясы ... ... ... өндірушілер үшін лизингтік компаниямен
бірлесіп жұмыс ... өз ... өз ... болмаса да жарнамалау, ұсыну
мүмкіндіктерін тудырады [36].
Осындай механизмді пайдалану кезінде ... ... ... ... ... құрылғы-лармен жұмыс істеу
неғұрлым тиімді деп ойлаймыз:
- құрылғының стандарттылығы;
- құрылғыны өндіріс процесінде ... рет ... ... яғни ... құны ол ... ... ... тез
төмендемеуі қажет;
- құрылғының өтімділігі.
ІІ-кезеңді лизингке алушыларды таңдау ... деп те ... ... ... ... ... алдында лизингке алушылар үшін осы жобаның
мүмкіндіктері туралы ақпарат-тарды тарату, ... ... ... ... біздің отандық нарық үшін қаржыландыру құралы ретінде әліде
болса кең ... ... ... ... ... ... жарнамалау
жұмыстарын жүргізу кезінде осы құралдың экономикалық ... ... ... ... ... ... үшін құрылғыларды ... мән ... ... ... ... ... дегеніміз, жарнамалау
кезінде лизингтің барлық егжей-тегжейіне дейін көрсетудің қажеттілігі жоқ.
Қорыта айтқанда, лизингтік компаниялардың қосымша қызметтер атқаруын
дамыту ... ... біз ... ... ... ... жаңалық енгізген жоқпыз. Бірақ біз лизингті ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін
ерекшеліктердің бірі ... ... ... бекіту лизингтік
компаниядан басталу керектігін құптаймыз. Себебі, бұл жағдай лизингтік
қызметтің осы ... ... ... ... ... ... шешуге
көмектеседі [37].
Әлемдік қаржы дағдарысының қиындықтарына қарамастан біз жұмыс істеп
жатырмыз және экономиканың ... ... ... тартуға
мүдделіміз, деп атап көрсете ... ... ... ... ауылшаруашылығы, қайта өңдеу өндірісі, минералды шикізаттарды
қайта өңдеу, мұнай–химия және мұнай–газ өндірісінің ... ... ... ... ... ... лизинг формасында қаржыландыру барысында
кездесетін мәселелерді шешу ... ... ... үшін ... ... ... құру барлық өндірістік
сектор дамуына серпін ... ал ... ... ... құру мен ... ... ... Қазақстан экономикасын ... ... ... ... жасайды.
Кез-келген инвестициялық қызмет түрі сияқты банктік – ... ... ... ... ... жалпы экономиканы
басқарудың барлық ... ... бір ... ... үдерісі соңғы
нәтижелердің белгісізділік жағдайында іске асырылады. Тәуекелдерді ... ... ... ... үшін тән. ... да мәселенің
лизингтік қатынастар орнату кезінде де өзектілік мәні өте жоғары.
Тәуекелділікті төмендетуді ... ... ... ... жоба екендігін білдіретін теориялық алғышарттарды
есепке алу керек. Жобалық менеджмент шеңберінде тәуекелділікті ... ... ... жақындауы тиіс, онда орындаушылар
әрекетін тікелей басқаруды ... жеке ... оның ... асыру тәжірибесіне талапты басым қоятын ... ... ... ... ... құжатталады және айқын жазылады.
Мұндай тәсілдеме кез-келген ... ... ... ... басым
болуы тиістігін атап өтеміз, өйткені кредиторға белгілі ... ... ... ... ... мәні ... ... қаржыландыру түріне
жататынына көңіл аударамыз) сипаттайтын жобаны жүзеге асырудың айқын
кепілдігіне ие ... ... ... ... ... ... ... нақты менеджерлердің беделі мен әрекетіне байланысты қою
қисынсыз[32].
Қазақстанда лизингтік операцияларды одан әрі кеңейту ... ... ... ... ... емес, тараптардың өзіне жүктелген
міндеттемелерді орындау кепілдігі екендігін айқын түсінушілігі ... ... ... негізделген лизингтік төлемдерді ұлғайту,
лизингтік сызбаны лизинг алушы үшін ... ... және ... ... ... компания өзінің қаржылық тәуекелдігін сақтандыру
таңдауын жасауы тиіс және лизинг алушылардың кең шеңбері бар бола ... ... және ... ... ... жұмыс істеп, өз
қызмет аясын да ... ... ... ... ... ... ... қатынастардағы
тәуекелдерді басқарудың қазіргі кезге сай келетін блок-сұлбасын 19 ... ... ... ... – бұл тәуекелді басқару ... ... бірі ... ... Оның ... ... ... ерекшеліктері және оларды жүзеге асыру барысында
кездесетін тәуекелдер туралы қажетті ақпараттарды ... ... ... ...... ... түрлеріне лизингтік
қатынастардың ерекшеліктерін ескере отырып, толық сипаттама беру.
Лизингтік мәміле ... ... ... мен ... ... ... көрсеткіштерге мыналар жатады:
– EL (Expected Loss) – күтілетін шығындар;
– UL ... Loss) – ... ... PD (Probability of Default) – дефолттың болу ықтималдығы (орташа
жылдық);
– EAD ... at Default) – ... ... ... ... лизингтік төлемдер сомасы).
Мұндағы басты міндет лизинг берушінің немесе жабдықтаушының ықтимал
тәуекелін бағалау болып табылады.
Сурет 19 - ... ... ... ... басқарудың
қазіргі блок-сұлбасы
Қазіргі кезде тәжірибеде лизинг берушінің ішкі қаржылық көрсеткіштеріне
және басты бизнес-факторларына қарай оның ... ... және ... ... ... Қалған әдістер лизинг алушының дефолттығы
туралы белгілі бір кезең ішіндегі ... ... ... олардың жоқтығына байланысты есептеуде қиындықтар туғызады [34].
Лизингтік мәміледен ... ... ... төмендету кезеңдері
мыналарды қамтиды:
– жобаның алдыңғы сатысында лизинг ... ... ... жасау;
– құрал-жабдықты жабдықтаушыны тексеру;
– құрал-жабдықты сатып алу құнының нақтылығын тексеру;
– лизингтік мәмілені дұрыс құрылымдау;
– лизингтік құжаттарды ... және ... ... ... ... ... және сақтандыру;
– лизингтік қоржынға ағымдық мониторинг жүргізу;
– лизингтік келісімшарттың орындалуын қадағалау.
Банктің қызметіндегі лизингтік тәуекел несиелік тәуекелдің бір ... ... Банк ... ... ... - ... ... жүзеге асыру нәтижесінде қосымша шығын жұмсау салдарынан
пайда алмау немесе ... ... бір ... ... ... лизингтік тәуекелдерді келесідей төрт топқа бөлуге болады:
1) Лизинг затын қайтармау тәуекелі бұл ... ... ... ... ... ... алушы лизингке алған затын қайтаруына
байланысты міндеттемені орындамауын білдіреді.
2) Көзге көрінбейтін және ... ... ... бұл ... энергия құрылымын қосу, лизинг затын ... ... ... ... ... және т.б. шығыстармен
байланысты зияндарды сипаттайды.
3) ... ... ... ... ... ... – әр түрлі сақтандыру
шаралары қолданылатын ықтимал оқиғалардан туындайтын шығыстар.
4) Валюталық тәуекел бұл жылжымайтын мүлік лизингіне ... ... ... ... ... берілетін лизинг объектілеріне
байланысты ... ... ... ... ... ... ... операциялар
қатарына жатқызғандықтан лизингтік ... ... ... ... ... бірі болып табылады [36].
Тәуекелді сақтандыру – бұл белгілі бір тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... алушы лизинг
объектісінің толық құнын сақтандыру компаниясы арқылы сақтандырады. Сол
арқылы ... ... ... ... ... ... алушы тұлға
сақтандырған жағдайда, ол ... ... ... сақтандыру
компаниясына сақтандыру сыйақысын төлеп отырады, ал ... ... ... ... ... ... ол сақтандырумен ... ... ... ... ... ... отырады. Жалпы әлемдік
тәжірибеде, лизинг объектісін сақтандырушылардың 40 пайызы лизингтік
компаниялар, 60 ... ... ... болып келеді.
Бұл жерде мынадай тәуекелдер бойынша ... ... ... ... ... (өрт, ... ... қалдықтар
және т.б. ықпалынан зардап шегуі);
– оқыс оқиғалар салдарынан туындайтын тәуекелдер (жер сілкінісі, су
тасқыны және т.б.);
– қарсы ... ... бір ... ... ... тәуекелдер
(вандализм, бұзақылық, біреудің мүлкін қасақана бүлдіру);
– сақтандырылған мүлікке ұшатын объектінің немесе оның ... ... жер ... ... ... соғылуынан туындайтын
тәуекелдер.
Демек, несие беруге байланысты лизингтік ... ... ... бұл ... ... ... болып табылады. Сақтандырудың
ерекшелігі қарыз алушының мүддесін қорғай отырып, бір мезетте ... ... ... ... ... ... лизинг қатысушылары арасында тәуекелді үлестіретін
келісім-шарттық ... және ... ... ... ... ... банктер арасында бөлуді ... ... ... ... ... ... ... деп санаймыз. Сонымен қатар, Қазақстанның экономикалық
дамуының қазіргі ... ... ... лизингтік тәуекелді
әртараптандырудың оңтайлы жолдарының біріне лизингтік ... ... ... жүргізу тиімді. Мұнда инвестор
ретінде лизингтің үш ... ... ... ... ... алушы.
Мұндай сызбамен лизингтік мәмілеге банктердің қатысуы олардың өз кезегінде
лизингтік тәуекел түрлерін ... ... ... ... ... аударуды қажет етеді [37].
Әртүрлі халықаралық ұйымдар ... емес ... ... ... және ... ... көмегімен арнайы жобалар жасау арқылы ... ... ... үшін ... ... ... ... лизингтік
қатынастарды мега деңгейде басқаруда маңызды рөл атқарады. ҚР- ... даму ... АҚШ ... ... қолдауымен 2013 жылы
лизингтті дамыту бойынша жоба өз қызметін бастады. Бұл ... ... ... ... реттейтін заңдылықтарды жетілдіру ... ... ... және ... ... беру, қаржылық
және кәсіпкерлік орталарда лизинг туралы танымдалық танымдылықты жоғарылату
және лизингтік сектордың ресурстық ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай, экономикалық қатынастардың
дамуының қазіргі кезеңінде лизингтік қатынастарды белсенді ... ... ... қана қоймай, сонымен бірге, осы қатынастарды білікті
түрде ... да өте көп ... бөлу ... ... байланысты еліміздегі
лизингтік қатынастарды басқарудың бірнеше деңгейін ... бар. Ол ... 20 ... ... 20 - ... ... басқару деңгейлері
Лизингтік қатынастарды басқарудың нарық талаптарына ... ... ... ... үшін ең алдымен мемлекет макродеңгейлік
қатынастарды реттеуші ретінде неғұрлым маңызды роль ... ... ... ... ... ... уақыт аралығында
лизингтік қатынастарды ұйымдастыратын және ... ... ... ... ... ... негізінде лизингтік қызметтер
нарығын ұйымдастыру қағидаларын анықтайтын база құрылған. Бірақ лизингтік
қатынастарды дамыту ... ... ... ... ... ... ... талдаулар, көптеген жағдайларда нарықтың
мемлекеттен реттеуші ... ... ... көруге болады. Яғни,
бүгінгі күні мемелекет лизингтік қатынастарға заңнамалық базаның көмегімен
жергілікті деңгейлерде реттеулер ... ... жоқ. ... ... ... ... ... лизингтік қатынастарды мемлекеттік деңгейде
басқарудың ... ... ... ... ... ... ... екендігін ұсынамыз:
1. Лизингтік қатынастарды әр түрлі келісім ... ... ... ... тетігі ретінде оның әлеуметтік-
психологиялық аспектілерін түсіндіруге мүмкіндіктер беретін қосымша
заңнамалық нормативтік базаны қалыптастыру қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды түсіндіретін «төменгі» деңгейдегі, яғни
әдістемелік нұсқаулар жасап ... ... ... ... ... ... ... құру қағидаларын толық қалыптастыруға
жауап беретін құқықтық реттеу тетіктерін жасау және оларды нақты
қолданысқа ... ... . Бұл ... ең алдымен, « қаржылық лизинг »
түсінігінен белгілі бір ерекшеліктері бар « ... ... » ... жаңа ... ... өту үшін ... құқықтық базаны
қалыптастыру керектігі айта кеткен жөн. Себебі, шетелдік тәжірибе
көрсетіп оырғандай ... ... ... құрылысты жүргізуге
қажетті құрылғыларды оперативті лизинг ... ... ... ... неғұрлым тиімді болып келеді.Сондықтан
да қазіргі кезде лизингтік қатынастарды оперативті лизинг арқылы
дамытуға көп ... ... ... ... үшін ... ... ... қағидалары мен тәртіптерін түсіндіретін және
реттейтін заңнамалық актілер қабылдау қажет.
3. Соңғы кездері еліміздегі лизингтік нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... беру
тәжірибесін дамыту болып отыр.Жалпы бұл ... ... ... ҚР-ның Заңында қарастырылғанына қарамастан,қазіргі кезде
бұл ... ... ... ... ... күні ... осы ... жұмысын ынталандыру және белсендіру үшін
қосымша жеңілдік шарттар құру ... ... ... ... ... ... неғұрлым жоғары
лизинг объектілерінің көптеген түрлерінің пайда болуына әсерін
тигізді.
Лизингке беруші субъектілердің ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс үдерісі жүйесінде экономиканың нақты және
қызмет көрсетуші секторларының құрылымынан ... ... ... ... атап өткен жөн [37].
Лизингке берушілер тұрғысынан лизингтік қатынастарды тиімді етіп
басқаруды қамтамасыз ету үшін келесідей ... ... ... ... ... ... ... лизингтік қатынастарды іске
асыру кезіндегі ... ... ... және ... алушылардың мүдделерін
ескеру негізінде іске асырылуы қажет. Лизингке беруші
ең алдымен, лизинг ... ... ... ... ... алушымен қатынастарын реттеуі
керек.
• Лизингтік қатынастар сызбасы ... ... және ... келісімдерді бекіту кезіндегі
пайда болатын тәуелділіктерді төмендетуге әсер ететін
субъектілердің ... ... ... ... қажет.
Лизингтік қатынастарды іске асыру нәтижесін ең соңғы тұтынушы лизингке
алушы болып табылады. Олар ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділіктерді алуды көздейді. Бүгінгі
күні ҚР-да лизингтік ... іске ... ... ... ... өте төмен тұлғалар ретінде, яғни ... ... ... ... тек « ... » ... ... Менің ойымша лизингтік қатынастарды басқаруға қатысу ... ... ... ... ... бағытталуы қажет:
• Өз иелігіне пайдалануға алынатын мүлік құнының ... ... ету үшін ... ... ... ... қатысу;
• Лизинг алушылар өз өндірістерінің мүмкіндіктеріне ... ... ... дұрыс жасау арқылы лизинг
объектісін пайдалану есебінен өндірілген өнімдер мен көрсетілген
қызметтердің негізделінген бағасын ... ... ... ала ... ... ... ... деңгейлерін кешенді түрде
пайдалану лизингтік қатынастарды бекіту ... ... ... ... Лизингтік қатынастардағы тәуекелділікті
басқару үдерісі бір-бірімен байланысты бірнеше кезеңдерден тұрады.
Лизингтік қатынастар кезінде пайда болатын тәуекелділіктерді ... ... ... ... ... ... әрбір субъектілердің
ұйымдастырушылық құрылымында тек тәуекелділіктерді басқару мәселелерімен
айналысатын арнайы бөлім құрылуы керек. ... ... ... ... ... ... қатынасты басқару жүйесін
қалыптастыру кезінде келесідей факторлар ескерілуі керек [38]:
- Бір лизингтік келісімге ... ... ... ... лизингтік компания, лизингке алушы, жеткізуші, сақтандыру
компаниясы, кредитор және ... ... т.б. ... ... Лизингтік операцияны іске асыру мерзімінің ұзақтылығы ( 3 жылдан
жоғары );
- Лизингтік ... ... көп ... ... ... ... лизингтік қатынастарды іске асыру
кезінде тәуекелділіктерді басқару лизингтік келісімге қатысушы ... ... ... ... ... ... лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдірудің бір
жолы ... ... ... ... қызметтерін дамыту
стратегиясы ұсынылған. Осы стратегияға сәйкес лизингтік келісімді бекіту
лизингтік компаниядан ... ... ... Ол үшін лизингтік
компания инвестициялық жобаларды таңдау және бағалау үдерістеріне неғұрлым
белсенді ... ... ... деп ... ... олар ... ... біраз бөлігін өздеріне алуы немесе мүмкіндіктері болған
жағдайларда ... ... ... Осындай қосымша қызметтерді лизингтік
компаниялардың өзіне алуы ... ... ... ... ... ... жоғарылату арқылы орны жабылады. Бұл стратегия
белгілі – бір түрдегі лизингке ... ... ... ... табылады.
Инвестициялық саясат саласындағы стратегиялық басымдылықтарды ... ... ... ... ... оны ... дейінгі
кезеңді неғұрлым тиімді басқаруға мүмкіндіктер ... ... ... ... ... қызметтерді ерекше реттеуді
талап етеді [39]. Инвестициялық аядағы реттеуші орта оны ... ... ... ... оларға келесілер
жатады:
- белгілі бір ... ... ... құру ... ... іске асырудың кезеңділігі;
- инвестициялық әлеуеттің қайнар көздерін ... ... ... ... ... ... ... келісімділігі;
- инвестициялық әлеуетті қалыптастыруға және оның ... ... ... ... ... экономиканы белсенді түрде реформалау ... ... ... ... ... ... ... база жақсартылғаннан кейін ғана елімізге келген инвестициялардың
ағымы жоғарылай бастады.
Әртүрлі ... ... ... әсер ... ... және еркін экономикалық ... ... ... ... мен ... беру ... ... актілер қабылданды. Инвестициялар бойынша Комитеттен бастап
инвестициялық жобаларды ... ... ... іске ... ... әртүрлі комиссияларға дейін және сәйкесінше инвестициялық
ресурстардың қозғалыстарын, ... ... ... ... өзара
байланыстарды реттейтін ерекше институционалдық базаны құрудың маңыздылығы
жоғары [40].
Инвестициялық аяның реттелмелі ортасында банктік секторда қалыптасатын
трансферттер ерекше ... ... ... ... ... ақша қаражаттары
жетіспеген жағдайларда шағын және жеке бизнесті несиелеуге ұмтылмайтыны
белгілі.
Қазіргі уақытта ... ... ... жеткілікті
деңгейде жоғары болуына қарамастан отандық инвесторлар ... кең ... ... ... ... ... ... үшін көрсететін өздерінің қызметтері мен ресурстары ... ... ... банктік кәсіпкерлік де нығайған. Ғылыми, ... ... ... ... ... ... инвестициялық
ресурстар нарығындағы Қазақстан Даму Банкісін реттеу туралы айтатын болсақ,
онда олардың ... ... ... келе ... ... таңда Қазақстанның инвестициялық қызметін жандандыру қажет.
Бұл үшін келесідей ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруды ұсынып отырмыз
(сурет 21):
Сурет 21 – Инвестициялық қызметті жандандыру ... ... ұзақ ... ... ... ... ... өндірісті ынталандыратындай етіп экономиканы қайта құру болуы тиіс.
Бұл жағдайда елдің ... ... ... ... ... болуы қажет, яғни жаңа ... ... ... жаңа ... ғылыми-техникалық ресурстар негізінде өндірістер
құру.
1) Экономикалық шараларға импорттық ... ... ... және ... халықаралық техникалық-технологиялық деңгейін
сақтап қалған салаларды қолдау, салықтық ауыртпалылықты ... ... ... ... ... жеңілдіктерін реттеу, жинақтарды
инвестицияларға айналдыру тетіктерін жетілдіру, ... ... ... ... және т.б. 2) ... - ... ... мемлекеттік кепілдік беру жүйесін дамыту, инвестициялық
қажетті заң базасын қалыптастыру ... ... ... ... ... т.б. ... Қазақстандық корпоративтік қағаздар нарығын құқықтық қамтамасыз ету
қызметін жетілдіру, мақстаттық бағдарламаларды өңдеу, қарастыру және ... ... ... ... асуы үшін ... ... ету бойынша
талаптарды күшейту және кәсіпорындардың инвестициялық тартымдылығын
бағалау бойынша ... ... ... және ... ... ... ... шараларды құрайды.
4) Мұнай өндіру саласындағы инвестициялық қызметті жандандырудағы тағы
бір маңызды шара бұл келесідей әлеуметтік шаралар болып ... ... ... ... ... ресурстарының құрылысын
жақсарту және ... ... ... ... ... ... еңбек ету жағдайын жақсарту, халықтың өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... қызметінің тағы да жоғары деңгейде іске асуына ... ... ... ... ... ... қызметі,
оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретіндегі олардың бәсекеге
қабілеттілігін жоғарылату жүйесіндегі оны пайдалануды оңтайландыру ... ... ... мен ... жасауға мүмкіндіктер берді.
1. Инвестиция туралы ұғым банк ісі ғылымының ... ... ... Бұл ... ... ... ... және ірі ресурстар
бар мүшелер. Сондай – ақ оларды ұйыммен және тұрғындармен ... ... ... ... ... ... дамыту үшін
оларды бөлу және пайдалану бойынша туындайтын экономикалық қатынастар
табылады. Қазіргі ... ... ... қаржыландыру нарықтық
тетікті бір қалыпқа келтіру Қазақстан Республикасы экономиканың ... ... бірі ... табылады. Тиімді инвестициялық тетікті
қалыптастыру арқылы өнеркәсіптік өндірісті қалпына ... және ... құру үшін әр ... ... мен тәсілдер ұсынылуда. Осыған
байланысты экономикалық жақсы ... ... ... банктік жүйеге
келтіріледі. Болашақ мамандар инвестициялық ... ... ... ... ... ... білім алуына мақсатты теориялар және
тәжірибелік түрде бағытталған ... ... ... қызмет ету мөлшері және ... ... ... ... Біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... бірі бола отырып, оның ... ... ету ... ... ... ... ... Бұл әсіресе, бәсекелестік ... ... ... ... ... ... және елдің экономикалық
қауіпсіздігі үшін өте аз ... ... ... кіре ... дағдарыстық жағдайларда көрінеді. Сонымен бір
мезгілде осы жағдай қоғамның ... ... ... ... белсенділігін қолдай отырып әлеуметтік аядағы, әсіресе, оның
іскерлік негізін қалыптастыратын және өзін ... ... ... ... алған бизнес-ортадағы қиыншылықтарды азайтады. Бизнес-
ортаның дамуы экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің индикаторларының бірі
бола ... ... ... ... ... ... одан әрі ... дамыту үшін стратегиялық ... ... ... ... алған. Сол арқылы әлемдік шаруашылықта
ерекше орны бар дамыған және бір мезгілде ... ... ... мәртебеге қол жеткізеді.
3. Соңғы жылдарда мемлекет банктердің нақты секторды, соның ішінде кіші
бизнес пен ауыл ... ... ... қызметін жандандыруға
бағытталған көптеген түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл ... ... үлес ... лизингке келеді, лизингтің арқасында кәсіпорындар,
кепілдік ... ... ... да, ... техникалық қайта
қаруландыру үшін ... ... және ... ... ала ... ... банктер лизингтік мәмілелерді қаржыландыруда әлі де
болса, ынталанушылық байқалтпай отыр, мұны бірнеше жағдайлармен ... ... ... ... ... ... ... көп жоспарлы
қызметін атқарып отыр, оның құрамына қаржылық лизинг ... ... ... ... ... ... бір ... бұрынғыдай
өндірістік қызметпен байланысты емес операциялардан кіріс алуды қалайды. Ал
өндірістің ... ... ... ... және ... ... ... банктерге оған қызмет көрсетудің сәйкес
стандарттарын жасауға және оларда өзінің ... ... ... ... Біздің көзқарасымыз бойынша, лизингтік бизнесті дамытуда кешенді
бағдарлама жетіспейді деуге болады. Оның ... ... ... ... ... ... дайындайтын, көрсетілетін қызметтерді
жариялайтын ақпарат болатын ... ... ... ... келісім-шарттарды несиелеуде банктермен кең ... ... ... ету (3 ... жоғары);
– кепіл жүйесін дамыту;
– қазіргі кезде қолға алынған мәселелермен қоса лизинг шегіндегі
шетел инвестицияларын тартуды ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің қысқа мерзімдегі, тәуекелі
жоғары ... ... ... ұзақ ... ... ... пайда алуға итермелейтін болар еді. ... ... ғана ... ... ... ... ... Қазақстандық экономикадағы инвестициялық әлеуеттің ... ... ... ... біріншіден оны
қалыптастырудың шаруашылық жүйелерді ... ... ... - оның ... шешімін табуы қажетті міндеттер шеңберінде
белгілі бір мақсатқа ... ...... ... ... инвестициялық аяны дамытудың
стратегиялық бағыттарына сай келетіндігін көрсетті.
6. Қорытындыда лизингті несиеге арзан айырбас ... айта ... ... ... құралдарды жаңартуда несиені пайдаланғаннан
гөрі тиімді болып саналады. Біздің ойымызша, кәсіпорын үшін ... ... ... ал ... кеңейтуді қысқа мерзімді, тәуекелі жоғары несие
арқылы қаржыландыру аса қолайлы болып табылады.
7. Сонымен бірге инвестициялық ... ... ... ... қажеттіліктерін ескере отырып инвестициялық белсенділікті реттеу
тетігінің ұйымдастыру-экономикалық үлгісі ұсынылған.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. А.Смагулов «Лизинг» ... ... ... ... ... А.М., ... М.Н., ... И.К. Аренда и лизинг, М.1998 г.стр-
356
3. Макеева В.Г. ... ... ... – М.: ... 2003. С. 192.
4. Газман В.Д. Финансовый лизинг. Учебное пособие. – М.: ГУ ВШЭ, 2003. ... ... ... ... М.Х., ... К.Л., Тилл Дж.В. ... бизнес.
Учебник. В 2 т. Т.2. Пер. с англ. – М.: Республика, 1995. С. ... ... И.Б. ... и становления // Деньги и кредит.2002г.
7. Крылов Э.И., Журавкова И.В. ... ... ... ... ... ... М., ... Валитов Ш.М., Кириченко Е.Г. “Лизинг как ... ... ... ... ... 2005 ж № 4 стр 47 – 55.
9. Иссык Т. “Проблемные аспекты развития ... в РК” ... ... 2003 ж №1с ... Оралбаева Ж.З. “Лизингтік келісімдердегі тәуекелдіктерді ескере
отырып лизингтік қатынастарды басқару ... Аль Пари 2004 ... ... А.Б. ... ... ... в РК” ... научных
трудов 2003 г с 185 – 193.
12. Иссык Т. “Новое о ... ... и ... 2004 г с 28 – 32.
13. “Анвар Сайденов «Операция Лизинг»», газета ... ... ... от ... стр. ... Адриасова И.В. Лизинг: быть или не быть? //Бизнес и банки, №2, 1998
15. ... Д. ... ... ... ... // Экономика
и жизнь, №29, июнь, 1997.
16. Гладких Р.А. “Лизинг как форма инвестиционной деятельности”, //Бизнес
и банки,- М, №30, ... ... ... в ... и ... ... // ... - М, № 7, 1996.
18. Банковское ... ... ... Под ред ... ... ... 1994 г.
19. Антонова П.Г. «Денежное обращение, кредит, банки» Учебник.г. М.1995г.
20. ... ... и ... // ... ... №12(125),декабрь 20002г.
21. Васильев Н.М., Катырин С.И., Лепе Л.И. «Лизинг как механизм развития
инвестиций и предпринимательства», ... ... ... ... ... ... 1995г
23. “Қаржы лизингі туралы” ... ... ... ... 12 ... 2000 жыл.
24. Лизинговая сделка: механизм заключения и экономические расчеты //
Вестник университета «Туран», №1-2(10).Алматы,2007г.
25. ... Ж ... ... ... ... жетілдіру
жолдары” Қаржы – қаражат 2004 ж № 2 б 91 – ... ... ... по ... ... ... (утв.
Минэкономики РК 16.04.2000г.).
27. Лизинг-как источник ... ... ... Стр.31-35.
28. А.С. Сабитов Лизингтік операциялардың несиелік сипаты: ... ... ... // ҚазҰУ хабаршысы. − 2008. −№5 (69). − Б. 41-44.
29. А.С. ... ... ... ... ... ... мен
дамуы // «Әлемдік қаржылық дағдарыс салдарынан арылу және Қазақстан
экономикасының даму болашағы» Қазақ экономика, қаржы және ... ... 10 ... арналған халықыралық ғылыми-
тәжірибелік конференциясының материалдары. − Астана, 2009. Т. III. −Б.
94-98.
30. А.С. Сабитов Қаржылық лизингтің ... ... // ... ... ... жүйесінде: дағдарысқа қарсы бағдарламаны
жүзеге асырудың табиғаты механизмдері және оны талдау» Қазтұтынуодағы
ҚЭУ халықыралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының ... ... 2009. −Б. ... «БТА ... АҚ «БТА ORIX ... ... жылдық есебі 2010 жыл
32. Источник по данным статистического сборника «Услуги в ... в 2010 ... ... ... ... лизинг: взгляд на проблему // Весник университета «Туран»
№3-4(8).- ... ... Р. « ... ... » ... Қазақстан – 2011, 24 сәуір,
2б.
35. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №
1 (121), ... ... ҚР ... ... ... есебі, 2011жыл
37. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының, 2011 жылғы 27
қазандағы № 105
38. ... ... ... финансирования // Вестник
университета «Туран», Алматы,2010г.
39. Туменбаев С. « Лизинг және еліміздегі лизингтік қатынастардың ... » Заң ... – 2010, 8 ... 5бет.
40. Алтынғазин. «Лизингтік жүйенің артықшылығы» Жас қазақ – 2011, 4 бет.
41. ҚР Ұлттық ... ... ... және қаржы ұйымдарын бақылау мен
қадағалау комитетінің Экономиканы және ... ... ... 2012 – 2014 ... ... ... ... жоспары.
Қосымша А. Негізгі қызмет түрлері бойынша ШТИ жиынтық ағынының құрылымы
| |2011 жыл |2012 жыл |
| |млн. АҚШ |%% |млн. АҚШ |%% |
| ... | ... | ... |5 745,6 |100,0 |6 933,9 |100,0 ... ... | | | | ... ... мен ... газ |1 546,3 |26,9 |1 886,3 |27,2 ... | | | | ... ... |254,7 |4,4 |381,0 |5,5 ... |117,5 |2,0 |243,8 |3,5 ... ... мен үйде |188,9 |3,3 |618,7 |8,9 ... ... жөнде | | | | ... ... ... |164,6 |2,9 |29,5 |0,4 ... ... жəне ... |2 936,8 |51,13 |167,6 |45,7 ... ... ... | | | | ... ... түрлері |529,3 |9,2 |601,7 |8,7 ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі ("+" – активтердің азаюы, "-" – активтердің
көбеюі) млн.АҚШ долл
| ... |2011 жыл |2012 жыл ... ... ... |0,0 |-109,9 |0,6 ... |0,0 |0,6 |0,6 ... активтер |0,0 |-110,5 |0,0 ... ... ... |-100,6 |-156,4 |-278,3 ... |0,0 |0,0 |0,0 ... жəне депозиттер - |29,6 |-203,3 |-313,6 ... ... |-71,0 |46,8 |35,3 ... |-1347,7 |-383,5 |-4371,9 ... |-223,2 |-1202,0 |-4180,2 ... жəне ... |-1103,5 |942,8 |-23,2 ... активтер |-21,1 |-124,3 |-168,6 ... ... |-932,7 |-1653,4 |-3735,5 ... ... |-799,1 |-1439,3 |-2282,4 ... |-154,6 |-77,7 |-285,9 ... жəне ... |89,7 |-9,4 |-1181,0 ... ... |-68,8 |-127,0 |13,8 ... ... ... |-2381,1 |-2303,1 |-8385,2 ... ... ... ... ... ... |
|1 ... |Қазақстанның ... |
| ... ... ... ... |экономикасының |
| | |шет ... ... Шет |
| | ... үлесін айтуға |мемлекеттер |
| | ... Шет ... ... |
| | ... ... пайдалануы |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |аумағында салаларды |
| | ... ... ... ... |
| | | ... болады. |
|2 |Қазақстан ... |Осы ... |
| ... |Республикасының қаржы ... күрт |
| ... мен ... ... және ... ... |
| ... ... ... ... ... Қазақстан |
| | ... және ... ... |
| | ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
|3 ... салаларды |Қазақстанда әлеуметтік |Қазақстан |
| ... ... ... ... |
| | ... ... кадр ... жақсаруы,|
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... | ... және тағы |сай келуі, |
| | ... ... ... | | ... ... аумағындағы өзекті мәселелер мен шешілу жолдары
-----------------------
Инвестициялық әлеует
Портфельды инвестициялар
Тікелей инвестициялар
Инвестицияның ішкі қайнар көздері
Инвестицияның сыртқы қайнар көздері
Инвестициялық орта
Инвестициялық ... ... ... ... ... ... нақты секторы
Инфрақұрылымдық сектор
Өндіретін салалар
Қайтаөңдеу салалары
Өндірістік инфрақұрылым
Өндірістік емес инфрақұрылым
Бизнес-орта (инвестицияның құрамдас бөліктері)
Институционалдық
Инновациялық
Материалды-техникалық
Кадрлық
Салалық (амақтық)
Бәсекелік ... ... ... ... ... ... АҚШ долларымен
Жылдар
2011
2010
2009
Лизинг объектісін пайдалану арқылы қажетті тиімділікке
қол жеткізу
Лизингтік ... ... ... ... ... ... қатынастардың
дамуын ынталандыру
Лизингке алу-
шы субъекті-
лер деңгейін-
де басқару
Лизингке беру-
Ш ші субъектілер
деңгейінде
басқару
Мемлекеттік деңгейде басқару
Микродеңгей
Медиадеңгей
Макродеңгей
2008
2007
2006
2005
1800
1600
1400
1200
1000
800
600
400
200
0
Мегадеңгей
ЛИЗИНГТІК ҚАТЫНАСТАРДЫ БАСҚАРУ
Лизингтік қа-
тынастарды
реттеу б-ша
ұсыныстар
беру
арқылы лизингтік
қатынастар-
дың дамуына
жағдай ... ... ... ... ... анықталған шығындар мөлшерін бақылауға,
сондай-ақ кездейсоқ оқиғалардан сақтануға ықпалы
Тәуекелді бақылау
Пайда болған шығындар және оларды азайту бойынша ... ... ... ... ... ... ету
Лизингтік келісімшарт объектілерінің және субъектілерінің ерекшеліктерін
ескере отырып, тәуекелге ықпал етудің түрлерін анықтау
Лизингтік қатынастарға қатысушылар арасында, олардың міндеттемелерін
анықтау және бөлу
Лизинг объектісі ... ... ... ... және ... ... ... жасалады
Тәуекелге қатысты шешімдер қабылдау
Қажетті қаржылық ресурстар көлемі ... ... ... ... қызметті жандандыру бойынша жүзеге асырылатын
шаралар
Кәсіпорындардың инвестициялық тартымдылығын жоғарлату
Кәсіпорындардың инвестициялық тартымдылығын ... ... ... өңдеу және қолдану
Еңбек ету жағдайын жақсарту
Жинақтарды инвестицияларға айналдыру тетіктерін жетілдіру
Инвестициялық қажетті заң базасын қалыптастыру ... ... ... дамытуға ықпал жасау
Салықтық ауыртпалылықты төмендету және нақты сектордағы кәсіпорындардың
салықтық ... ... ... ... ... амортизациялық қор қаражаттарын
жұмылдыру жүйелерін құру
Мақстаттық бағдарламаларды өңдеу, қарастыру және бекіту үрдісін реттеу,
олардың жүзеге асуы үшін қаржылық ... ету ... ... күшейту
Еңбек ресурстарының құрылысын жақсарту және квалификация­ сын арттыру
Қаржылық лизингті және ипотекалық несиелендіруді дамытуды жеделдету
Инвестицияларға мемлекеттік кепілдік беру жүйесін дамыту
Қазақстандық ... ... ... құқықтық қамтамасыз ету
қызметін жетілдіру
Халықтың жұмыспен қамтамасыздан­ дырылуын арттыру
Импорттық ығыстырушы бәсекеге қабілетті салаларды және өндірістің
халықаралық техникалық­технологиялық деңгейін ... ... ... шаралар
Ұйымдастыру-шылық құқықтық шаралар
әлеу-меттік, мәдени этно-графия-лық шарт-тар
Табиғи және әлеуметтік
Мемлекеттік басқару және ... ... ... ету ... ... ... мінез-дегі шарт-тар
Жалпыэконо-мика-лық жағдайлар
Тәуекел
Тәуекел
Экономикалық зоналар мен аймақтардың инвестициялық ахуалы
Салалар мен ... ... ... ... ... және ... факторлар
Нарықтық ортаның факторлары
Кадрлық потенциал, с.і. кәсіпкерлік
Ғылыми-технология-лық и инновациялық потенциал
Инвестициялық потенциал
Табиғи-ресурстық потенциал
Макроэкономикалық факторлар
Елдің институционалдық жүйесі
Экономиканың
инвестиция-лық ахуалы
Сақтандыру
Тәуекелдерді ... ... әсер ету ... ... ... ... ... ақпарттар жинау
Өзін-өзі сақтандыру және ақша қаражаттарын резервтеу
Тәуекелдерді бағалау
Тәуекелдің түрлерін анықтау
Тәуекелдерді талдау
Ішкі факторлар: таңдалған стратегиялар, өндірістік потенциал, ... ... ... қаржылық жағдай математикалық есептеу
әдістерін талдау
Лизингтік катынастардағы
тәуекелдіктердегі әсер
ететін ішкі және ... ... ... ... ... бәсеке, саяси және экономикалық дағдарыстар
т.б.
Инвестициялық қызметтегі бәсеке ортасын дамыту
Халықтың өмір сүру деңгейін жоғарлату
Банктық пайыздық мөлшерді ... ... ... ... ресурстарды ынталандырушы деңгейіне дейін төмендету
Қазақстандық корпоративтік қағаздар нарығын қалыпына ... ... 859 ... 522 703
21 435 863
19 287 735
18 556 284
млн. АҚШ ... ... ... ... ... лизинг
Жаңалану лизинг
Қайту лизинг
Импортты
Экспортты
Транзитті
Халықаралық
лизинг
Қызметті лизинг
Леверидж лизинг
Лизинг «пакеттегі»
Рентинг
Хайринг
Банк
Жабдықтаушы
Лизинг компаниясы
(лизинг беруші)
Өндірістік кәсіпорын
(лизинг алушы)
Мүлікті сату-сатып алу
Мүлікті өндіруші
Мүлікті жеткізіп ... ... ... ... төлемдер
Лизингтік келісім шарт
Лизинг беруші
Ссуда
Банк
Ссуданы қайтару
Лизинг беруші
(Лизинг компаниясы)
Жабдықтаушы
(Өндіруші)
Лизинг алушы
(Өндірістік кәсіпорын)
Лизингтік ... ... ... ... ... ... алушы
Жалға беруші
Делдал
Тұтынушы
то
қ
сан
2011
ж.
ІІ
то
қ
сан
2011
ж.
ІІІ
то
қ
сан
2011
ж.
IV то
қ
сан
2011
ж.
Лизинг
Стандарт
Жабдықтаушы
Компенсациалы
Қор тарту
Нақты
Шартты
Келісімшарт
Л
И
З
И
Н
Г
А
Л
У
Ш
Ы
Л
И
З
И
Н
Г
Б
Е
Р
У
Ш
І
С
А
Қ
Т
А
Н
Д
Ы
Р
У
Ш
Ы
К
О
М.
ЖАБДЫҚТАУШЫ
Б
А
Н
К
1
6
2
7
8
9
10
11
4
12
9
5
31
7
7

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жал және инвестициялық меншік есебі76 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметін қаржыландыру45 бет
Экономикалық ақпараттық жүйелердегі берілгендерді талдау75 бет
Қозғалыс және оның негізгі формалары4 бет
Бухгалтерлiк есептiң формаларының ұғымы және тарихи дамуы25 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теорилық негізі49 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік қызметінің тиімділігі89 бет
Лизинг және әлемдік лизингтік нарықтың қалыптасуы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь