Еңбек нарығы туралы түсінік

Жоспар
Кіріспе 2
1. Еңбек нарығы туралы түсінік 3
2. Қазақстан республикасында еңбек нарығының даму
тарихы 6
3. Қазақстандағы еңбек нарығының ерекшеліктері 12
4. Қазақстан республикасының еңбек нарығының
проблемалары 16
5. Қорытынды 18
6. Пайдаланған әдебиеттер 19
Кіріспе
Адамзат тарихының тәжірибесі, адамның еңбекке деген ең жақсы ынтасы, яғни, талаптануы, тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске асатындығын көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз бұл ең алдымен жұмыс күшіне сұраным мен ұсыным. Әрине, бұл тым ерекше, өзгеше нарық. Жұмыс күшін реттеуде оны әкімшілдік-әміршілдік әдіске қарама-қарсы әдіс деп қарауға болады. Еркін еңбек – бұл тиімді экономиканың негізі.
Осы уақытқа дейін біздің елімізде еңбек нарығы болмады. Мамандарды қайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы – тұрғындарды толық, бірақ тиімсіз түрде жұмыспен қамтуға жағдай туғызды, өмір сүру ресурстарын бөлуде теңгермешілдікке жол берді, ал ол белгілі бір дәрежеде қоғамның өндіргіш күштерді орналастыру бағдарламасына сәйкес орталықтанған жоспар бойынша өндіріс салалары мен аймақтарына бөлу арқылы шешіп отырды. Жаңа жұмыс орындарын жасау еңбек етуге қабілеті бар тұрғындардың санына асып кетіп отырды, ал ол, өз кезегінде жұмысв күшінің тапшылығын тудырды. Және де, бұл кардарлық экстенсивті типтегі шаруашылық механизмінен қолдау тауып отырды: кәсіпорынның жалақы қоры жұмыскерлердің санынан тәуелді болды, олардың санының өзгеріп отыруы еңбек өнімділігінің төмендігінің және жұмыскерлерді өндірістегі негізгі жұмыстарынан ауыл шаруашылық және басқа жұмыстарға пайдаланудың орнын толтыруға тиіс еді.Оның есесіне жұмыскерге, белгілі бір жұмыс орнына ие болуға нақты кепілдік берілетін және оны жұмыстан шығару іс жүзінде мүмкін болмады. Соның нәтижесінде жұмыс күшіне деген сұраныс еркіндігі мен ұсыным еркіндігі қатаң шектелді.
6. Пайдаланған әдебиеттер
1. Шеденов ¤. Ќ. «Жалпы экономикалыќ теория» Аќтµбе – 1999
2. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев, Ф.Н. Жақыпова, Т.П. Табеев «Экономикалық теория», оқу құралы
3. Бейсенов С. Инфраструктура рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № 1.
4. Бейсенов С. Рынок труда // Экономика и жизнь - 1992 г. - № 3.
6. Вамек А. “Янтарь”: формируется рынок труда // Человек и труд - 1993 г. - № 8.
7. Голодец О. Критическая ситуация на региональных рынках труда // Вопросы экономики - 1997 г. - № 2.
8. Дадашев А. Региональный рынок труда в России: формирование и эффективность управления. // Вопросы экономики- 1995 г. - № 5 - стр. 63-70.
9. Заславский И. Характеристика рынка труда. // Новая жизнь - 1995 г. 18.07
10. Конкина А. На рынке труда // Новая жизнь - 1995 г. - 18.07
        
        Жоспар
Кіріспе 2
1. Еңбек нарығы туралы түсінік 3
2. Қазақстан республикасында еңбек ... даму ... ... ... ... ... Қазақстан республикасының еңбек нарығының
проблемалары 16
5. Қорытынды 18
6. Пайдаланған әдебиеттер 19
Кіріспе
Адамзат тарихының тәжірибесі, адамның еңбекке деген ең жақсы ынтасы, ... ... тек ... оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске асатындығын көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз бұл ең алдымен жұмыс күшіне сұраным мен ... ... бұл тым ... өзгеше нарық. Жұмыс күшін реттеуде оны әкімшілдік-әміршілдік әдіске қарама-қарсы әдіс деп қарауға ... ... ... - бұл ... ... ... уақытқа дейін біздің елімізде еңбек нарығы болмады. Мамандарды қайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы - тұрғындарды толық, ... ... ... ... ... ... туғызды, өмір сүру ресурстарын бөлуде теңгермешілдікке жол берді, ал ол белгілі бір ... ... ... күштерді орналастыру бағдарламасына сәйкес орталықтанған жоспар бойынша өндіріс ... мен ... бөлу ... ... ... Жаңа ... ... жасау еңбек етуге қабілеті бар тұрғындардың санына асып кетіп отырды, ал ол, өз кезегінде ... ... ... тудырды. Және де, бұл кардарлық экстенсивті типтегі шаруашылық механизмінен қолдау тауып отырды: ... ... қоры ... санынан тәуелді болды, олардың санының өзгеріп отыруы еңбек өнімділігінің төмендігінің және жұмыскерлерді өндірістегі негізгі жұмыстарынан ауыл ... және ... ... ... орнын толтыруға тиіс еді.Оның есесіне жұмыскерге, белгілі бір жұмыс орнына ие болуға нақты кепілдік берілетін және оны жұмыстан шығару іс ... ... ... Соның нәтижесінде жұмыс күшіне деген сұраныс еркіндігі мен ұсыным еркіндігі қатаң шектелді. ... ... ... мен ... ... ... жасап отырды, олардың өздерінің жұмыс күшін қолдануына тек қана мемлекет белгіленген еңбек нысандарының шеңберінде ғана рұқсат етілді.
1.Еңбек нарығы туралы түсінік
Еңбек ... ... ... болады. Осында құратын элементтерге жұмысшы күшін иемденетін адамдар жатады. Бұларға психофизиялогиялық, әлуметтік, мәдени, діни, ... және т.б. ... ... тән ... Осы ... ... ... мотивацияларына, еңбекке белсенділік дәрежесіне елеулі әсер етеді және еңбек нарығына, оның болмысына ... ... ... ... ... ... ... басты айырмашылығы еңбек адамның тіршілік әрекеттерінің формасы, оның ... ... мен ... ... ... формасы. Еңбектің бағасы-ресурс бағасының жабайы бір түрі ғана емес, ол тірішілік дәрежесінің, әлуметтік мәртебенің, жұмыскердің, және оның ... ... ... құны болып табылады. Сондықтан еңбек нарығы категориясын зерттеп талдағанда ... ... ... ... ... жаны бар адамдар бар екенін естен шығармау қажет.
Еңбек нарығы-бұл тауар болып табылатын еңбек ресурстарының нарығы бұлардың тепе-теңдік бағасы мен саны, ... ... пен ... ... ... белгіленеді. Кәсіпкерлер мен еңбекке қабілетті адамдар нарықтың агенттері,-еңбек нарығында өзара қатнаста болады. Сондықтан еңбек ... ... пен ... ... ... ... ... арасындағы бәсекелестіктің нәтижесінде жұмыспен қамтудың белгілі көлемі және еңбек төлемі дәрежесі ... ... орта ... ... ... табылады. Еңбек нарығының қызметтері қоғам өміріндегі еңбектің рөлімен ... ... ... және ... ... өте ... өндірістік ресурс болып табылады. Осыған сәйкес еңбек нарығы ... екі ... ... Әлуметтік функцияға адамдардың табыстары мен жақсы тұрмыс халының әдеттегідей ... ... ... және ... өндірістік қабілетінің тиісті дәрежеде ұдайы өндіруінің қамтамасыз етілуіжатады. Еңбек нарығының экономикалық функциясына еңбекке рационалды тарту, оны бөлу, реттеу және ... ... ... ... ... ... ... олар бәсекелестік қабілеттің күшеюіне, тиімділігі жоғары еңбекке ынтаның өсуінге, квалификацияның жоғарлауына, еңбеккке ынтаның өсуіне квалификацияның жоғарлауына, ... ... т.б. ... ... ... ... ... үлгісінің негізін мынадай принцептер құрайды: фирмалардың ынталарын бейнелейтін және еңбекке сұраныс жасайтын жұмыс берушілердің көп ... ... ... ... ететін және оның ұсынысын жасайтын жұмыскерлердің көп болуы. Еңбек нарығында субъектердің тәртібі рационалды болады, олардың мүдделеріне жетуді және пайда табуды ... ... Олар үшін ... ... ... ... жасауына елеулі кедергілер болмайды.Жұмыс берушілер ұсынатын жұмыс орындары және жұмыскерлер ұсынатын жұмысшы күші біркелкі ... ... ... саны мен ... ... ... өлшенеді.
Икемді нарықтық механизмі баға арқылы жүзеге асырылатын еңбек нарығы, жетілген бәсекелік нарығы болып сипатталады. Осындай нарықта жекелеген ... ... ... ... ... ... ситуацияға әсер ете алмайды: жалақының тепе-теңдік ставкалары жекелеген фирмалардың немесе жұмыскерлер топтарының әрекеттеріне тәуелді болмайды, олар жалпы конъюнктурамен, яғни ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Бәсекелік еңбек нарығында еңбекке сұраныстық қисық сызығының еңкеюі теріс бұрышты болады: жалақының ... ... ... ... ... сұраныс төмендей түседі. Көлденең білік -- еңбектің саны (Q), тік ... (Р) -- ... ... Еңбек ұсынысы қисық сызығының оң еңкею бұрышы болады, жалақының ... ... ... ... ... ұсынысы өсіп отырады. Жұмысшы күшіне сұраныс, жиынтық сұраныспен есептесе отырып, тауарлар мен қызметтер өндіру үшін, тиісті ... бар ... ... ... ... ... ... қажеттіктерімен белгіленеді. Жұмысшы күшінің ұсынысы еңбекке қабілетті жастағы адамдардың өздерінін қабілеттерін әдеттегіндей ... ... ... ... және ... ... ұсыныспен есептесе отырып, жақсы хал-жағдайды қолдап тұруға жеткілікті қажеттіктермен белгіленеді. Сұраныс та, ұсыныс та әр ... ... ... ... баға ... ... ... еңбек өнімділігімен, адамдардың санымен, жұмыскерлердің квалификациялық -- мамандық құрылымымен, несие-қаржы, салық, заң жүйесімен, кәсіподақтардың, мәдени, діни және басқа ... ... ... ... (ВБ) пен ... (55) ... ... қиылысуы жалақының тепе-тендік дәрежесін (РЕ) көрсетеді де жалақының осы дәрежесінде экономикада толық жұмыспен қамту ... Qе -- ... ... ... ... тең.
2. ... ... еңбек нарығының дамуы тарихы
Нарықтық қатынастар Қазақстан жерінде қашан пайда болды. Оның ерекшіліктері неден деген сұрақтарға жауап берелік. Бұл ... ... беру онай ... ... ... әлі кунге дейін өз халқымыздың , жеріміздің тарихын білмейміз.Мысалы , Қазақстанда құл иеленушілік ... ... ... - феодалдық қатынастар қалыптасты деген пікір берік орныққан.Оны ... ... ... ... ... ... негізінде Қазақстанда өндіргіш күштербің даму дәрежесі өте- мөте төиен болды,тауарлы ақша нарықтық қатынастардың қалыптасуын ... ... жоқ ... бұл ... ... ... тарихшы ғалымдар болашақта өз пікірлерін айта жатар
Нарық қатынастарының пайда болуының ең басты шарты.Өндіріс құрал-жалдықтарына жекеменшік .Ал Қазақстанда ... ... ... ... ... меншік болдыІрі-ірі мал иелері жердің де аса ірі меншіктенушілері болды.Көшпелі мал-шаруашылығы жағдайына жер өндірісінің шарты ғана емес , ... ... оның ... ... да болды.
Жерге феодалдық меншіктің күшею қауымдық (рулық) жерлерді тартып алу ісімен тығыс байланысты.Оған Ресей империясының өте-мөте қатал ... ... ... саясаты мықтап әсер етті.Мысалы,1914жылға дейін қазақтардан 43 миллион десятина аса ... ... ... жер ауып ... орыс шаруаларының патша үкіметінің әскери чиновниктерінің меншігіне тартып алынған болатын.Осының нәтижесінде қазақ ауылдарында жер үшін талас - тартыс күшейді,меншіктік ... ... ... ... - ... ... ... бастады.Патша укіметінің әскери басшыларына сүйенген ірі байлардың жерді тартып алуы барған сайын ауқымды бола ... Бұл ... ... ... ... ... көрмеген таптық қатынастардың қалыптасуына, оның қайшылықтарының шиелісуіне қатты әсер ... ... ... ... ... ... тауарлы ақша қатынастардың белгілі бір дәрежеде өріс алуына,өркендеуіне жағдай жасады.Шындығында ... ... ... ... ... ерте ... ... болды.Айырбас ісінде негізгі бұйым мал болды.Академик С.Бәйішевтің ... ... ... ... сауда жасау,әсіресе XVI ғасырдан бастап мықтап өріс алған,оның едәуір бөлігі айырбас , шетке ... ... үшін ... ... ... ... ... күн көрісінің арқауы тек қана мал шаруашылығы болды,егіншілікпен ... ... ... ... ... ... ... тарихи зерттеулер бұл тұжырымның негізсіздігін көрсетеді.Егіншілік кәсіппен қазақтар өте ертеден айналысқан, олар негізінен оңтүстік , оңтустік-шығыс аудандарда орналасқан ... ... ... өз ... ... ғана емес , ... аудандарға шығарып сату үшін де өндірілетін болған.Өкінішке қарай, кейіннен тауарлы егін шаруашылығының одан әрі ... ... ... ... ... ... саясаты мықты кедергі болды.Жергілікті қазақтарды шөл-шөлейтті аймақтарға ... ... ... ... ... ... ... жарияланған экономика ғылымдарының докторы, профессор Толған Әбдіразақовтың ... ... ... ... ... келтіріледі.XIX ғасырдың орта тұсында қазақтар арқылы орталау . Қазақтар алған байтақ жер бөліктері , көп ұзамай тақыр ... , олар көп ... жеке ... егін ... шұғылданудың орнына түрлі формада қырғыздарды қанаумен айналысты.1848 жылы 100 десятина бөлік түрінде 22376 десятина жыртылатын жер алған Қапал станциясының қазақтары 1855 ... яғни ... ... ... тек 1826 ... жерге еткен , бұл қырғыздардың бұрынғы егінінң 7 проценттейі ( 7 том ... 1913,321 ... ... ... ... ... шаруашылығы құлдырап кеткен.Осы бір ғана мысал не көрсетеді? Ол патшалық Россияның шаруалар арқылы отарлау саясаты қазақтың егін ... ... ... ... етті деген пікірдің дәйексіз екендігін көрсетеді.Оны Т . Әбіразақов көрсеткен мынадй мәліметтерде де дәлелдей түседі. XIX ғасырдың аяғында Ақтөбе, Қостанай ... ... 80 % ... ... ... Орал уезінің қазақ диқандары 5,4 миллион пұт астық жинап,оның 4 млн пұтын астам нарықтарында ... Ал ... ... ғана ... ... ... шаруашылықтарының астық сатудан түсірген кірісі шаруашылығы өнімдерін сатудан түскен кірісінен жарты есе артық болған. Кезінде ... ... дала ... ... ... ... Россиядағы помещик нанының бағасын кемітеді қауыптеніп тиісті протекционистік (ұлттық нарықты үкім тарапынан қорғау ) нарық саясатын жүргізеді . Бұдан біз ... ... ... ... ... күресі Қазақстанда болғанын көреміз.
Сонымен бірге нарықтық қатынастардың қалыптасуына белгі бір дәрежеде дамыған қолөнер кәсібі де,өнеркәсіп те әсер ... үй ... ... мата ... былған иледі, металдан ыдыс-аяқтар жасай білді, киім тікті,киіз ... ... ... бұйымдары айырбас үшін , ретінде де шығарылатын болды.
Қорыта айтқанда, ... ... әр ... ... ... патриархалдық-феодалдық шаруашылық ыдырауына ,капиталистік элементтердің пайда болуына қолайлы жағдайлар жасады, ... оны ... ... алматы.Оның негізгі себептерінің бірі - Қазақстанда өнеркәсіп ... арта ... еді .Бұл да ... ... ... ... ... болды.Өнеркәсіп ресейлік және шетел капмталының күшімен өріс алды,ал жергілікті капиталдың бұл саламен ... ... ... ... ... өндіретін салаларға пайдаланылды, кең байлықтарын алу қасақана терістәсілдермен жүргізілді, ... тек қана аса ... ... алынатын орындары пайдаланылды.Сайып келгенде осының бәрі ұлттық өнеркәсіптің пайда болуын мейлінше қиындатып қана қойған жоқ,сонымен бірге ,қазақ ... ... ... ... өте ұзақ ... ...
Осындай жағдайлардың салдарынан Қазақстан революцияға дейнгі дәүірдің он бойында ... ... 70 ... аса ... ... да) аграрлы - шикізатты кіріптар ел күйінде қала берді.Жерді зор көлемде ... ... ... ... ... ... саласындағы ұлттық алалау,қисапсыз алым - салық қазақ халқының ... ... ... ... ... ... бәрі ... қоғамдық прогреске бөгет болып,оның өндіргіш күштерінің дамуын тежеді.
Қазірге тәуелсіз Қазақстан Республикасының алдында жоғарыда көрсетілген тарихи әділетсіздіктерді жою міндеті ... ... ... ... ... ... ... өндіру болыптабылады.Қазақстанда нарықты экономикаға көшу шартты түрде үш кезеңге бөлініп отыр.Бірінші кезең ... ... ... ... ... екі ... процесімен сипатталады: олар меншікті мемлекет иелігінен белсенді түрде алу, оны ... және ... ... ... ... ... наурыздың 5-ші жұлдызында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен ... ... ... ... ... деп ... Жекешелендірудің негізгі мақсаты-мемлекетке қарасты өндірістік объектілерді , басқа да материалдық емес активтерді мемлекеттің өтеусіз және ... беру ... ... ... ұлттық мүлікті қайтару барысында меншік құқығын дербестендіру негізінде орталықтантырған - жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға көшу үшін қажетті жағдайлар жасау. ... ... ... ... ... ... біртіндеп жою жалғасады,бірақ оның басты мазмұны көлік жүйесі мен телекомуникацияны жедел дамыту, сондайөақ дамыған тауар және ... ... ... ... ... ... құру ...
Үшінші кезең 5-7 жыл мерзімге созылып, ашық ... ... ... ... алып дамуымен сипатталды,соның негізінде өтпелі кезеннің стратегиялық мақсатына жетумен Қазақстанынң әлемдік саудадағы айқындамасындағы нығаюмен және дүниежүзіндегі жаңа индустриалды ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық саласындағы саясаты анықтайтын қазіргі заманғы экономикалық тоериялар мен мектептерді,шартты ... ... ... ... болады.
Оның біріншілері- еркін нарықты және экономикаға мемлекеттің араласпауын жақтайтындар. Еркін нарықты жақтайтындары либерализм (негізін салушы Адам ... ал оның ... ... ... ... ... (батыс германия экономисі Милтон Фридем)деп атайды.
Екінші бағыттың өкілдері экономикаға мемлекеттің белсен түрде араласуын жақтайды.Бұл идеяларды алғашқы жақтаушылардың бірі ... ... ... ... ... Джон ... ... (1883-1946) болды.Оның пікірінің қалыптасуына 1926-1933 жылдары болған бүкілдүние жүзілік экономикалық дағдарыс түркті болды.Ол өзінің басты еңбегі (1936ж) ... ... ... деп ... және жаппай жұмыссыздықты тек қана сұранымды көтермелеу, ... ... ... болады деп қорытынды жасады.Жұмыспен қамту процесіне мемлекеттік ... ... көшу ... ... ... ... негізгі қорытындысы болып табылады.XX ғасырдың 30-80 жылдары бойына Батыс елдерінде кейнсианстваның әсерімен нарықты реттеу жүйесі әрекет ... ... ... , ... ... Олар, бір жағынан реттелмелі нарықтың кейбір кемшіліктерін мойындай отырып , сонымен қатар нарықтық автоматты түрде экономиканы өзін-өзі реттеу мүмкіндігіне ... ... ... ... , ... ... ұлттық табыс,қорлану мен тұтыну, қоғамдық жиынтық өнім,ұсыным сияқты макроэкономикалық көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... пайданың едәүір бөлігін алып алып оны тиімді сұранымды және толық жумыспен қамтуды қолдау пайдаланады:экономикада мемлекеттік сектордың ... ... ... жұмыс орындары жасалады, азаматтарды әлеуметтік қорғау шараларының жүйесі жүзеге асырылады(зейнт ... ... ... ... сақтау салаларына қаржы бөлу т.б.).Бұл бағыттағы экономистердің пікірінше мемлекет экономикалық дамудың бағыт беруші күшіне айналады,оның жәрдемімен нарықтың қолайсыз ... ... ... ... ...
XX ... 70жылдарында болған экономикалық дағдарыс және кәсіпкерлік белсенділіктің баяулауы ... ... ... ... ... ... туындап дамуына себеп болды.Еркін нарық идеясының өкілдері нарық механизмнің бәсекенің негізінде ... ... ... мен ... ... ... ету3 м8мк3н деп есептеді.Олар - өздерінің зерттеулеріне микроталдауды басшылыққа алады,яғни экономиканы оқуды әрбір кәсіпорынның жұмыс ... ... ... тауарларға қойылатын бағадан бастайды.Шын мәнінде ,қоғамдық өндіріс нарық арқылы байланысқа шаруашылық ... ... ... ... мемлекеттің рөлі еркін бәсеке қолайлы жағдайды жасаумен шектеледі деп тұжырым жасайды.Олар экономикалық бостандықты,мемлекеттің экономикаға араласуының қажетсіздігін қоғамда болатын ... ... ... ... ... негізінде пайдаға салынатын салық нарық төмендету жолымен ұсынымды(өндірісті) көтермелеу,мемлекетсіздендіру және ... ... ... жеке ... күшейту шаралары көзделген.Олар жалпылама жұмыспен қамту идеясына қарсы және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мақсаттарға қажетті шығындарды мойындай отырып олар екінші жағынан әлеуметтік кепілдіктер тегін ... пен ... ... ... ... емес деп ... айтқанда бұл мектептің жақтастарының пікірінше өндірісті ұлғайту мен қоғамдық дәулеттілікті арттырудың негізі және кәсіпкерлікті ... ... ... ... кезде негізгі екі бағыттың өз ішіндегі бой көрсетіп кележатқан жіктелу олардың жақындасуына себеп болып ... АҚШ ... Пол ... ... (1915ж) неоклассикалық синтез теориясы барынша ақыл дәлел бола алады.Оның пікірінше неоклассикалық синтез макроэкономикамен дәстурлі микроэкономиканың ... ... ... ... ... ... ... Самуэльсон да деп есептейді.Сонымен бірге қажеттігін атап көрсетеді .Нәтижесінде жеке кәсіпкерліктің және мемлекеттік кәсіпкерліктің де белгілері ... ... ... пайда болады. жағдайында , теориялық ... ... ... үшін құн және ... бөлу ... негізі болып табылатын классикалық принцип толықтай алады.
Жалпы ... ... жаңа ... деп ... ... ол экономиканы реттеулегі мемлекетің жетекші рөлі жағдайындағы жоғарыды көрсетілген екі бағыттың эклектикалық құрмаласуы болып ... ... ... ғылыми техникалық революцияға ,экономиканы реттеуге мемлекеттің,ірі крпорациялар мен кәсіподақтардың арасында болатын ұзақ мерзімді келісім-шартсияқты нысандарға үлкен мән беретін АҚШ экономисіДжон ... ... ... ... ларында қосады.Бұндай ұсыныстардың мақсаты- мемлекеттікбақылаудыкешейту, әлеуметтік жанжалдарды бәсендету үшін әлеуметтік маневр жасау әдістерін кеңінен қолдану.
Біздің алдымызда да нарықтық экономиканы ... ... ... бай ... ... ... ... олаодың бәрі біздің жағдайымызға сәйкес бола қоймайды және олай болуға тиісте емес. Біз үшін қазіргі басты ... ... ... ... ... ұлттық нарықтық экономикалық байланыс пен қатынастар ретінде сипаттауға ... Атап ... ... ... мен ... арасындағы қатынастар өзара байланыстар анықталса, ол байланыстар қайтарымдылықты, тепе-теңдікті объективті түрде ... - ала ... ... бұл ... ... ... болады. Бұл аталғандар жалпы заңдылық. Нарықтық шаруашылықтың бір ... оның ... ... ... бар. ... ... түрлеріне осы қасиеттер тән.
Қазіргі нарық құрылымы жағынан сан-алуан, оны: ... ... ... ... ... ... ... туындыларының ақпарат және т.б. нарық түрлеріне бөлуге болады.Бұл аталғандардың ішіндегі негізгілердің бірі-еңбек нарығының Қазақстандағы ... ... және оның ... ... ... болмақ.
Еңбек нарығының басты тұлғасы жұмысшы күші. Біздің жүргізілген ... ... ... түрде белгілі.
Еңбек нарығының негізгі көрсеткіштері.
2001 2002 2003 2004 2005 ... ... ... халық, мың адам 7479,1 7399,7 7657,3 7840,6 7901,7 ... ... % 70,2 70,1 70 69,9 69,4 ... ... ... мың адам 6698,8 6708,9 6985,2 7181,8 7261 7341,7
Жұмыспен қамтылу деңгейі,% 89,6 90,7 91,2 91,6 91,9 ... ... мың адам 3863,3 4030,2 4229,6 4469,9 4640,5 ... қамтылған халық санындағы үлесі, % 57,7 60,1 60,6 62,2 63,9 64,1
Өздігінше жұмыс істейтінде, мың адам 2835,5 2678,7 2755,6 2711,9 3620,4 ... ... ... санындағы үлесі % 42,3 39,9 39,4 37,8 36,1 35,6
Жұмыссыз халық, мың адам 780,3 690,7 672,1 658,8 640,7 ... ... 10,4 9,3 8,8 8,4 8,1 ... тұрғыдан енжар халық, мың адам 3175,8 3155,3 3278,6 3383,4 3476,9 3570,5
Халықтың экономикалық тұрғыдан енжарлығының деңгейі, % 29,8 29,9 30 30,1 30,6 ... ... ... ... барлық түрлерінде жұмыспен қамтылғандар және жұмыссыздар кіреді. Ал ... - ... ... тұрғындары белсенділігін, өлшеу үшін белгіленге жастағы, бір мезгілде үш негізгі көрсеткішке жауап беретін адамдар жатады: жұмыссыз болды (табысты ... ... оны ... ... ... ... бір ... ішінде жұмысқа кірісуге әзір болды. Осы негізгі ұғымдарды басшылыққа ала отырып Қазақстан еңбек нарығындағы кейінгі бес жыл ... ... ... талдап көрелік (1 кесте). Экономикалық тұрғыдан белсенді халық саны 2005 жылы 7963,4 мың адам ... Бұл ... 2001 ... салыстырған 484,4 мың адамға көбейген. Жалпы бес жылмерзім ішінде тұрақты артып отырған. Мұның басты себепбінің бірі - қоғамдық өндірістің ... ала ... ... ... жыл ... халықтың жұмыссыздық деңгейі біртіндеп азая түсті. Бірақта әлі де жұмыссыздық деңгейі белгіленген ... ... ... ... тұр. ... да ... кіші және орта бинест барынша дамыту проблемасы кезектегі мыңызды мәселелердің бірі деп ... ... ... ... ... ... және құқықтық қолдауға бағытталған кәсіпкерлікті дамытудың аймақтық бағдарламасыеың ... ... ... ... ... ... шағын бизнесті дамытудың негізгі көрсеткіштерін өсіре түсті. Бұл ... ... ... ... ... саны 2005 ... ... 6,4 % -ға артып, 2006 жылдың қорытындысы бойынша 101,1 мың адамға ... ... өнім ... өсу ... 15,9 % -ға (78,9 млрд. теңге,) артты.
Қазақстанның әлемнің ... ... ... 50 ... ... ену стратегиясында айқындалған, шағын және орта бизнесті дамыту саласындағы кәсіпорындарды кластерлік бастамаларды жүзеге асыруға көптеп тарту, халықаралық сапа ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті инфрақұрылымдық және несиелік қолдаудыжетілдіру, әлеуметтік жауапты жетілдіру, әлеуметтік жауапты бизнесті қалыптастыру сияқты жылы өзшешімін таппақ.
Еңбек ресурстарын тиімді пайдалану ... ... ... нәтижесінде әсіресе соңғы жылдарда еңбек нарығындағы көрсеткіштердің өзгеріі анық байқалды.
Кестеде көрсетілгендей негізіннен көптеген көрсеткіштерде оң өзгерістер орын алған, ... ... ... ал ... жүрген халық саны жыл сайын азайған. Демек жаңа жұмыс орнының ашылуына байланысты жұмыскерлерді ... ... жаңа ... ... ... өз шешімін таппақ.
Нарықтық экономикаға тән нәрсенің бірі - жұмыссыздықтың болуы. Сондықтан да басты ... бұл ... ... ... ... Бұл ... ... көзін білу үшін жұмыссыз халықты жынысы, жасы және тұратын жері бойынша бөліп талданды (3 кесте). 2005 жылы ... саны 610,7 мың ... ... ... ... -8,1 % құралды. Жұмыссыздардың жалпы санында қалалық жерде 416,7 мың адам (жұмыссыздық деңгейі 9,0% ), ... ... - 224 мың адам (7,2%) ... ... бойынша жұмыссыздар арасында ең көп үлес салмақты 25-54 жастағы жастар - 69,2%, ал 15-24 жастағылар -27,3 % ... ... ... 122,8 мың ... ... жалпы санынан 18,8 %) жоғары білімі, 172,5 мың ... (26,4 %) орта ... ... ... болады.
207,9 мың адам немесе олардың жалпы санынан 33,8% бір жылдан астам, тиісінше 106,7 мың адам ... 17,4% 6 ... 12 айға ... 153,9 мың жұмыссыз немесе 25% 6 айға ... ... ... ... ... ... ... 2002 2003 2004 2005 2006
Экономикалық тұрғыдан белсенді халық 105,2 98,9 103,5 102,4 100,7 101,1
Жұмыспен қамтылған халық 108,0 100,2 104,1 102,8 101,1 ... ... 110,2 104,3 104,9 105,7 103,8 ... ... істейтіндер 105,2 94,2 102,9 98,4 96,6 93,8
Жұмыссыз халық 86,1 98,5 97,3 98 97,2 ... ... ... халық 86,9 99,4 103,9 103,2 102,7 103,1
2006 жылғы сәуірде 15 және одан ... ... ... ... саны 7,7 млн. Адамды, экономикада жұмыспен қамтылғандар саны 7,1 млн. Адамды, жұмыссыздар саны - 621,2 мың ... ... ... болмаған, оны үздіксіз іздеген және оған кірісуге әзір адамдар) құрады. Жұмыссыздық дейгейі 8,0 % қалыптасты. Осы ... ... ... ... ... 7,3 млн. Адам ... ... немесе 15 және одан жоғары жастағы халықтың 63,2 %-ы. Жұмыспен қалалық ... 4,1 млн. Адам ... ... ... 60,1 % ... жерде тиісінше 3,2 млн. немесе 67,9%. Жұмыспен қамтылғандар құрылымында жалдамалы қызметкерлер саны 4,7 млн. ... ... ... ... 64,7%), өз бетінше жұмыспен айналысқандар - 2,6 млн. адамға (35,3%) жетті. Жалдамалы қызметкерлердің басым бөлігі қалалық ... ... ... - олардың жалпы санынан 79,5% (3,3 млн. адам). Ауылда жұмыспен қамтылғандардың жартысынан көбі өз бетінше жұмыспен ... - 54,3% (1,7 млн. ... ... 2006 жылы ... ... жұмыссыздар ретінде тіркелген адамдар саны (Қазазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... деректері бойынша) 113,4 мың адамды құрайды, бұл өткен ... осы ... ... 7 % мың ... ... 6%- ға азаю. Тіркелген жұмыссыздар санының жартысынан көбі әйелдер (73,3 мың ... 47,3%-ы ауыл ... (53,6 мың). ... ... ... ... санында тіркелген жұмыссыздар үлесі 1,4 % (2005 жылдан сәуірінде -1,6%) болады. ... ... ... ... ... ... мәселелердің бірі жалдамалы қызметкерлер қаралып отырған мерзімде жалдамалы қызметкерлер саны 4,7 млн. ... ... бұл ... ... ... ... 136 мың ... (3%-ға) көп. Олардың санынан 80,8% мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарда 12,3% - жеке ... 6,9% - ... ... ... ... ... 2006 жылдың бірінші тоқсанында ірі және орта кәсіпорындарда 2,6 млн. адам ... ... ... ... ... жалпы санының 56 %-ы, юұл өткен жылдан тиісті ... ... 120,7 мың ... (4,8-ға) көп. Олардан 13,3 мың адам қоса атқарушылық жағдайларында, 16,4 мың адам - азаматтық-құқықтық шарттар бойынша ... ... ... ... ... нарығының проблемалары
Қазіргі таңда Қазақстанда экономикадағы жүйелi шаралар жұмыспен қамтудың ұлғаюымен және жұмыссыздық деңгейiнiң төмендеуiмен қатар жүрдi. Жұмыспен қамтуға ... ... жаңа ... ... ... жұмысқа орналастыру, шағын кредит беру, жұмыссыздарды қайта оқыту, қоғамдық жұмыстарды дамыту жолымен бiрте-бiрте белсендi ... ... ... ... ... ... ... заңнамасы жетiлдiрiлуде. Еңбекақы төлеу саласындағы ахуал тұрақтандырылуда. Ең төменгi және орташа жалақының өсуi ... ... сала ... еңбекақысын реттеу үшiн бiрыңғай тұжырымдамалық негіз жасалды.
Сонымен бiрге, бұл ... ... ... заңсыз еңбек көшi-қоны проблемалары орын алуда. Оқу ... ... ... ... ... мен қайта оқыту нақты экономиканың сұранысынан кейін қалып отыр. Жұмысқа ... ... ... ... ... еңбек рыногының қажеттіліктерiне сай келмеуде. Кәсiпорындардағы еңбектi қорғау тиiстi деңгейге қойылған, нәтижесiнде өндiрiсте ... ... саны ... ... ... ... Экономиканың жекелеген салаларындағы жалақы деңгейi төмен күйінде қалуда.
Негізгі мақсаты жұмыспен қамту саласында ... ... даму ... сай ... ... жүргiзу. Жұмыс орындарын сақтау және жаңа жұмыс орындарын құру, ... ... ... сай жұмыссыздарды кәсiби даярлау және қайта даярлау сапасын жақсарту, еңбек қатынастарын одан әрi заңдастыру, еңбек ... ... ... ... ... даму ... ... ден қоя алатын жоғары біліктi кәсiби кадрлармен ... ... шешу ... ... өсуiнің алдын алу, жұмысқа орналасуға жәрдемдесу және өнеркәсіптік өндiрiстiң, аграрлық сектордың инновациялық дамуына жоғары бiлiктi кадрлардың қажеттілiгiн қамтамасыз ету ... 2004 жылы ... ... ... ... ... ... дейiнгi кезеңде елдiң еңбек ресурстарының кәсiби даярлығы жүйесiн сапалы жетілдiру, тиiмдi пайдалану, iшкi ... ... ... және ... ... ... ... жөнiндегi шаралар қабылданатын болады.
Қызметкерлердің еңбек және әлеуметтiк құқықтарын қорғау, жұмыс берушілердің мүдделерiн ескеру, ... ... ... ... 2005 жылы ... кодексi, 2004 жылы Еңбек қауіпсiздiгiн және оны қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... және оны ... ... салалық нормативтік құқықтық актілер қабылданады, еңбек заңнамасы жетiлдiрiледi.
Жұмыс күшiнің сапалық әлеуетiн арттыру үшiн негiз ретiнде жалақыны өсiруге бағытталған саясат жалғастырылады, ... сала ... ... ... ... жетілдiрiледi.
Жұмыс берушiлер мен қызметкерлердiң республикалық бiрлестiктерi, басқа да қоғамдық ұйымдар ... ... ... саласындағы еңбек қатынастарын реттеуге, мемлекеттiк саясатты әзiрлеуге және iске ... ... ... ... ... ... ол халық шаруашылығы көлемінде еңбекке деген қабілеті бар халықты жұмыс орындарымен қамтамасыз ету. Ал ... ... ... ... - ... қажеттіліктерді минималды еңбек шығындарымен қанағаттандыру.
Өндірісті дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, тиімді еңбекпен қамту тек ... ... өмір ... жағдайда ғана болатындығын көрсетті.
5. Қорытынды
Еңбек нарығының жағдайы және оның ... ... ... ... ішкі және ... ... ... байланысты. Қазақстан нарығындағы жағдайдың өзгеруіне әсер ететін сыртқы факторларға мыналар жатады: экономиканың ... ... ... ... ... ресурстарына әолемдік бағаның конъюктурасы, халықаралық көші- қоны. Қазақстан еңбек нарығына тікелей әсер ететін ішкі факторлар, бұл: ... ... өсу, ... ... ... ... қайта құрылысы, шағын және орта кәсіпкерліктің дамуы, жастарына байланысты экономикалық тұрғыдан белсенді халық жұмыскерлердің білім деңгейі және жұмыс күшін ... ... ... ... ... ... ... күшінің аумақтық салалық және кәсіби аспектілеріндегі бейімділігі. әлемдік бағалардың шикізат ресурстары ... ... мен ... ... дамуына тұрақты әсерін тигізеді. Соңғы жылдары қазақстанның еңбек рыногына көршілес елдер Қырғызстан мен өзбекстанның- еңбектік жасырын көші-қонының қысымы үдеп ьара ... ... ... ... 2006 ... ақпан айындағы Жолдауында Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілеті 50 елдің қатарына кіру ... ... ... аса ... басымды дамуының бірі- бұл мемлекет. Басшысының > деп ... ... ... ... ... ... ... бағыттар бойынша бізде бағдарламалар бар, олар қозғалыссыз емес: біз халықаралық тәжірибені енгізіп және жаңа беталыстарға сәйкес, алға ... ... ... жалғастыруымыз керек.
6. Пайдаланған әдебиеттер
* Шеденов ¤. Ќ. ... - 1999
* Я.Ә. ... Б.Б. ... Ф.Н. Жақыпова, Т.П. Табеев , оқу құралы
* Бейсенов С. Инфраструктура рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - № 1.
* ... С. ... ... // ... и ... - 1992 г. - № 3.
* Вамек А. "Янтарь": формируется рынок труда // Человек и труд - 1993 г. - № 8.
* ... О. ... ... на региональных рынках труда // Вопросы экономики - 1997 г. - № 2.
* Дадашев А. Региональный рынок ... в ... ... и ... ... // ... ... 1995 г. - № 5 - стр. 63-70.
* ... И. ... ... ... // ... ... - 1995 г. ... Конкина А. На рынке труда // Новая жизнь - 1995 г. - 18.07

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығы және жұмыстың негізгі түсініктері33 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Еңбек нарығы6 бет
Еңбек нарығы жұмыссыздық27 бет
Еңбек нарығы және еңбекақыны талдау, олардың есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары 25 бет
Еңбек нарығы және жұмыссыздық туралы17 бет
Еңбек нарығы және оның атқаратын қызметі28 бет
Еңбек нарығы және тұрғындарды еңбекпен қамтудың мемлекеттік саясаты24 бет
Еңбек нарығы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты20 бет
Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамту24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь