Қысқа мерзімді міндеттемелердің есебі және аудитін ұйымдастыру, оны пайдалану тиімділігін жақсарту

1 ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ

1.1 МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ.НОРМАТИВТІ ҚҰЖАТТАРМЕН РЕТТЕЛУІ
1.2 БАНК ЖӘНЕ БАНКТЕН ТЫС МЕКЕМЕЛЕРДЕН АЛЫНҒАН НЕСИЛЕР БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫҢ ЕСЕБІ
1.3 БЮДЖЕТПЕН ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫҢ ЕСЕБІ
1.4 Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысудың есебі
1.5 Жұмысшылар және қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысудың есебі
1.6 Өзге де кредиторлық берешектермен есеп айырысудың есебі

2 ФОРТЕКС.КАЗАХСТАН» ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ТЕХНИКО.ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ

2.1 «ФОРТЕКС.Казахстан» ЖШС.нің жалпы сипаттамасы
2.2 «ФОРТЕКС.Казахстан» ЖШС.нің технико.экономикалық көрсеткіштерін талдау
2.3 «ФОРТЕКС.Казахстан» ЖШС.нің есеп саясаты және бухгалтерлік есепті жүргізу тәртіптері

3 МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ АУДИТІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ӨТЕУДІҢ ТИІМДІ ЖОЛДАРЫН ДАМЫТУ

3.1 Қысқа мерзімді кредиторлық берешек аудиті
3.2 Міндеттемелерді тиімді басқару

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Адам өмірінде қарыздар ажырамас серігі ретінде кіріп, оның айналасына енді десем, артық айтқан сөзім болмас. Қазіргі уақытта ақшалай қарыздық міндеттемелер адам өмірінде ерекше орын алады. Қарыздардың көлемі, оның берілу уақыты, алу себебі, пайдалану мақсаты алуан түрлі. Бір-бірімзден алынған қарыздар бірнеше тиыннан бірнеше миллиард сомаларға дейін барады. Бірақ та қарыздар шаруашылық субъектілердің, яғни кәсіпорындар, өндірістік ұйымдар, банктер, инвестициялық және сақтандыру компанияларында өздерінің түр-түріне де қарамастан болатын құбылыс.
Аталған шаруашылық жүргізуші субъектілерде қарыздардың тұрақты түрде бар болуы, олардың өздерінің ақша қаражаттарының жоқтын қасын көрсетпейді, олар қарыздады тек өз өнімдерін өндіру (қызмет көрсету, жұмыс атқару) үшін кеткен шығындарды, бюджет алдындағы қарыздарын жабу, өз қызметкерлері алдындағы еңбекақы бойынша қарыздары өтеу немесе басқа да бір қарыздарын төлеу ғана үшін емес, соынмен қатар өз ақша қаражаттарын басқа бір кәсіпорынға қарызға беру арқылы, не өзге кәсіпорынның ақшалай қаражаттарын қолдану арқылы бар сомадан артық пайда табу мақсатына алады.
Қазіргі таңда, кәсіпорындардың қарыздары үйреншекті және міндетті түрде болуға тиісті құрал ретінде көрінеді.
Міндеттемелер екі жақ тараптарыдың арасында пайда болған бәсекелесте, не келісімде пайдала болатын құбылыс.
«Несие» деген сөз ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып табылады. "Кредит, қарыз, несие" деген сөз деген "kredo" – (сенемін) деген мағына беретін латынша "kreditium" деген сөзінен шығады. Ол экономикалық дәреже ретінде әр түрлі экономикалық қоғамдарда қызмет етеді.
Несие не қарыз - бір заңды тұлғаның екінші бір заңды тұлғаға немесе жеке адамның заңды тұлғаға, әдетте келісілген мөлшерде пайыз, өсім (процент) алу үшін белгілі бір уақытқа заттай немесе ақшалай уақытша ақша беруге байланысты пайда болатын экономикалық қарым - қатынас жүйесі болып табылады.
Осы несие, қарыз деген сөздерден міндеттемелер деген сөз тіркесі пайда болады.
Міндеттемелер дегеніміз кәсіпорынның жабдықтаушылар мен мердігерлер, өзінің қызметкерлері мен жұмысшылары, бюджет және басқа да органдар алдындағы қарыздары.
Кәсіпорын өзінің қаржы-шаруашылық қызметін жүзеге асыру кезінде, кредиторлық берешектер сипатына, құрылымына, құқытық режимі мен берілу уақыты және өтеу мерзіміне, берілген мақсатына қарай әр түрлі болып бөлінеді.
Кәсіпорындарда қарыздың алу уақытына қарай екі түрі бар: қысқа және ұзақ мерзімді қарыздары, өтеу уақытына қарай: кешіктірілген және кешіктірілмеген, берілу мақсатына қарай: тұтыну, ипотекалық, овердрафт, автокөлік, жобалық және т.б.
1. Қазақстан Республикасының Заңы 2001 жылғы ақпанның 28-і №234-ІІІ «Бухгалтерлік есеп туралы және қаржылық есептілік туралы».
2. Халықаралық қаржылық есеп стандарттары.
3. Ұлттық қаржылық есеп стандарттары.
4. Типтік шоттар жоспары, 2007ж.
5. Қазақстан Республикасының Кодексі «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (2012 жылғы өзгертулермен және қосышалармен).
6. Абакумова А. Основы аудита. СПб.,2009
7. Абленов Д. Қаржылық аудит және талдау: теория, әдіснама, практика. Алматы,2010
8. Абленов Д. Профессиональный аудит. А. ,2008
9. Әбдішүкіров Р. Бухгалтерлік есеп. Кітап І. Алматы,2008.
10. Әжібаева З. Аудит. Алматы, 2006
11. Баймуханова С. Финансовый учет. Алматы, 2008
12. Баймұханова С. Қаржылық есеп. Алматы,2007
13. Дюсембаев К. Анализ финансовой отчетности. Алматы,2009
14. Жақыпбеков Д. Қазақстандағы кәсіпорындардағы салық салу, салық есебі мен есептілігін ұйымдастыру. Алматы, 2009
15. Жақыпбеков С. Ішкі аудит. Алматы,2008
16. Кеулімжаев К. Қаржылық есеп. Алматы,2001
17. Мұрсалова Х.Еңбекaқы төлеу есебi. Астана, 2008.
18. Мырзалиев Б. Бухгалтерлiк операцияларды жүргiзудiң әдiстерi: Практикум. Алматы, 2008.
19. Мырзалиев Б. Бухесептi жүргiзудiң қазiргi әiстерi:Практикум. Алматы, 2007.
20. Мырзалиев Б. Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Алматы,2008.
21. Назарова В. Бухучет. Алматы, 2009.
22. Назарова В. Шаруашылық жүргiзушi субъектiлердегi бухесеп. Алматы, 2005.
23. Нурсеитов Э. Бухучет в организациях. А., 2007.
24. Нурсеитов Э. Путеводитель по международным и национальным стандартам финансовой отчетности: Словарь-справочник. Алматы, 2008.
25. Ныйқанбаева А. Бухесеп негіздері. Астана,2008.
26. Проскурина В.Учетная политика по НСФО N 2: практические рекомендации. Алматы, 2009.
27. Сейдахметова Ф. Қазiргi заманғы бухгалтерлiк есеп. Алматы, 2008
28. Султанова Б.Б. Налоговый учет. Алматы, 2007
29. Шарипов А. Аудит. Алматы, 2010
30. Шарипов А. Салық есебі. Алматы, 2009
        
        КІРІСПЕ
Адам өмірінде қарыздар ажырамас серігі ретінде кіріп, оның айналасына енді десем, артық айтқан ... ... ... ... ... ... міндеттемелер адам өмірінде ерекше орын алады. Қарыздардың көлемі, оның берілу уақыты, алу себебі, пайдалану мақсаты алуан түрлі. Бір-бірімзден алынған қарыздар ... ... ... ... ... дейін барады. Бірақ та қарыздар шаруашылық субъектілердің, яғни ... ... ... ... инвестициялық және сақтандыру компанияларында өздерінің түр-түріне де қарамастан болатын құбылыс.
Аталған шаруашылық жүргізуші субъектілерде қарыздардың тұрақты түрде бар ... ... ... ақша ... ... ... ... олар қарыздады тек өз өнімдерін өндіру (қызмет ... ... ... үшін ... ... бюджет алдындағы қарыздарын жабу, өз қызметкерлері алдындағы еңбекақы бойынша қарыздары өтеу ... ... да бір ... төлеу ғана үшін емес, соынмен қатар өз ақша қаражаттарын басқа бір ... ... беру ... не өзге ... ... ... ... арқылы бар сомадан артық пайда табу мақсатына алады.
Қазіргі таңда, кәсіпорындардың қарыздары үйреншекті және міндетті түрде болуға ... ... ... ... ... екі жақ ... ... пайда болған бәсекелесте, не келісімде пайдала болатын құбылыс.
деген сөз ақша ... ... ... ... болып табылады. "Кредит, қарыз, несие" деген сөз деген "kredo" - ... ... ... беретін латынша "kreditium" деген сөзінен шығады. Ол экономикалық дәреже ретінде әр түрлі экономикалық қоғамдарда қызмет ... не ... - бір ... ... ... бір ... тұлғаға немесе жеке адамның заңды тұлғаға, әдетте келісілген мөлшерде ... өсім ... алу үшін ... бір уақытқа заттай немесе ақшалай уақытша ақша беруге байланысты пайда болатын экономикалық қарым - қатынас жүйесі болып табылады.
Осы ... ... ... ... міндеттемелер деген сөз тіркесі пайда болады.
Міндеттемелер дегеніміз кәсіпорынның жабдықтаушылар мен мердігерлер, өзінің қызметкерлері мен жұмысшылары, бюджет және ... да ... ... ... өзінің қаржы-шаруашылық қызметін жүзеге асыру кезінде, кредиторлық берешектер сипатына, құрылымына, құқытық режимі мен берілу уақыты және өтеу мерзіміне, берілген ... ... әр ... ... ... ... алу ... қарай екі түрі бар: қысқа және ұзақ мерзімді қарыздары, өтеу уақытына қарай: кешіктірілген және ... ... ... ... ... ... овердрафт, автокөлік, жобалық және т.б.
Міндеттемелердің бар болуы кәсіпорынның қаржы-шаруашылық жағдайына әсер етеді. Олар тек бар болуы ғана ... ... ... ... пайда болу себептері, олардың көлемі мен қайтарылу мерзімі, пайдалану мақсаты, оны өтей алу қабілеті өте маңызды болып ... ... ... кәсіпорынға кері әсерін тигізеді, яғни белгілі бір уақыт ... ... өз ақша ... міндеттемерін өтеуге міндетті болып табылады, бірақ та әр ... екі жағы бар ... ... бар ... ... оң әсері бар, себебі, кәсіпорын өзге кәсіпорынның ақшалай немесе заттай құралын қолдану арқылы, ... одан ... ... ... ... ... оны ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауға қатысты сұрақтардың байланысын қарастыру болып табылады.
Міндеттемелер қаржылық есеп берудің бірінші нысаны ... ... ... Қаржылық жағдайға міндеттемелердің тек қалдығы емес, оның ... да әсер ... ... айтылғанның бәрі дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігін көрсетеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты - қысқа мерзімді міндеттемелердің есебі және аудитін ... оны ... ... ... Осы ... ... қойылған міндеттер:
* міндеттемелердің теориялық аспектілерін қарастыру;
* міндеттемелердің заңдық-нормативті ... ... ... түрлерін жеке-жеке қарастыру;
* міндеттемелер есебін ұйымдастыру;
* міндеттемелер аудитін қарастыру;
* міндеттемелерді тиімді пайдалануды қарастыру.
Осы дипломдық жұмысты жазу барысында ... ... ... ... ... ... саналып, мәліметтері жұмысты орындау сәтінде қолданды.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен, қорытындыдан тұрады. Негізгі ... өзі 3 ... ...
1-ші бөлімде міндеттемелер туралы, оның түрі мен пайдалану аясы, теориялық аспектілері, арнайы құжаттармен реттелуі айтылды. Сонымен қатар, міндеттемелердің түрлеріне: бюджет ... есеп ... ... және ... есеп айырысу, еңбекақы бойынша есеп айырысу, несиелер бойынша және өзге де ... есеп ... ... ... ... ... ... Қарасу ауданыныдағы Қалалық Аурухана туралы мәліметтер, оның негізгі қызметі, өз саласына байланысты ерекшеліктері, басқару органдары мен табыстарды бөлу және тағы ... ... ... Сонымен қатар, кәсіпорынның технико-экономикалық жағдайы талданып, өз қызметтеріде есеп саясатын қолдануы жазылды.
3-ші бөлімде міндеттемелердің аудиті, яғни осы шекте аудитор ... ... ... ... ... бөлетінгін, оларды тиімді пайдалану мен тез өтеу туралы ақыл-кеңестері ... ... ... ... ... ... ережелер және , мен пәндер бойынша әдебиеттер, интернет көздері мен ... ... ... ... ... МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
+ МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ-НОРМАТИВТІ ҚҰЖАТТАРМЕН РЕТТЕЛУІ
Қарасу ауданыныдағы Қалалық Аурухана өзінің қызметін жүзеге асыру барысында ... ... және жеке ... ... ... Ол, ... ... көрсету үшін басқа адамдар алдында қызмет көрсетумен айналасады, осыған ... екі ... ... ... Аурухананың өткен оқиғалары нәтижесінде болашақта өтеуге тиісті міндеттемелері пайда болады, осыны біз ... ... деп ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар, банк және банктен тыс мекемелер, салық органдары алдындағы қарыздары туралы мәліметтерді көрсетеді.
Кредиторлық ... ... ... ... (1 ... мен ... мерзіміне (2 сурет) байланысты бөлінеді.
Қалыптасу сипатына қарай кредиторлық берешек
Қалыпты кредиторлық міндеттеме
Ақталмаған кредиторлық міндеттеме
Кәсіпорынның бизнес жоспарын орындау барысында немесе есеп айырысудың іс ... ... ... ... жөн. ... төлеу мерзімі келмеген акцептелген есеп - қисап құжаттары бойынша жабдықтаушыларға міндеттеме және бюджетке төлемдері өтіп ... ... есеп ... бойынша қаржы органдарына, еңбекті өтеу бойынша кәсіпорын қызметкерлеріне. Мерзімінде төленбеген есеп - ... ... ... жабдықтаушыларға және т.б. мерзімі өткен міндеттемелер саналады.
1 сурет - Кредиторлық берешек қалыптасу сипатына қарай бөлінуі
Берілу мерзіміне байланысты ... ... ... ... ... мерзімді берешек
1 жылға дейінгі мерзімге берілген қарыздар
1 жылдан аса мерзімге берілген қарыздар
2 сурет - ... ... ... ... ... ... және ұзақ ... кредиторлық берешектер құрамына келесілер кіреді.
Қысқа мерзімді міндеттемелер құрамы:
3000 Қысқа мерзімді қаржылық ... ... ... ... ... Уәкілетті органның және Ұлттық банктің лицензиясыз,банктік операцияларды жүзеге асыратын ұйымдардан алынған қысқа мерзімді қарыздар
3030 Қатысушылардың дивиденттері және ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелерінің ағымды бөлігі
3100 Салықтар бойынша міндеттемелер
3110 Төлеуге тиісті корпорациялық ... ... Жеке ... ... ... ... құн салығы
3140 Акциздер
3150 Әлеуметтік салық
3160 Жер салығы
3170 Көлік құралдарына салық
3180 Мүлікке салық
3190 Өзге де ... ... да ... және ... төлемдер бойынша міндеттемелер
3210 Әлеуметтік сақтандыру бойынша міндеттемелер
3220 Зейнетақы ... ... ... ... міндетті төлемдер бойынша өзге де міндеттемелер
3240 Басқа еркін ... ... өзге де ... ... ... кредиторлық берешек
3310 Жабдықтаушылар мен мердігерлерге берілетін қысқа мерзімді берешек
3320 Еншілес ... ... ... ... ... ... ... Қауымдастырылған және бірлескен ұйымдарға берілетін қысқа мерзімді кредиторлық берешек
3340 Филиалдарға және құрылымдылық бөлімшелерге қысқа мерзімді ... ... ... ... бойынша қысқа мерзімді берешек
3360 Жалдау бойынша қысқа мерзімді ... Ұзақ ... ... ... ... ... ... тиісті қысқа мерзімді сыйақылар
3390 Өзге де қыска мерзімді кредиторлық ... ... ... ... ... ... ... кепілдік міндеттемелер
3420 Заңды наразылықтар бойынша қысқа мерзімді міндеттемелер
3430 Қызметкерлерге сыйақылар бойынша қысқа мерзімді бағалау міндеттемелер
3440 Өзге де қысқа мерзімді ... ... Өзге де ... ... ... ... қысқа мерзімді аванстар
3520 Алдағы кезеңдердің кірістері
3530 Сатуға арналған істен шығатын топтың міндеттемелері
3540 Өзге де ... ... ... олар ... ... ... (3 ... қарай үшке, ал өтеу уақытына (4 сурет) қарай екіге бөлінеді.
Заңды және ... ... ... ... ... және әлеуметтік қор алдындағы қарыздар
Өзінің қызметкерлері мен ... ... ... мен ... ... қарыздары
3 сурет - Кредиторлық берешек заңды және құқықтық режиміне байланысты бөлінуі
Кредиторлық ... өтеу ... ... ... ... ... ... яғни кешіктіріп төленген қарыздар
Өз уақытында төленген қарыздар
4 сурет - Кредиторлық берешек өтеу уақытына байланысты ... ... ... болу ... ... түрде екі жақтың қарым-қатынастарын реттейтін келісім-шарт құжаты құрылады. Келісім-шарт екі ... ... ... ... шарт тек ... мен ... есеп айырысу кезінде ғана емес сонымен қатар, ... және ... емес ... ... алу кезінде, салықтар мен алымдарды төлеу кезінде қолданылады. Келісім шарттың өзінің пайдалану аясына байланысты құрылымы мен ... әр ... ... ... ... ... келісім шарттарда келесідей мәліметтер көрсетіледі:
* Екі жақ тараптардың міндеттері мен құқықтары, жауапкершіліктері (жабдықтаушылар мен мердігерлер, банк және банктен тыс ... және ... ... ... орны мен ... (несие түрі);
* Тауарды жеткізуге қойылатын талаптар (несиені алуға қойылатын талаптар);
* Тауар бағасы мен келісім-шарттың ... құны ... ... және оның ... ... ... ... шарты (несиені өтеу шарты);
* Міндеттемелерді орындау кепілдемелері;
* Дүлей күш жағдайлары (форс-мажор).
Егер, келісім-шартты ... ... ... ... ... ... арқылы шешіледі, және туындаған уағдаластықтар, қол қойылғаннан кейін келісім-шарттың ажырамас бөлігі болатын, міндетті түрде тараптардың қосымша ... ... БАНК ЖӘНЕ ... ТЫС ... ... ... ... ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫҢ ЕСЕБІ
Қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несиелерді беру Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ұзақ ... несиелендіруді ұйымдастыру ережелеріне" сәйкес жүргізіледі.
Несие беру және оның операцияларын жүргізу лицензия берілген Ұлттық банктің шешімімен айқындалған ресми статусы бар банкілер ... ... ... ... ... оны өтеу ... бар кәсіпорындарға беріледі.
Несиені өтеу қабілеттілігі деп кәсіпорынның ... ... ... ... және ... ... ... айтамыз. Кәсіпорындарға несие, негізінен, өнеркәсіптің тиімділігін арттыруға және оның ғылыми техникалық ... ... ... ... жаңа өнім түрлерін шығаруға, ынталандыруға, халыққа түрлі қызметтерді көрсетуге, халық үшін экспортқа тауар ... ... ... мен мақсаттарға беріледі. Олардың ішінен жете көңіл бөлінетіндері өз міндеттемелерін дер кезінде орындайтын клиенттерге, өз қаржыларын осы банктің депозиттеріне және ... ... банк ... ... және ... ... мерзімділік, қайтарымдылық және төленетін жағдайында коммерциялық және келісім шарт негізінде беріледі.
Несие беру бенктердің өздерінде бар несие қорларынан көлемінде ... ... Банк ... ... ... ... ... қайтару мерзімі өтіп кеткен қарыздары жоқ болса ғана беріледі. Банк ... ... ... ... ... беру үлкен қауіп туғызатындықтан, ондай кәсіпорындармен несие қатынастарын орнату мәселесі жан жақты зеттеледі.
Кәсіпорын несие алу үшін ... ... және ... мақсаты, өтеу мерзімі, сондай ақ несиеленетін шараның ... ... және оны ... асырудың экономикалық тиімді дәлелденген жағдайда жазбаша түрінде банкке өтініш білдіреді. Банк ... ... ... егер кәсіпорынның қарызы жоқ болса және бұрындары аталмыш кәсіпорын олардың берген несиесін оқтын - оқтын пайдаланып отырған болса, онда ... ... ... оң ... ... ... ... қарыз (ссуда) шоттары банктерде есеп айырысу шоты ашылған жерінде ... Бұл үшін ... ... төменде келтірілген өтініш міндеттемесін ұсынуы керек.
Сонымен қатар, банктен несие алу үшін ... рет ... ... ... ... ұйымдастыру құжаттарының көшірмесін, ережелерін, жалға алу келісімдерін, тіркеу куәлігін және клиенттің несие алу құқығының барлығын растайтын басқа да ... ... ... ... ... несиені алғаш рет алып отырғандығына немесе несиені ... ... ... қарамастан несиені алудың мақсаты, пайдалану мерзімі зерттеледі, содан соң ғана несиелендірілетін шараның техникалық экономикалық ... ... ... ... жылдық пен тоқсандық бухгалтерлік және статистикалық есептер, қаражат нәтижесі жөніндегі ... ... ... ... ... көшірмесі; қарыз алушының несиені қайтару қабілеттілігі және қаражат және ... ... ... басқа да деректер; банк тәжірибесінде қабылданған нысандағы несиені уақытында қайтаруды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... және т.б.) және басқа да құжаттарының көшірмесі банкке ұсынылады.
Аталған құжаттар болған жағдайда банкке заңмен белгіленген ... ... ... ... және басқа да нормаларға жауап беретін кәсіпорындардың құрылысының (қалпына ... ... ... жобасы), сондай ақ жоғарыда аталған нормалардың, мердегерлік келісімдердің сақталатындығын растайтын ... ... және ... құжаттары бар болса ғана несиелеу саясатының оң ... ... ... беру келісім шарты бекітілгенге дейін банк қарыз алушының ... ... ... ... ... қарыздың (ссуданың) өтелмеуіне әсер ететін факторларын: қарыз алушының атағын, бұрын алынған ссудасын уақытында өтеуі (соның ішінде басқа банктерден де), басқа ... ... ... ... ... және қаражаттық жағдайын, балансы бойынша төлем қабілеттілігін және несиені пайдалану тиімділігін және т.б. мүмкіндігін зерттеуге міндетті.
Қарыз беруші банк қарыз ... ... ... да, оған ... ... да ... ... және оларда кепілдік мүліктерін талап етуге құқығы бар. ... ... ... өнімдерді және басқа да кепілдік салуға болатын мүліктерін ұсынған жағдайда банк несиесі ... ... ... банк ... ... жасалған келісім шарт бұзылған жағдайда ғана иелік ете алады. Сондай ақ, кепілге алу міндеттемесі қарыз алушы ... ... және ... ... кезде, кепілге салынған мүлікті өткізуден түскен түсімді несиені өтеуге жатқызылады. Кепілге салу жөніндегі келісім тұрған үйді кепілге салуды қоспағанда, нотариалдық ... ... ... жасалады. Қарыз алушыға тиесілі тауарлы - материалдық құндылықтарды немесе шығарылуына қарай дайын өнімді кепілге салу, кепілге салудың бір түрі болып ... ... ... ... ... ... соның ішінде бағалы қағаздар да ұсынылуы мүмкін. Кепілге салынған құндылықтар, әдетте қарыз алушының иелігінде ... ... ... кепілге салынған тауарлы - материалдық құндылықтарды басқа құндылықтарды ауыстырған жағдайда сатуға ... өз ... ... ... ... Кепілге салынған бағалы қағаздар несие келісімінде қол қойылғаннан кейін, ... ... ... және ... ... ... ол ... пайыз төлегеннен кейін қарыз алушыға қайтарылады.
Борышкер кепілге салумен қамтамасыз етілген міндеттемесін орындамаған жағдайда мүліктің құнынан ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылады. Банк мүлікті кепілге салуға қабылдаған кезде, ... ... ... ... ... ... оның толық сақталуы қамтамасыз етілмеген жағдайда, қарыз алушының есебінен оның толық ... ... ... ... ... ... ... жойылған жағдайда, егер ол сақтандырылған болса, банк талабын сақтандыру өтемінен қанағаттандырудың айрықша құқыған пайдалана алады. Банк шартта белгіленген тәртіпке сай, ... ... ... ... ... ... ... сомасын өндіріп алуға құқылы.
Кепілдеме негізінен жазбаша түрде ұсынылады және ол несиені пайызымен бірге ... ... ... ... Қарызданушы кепілдеме хатын өзінің шоты тұрған жердегі банк мекемесіне ... Бұл ... ... да, оның ... де ... ... дейін сақталады. Қарызданушы банкісіне кепілші банктің кепілдеме қабылдағаны жөнінде (яғни, банк ... ... ... ... ... мен бас бухгалтерінің қолы қойылған) белгісі бар ... ... ... қарыз берілгенге дейін беріледі. Ол қарыз бойынша төлемді кейінге қалдыруы жөнінде банкке барған қарыз алушыдан да ... ... ... ... кепілдеме хаты төменде келтірілген.
Кепілшінің шотынан даусыз түрде қаржыны есептен шығару төлем - ... ... ... кезден бастап жүзеге асырылады. Қарыз алушының өтелмеген несиесі үшін жауапкершілігін сақтандыру ҚР ның Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Банк ... ... ... ... ... ... ... тәуелділігімен өз еркімен сақтандыру жөніндегі шарт жасасу жолымен, өз бетінше сақтандыра алады. Бұл жағдайда банк ... ... ... алушының несиені өтемегені үшін жауапкершілігін өз еркімен сақтандыру шарты бойынша банк төлеген сақтандыру төлемінің сомасын банкке қарыз алушының ... ... ... ... ... ... шартына сай беріледі. Бұл келісімде несиенің мақсаты, мөлшері және ... ... ... және ... ... ұсынылу мерзімділігі, несиенің мақсатты пайдалануының және қамсыздандырылуын тексеру нысандары, несие бойынша қарыздарды өтеудің барысында кепілге салынған мүліктерді өткізудің рәсімдеу ... ... ... үшін ... ... ... ... ашылды.
Банк қарыз алушыға несиелік қызмет көрсету үшін онымен бір жылға немесе одан ұзақ мерзімге шарт жасайды және әрбір несие ... ... ... клиент бойынша жеке дара анықтайды.
Қысқа мерзімді несие, ... 12 ... ... ... ... ... ... айналымдылығына және шыққан шығынның өзін - өзі ақтауына негізделіп беріледі. Жекелеген жағдайларда өндіріс циклінің ерекшелігіне байланысты несиелер неғұрлым ... ... де, ... екі жылдан аспайтын мерзімге де берілуі мүмкін.
Несие, ... ... ... есеп ... ... ... бар болуына қарамастан, қолма - қолсыз тәртіпте беріледі немесе оның есеп айырысу шотына аударылады.
Банк несиелік ... ... ... ... ... алушының (қарызданушының) несиені өтеу қабілеттілігінің, қарызданушының репутациясының, қаржылық және экономикалық жағдайын, баланс өтімділігін, айналым қаражатының пайдалану тиімділігін басқа да ... жан ... ... ... ... ... ... банкке қойған кепіліне бухгалтерлік баланстың мәліметтері бойынша бақылау жасалынады. Олардың әрбір тоқсан сайын запастары мен ... ... ... және ... ... талданады, ал керек болған жағдайда, қойма мәліметтері және бухгалтерлік есептегі натуралдық көрінісі зерттеледі.
Қарыз алушылар негізгі несиеден басқа несиені ... үшін ... ... төлеуге міндетті. Несие алу сәтінде несие алушы (кесте 1) және несие берушіде екі түрлі бухгалтерлік өткізбелер құрылады.
Кесте 1 ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік өткізбелер

Шаруашылық операциялардың мазмұны
Дебет
Кредит
*
Банктен қысқа және ұзақ мерзімді несие алынды
1030, 1040, 1060
3010
*
Несиелер бойынша пайыздар есептелінді
7310
3380, 460
* ... ... ... ... 1010, 1060
*
Несилер бойынша пайыздар сомасы өтелінді
3380
1030, 1010, 1060
*
Несилер бойынша пайыздар шығындары жабылмаған залалға ... жыл ... ... [] әдебиет негізінде құрастырылған
Несие берілген сәтінде пайыздар келесідей жомен есептелінеді:
[(жылдық пайыз мөлшерлемесі * ... ... * ... ... күн ... / 360]
(1)
Егер несие шетелдік валютада берілсе, онда ... ... ... ... зиян ... ... ... Егер несие алған уақытта бағам айырмасы несиені өтеген уақыттан төмен болса, онда несие алушыда ол 6250 шоты ... ... ал ... ... 7430 шоты ... көрсетіледі.
Несиелер тек банктен емес, сонымен қатар банктен тыс мекемелерден алынады.
Міндеттемені қамтамасыз етудің кепілі ретінде үшінші тұлғаның кепілдігі, кепілге ... ... ... ... және т.б. ... Кепілдеме кепілгер кәсіпорыннан несие берушіге (несие беруші кәсіпорынға) борышкерден (несие алушы кәсіпорыннан) алынуға тиісті соманың уақытында төленуін ... ету үшін ... ... ... ... мен мекемелер бере алады.
Кепілдеменің мәні: борышкер кәсіпорын несие бойынша өзінен алынуға тиісті төлемдерді мерзімінде төлей алмаған жағдайда банктер, ... ... ... ... ... өз ... ... Міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ететін тәсіл ретінде кепілдеме кәсіпорындардың қазіргі өндірістік және ... ... ... жағдай кеңінен қолданылып жүр.
Кепілдемеге байланысты кепілдік ... ... ... ... ... ... ... ету (қосымша) жауапкершілігі туындайды. Кепілдік рөлін атқарған кәсіпорыннның жауапкершілігінің көлемі, ... ... ... ... ... ... бойынша өтелмеген соманың шегінде шектеледі. Кепілгер, әдетте, несие беруші кәсіпорынның қарыздарын несие алушы ... дер ... ... алмау қауіптілігінен шығуы мүмкін, яғни кепілдік болған ... ... ... ... ... сомасынан процентті несие алушы кәсіпорыннан ұстап қалады.
Яғни, бұл кепілдік шартты міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз етудің бір тәсілі болып ... ... ... ... үшін кепілдік келісім шарттың рәсімделуін реттеуші ретінде Қазақстан Республикасының №254-1 30 маусым 1998 жылы шыққан "Кепілдік ... ... ... ... заңы ... құжат болып табылады.
Осы заңға сәйкес кредитор (кепілдік ұстаушы), егер де қарызданушы өз міндеттемесін орындай ... ... ... ... ... ... құнын ұстап қалуға құқылы.
Кепілдікке қойылған мүлікке деген талап білдірушілердің талабын ... үшін ... ... ... кепілдіктегі мүлік қозғалысын тіркейді. Кепілдік заңы бойынша кез келген міндеттемені орындаудың мүмкіндігін қамтамасыз етеді (банк несиені бергенде, құрал жабдықты, қаражатты ... ... ... салып сатуда, жалдағанда, жүкті тасымалдағанда т.б.). Кепілдік бұйымы (нәрсесі) кәсіпорынның мүліктік айналысынан ... ... ... ... ... құралдары, бағалы қағаздар, ақша қаражаттары, мүліктік құқықтары т.б.), бірақ оларды Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес өндіріп алуға ... ... ... қамтамасыз етілуі тоқтатылса, кепілдік тоқтатылады: кепілге салынған мүлік жойылған жағдайда, кепілге салынған мүлік мәжбүрлік жолмен сатылған жағдайда және т.б. Кепілдіктің ... ... ... салу және ... ... салу ... ... (закладкаға) салынған мүлік кепілге берушіден кепілге ұстаушының иелігіне өтеді. Кепілге ұстаушының ... ... ... зат ... берушіден айрықша сақталынып, мөр қойылып, сол жерде қалдырылуы мүмкін.
Ипотека жағдайында кепілге салынған мүліктер кепілге ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкін.
Ипотека несиелік келісім шарт бойынша негізгі қарыздың сомасын кепілдік ұстаушыға төлеуді ... ... ... шарт ... ... ... міндеттемелерді толық не ішінара бөлігін орындауды қамтамасыз етеді.
Егер де ... ... ... ... ... онда ... тек сол кезеңдегі талапты толық көлемде қанағаттандырады, демек, зиянды қалпына келтіруін; ... ... ... ... және ... да заң ... ... негізгі міндеттемелерімен қарастырылған жағдайларын. Кепілдікке заттық нысандарға ие объектілерінен басқа да құқықтарды (кен орындарды пайдалану және кен шығару, кәсіпорынға, ... ... ... және т.б. ... ... және ... ... (акциялар, облигациялар, вексельдер және т.б.) қабылдауы мүмкін. ... ... шарт ... ... ниеттерін қуаттайтын құжат болып табылады және ол қағаз нысанында жазылып, оған кепілдік ... де, ... ... да, ... ақ ... қол қояды, егер де ол кепілдік беруші қарызданушы болмаса (яғни тұрақты ... ... ... ... ... шарт ... тіркеуден өтеді, сол тіркеуден өткен кезден бастап оның ипотекалық ... ... ... Ипотекалық келісім шартқа кепілдік берушінің де, кепілдік алушының да мекен - жайы, негізгі міндеттемесінің мәні, олардың деңгейі және ... ... т.б. ... ... ... ... ... ипотекалық куәлік берілуімен қуатталады, ал ол негізгі міндеттеменің орындалуын талап етуге, кепілдікке қойған мүлікті алуына құқысының бар ... ... ... куәлік бір ғана данада жасалады, ал ол тек ... ... ... ... ... куәлік басқа бір тұлғаның пайдасына жазылып берілуі мүмкін. Жазып беру бұл ... ... ... ... ... ... Мұндай жазып беру операциясын банктер жасамайды. Жазып берілген құқықта берілген тұлғаның толық аты - жөні болуы тиіс, ал ... ол ... ... ... қол қойылмаған нысанда) болса, онда ол ипотекалық куәліктің беру жазбасы болып саналмайды. Егер беру жазбасы бірінші беріліп отырса, онда ... ... ... ... қол ... ал ... ол ... болмаса, онда осының алдындағы жазып берген тұлға қол қояды. Жоғарыда айтылғандай, несие берудің басқа түрлері 4030 шотында есебі ... ... ... ... еңбеккерлері үшін банктен алынған несиесі, шығарылған облигациясы, тауарлары ... ... және ... вексельдері есепке алынады.
+ БЮДЖЕТПЕН ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫҢ ЕСЕБІ
Қандай да ... ұйым ... ... ... ... жұмыстарына (көрсеткен қызметтеріне, өндірген өнімдеріне) сәйкес мемлекетке белгілі бір пайыздар ... ... ... ... - ... ... субъектілерінен белгілі мөлшерлеме (ставка) бойынша бекітілген заң тәртібі негізінде алынатын мемлекеттік міндетті төлем.
Кесте 2
Салықтар бойынша міндеттемелер

Салық атауы
Ұсталынатын ... ... ... ... ... салығы
20%
*
Жеке табыс салығы
Қызметкерлердің еңбекақысынан
10%
*
Қосылған кұн салығы
Көрсетілген қызмет көлемінен
12%
*
Әлеуметтік ... ... ... ... құнына
Олардың көлемі, ауқымына байланысты
*
Көлік құралдарына салық
Көлік құнына
*
Мүліке салық
Мүлік құнына
Ескерту: кесте [] әдебиет ... ... ... салықтардың әрқайсысына жеке тоқталып кетсек [5].
а) Корпоративті табыс ... 3110 ... ... ... Ол ... ... ... табыс көлеміне байланысты есептелінеді 20% мөлшерінде.
Корпоративті табыс салығы келісі жолмен есептелінеді:
Корпортивті табыс салығы = ... көзі * ... ... ... ... үшін 4310 шоты ... Бұл ... бухгалтерлік және салық есебінің талаптарындағы айырманың нәтижесінде пайда болған уақытша сомалары көрсетіледі.
Бухгалтерлік есепте ... пен зиян есеп ... ... және есеп ... ... ... бойынша қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі анықталады. Салықтық есепте табыс пен зиянның сомасы бухгалтерлік есепте кәсіпорынның көрсетілген сомамен салыстырылып, солардың ... ... ... түзетулердің көмегімен анықталады.
Бұл арада мынаны ескерген жөн: салық (жедел) ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды амортизациялау, негізгі кұрал-жабдыктарды жөндеу, проценттер және тағы басқалары бойынша) ұстап қалулар (жеңілдіктер) туралы, сондай-ақ ... ... ... ... сату ... құнын, сондай-ақ ақша құнсыздануына түзетулерді есепке ала ... ... ... ... ... ... кызметті шектеуге келіскені және кәсіпорынды жапқаны үшін тағы басқалары жөнінде хабарлама калыптасады; бұл хабарламада салық ... ... ... және ... ... ... ... тұлғалардан алынатын табыс салығының сомалары туралы бухгалтерлік әрі салық есебі деректері арасындағы алшақтыққа әкеп соғады.
Бухгалтерлік және ... ... ... ... ... ... оңай шара емес, өйткені олардың арасында тұрақты және уақытша сипаттағы айырмашылықтары болады.
Осының нәтижесінде уақытша және тұрақты айырмашылықтар, сондай-ақ уақытша айырмашылықтардан ... ... ... айырмашылықтар - бұл ағымдағы есепті кезеңде туындайтын және бұдан кейінгі есепті кезеңдерде жойылмайтын (бухгалтерлік есеп деректері мен ... ... ... ... салығы жөніндегі мағлұмдамада көрініс табатын деректер арасындағы айырмашылықтар) салық ... және ... ... ... ... айырма бухгалтерлік табысты есептеген кезде кейбір табыс пен ... ... бір ... бір ... кезеңде, ал салық салынатын табысты есептеген кезде баска есептік кезенде есептелінеді. Сондықтан бірінде болған айырма, екіншіде ... ... ... ... ... ... ... болған салық эффектісі 4310 шотында көрініс табады.
Кейінге қалдырылған табыс салығының сомасын есептеу (есепке алу) үшін әрбір уақытша ... ... жеке ... (талдамалы) негіздеме жүргізіледі. Аналитикалық тізімдеменің есебі негізінде келесі нысанда жасалады.
Уақытша айырмасының сомасының белгісін (таңбасын) салық салынатын табысқа тигізетін әсеріне ... ... ... олар ... ... ... ... да, көбейтуі де мүмкін. Біздің мысалда бірінші жолдағы уақытша айырманы > таңбасымен белгілеген, өйткені салық есебіндегі қосымша шегерімдер ... ... ... ... ... және үшінші жолдағы таңбасын (яғни, жөндеуге кеткен шығыстар мен салықтар) белгілеген, өйткені салық ... ... ... ... бермейді, бухгалтерлік есепте олар тұтастай көрініс тапқанымен, нәтижесінде, салық салынатын табыс салығы жоғары болған, бухгалтерлік есептегісіне ... ... ... ... қою ... әр ... салық есебін бухгалтерлік есептің мәліметімен салыстырып отыру керек. Егер де ... ... ... ... онда оған ... ... қойылады да, оған келесі шоттар корреспонденциясы жасалады, демек 4310 шоты дебеттеліп, 3110 шоты ... 4310 шоты ... көп ... кредиттік қалдық қалады, демек ол келешекте төленетін салықтын міндеттемесін көрсетеді. Сонымен қоса, оның дебеттік сальдосы да болуы мүмкін, егер де күн ... ... ... Бұл ... оң ... қалыптасады және ондағы салық эффектісі 4310 шоттың дебеті және 7710 шоттың ... ... ... ... де ... дебеттік сальдо күмән туғызатын болса, онда олар шығын ретіңде танылады, демек ол 7710 шотының дебеті мен 4310 ... ... ... ... ... ... ... қалдырылған табыс салығын көрсету үшін оларды қысқа және ұзақ мерзімділігі бойынша жіктейді (2 ХҚЕС). Кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... ... жүзеге асады. Егер де уақытша айырма тауарлы-материалдық запастарға қатысты ... онда ол ... ... ... есептелінеді, ал егер де ол негізгі құралға қатысты болса, онда ол ұзақ мерзімді болып бөлінеді. Егер де ... ... ... де, міндеттемелермен де байланыстыруға болмаса, онда олардың жойылатын уақытын негізге алады.
Қазақстан Республикасының Салық ... (125 бабы ... ... ... ... ... қондырғыларды сатқаннан шеккен зиянды алдағы үш жылдың салық салынатын табысынан өтеуге рұқсат етіледі.
Тартқан зиянның келешектегі алынатын табысқа ... ... ... экономикалық потенциалына жол ашады. Осындай операцияның есебінен алынған экономия есептік кезеңнің таза табысына енеді, бірақ ол жағдайда өзгеруі мүмкін.
Салық ... ... ... ... таза ... енеді, мына жағдайларды қоспағанда:
* Салық төлемдері бойынша алынған экономия келесі есептік кезенде өтелуі күмәнді болса және ол ... ... ... зиянды жабуға жеткіліксіз болса, онда бұндай зияндар зачетқа жатқызылмайды.
* Салық төлемдері бойынша алынған экономия, 4310 шоттың кредиттік ... асып ... онда ... ... ... ... ... салығының есебінен өтелетін табыс салық сомасы есепте жеке көрсетіледі, яғни 4310 шоты ... жеке ... ...
Ұзақ мерзімді активтерді қайта бағалаған кезде ол корпоративтік табыс салығына әсер етпейді, ... ... ... ... салық салынатын және бухгалтерлік табыстың арасында айырма болуы мумкін. Бұндай орын алған айырма салық есебінде көрініс таппайды, ол тек бухгалтерлік ... ғана ... ... ... ... ... да, уакытша да болуы мумкін. Бухгалтерлік есепте де, салық есебінде де амортизацияны есептеу үшін әртүрлі тәсілдер пайдаланады: уақытша ... ал ... ... ... ... ... - ... айырманы туғызады.
Айырманың бұндай типі қабылданған есеп әдістемесіне тәуелді болып келеді. Осындай айырманың болуына қарап, ондай айырма бухгалтерлік ... 4310 ... ... ... ол ... ... ... таппайды.
ә) Жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы 3120 шотында есепке алынады. Ол жұмысшылар мен қызметкерлердің ... 10% ... ... ... 4). ... 3 ... ... салығы туралы мәліметтер
Жеке табыс салықты төлеуші
Салық салынатын объектісі
Салық мөлшерлемесі
Салық кезеңі
Салық салынатын объектісі бар, ... ... ... жеке ... ... ... табысына салынатын салық (салық Кодексімен сайкес салық ... ... ... ... көзінен алынатын табысына салынбайтын салықтар
Салық төлеушілердің табыстарына 10 проценттік ставка бойынша салық салынады.
Қазақстан Республикасының және одан тысқары жерлердегі көздерден ... ... ... ... 5 ... ставка бойынша салық салынады.
Салық агенті есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірілмей, салық төлейтін жергілікті органға төлейді.
Ескерту: кесте [] әдебиет ... ... ... ... ... салынатын салықтар. Төлем көзіне салынатын салық салық төлеушінің табысынан алынады, бірақ одан жинақтаушы зейнетақы қорына аударым мен ең ... ... ... ... ... ... келесідей жолмен есептелінеді:
Жеке табыс салығы = (Еңбекақы - Жинақтаушы зейнетақы қорына аударым - ең ... ... * ... ... ... салынбайтын табысқа салық төлеушінің келесі табыс түрлері жатады: мүліктік табысы, жеке ... ... ... табысы, адвокаттардың табысы және жеке нотариустардың табысы және т.б. [5].
Жеке табыс салығы ұсталған сәтте, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... (кесте 5).
Кесте 4
Жеке табыс салығы есептелінгенде құрылатын бухгалтерлік өткізбелер

Шаруашылық оперциялардың мазмұны
Дебет
Кредит
*
Кәсіпорынның әкімшілік қызметкерлерінің ... жеке ... ... ... ... ... еңбекақысынан еңбекақысынан жеке табыс салығы ұсталынды
7110
3120
*
Негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбекақысынан жеке табыс салығы ... ... ... ... ... жеке табыс салығы ұсталынды
8312
3120
*
Құрылыста жұмыс істейтін жұмысшылардың еңбекақысынан жеке ... ... ...
Еңбекақыдан жеке табыс салығы ұсталынды
3350
3120
*
Жеке табыс салығы бюджетке ... ... [] ... ... ... Қосылған құн салығы 3130 шотында есепке алынады. Бұл салық сатылған тауар ... ... ... ... 12% ... Бұл өндіріс процесіне және тауардың (жұмыстың, қызметтердің) ... ... сату ... ... құн ... ... ... қосылған құны салығы болып табылады, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағына тауарларды импорттау кезінде жасалатын аударымдар. Бюджетке төлеуге жататын (тиісті) косылған құн ... ... ... ... ... орындалған жұмыстан, көрсетілген қызметтен ұсталынады.
Қосылған құнға салынатың салық объектілері болып, салық салынатын айналым және ... ... ... ... ... босатылған тауарлардан басқа, сырттан әкелінетін тауарларға салық салынады.
Қосымша құнға салынатын салық бойынша есепте тұрған ... ... ... кәсіпкерлік, яғни заңды тұлғалар салық төлеушілер болып табылады.
Қазақстан Республикасының қатысуымен жасалған халықаралық шарттарда түсті және қара металлдардың ... ... ... ... ... ... ... салық салынады (кесте 6).
Кесте 5
Қосылған құн салығы туралы мәліметтер
Қосылған құн салығын төлеуші
Салық салынатын объектісі
Салық мөлшерлемесі
Салық ... құн ... ... ... ... ... қосылған құн салығын төлеуші болып табылады
Салық салынатын ... ... ... кезде,12% мөлшерінде салық салынады.
Күнтізбелік ай. Егерде ай сайын төленетін ҚҚС сомасы 1000 МЕК ... онда ... ... кезде, оның нольдік пайызы алынады
төлеу кезеңі тоқсан сайын төленетін болып шешіледі. Ал ауыл шаруашылығының өнімін ... үшін ... ... ... жыл ... ... Республикасының кедендік заңына сәйкес Қазақстан Республикасының аймағына тауар әкелуші (импорттаушы) тұл-ғалар қосылған құн салығын төлеуші болып табылады
Салық салынатын импорт
12%
Ескерту: ... [] ... ... ... МЕК ... тауар айналымы бар кез келген тұлға 15 Күнтізбелік ... ... ... ... ... тұру үшін өтініш беруі керек. Оның сату бойынша айналымын анықтаған кезде, қосылған қүн ... ... ... ... ... жеке ... өз ... сатқандағы айналымында, егер ол кәсіпкерлік қызметпен байланысты болмаса есепке ... ... ... ... оған ... құн салығын төлеуші ретінде куәлік беріледі. Қосылған құн салығын ... ... ... ... ... ... ... айналымына салық салынады және ол салық салынатын айналым болып табылады.
Салық Кодексімен босатылғандар немесе Қазақстан Республикасы ... ... орны ... ... онда олар ... ... айналымға кірмейді. Салық салынатын айналымның деңгейін қосылған кұн ... ... ... ... пен ... мәмілесі бойынша белгіленген бағасын қолдана отырып, тауардың (жұмыстың, қызметтің) сатылатын құнын негізге ала отырып анықтайды.
Қазақстан Республикасының аймағына сырттан ... ... ... ... ... (қосылған құн салығынан босатылғаннан басқасы). Оларға салынатын салықтың деңгейі Қазақстан Республикасындағы кеден заңына сәйкес анықталады және ... ... құны да ... ... құн ... салынатын табыс мөлшері 7 кестеден көрсетілген [5].
Кесте 6
Қосылған кұн салығын анықтау үшін сату орны ... ... ... ... пен ... ... тиеу ... егерде жабдықтаушы, алушы немесе үшінші тұлға болса
Қозғалмайтын мүліктің тұрған жері, егерде жұмыс пен қызмет осы ... ... ... ... тауарды беру орны
Жұмыс пен қызметтің нақты жүзеге ... ... егер олар сол ... ... байланысты болса;
Қызмет көрсеткен нақты орны, сол қызметке қатысты болса, мәдениет саласы, өнер, білім, спорт;
Кәсіпкерліктің орны ... ... ... ... ... ... ... келесідей жұмыс пен қызметке қатысты болса:
- өз меншігіндегі ... ... ... ... ... аудиторлык, инжиниринголық, бухгалтерлік т.б. қызмет көрсетсе;
- қозғалыста ... ... ... ...
- ... ... ... алу (немесе табу) бойынша агенттердің қызметі;
- байланыс;
- туризмді ұйымдастыру бойынша.
Ескерту: кесте [5] әдебиет негізінде құрастырылған
Тауар (жұмыс, ... ... ... ... ... ... ... сомасын анықтаған кезде қосылған құн салығының сомасын зачетқа жатқызуға құқығы бар. Зачетқа жатқызылатын айналымды ... ... ... құн салығын төлеуші пропорционалды немесе бөлек есептелінетін әдісті таңдай алады. ... ... ... кұн салығын жалпы айналымдағы сомадан үлес салмағы бойынша анықтайды және соның деңгейінде зачетқа жатқыза алады. Ал бағалы ... ... ... ... сату бойынша айналымына, оның өсімі қосылады. Ал бөлек есептелінетін әдісте салық төлеуші шығыс сомасы бойынша және ... ... ... кызметтің) қосылған құн салығының сомасы бойынша жеке есептеулер жүргізеді және салық салынбайтын айналымның үлес салмағын және олардың сомасын анықтауға көмектеседі. ... ... ... ... ... ... жататын қосылған құн салығының сомасы айналым бойынша есептелген қосылған құн салығының сомасы мен зачетқа жатқызылған салық сомасының айырмасы ретінде анықталады.
Салық ... ... ... ... ... жұмыс пен қызмет, қосылған құн салығын төлеуші ... ... Егер де ол ... пен ... сату орны ... ... болса, онда қосылған құн салығын салуға жатады.
Қосылған құн салығы салынатын тауарларды тиеуді, жұмыстарды атқаруды немесе қызмет көрсетуді жузеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... салық төлеуші аталған тауарларды, атқарылған жұмыстарды немесе көрсетілген қызметтерді қабылдап алатын тұлғаға салық шот-фактурасын ұсынуға міндетті [5]. ... құн ... ... келесі бухгалтерлік өткізбелер (шоттар корреспонденциясы) құрылады.
Егер де ҚҚС сомасы шот-фактурасында көрсетілсе:
Дебет - 1420 ... - 1250 , ... ... ... ... ... ... - 1210
Кредит - 3130
Содан соң қосылған құн салығы ... ... - 1420 ... - 3130 ... ... ...
Дебет - 3130
Кредит - 1030
б) Әлеуметтік салық 3150 ... ... ... ... салықты жұмыс беруші көсіпорын белгілі бір пайыз мөлшерінде есептеп, белгіленген уақытта бюджетке ... ... ... табыс түрлеріне әлеуметтік салық салынбайды:
- мемлекет, үкімет және ... ... ... ... ... ... ... Үкіметімен және Президентімен берілген стипендия және мемлекеттік сыйлықтарға;
- конкурстық, спорттық жарыста жүлделі орындары үшін ... ... ... ... 7 ... ... ... мәліметтер
Әлеуметтік салықты төлеушілер
Салық салынатын объектісі
Салық мөлшерлемесі
Салық кезеңі
Қазақстан Республикасындағы заңды тұлға резиденттері, Қазақстан Республикасында тұрақты мекемелер ... өз ... ... асырушы, резидент еместер
Енбеккерлердің кез келген табысы, ақшалай да, заттай да нысанындағы
Шетел мамандарының табысынан - 11% ... ... ... ... - 10% ... ай, әр ... сайын есеп берумен бірге
Жеке нотариустар, адвокаттар
Еңбеккерлердің саны, салық
Өзі үшін 3 айлық есептік
Жеке кәсіпкерлер
төлеушінің өзін қоса ... ... ... үшін 2 ... ... ... ... тәртібін қолдаушы (шаруа қожалық-тары, фермерлік шаруашы-лықтары) жеке кәсіпкерлер
Айлық есептік керсеткіштен 10%
Ескерту: кесте [] әдебиет негізінде құрастырылған
Әлеуметтік ... ... ... ...
Әлеуметтік салық (Еңбекақы - Жинақтаушы зейнетақы қорына аударым) 11%
(4)
кәсіпорындар өз қызметін тоқтатқан кезде жұмыс берушілердің төлеген ... ... ... ... ... ... ... қорларына аударылған жарнасына;
-тікелей әлеуметтік көмек, жәрдем ақы және компенсация, мемлекеттік бюджет қаржысынан төленетіндерге;
-армия қызметкерлеріне арналған ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің қаржысының есебінен төленетін бір жолғы төлемдеріне;
-заңмен белгіленген деңгейде қызмет бабы бойынша берілген іс-сапаршығыстарының компенсацияларына;
-босану мен екіқабаттылық ... ... ... ... стипендияға;
-берілген арнайы киімдердің кұнына;
-сақтандыру сыйлығына;
-қайырымдылық көмек ретінде берілген мүлік құндарына;
-тағы басқаларына.
Әлеуметтік салық ай сайын есептелінеді, ол үшін еңбеккерлердің жалпы табысынан ... ... ... ... ... ... сомадан әлеуметтік салық ұсталынады. Әлеуметтік салықты есептеу кезінде кәсіпорын ... ... ... өткізбелер құрылады (кесте 9).
Кесте 8
Әлеуметтік салық есептелінгенде құрылатын бухгалтерлік өткізбелер

Шаруашылық оперциялардың мазмұны
Дебет
Кредит
*
Кәсіпорынның әкімшілік қызметкерлерінің еңбекақысынан әлеуметтік салық ұсталынды
7210
3150
* ... ... ... еңбекақысынан әлеуметтік салық ұсталынды
7110
3150
*
Негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбекақысынан ... ... ... ... өндіріс жұмысшыларының еңбекақысынан әлеуметтік салық ұсталынды
8312
3150
*
Құрылыста жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... ... салық ұсталынды
3350
3150
*
Әлеуметтік салық бюджетке төленді
3150
1030
Ескерту: кесте [] әдебиет негізінде құрастырылған
в) Жер салығы 3160 шотында есепке алынады. ... салу ... ... жер Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес арналым мақсатына және белгілі бір категорияға жататындығына (кесте 10) ... ... ... ... және салынбайтын жер категориясы
Салық салуға жататын, жердің категориясы
Салық салуға жатпайтын, жердің категориясы
Ауыл шаруашылығына арналған ... ... ... аймақтар, сауықтыру, дем алатын, тарихи-мәдениетті мақсатқа арналған жерлер
Елді мекеннің жерлері
Орман қорлары
Өндіріс, транспорт, байланыс, корға ныс және ... да ауыл ... ... ... ... Жер ... ... [] әдебиет негізінде құрастырылған
Жер салығы олардың меншік құқығын, тұрақты пайдалану кұқығын, уақытша тегін пайдалану құқығын растайтын құжаттардың негізінде ... және әр ... 1 ... ... сапасы бойынша есебі мен мемлекеттің үлесі бойынша мәліметін жер ресурстарын басқаратын өкілетті органдарға ұсынады [5].
Жер салығын тұлғалардың қай мерзімге, ... ... ... ... ... 11 ... көрсетілген.
Кесте 10
Жер салығы туралы мәліметтер
Жер салығын төлеушілер
Салық салынатын объектісі
Салық мөлшерлемесі
Салық кезені
Салық салынатын жер ... бар ... ... ... ... ... жеке категорияларын коспағанда):
-меншік құқына;
-жерді тұрақты пайдалану құқына;
-жерді уақытша пайдалану құқына.
Жер төлімдері және олардың көлемі, салық ... ... ... ... ... ... базасы жердің сапасына, бонитетіне, жер төлімдерінің арналымына тәуелді болып келеді.
Күнтізбелік жыл
Ескерту: кесте [] әдебиет ... ... жол ... ... ... ... белгіленген тәртіпте темір жол транспортын ұйымдастыру объектілеріне ... жер ... ... жол қарауына алынған жерлері, станциясы, вокзалы, жолдары салық салынатын объекті болып табылады.
Энергетика мен ... ... ... ... ... ... тәртіпте осы ұйымның жұмысын ұйымдастыру объектілеріне берілген жер төлімдері, электр сымдарын ұстап тұратын бағаналармен байланысты жер төлімдері, станциялары салық салынатын ... ... ... ... газ бен мұнай өнімдерін тасымалдайтын кәсіпорындардың жұмысын ұйымдастыру үшін: заңмен белгіленген тәртіпте осы ... ... жер ... газ бен мүнай құбырларымен байланысты жер төлімдері, салық салынатын объекті болып табылады.
Байланыс сферасының балансында тұрған жер төлімдері салық ... ... ... ... ... әрбір төліміне тиесілі салық мөлшерлемесін пайдаланады.
Жер салығын есептегенде 7210 шоты дебеттеліп, 3160 шоты кредиттеледі. ... ... ... ... 1-ші ... ... тіркелген объектілер бойынша жергілікті бюджетке төленеді. Ол кезде 3160 шоты дебеттеліп, 1030 ... ... ... салынатын салық 3170 шотында есепке алынады.
Мемлекеттік есепте тұрған меншік және меншікті сенімді ... ... ... ... және жеке ... ... ... болып табылады.
Көлік кұралдарына салынатын салық жыл сайын төленеді және ... ... ... ... кезінде төлем жасалады және олар көлік құралдары қуатының әр киловатынан алынатын айлық ... ... ... алынады (салық кодексінің 146-147 беттеріне қараңыз).
40 тонналық және одан да жоғары жүк ... ... және ... жабдықталған медициналық транспорттық құралдары салық салу объектісі болып табылмайды.
Көлік құралдарына салынатын салықты есептеген кезде 7210 шоты ... де және 3170 деп ... шоты ... ... ... ол кезде 3170 шоты дебеттеліп, және 1030 шоты кредиттеледі [14].
Көлік құралдарын салынатын салықтың түрлері, мөлшері, объектісі және оны ... ... ... мәліметтер 12 кестеде көрсетілген.
Көлік құралдарына салынатын салықты төлеушілер
Салық салынатын объектісі
Салык мөлшерлемесі
Салық ... және ... ... ... оперативті басқаруына алған (заңмен қарастырылған, кейбір жеке категорияларын қоспағанда) салық салынатын объектілері бар, заңды тұлғалар
Салық салынатын объектісіне көлік ... ... ... тек ... ... ... тіркемелерін және өкілетті органдарда есепте
Салық Кодексі белгілеген айлық есептік көрсеткіштік негізінде есептелген тузету коэффициенттері мен салық мөлшерлемесі көлік түрлеріне, ... ... және ... жүргізуіне немесе оперативті басқаруына алған (заңмен қарастырылған, кейбір жеке категорияларын қоспағанда) салық салынатын объектілері бар, жеке тұлғалар
тұратындарын қоспағанда
қуаттылығына, двигательдің көлеміне, ... ... ... ... ... ... алынады
Заңды тұлға-резиденттерінің меншігіндегі салық салынатын обьектілері (заңмен белгіленген
Салық салынатын объектісі:
негізгі құралдар
(үй-пәтер қорларын қоса
Салық ... ... ... ... ... 0,1% ... ... жыл
кейбір категориясынан басқасы)
алғанда) және материалдық емес активтер болып саналатындар ... ... және жеке ... ... тұрған объектілердің бухгалтерлік есеп мәліметтері бойынша анықталған орташа жылдық қалдық құны
коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ғылыми кадрлерді аттестациялаудан; су қоймаларымен шұғылданатын заңды тұлғалардан; мемлекеттік бюджеттің есебінен қаржыландырылатын ұйымдардан алынады
Заңды тұлға-резидент еместердің меншігіндегі ... ... ... (заңмен белгіленген кейбір категориясынан басқасы)
Жеке кәсіпкерлердің меншігіндегі салық салынатын объектілері
Салық салынатын объектінің жылдық орташа құнынан 1% мөлшерінде алынады
Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... категориясынан басқасы)
Салық салынатын объектісіне, кәсіпкерлердің меншігіндегі және меншігінде емес мүліктері жатады. Жеке тұлға үшін,әр жылдың басына анықталған ... құны ... ... обьектісі болып табылады.
Салық мөлшерлемесін, салық салынатын обьектісінің құнына қарап,
Салық Кодексі белгілейді
Ескерту: кесте [] ... ... ... ... ... ... салық туралы мәліметтер
ғ) Мүлікке салынатын салық 3180 шотында есепке алынады. Салық салынбайтын объектісі болып:
-жер салығы салынатын ... ... ... ... ... ... ... шешімімен консервацияға жатқызылған, негізгі құралдары;
-мемлекеттік автомобиль жолдары;
-инвестицнондық жобаның айсында пайдалануға берілген, негізгі ... ... ... ... ... ... бірақ ол кезде салық базасына тиесілі салық мөлшерлемесін пайдаланады [5].
Есептелген салыққа келесі бухагалтерлік өткізбе ... - 7210 ... - 3180 ... ... төлеу сол объектілердің тұрған жерлері (кесте 13) бойынша жасалынады.
Кесте 12
Мүлік салығы туралы мәліметтер
Салық салынатын объектісі
Төлем есептелінетін базасы
Бонустын мөлшерлемесі
Мемлекеттік ... осы ... үшін ... ... ... қазбалардың орнынан алынатын көлемі
Алынатын пайдалы қазбалардың бекітілген көлемінің құны. Төлем жүзеге асатын күніне ... ... ... ... ... ... ... табу бонусының мөлшерлемесі алынатын запастардың құнына сәйкес, пайыздық мөлшерлемесінде белгіленеді, ... ... ... 0,1% кем ... ... кесте [] әдебиет негізінде құрастырылған
Аталған бөлімде бюджетпен есеп айырысу кезіндегі ... ... ... ... ... жазылып ұсынылды.
+ Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысудың есебі
Жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... ... ... тізімдемеде әрбір шот-фактурасы немесе төлем-талап тапсырмалары бойынша жүргізіледі, ал бұл өз ... ... ... ... есеп ... ... отыруға мүмкіндік береді.
Келіп түскен шот-фактураларды алдымен (қосымша А) тіркейді. Қоймаларға құндылықтардың түсуіне қарай журналда кіріс құжаттары бойынша есепке алынады да, ... ... ... ... ... ... іздестірумен байланысты сұрау салудың нәтижесінде алынған деректер негізінде келіп ... ... ... ... ... деректерін 3310 шотының деректерімен мезгіл-мезгіл тексеріп отырады. Журнал бойынша сондай-ақ жол ... ... ... ... ... Журналға жабдықтау бөлімінің тауарлы-көліктік ілеспесі (накладнойы), кіріс ордерлері, материалдық құндылықтардың түсуіне қарай жазып отырады. ... ... ... акцептен бас тартуы немесе ішінара акцептелген сомасы және басқалары жөніндегі мағлұматтар ... ... тек ... шот-фактурасы ғана жазылады.
Есеп журналы бойынша тіркеу нөмерін көрсете отырып, түскен жүктердің акцептелген шоттары бухгалтерияға беріледі. Осында олардың ... ... және ... есеп ... ... ... ... жазылады, ал ол үш кезең бойынша жүргізіледі (журнал төменде келтіріліп отыр).
Бірінші кезеңде журналға акцептелген ... және ... да есеп ... ... ... ... кездегі жазулары жазылады. Бұл ретте тіркеу нөмері мен төлем-тапсырмаларының (шот-фактура) нөмері, жабдықтаушының атауы, шот-фактурадағы акцептің сомасы ... ... соң ... ... ... жабдықтаушыдан немесе станциядан (айлықтан) өзге қалалардан түскен құндылықтарды алу үшін экспедиторға шот-фактураны береді.
Екінші ... ... ... ... ... ... кіріс құжаттары (кіріс ордерлері, тауарлы-көліктік құжаттары (наклоднойлары), материалдар қабылдау туралы актілері) ... ... ... осы ... ... ... түскен құндылықтардың есебінде немесе келісім-шартта көрсетілген бағасы бойынша алынған құны және тауарлы- материалдық құндылықтар немесе өндіріс шығындары ... ... ... ... ... ... талап-тапсырмаларында (шот-фактураға) сәйкес алынған нақты құны бойынша көрсетіледі.
Кіріс құжаттары мұқият тексерілуі және төлем-тапсырмаларындағы (шот-фактурадағы) материалдық құндылықтар санына ... ... ... Егер ... ... ... жабдықтаушының немесе көлік ұйымының кінәсінен құндылықтардың жетіспейтіні немесе ... ... ... ... талап сомасын 3310 шоттың кредитінен 1280 дебетіне есептен шығарылады. Егер ... ... ... есеп айырысуға дейін, яғни төлем құжаттарын акцептеуге дейін анықтайтын болса, онда оның сомасына тиісті ... ... ... ... азайтады [9].
Жабдықтаушылардан материалдық құндылықтардың түсуі, мердігерлердің жұмыстар мен қызметтерді орындауы тапсырыс берушілер (сатып алушылар) арасында жасалған шаруашылық келісім-шарттары негізінде ... ... ... ... жеткізілетін материалдық құндылықтардың, атқарылатын жұмыстар мен қызметтердің түрлері, жеткізудің коммерциялық талаптары, материалдық құндылықтардың немесе қызметтердің сандық және құн ... ... ... (төлем шарттары).
Қазақстан аумағындағы ішкі Қазақстандық жабдықтаушылар бойынша сатып алушылар мен тапсырыс берушілер арасындағы есеп айырысу тәртібі Қазақстан Республикасындағы қолма-қол ақшасыз ... ... ... сәйкес, ал экспорттық-импорттық жеткізулер бойынша халықаралық есеп айырысу ережелеріне сәйкес ... ... ел ... ... ... ... ... мен сатып алушылардың тауарға қатысты заңды құқықтары мен міндеттерін ... ... ... ... ... франко-станция, франко-вагон, белгілеуші франко-станция және тағы басқалары) негізінде қалыптасады.
Экспорттық-импорттық жеткізу шартары Халықаралық сауда палатасы ... ... ... ... ... ... Бұл шарттарға сәйкес тауардың сатушыдан сатып алушыға ... ... ... және төлейтіні, осы жұмыстарды жүзеге асыру кезінде және ... ... ... ... ... ... тәуекел және жауапкершілік алатыны нақты көрсетіледі. Материалдық құндылықтарды басқа жақтан сатып алу тек екі ... ғана ... ... ... ... жолы ... ... құндылықтарды басқа жақтан сатып алу үшін қоғам ... ... ... ... Оған құндылықтарды алу және оларға дереу төлем жүргізу құқығымен есепті ... ... ақша ... осы арқылы ол қоғамдар арасында жеткізу шарты немесе жабдықтаушы басшысының бұрыштамасы бар кепілдеме хат түріндегі келісім негізінде материалдық ... ала ... ... ... алдын ала төлем жүргізілді ме, жоқ па бәрібір). Мұндай жағдайларда материалдық құндылықтарды жеткізу сатып алушы мен жеткізушінің географиялық орналасуына ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Екінші жолы бойынша (жеткізушінің сатып алушыдан қашықтығы және/немесе жеткізулердің тұрақтылығы) жеткізулерді ... - ... ... іске ... ... ... материалдық құндылықтарды алу бойынша қандай да бір операцияларды орындау үшін ... ... ... (экспедиторға) сенімхат беріледі. Барлық сенімхаттар берілген сәтте-ақ арнайы журналдарда тіркеледі. Сенімхатты тек бухгалтер ғана ... ету ... және ... ... ... ... көрсете отырып, нақты жеке тұлғаға бере алады. Сенімхатта экспедитордың қолы болады, ол бухгалтердің және басшының қолдарымен куәландырылады да, ... ... ... ... ... материалдардың, құрал-жабдықтардың екінші нұсқа бойынша түсуін темір жолмен, ... ... ... ... және ... да көлік түлерімен жүзеге асыруға болады. Делдал арқылы жеткізу тек жеткізу туралы келісім-шарт болған жадайда ғана ... ... ... ... үшін ... ... ала төлем, аккредитив, шек, қолма-қол ақша түрінде немесе бартерлік негізде материалдық құндылықтарды алған сәтке дейін немесе кейін іске ... ... Бұл шарт ... ... ... ... ... сенімхат және түбіртектің ұсынылуы бойынша экспедитор темір жолдың жүк бөлімінен, өзен портынан, әуежайдан жүкті немесе тиісінше вагонды ашу, жүкті түсіру және ... ... ала ... ... ... уақытта ыдыста немесе қорапта сыну, бүліну белгілерінің бар-жоғын, сондай-ақ түсірілген жүк санының көлік жүкқұжатында көрсетілген деректерге сәйкестігін тексеруі тиіс. Егер ... ... ... оның ... ... ... ... вагондардың, контейнерлердің, қораптардың бүлінгендігі, пломбалардың немесе тағы басқалардың жоқтығы анықталса), экспедитор жүктің сақталуын анықтау мақсатында ... ... ... ... бірге тексеріс жүргізілуін талап етуі қажет.
Шикізат пен материалдардың жетіспеуі, сыну, ... ... ... ... екі ... ... ... алып кетеді) коммерциялық акт жасалады, ол көлік ұйымына наразылық беру үшін ... ... ... ... мекен жайына құжаттар жалғанған (акт, жүкқұжат, түбіртек және тағы басқалары) және залал ... ... ... ... ... ... ... хаты жолданады. Көлік ұйымдарына наразылық беру үшін заңмен алты айлық мерзім белгіленген. Көлік ұйымдары мәселені үш ай ... ... арыз ... ... ... ... хабарлауға міндетті. Егер наразылықтан бас тартылса немесе жауапсыз қалса, арыз ... бас ... ... уақыттан немесе наразылық хатына жауап беру мерзімі өткен уақыттан бастап екі ай ... ... ... ... түсіруге құқығы бар.
Келісім бойынша (төлем әдісін келіскеннен кейін) экспедитор ... тиеу ... ... бір ... ... ... ... ала алады. Экспедитор алынған жүкті ілеспе құжаттарымен бірге өз кәсіпорнының қоймасына жеткізеді.
Автокөлікпен жеткізген жағдайда автошаруашылық жүргізушісі жеткізушінің өкілі болып ... және ... ... ... тауар-көлік жүкқұжатының бір данасын тапсырады. Түсірілген жүкпен ... ... ... ... ... ... ... да түседі. Мұндай құжаттар болмаған кезде (немесе жүк шарт талаптарын бұза ... ... ... ... түскен жағдайда) жүк №002 баланстық шотына жауапты сақтауға қабылданады да, егер деректемелері болса, ол ... ... ... Жауапты сақтауға қабылданған материалдар жабдықтаушыдан материалдарды қайтару туралы, оларды басқа мекен ... ... ... сол ... сату ... ... немесе үкім түскенше осы шотта есепте болады.
Жабдықтаушылар мен сатып алушылар шарт талаптарын орындамағаны немесе бұзғаны үшін, ... ... ... кешіктірілуі және негізсіз бас тарту үшін тұрақсыздық төлемі, айыппұл және өсімақы түрінде өзара материалдық жауапкершілік алады.
Төлемге және ... ... ... ... ... кіріске алу тәртібі нақты талаптарға жауап беруі тиіс. Жабдықтаушылардан кез келген түрінде осы ... ... ... ... ... Қоймадағы қабылдау ілеспе құжаттардың деректеріне сәйкестігін анықтау мақсатында тікелей есептеу, өлшеу, ... және ... ... ... ... Түскен материалдардың саны мен сапасы ілеспе құжаттар деректеріне сәйкес келмеген жағдайда қабылдау актісі жасалады. Актіні қоғам ... ... ... ... мүшелері, қоймашы және жеткізушінің өкілі жасап, оған қолдарын қояды. ... әрі ... ... ... ... наразылықты ұсынуға болады. Егер құжаттардан ешқандай алшақтық байқалмаса, қоймашы екі данада кіріс ордерін ... ... ... ... ... ... ордерлерін жазып отырудың орнына ілеспе құжатқа (егер ол 2 данада келсе) ... ... ... қоя алады.
Экспедитор қоймаға жеткізілген материалдық құндылықтар бойынша қоймашының оларды қабылдау жөніндегі белгісі бар барлық құжаттарды ... ... ... ... ... үшін ... тапсырады. Алынған қолма-қол қаражатқа есеп беру үшін экспедитор материалдық құндылықтарды сатып алу фактісін (шектер, шот-фактуралар), оларды қоймаға ... ... ... фактурасы, кіріс ордері) немесе өндіріске беру фактісін (талап) растайтын ... қоса ... ... ... есеп ... ... ... қоймаларда материалдық жауапкершілік туралы шарт жасасқан материалдық жауапты тұлғалардың бақылауында ... ... ... ... әрқайсысының жекелеген атауына ашылатын қойма есебінің кәртішкелерінде есепке алынады. Кәртішкелерде материалдың атауы, номенклатуралық нөмірі, көлемі, сұрыбы, сақтау ... ... ... ... ... ... баланс шоты, қор нормасы және басқа да деректер ескеріледі [11].
Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырсу келесі құжаттар арқылы есепке ... ... алу ... ... ... Ә) - бұл ... ... аттары және олардың саны, бір дана өнімнің сомасы және әрбір ТМҚ- бойынша жинақтық сомасы болуы тиіс.
Тауарларды қабылдап алу ... ... ... ТМҚ ... ... тұлғаға берілуі тиіс және сол тұлға қабылданған құндылықтарға жауапты болады, сонымен қатар сол тауарлардың есебін жүргізеді.
Жабдықтаушы өзінің жұмысын орындау барысында ... ... ... ... ... ... ... актісі (қосымша Б) келісімшарт негізінде және орындалған жұмыстар немесе ... ... ... сонымен қатар қандай көлемде және қанша уақытта жасалғанын көрсетеді.
Жабдықтаушының есеп шот-фактурасы негізінде жазылады және міндеттемені орындаған күні ... ... ... 2 ... ... қатысушылардың қол қоюымен расталады.
ТМҚ-ды тауарларды қабылдап алу құжаты, істелген ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушы есеп шот - фактурасын беруге міндетті.
Есеп шот-фактурасын ... ... үшін ... ... ҚҚС тіркелегн куәліктің көшірмесі болуы қажет.
Шот-фактура (қосымша В) бұл міндетті құжат ... ... және осы ... ... ... ... өткізбе шоттарын таратып тіркеу және бұл құжат орындалған жұмыс, қабылданаған тауарлар, көрсетілген қызметтердің дәлелдемесі болады.
Егер біз ҚҚС төлеуші ... онда есеп шот ... ... ҚҚС ... ... бірақ жабдықтаушы да ҚҚС төлеуші және ҚҚС-ті құжатта ... ... ... ғана ... ... мыналар көрсетілуі тиіс:
* Реттік нөмірі және шот-фактура ... ... ... (жеке тұлға, шот-фактура жасауға құқылы адам) не болмаса толығымен заңды тұлғаның аты,мекен жайы, СТН, ҚҚС-ті ... ... ... және ... ... ... ... күні мен нөмірі;
* Өткізілген тауар (қызмет) атаулары;
* Салық салынатын айналым мөлшері;
* ҚҚС мөлшері;
* ҚҚС сомасы;
* Тауарлар (қызметтер) сомасы ҚҚС ... ... ... ... кеш толтырылмайды және қабылдаған жақтың басшысының, бас бухгалтердің, жауапты ... ... ... ... бірге заңды тұлғалардың мөрі басылуы тиіс. Егер субъект ҚҚС төлеуші болып ... ... онда ... ... ... тиіс:
* ҚҚС төлеушінің тіркелгені туралы куәлік
* ҚҚС ... ҚҚС ... ... егер ... ... ... ... негізінде жұмыс істесе, онда бухгалтерлік есеп талабына сай шот-фактурасын өткізуі қажет.Егер ҚҚС ... ... ... ... ... ҚҚС сомасын және ҚҚС төлеуші болып тіркелген куәлігінің нөмірін беру ... Егер ... есеп ... болса, чек немесе көрсетуі керек.
Жабдықтаушылардан негізгі ... ... - ... қорлар келіп түскен жағдайда немесе қосылып беріледі.
Жабдықтаушылар мен мердігерлерден ... ... ... ... ... және ... есеп жүргізудің негізі болып табылады.
Жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысуға 3310 және 4110 шоттары қарастырылған. Бұл шоттарда қандай ... және ... есеп ... формасында жабдықтаушылардан түскен материалдық қорлар, орындаған жұмыстар мен қызметтердің есебі жүргізіледі.
3310 және 4110 шоттарының кредитінде түскен ... ... ... ... ... ... ... шоты / 4110 шоты (пассивті)
Дебеті бойынша ... ... беру ... ... ... ... ... қолма-қол есеп айырысу кезінде;
- Қолма-қолсыз есеп айырысу ... ... есеп ... Аванстық есеп беру арқылы.
Акцептелген шот-фактуралар:
* Негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің қабылдануы;
* Шикізат және материалдар, ... ... ... ... ... ... ... өнім алу үшін қабылдануы;
* Сатып-өткізуге тауарлардың қабылдануы;
* Қабылданған бағалы қағаздар;
* Көрсетілген ... ... ... ... ... және ... аудиторлық және кеңес беру, транспорттық және жарнама;
* Құрылыстық жөндеу және монтаждық жұмыстар
ҚҚС ... ... ... ... 3310, 4410 ... ... 13
Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу операцияларына құрылатын бухгалтерлік өткізбелер

Операциялардың мазмұны
Дебет
Кредит
*
Келіп түскен ... ... ... тыс ... балансқа енгізу (сатып алынған бағасы бойынша)
1310-1350, 2410, 2730
3310
*
Жабдықтаушылардан тауарлы-материалдық қорлар, ... ... тыс ... түскенде ҚҚС-ті есепке алу;
1420
3310
*
Жабдықтаушылардан жұмыс, қызмет ... ... ... ... ... ... ... алғанда
3310
1420
*
Ақша қаражаттарының жетіспеуі, тауарлы-материалдық құндылықтарды тексергенде ... және ... ... ... жағдайда дебиторлық берешекке жатқызу
1280
3310
*
Қайта бағалауда кредиторлық берешектің курстық бағамның ұлғаюына байланысты ... ... ... ... ұлғаюы
7430
3310
*
Бұрын есептен шыққан кредиторлық қарыздің қайтарылуы
7470
3310
*
Егер қабылданған активтердің жабдықтаушының айтылған ... сай ... ... ... ... ... ... шыққанда
3310
1310-1350, 2410, 2730
*
Жабдықтаушыларға қайтарылған актив бойынша ҚҚС-ті есептеу
3310
3130
*
Кредиторлық берешекті аванс беру арқылы төлеу
3310
1610
*
Кредиторлық берешекті аккредитив, чектік ... ... ақша ... ... ...
Кредиторлық қарыздарды ақша қаражаттарымен өтеу
3310
1010,1030
*
Төлеуші жаққа ЖТС - ғы есептелінгенде
3310
3190
*
Жабдықтаушылардың алдындағы ... ... және ... ... ... ... ... алдындағы кредиторлық қарыздардың курстық бағамның өзгеруіне байланысты азаюын қайта бағалау
3310
6250
*
Талап етілмеген несиелік қарызды ... ... ... ... ... [] ... ... құрастырылған
Шот-фактуралар бірінші келіп түскен жүктерді қабылдау журналына немес жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысу журналында ... ... ... тауарлы-материалдық құндылықтар, көрсетілген қызмет, орындалған жқмыстар бойынша бірінші журналда кіріс құжаты және қоймаға келіп түскен тауарлардың күні белгіленуі немесе ... ... ... сұраныс көрсетіледі. Сонымен қатар, жолдағы материалдық құндылықтардың сомасы журналда ... ... - ... ... актісі, кірісті қабылдау актісі, материалдарды қабылдау актілері негізіндежабдықтау ... ... есеп ... ... графасында төленген шоттың мазмұны көрсетіледі. Журналдарда тек қана акцептелген шот-фактуралар көрсетіледі. ... ... ... ... - ... құндылықтар, көрсетілген қызмет, орындалған жұмыстар бойынша тіркелген нөмірімен есеп беру бөліміне өткізіледі. ... ... ... ... шот-фактуралардың дұрыс толтырылуын қадағалау. Оның ішінде шот-фактуралардың нөмірі, күні, жабдықтаушылардың реквизиттері, ҚҚС төлеуші ... ... ... ... ... мен мөрлерін тексеру қажет [16].
Есеп беру бөлімінде келіп түскен шот-фактуралар №6 ... ... ... әр жабдықтаушы бойынша жеке толтырылады.
№6 журнал - ордер 4 ... ... ... жеке жол ашылады, онда:
* Кезекті нөмірі;
* Ұйымның аты;
* Құжаттың № және күні;
* Қабылданған тауарларға, көрсетілген қызметтерге қысқаша мінездеме жазылады;
* Өткен ... ... ... айдың бастапқы қалдығы болып көшіріледі;
2-кезең.
Қабылданған тауарлар,тауарлы-материалдық құндылықтар, көрсетілген қызмет, орындалған жұмыс корреспонденттік шот бөлігінде дәйектелген сомасы келіп түскен шот-фактура бойынша ... ... 3310 шоты ... ал ... шоты ... ... ... айқындалады.
3-кезең
Журналда шот-фактура бойынша есеп айырысқаны көрсетіледі. Есеп айырысу туралы мәлімет ағымдағы шот, валюталық шот, ШКО ... ... Егер ... мен ... ... есеп айырысу туралы келісімшартқа отырған болса, онда жабдықтаушыдан хат келген жағдайда ... ... есеп ... ... көрсетіледі.
Қабылданған тауарлар, көрсетілген қызметтер үшін жабдықтаушылар мен мердігерлерге ... ... ... ... болады:
* қолма-қол есеп айырысу;
* қолма-қол ақшасыз есеп айырысу.
Жабдықтаушылармен қолма-қол есеп айырысқан жағдайда ШКО-рі жазылып беріледі. Онда сатып алушының реквизиттері көрсетіледі. Егер ... ... ... құжаттары болмаса, ақшаны алғаны жайлы қолхат жазып беруі ... ... ... ... СҚ ... отырады және олардың алдында кредиторлық қарыздың қанша сомада екені анықталады.
СҚ=БҚ+ қабылданаған ТМҚ сомасы, ... ... - ... және ... есеп ... ... айналымының қорытындысы айналым ведомостін, бухгалтерлік баланс және баса да есеп беру ... құру үшін ... ... бірге, журналдан алынған мәліметтер ҚҚС декларациясын толтыру үшін қолдынылады.
+ ... және ... ... ... есеп ... ... әр азаматы еңбек етуге құқылы, демек республикада әр адамның өз ықыласына, қабілетіне және арнайы дайындығына сәйкес еркін еңбек ету мүмкіндігі ... ... ... сәйкес: Еңбек деп адамдардың өмірі үшін қажетті материалдық, рухани және басқа да құндылықтарды жасауға бағытталған қызметтерді айтады, яғни нарықтық ... көшу ... ... ... және ... ... ... еңбек ақы әлеуметтік қолдау және жұмысшыларды қорғау қорғау ... ... ... ... Бұл ... ... ... бойынша мемлекеттің көптеген міндеттері кәсіпорынның құзырына беріледі. Олар өз бетінше ... мен ... ... ... ... ... мен жүйесін, олардың көлемін анықтау мүмкіндігіне ие болады.
Еңбекақы қызметкерлерге ... және ... ... ... ... ... Әр ... еңбек табысы кәсіпорын жұмысының соңғы нәтижесін ескере отырып оның жеке салымына байланысты анықталады. Ол салықтармен реттеледі және көлемі шектелмейді. ... ... ... ... асыру процесінде қызметкерлерді жұмысқа қабылдап және жұмыстан шығарып отырады. Қызметкерлердің құрамындағы өзгерістерді кадр ... ... Кадр ... ... ... қызметкерлердің санын, жұмысшылардың категорияларын, кәсіпкерліктерін, мамандықтарын, қызмет орындарын, біліктілігін, жұмыс стажын, кәсіби білімін және бұдан да басқа мәліметтерді есепке алып ... ... ... ... ... қабылдаған кезде онымен жеке еңбек келісім шартқа отырады. Жеке еңбек келісім шарт ол ... ... ... ... жазбаша түріндегі келісім шарт. Аталған құжатта жұмыс беруші мен жұмысшы арасындағы келісімдер қарастырылады. Келісім шарт ... бір ... ... ... келісім шартта еңбек тәртібінің жағдайы, жұмысшының еңбекақысы, оның ... мен ... және тағы сол ... ... ... ... бөлімі жұмыскерлердің құрамының есебін келесі құжаттар негізінде жүргізіледі:
* Жұмысқа жаңадан қабылданған жұмысшылар бойынша: шығарылады. Осы ... ... кадр ... ... әр ... жеке ... ... Жұмысшылардың кезекті демалысына: шығарылады. Бұл бұйрық екі данадан толтырылады. Бір данасы бухгалтерияға өткізіледі, ... ... кадр ... ... ... ... ... шығарылады. Бұл бұйрық та 2 данадан толтырылады. Бір банасы бухгалтерияға, ал ... ... кадр ... ... ... мен ... ... уақытын есептеу үшін, сонымен қатар жұмысшылар мен қызметкерлермен еңбекақы бойынша және басқа да төлемдер бойынша есеп айырысу үшін ... ... ... табельі толтырылады. Табельді бір адам толтырып, тиісті ... ... ... ... жұмысшының жұмысқа келген күндері, жұмысқа келмеген күндері және оның себептері көрсетіледі. Егер жұмысшылар мерзімінен тыс ... ... ... ... ... ... онда () жеке ... толтырылады.
Еңбекақының түрлері
Негізгі еңбекақы
Қосымша еңбекақы
Жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... ... ... ... ... саны мен сапасына төленетін жалақы. Негізгі еңбекақының құрамына есептелінген жалақының барлық ... ... ... ... ... ... тыс жұмыс істеген уақытқа төленетін төлемдер, түңгі сағаттарда, мейра күндерінде еңбек еткені үшін есептелген төлемдер де кіреді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... және ұжымдық келісім шартта ескертілген жұмыс ... ... ... ... ... жататындар кезекті демалысқа демалысақы, мемлекеттік және қоғамдық міндетті орындауға кеткен уақыттың ақысы, жасөспірімдердің ... ... ... ақы, аналардың сәбилерін емізуіне кеткен уақытына төленетін төлемдер.
6 ... - ... ... ... ... ... ... қабылдау мерзіміне қарай: тұрақты, уақытша, маусымдық деп бөлінеді. Тұрақты жұмысшыларға жұмыс ... ... ... ... ... жұмысшылар жатады. Уақытша жұмысшыларға белгілі бір мерзімге қабылданған жұмысшылар жатады. Маусымдық жұмысшыларға маусымдық жұмыстарды ... үшін ... ... ... ... ... ... өзінің түрлері (6 сурет) және есептеу жолына байланысты нысандары (7 сурет) бар. Еңбекақы қызметкерлердің орындаған жұмыс көлеміне, жұмыс істеген ... және ... ... белгіленген міндеттері үшін төленетін төлемдер.
Еңбекақы нысандары
Мерзімді еңбекақы
Кесімді еңбекақы
еңбекақы ... мен ... ... ... ... уақыты үшін төленеді, яғни жалақы жұмысшылар мен қызметкерлерге белгіленген тарифтік мөлшерлеме бойынша ... ... ... ... ... төленеді.
істелінген жұмысының, өндірілген өнімнің саны мен сапасына байланысты төленеді.
Жай мерзімді
тікелей кесімді еңбекақы
бұл тарифтік ... ... ... ... ... ... уақытының саны бойынша анықталатын еңбекақы
жалақы тек қана орындалған ... ... ... үшін ... ... ... ... жүйеде еңбекақы тек нақты жұмыс істеген уақытына ғана емес, сонымен қатар сыйақы төленеді. Кәсіпорында қолданылатын сыйақы жүйелері бойынша берілген ... ... ... (жоспарды орындаған үшін, мейрам күндеріне және тағы да басқа).
бұл қосымша ... ... ... ... ... ... жұмысшының кесімді еңбекақысын қоса, қол жеткізген сандық-сапалық көрсеткіштеріне ... ... ... төлемі
Жоспар мөлшерінде дайындалған өнімдер үшін жұмысшыға төлемді тікелей кесімді бағалар ... ... ал ... ... ... ... үшін ... өсімді бағалар бойынша есептейді.
жанама кесімді
қосалқы және басқа да жұмысшының еңбекақысы қызмет көрсететін учаскілерінің, цехтің негізгі жұмысшылардың ... ... ... анықталады, яғни бұл көмекші өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы. Олардың жалақысы негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбекақысына пайыздық ... ... ... ... көлемі, оған төленетін ақы және сол жұмыстың ... ... ... Бұл ... көбінде бригадалық әдіспен істейтін бригадаларға қолданылады
7 сурет - ... ... ... жағдайда жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақыны есептеуде елеулі өзгерістер болып жатыр. Жұмысшылар мен қызметкерлерге жалақы ... ... ... ... ... ... жұмыс берушінің құзырына беріледі.
Мерзімді еңбекақы жұмысшылар мен қызметкерлерге нақты жұмыс істеген уақытына, тағайындалған қызметақысына қарай ... ... ... өндірістік күнтізбеде белгіленген жұмыс күндерінің жоспарлы (балансы) уақытына сәйкес есептелінеді [16].
Жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... сәйкес, сыйақылар және басқа да төлемдер төленуі мүмкін. Сыйақының сомасы төлеу мерзімі жұмыс берушінің құзырына берілген.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге ... тыс ... ... ... ... ... ... еткені үшін төлемдер төленуі тиіс. Түңгі сағаттарда еңбек еткені үшін әр ... ... ақы 1,5 есе ... кем ... керек. Демалыс және мереке күндеріне жұмыс уақыты еңбек ақының 2 есе ... кем ... ... ... тыс ... ... ақы ... еңбек ақының мөлшерінен кем болмауы тиіс.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге негізгі еңбек ... ... ... еңбек ақы да есептелуі тиіс. Соның ішінде демалыс күндерге төлем ақы.
Демалыс күндерге есептелетін төлемақы жұмысшының ... ... ... ... яғни ... келесі жолмен есептеледі. Жұмысшының есепті кезеңде тапқан табысының сомасы есепті кезеңде нақты істелінген жұмыс күндерінің санына бөлінеді. ... ... ... ... ... ... Орташа күндік еңбекақы демалыс күндерінің сандарына көбейтіледі.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге уақытша жұмысқа жарамсыздығына байланысты ... ... ... ... ... ... 15 ... есептік көрсеткіш мөлшеріне дейін төленеді.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің есептелетін еңбекақысының сомасынан міндетті түрде жинақтаушы зейнетақы ... 10% ... ... ... және салық кодексінде тағайындалған жеке табыс салығының мөлшеріне (жтс) ... жтс ... ... ... кәсіпорынның ұйғаруына байланысты ұсталымдар да бар. Мысалы, ... ... ... толтыруы бойынша ұсталымдар, несиеге алынған тауарлар бойынша ұсталымдар, кәсіподаққа жарналар, орындау ... ... ... (алименттер).
Жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысынан жинақтаушы зейнетақы қорына 10% мөлшерінде ұсталымдар ұсталынады, яғни жұмысшының табысынан 10% мөлшерге сома шегеріледі.
Жұмысшылар мен ... ... ... есеп айырысуының синтетикалық есебі пассивті 3350 шотында жүргізіледі. Аталған шоттың кредитінде жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелінген ... ... ... ал дебетінде жұмысшылар мен қызметкерлерге төленген еңбеақының сомасы және ... ... ... ... [17]. ... мен ... ... келесе құжаттар негізінде есептелінеді:
* жұмыс уақыты есебінің ... ... ... ... ... ... парақша.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы есептелгенде кәсіпорын бухгалтериясында сәйкес бухгалтерлік өткізбелер құрылады (кесте 16).
Кесте 14
Еңбекақы ... ... ... ... ... ... өндіріс жұмысшыларына еңбекақы есептіленді
8110
3350
Көмекші өндіріс жұмысшыларына еңбекақы есептіленді
8310
3350
Сату өткізумен айналысатын жұмысшыларға еңбекақы есептіленді
7110
3350
Әкімшілік қызметкерлерге еңбекақы есептіленді
7210
3350
Құрылыста ... етіп ... ... ... ... ... ... демалысақы есептіленді
8110
3350
Көмекші өндіріс жұмысшыларына демалысақы есептіленді
8310
3350
Сату өткізумен айналысатын жұмысшыларға ... ... ... ... есептіленді
7210
3350
Құрылыста еңбек етіп жатқан жұмысшыларға демалысақы есептіленді
2930
3350
Еңбекақыдан жеке табыс салығы ұсталынды
3350
3120
Еңбекақыдан әлеуметтік салығы ұсталынды
3350
3150
Еңбекақыдан әлеуметтік сақтандыру қорына алымдар ұсталынды
3350
3210
Еңбекақыдан ... ... ... ... ұсталынды
3350
3220
Жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақысынан кәсіподаққа жарналар, сот шешімі ... яғни ... ... ... ұсталымдар, банк нисиелері бойынша ұсталымдар ұсталынды
3350
3390
Материалдық зиянның орнын толтыру ... ... ... ... ... ... бюджетке төленді
3150
1030
Еңбекақы кассадан берілді
3350
1010
Ескерту: кесте [] әдебиет негізінде құрастырылған
+ Өзге де кредиторлық берешектермен есеп ... ... ... - бұл ... мен өзге ... ... ... шартқа негізделген түрде жерді, өзге табиғи ресурстарды және жалгердің шаруашылық немесе өзге қызметті өз ... ... ... ... мүліктерді мерзімді, қайтарымды түрде пайдалануы.
Жалгерлік келісім - шарт жасауда арқау ететін басты заң актісі болып Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... керекті, яғни уақытша қажет болған негізгі құралдарды басқа ұйымдардан жалға алуларына болады. Кәсіпорындар өзінің балансында тұрған, ... ... ... ... қажет болмай тоқтатылып тұрған негізгі құралдарын басқа ұйымдарға уақытша жалға берулеріне де болады. Ол үшін екі ... яғни ... ... жалға алушы және жалға берушілердің арасында келісім-шарт жасалуы ... Бұл ... ... алынатын немесе жалға берілетін негізгі құралдардың аталуы, техникалық жағдайы, бастапқы құны, тозу құны, жалға ... ... ... ... мерзімі, жалдық төлем ақысының мөлшері, егер осы жалға алынған немесе берілген уақытта бұл негізгі құралға жөндеу жүргізілуі қажет ... ... кім ... ... қалған жағдайда) және қайсы кәсіпорынның есебінен жүргізілетіндігі тағы да ... ... ... ... ... ... ... жалға берілген негізгі құралдар өздерінің жалға алынуы немесе берілуі мерзімінің ... ... үш ... ... ... мерзімді жалдағы негізгі құралдар - кәсіпорындарда негізгі құралдарды қысқа ... ... алу ... ... ... жалға беру деп, бір жылға дейінгі уақытқа жалға алынған немесе жалға берілген негізгі құралдарды ... ... ... бұны ... деп те атайды.
* ұзақ мерзімді жалдағы негізгі құралдар - негізгі құралдарды үш жылдан артық уақытқа ... алу ... ... беру ұзақ ... жал ... жатады. Жалдың бұл түрі халықаралық стандартта "Лизинг" деп те аталады.
Жалдаудың түрлері ... ... ... ... жалдау;
* кәсіпорынды жалдау;
* үйлер мен ғимараттарды жалдау;
* көлік құралдарын жалдау;
* прокат;
* ... үйді ... ... деп, ... ... ... кез келген жалгерліктің түрін айтады. Ағымдағы жалгерлікте жалгерлік төлемі бүтін жалгерлік ... ... ... ... ... есеп беру ... ... болып табылады.Ағымдағы жалгерлікте, активке деген меншік құқымен ... ... пен ... жағдайы жалға берушінің өзінде қалады. Сондықтан олардың жалға берген активтері амортизацияланатын мүлік ретінде қарастырылады және ... жал ... ... ... жал ... ... енгізіледі. Ағымдағы жалгерлікті жалға алушының мүлікті тек уақытша иемденуі деп түсіндіріледі.
Кесте 15 ... ... ... ... өткізбелер

Шаруашылық операцияларыынң мазмұны
Сомасы, теңге
Шоттар корреспонденциясы
дебет
кредит
Жалға алушы кәсіпорында
*
Негізгі құралдар жалдап алынғанда
50000
001
* ... ... ... ... ... ... ...
ҚҚС есепке алынса
6000
3130
1420
*
Жалгерлік төлемдер төленгенде
56000
3360
1030
*
Жалгерлік пайыздар есептелінгенде
2500
7310
3380
*
Жалгерлік пайыздар төленгенде
2500
3380
1030
*
Жалдап алынған негізгі құралдар жалға берушіге ... ... [] ... ... ... ... ... берілген негізгі құралдарды өзінің балансында қалдырады және жалдау ... бойы ... ... ... ... ... ... бойынша операциялар жалға берушінің есебінде 18 кестеде келесі бухгалтерлік өткізбелермен көрсетіледі:
Кесте 16
Жалға беретін кәсіпорындарда ... ... ... мазмұны
Сомасы, теңге
Шоттар корреспонденциясы
дебет
кредит
Жалға беруші кәсіпорында
*
Негізгі құралдар жалға берілгенде
50000
2410/1
2410
*
Негізгі ... ... ... табыс мойындалса
50000
1260
6210
*
ҚҚС есептелінгенде
6000
1260
3130
*
Жалгерлік төлемдер түскенде
56000
1030
1260
*
Жалға берілген негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... құралдар қайтарылғанда
50000
2410
2410/1
Ескерту: кесте [] әдебиет негізінде құрастырылған
Жалдау операциялары жалға беруші мен ... ... ... ... келісім-шарт негізінде реттеледі. Негізгі құралдарды жалдап алу, ағымды жалдау шарттары негізінде жүзеге асырылатын болса, ... ... ... ... ... баланстан тыс 001 деп аталатын шотта есепке алынады. Өндірістік мақсатта пайдаланатын негізгі құралдар бойынша есептелінетін жалгерлік ... 8410 ... ал ... және ... ... мақсаттағы негізгі құралдар бойынша 7450 шотында есепке алынады. Жалгерлік төлемдермен қоса төленетін жалгерлік ... 7310 ... ... ... ... жалға алушының есебінде 17 кестеде келесі бухгалтерлік өткізбелермен көрсетіледі:
... ... ... ... ... ЖШС-нің жалпы сипаттамасы
Халықаралық қаржылық есеп стандарттарына сәйкес Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестігінде кредиторлық қарыздардың есебі және аудитінің жүргізілу ... ... ... ... ... ... қызмет ету саласы және бухгалтерлік есепті жүргізу ерекшеліктеріне жалпы сипаттама беріледі.
Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестік (ары қарай - ... ... ... ... Республикасының 27.12.1994ж. Азаматтық Кодексі (жалпы бөлімі), 22.04.1998ж. және ... ... мен ... құрылтай құжаттары негізінде жүзеге асырады.
Серіктестік Қазақстан Республикасының ... ... орта ... ... ... ... ... оның жылдық активтерінің бағасы 325 000 айлық есептік көрсеткіштен және жұмысшыларының саны ... ... ... ... ... осы ... жылының Республикалық бюджетіне сәйкес есептелінеді.
Серіктестіктің қатысушы болып Қазақстан ... ... ... ... ... табылады.
Серіктестіктің мекен-жайы: 050061, Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Жетісу ауданы, Москвин көшесі, 23.
Серіктестік, Қазақстан Республикасы, ... ... ... ... заңды тұлға туралы тіркеуге тұрғаны туралы куәліктің № 110989-1910-ЖШС, бизнес-сәйкестендіру нөмері - ...
ҚР ... ... (Салық кодексі) салық тіркеушінің нөмері - 600500590397, ал қосылған құн ... ... ... ... - ... ... саны - 120 ... өз аты жазылған мөрі, дербес балансы, банкіде есеп-шоты мен басқ да шоттары және ... ... ... бар.
Серіктестік өзінің қызметін мақсатқа жеткізу үшін, өз атынан келісім-шарттарға тұруға, мүліктік және ... емес ... ие ... ... ... сотта талапкер мен жауапкер болуына құқылы.
Серіктестік өзінің міндеттемелері бойынша өзіне тиісті барлық мүлігімен жауап береді және де өз ... ... ... жауап бермейді.
Қатысушының құқықтары мен міндеттері:
Серіктестікке қатысушы оның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және серіктестіктің ... ... ... ... қосқан салымының құны шегінде тәуекел етеді.
Серіктестік Қатысушысының құқығы:
* серіктестік қызметін басқаруға қатысуға;
* серіктестік ... ... ... ... ... ... ... алуға, оның бухгалтерлік және өзге де құжаттамасымен танысуға;
* өз үлесін иеліктен бөліп алуға;
* жарғыда және заңнамада көзделген басқа да ... ие ... ... ... жарғыдағы талаптарды орындауға;
* көрсетілген мөлшерде және мерзімде салымдар салуға;
* коммерциялық құпия деп ... ... ... етпеуге;
* жарғыда және заңнамада көзделген басқа да міндеттеді өз мойнына алуға.
Серіктестік өз қызметі туралы ақпараттарды Республикалық ... ... ... ... ... ... болып мекемелере мен азаматтардың өнімдегі (жұмысшылар мен қызметкерлердің) қажеттіліктерін барынша толық әрі спалы өтеу, келесі әрекет ... ... ... ... ... ... табыс табу:
* Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сыртқы экономикалық қызмет;
* коммерциялық және делдалдық ... әр ... ... ... ... ... бөлшек және комиссиондық сауданы ұйымдастыру;
* халық тұтынатын тауарлар өндіру;
* импорт-экспорт ... ... ... ... ... мен сауда үйлерінің жүйесін ұйымдастыру;
* тұрғындарға кәсіпорындарға, үйымдарға түрлі сервисті және тұрмыстық қызмет көрсету;
* өнімдер, тауарларды сатып-өткізу, сату, соынмен ... ... ... және ... ... ... және ... азық-түлік, халық тұтыну тауарлары, өндірістік-техникалық өнімдерін өндіру, сатып алу, сақтау, жөндей және сату;
* консалтингтік, маркетингтік қызмет көрсету;
* құрғақтай тазарту, кір ... ... ... ... ... құралдар құрылымы;
* өндірістік-техникалық қолданыстағы өнімдер шығару;
* қызметтің тексеріс-сертификациясы;
* құрылыс, құрылыс-жөндеу сертификациясы, құрастыру, ... ... ... ... ... қоршау жұмыстарын жүргізу;
* бетон және темір бетон құрастырмаларын дайындау;
* негіздер мен ... ... ... ... ... құрылғылар дайындау;
* негізі ағаш құрастырмаларын дайындау;
* әрлеу жұмыстары;
* қонақ үйде қызмет көрсету;
* риэлторлық қызмет;
* қоғамдық тамақтандыру, оның ... ... ... бар , ... және т.б. ... ... құраларын жөндей эйне оған техникалық қызмет көрсету;
* бағдарламалық қамтамасыздандыру дайындау, әрлеу;
* туризмд, оның ... ... ... ... ... монтаж, монтаж және іске қосу жұмыстарын жүзеге асыру;
* мүлікті сату және ... ... ... мүлікке қатысты негізгі мәмілелер дайындау;
* жарнама-ақпараттық қызмет.
Қазақстан Республикасының қолданылатын заңнамасына сәйкес тыйым салынбаған басқа да ... ... ... ... саналады.
Серіктестіктің жарғылық капиталы:
Серіктестіктің жарғылық капиталы қатысушысымен қалыптасқан 152 000 (жүз елу екі мың) ... ... ... келесі жолдармен ұлғайтылады:
* қатысушы қосатын қосымша салымдар;
* жарғылық капитал мөлшерін ... өз ... ... оның ішінде өзінің сақтық капиталының есебінен ұлғайту;
* серіктестік ... жаңа ... ... және ... ... Қатысушысымен қабылданады.
Серіктестіктің жарғылық капиталының азайтылуы мен ұлғайтылуы тәртіп бойынша, қолданылатын заңдардың талаптарын есепке ала отырып, ... ... және ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының заңдарына және өзінің құрылтай құжаттарына сәйкес әрекет ... ... ... табылады. Қатысушы уәкілетті тұлғаларға өкілдік етуге сенім ... ... ... ... келесілер жатады:
* серіктестіктің жарғысын, фирмалық атауын және орналасқан жерін, жарғылық капитал мөлшерін өзгерту;
* серіктестіктің атқарушы органын құру және ... ... ... ... серіктестіктің жалдық қаржылық есеп беруін және таза пайда мен шығындарын бөлу;
* серіктестіктің ... ... ... мен ... ... серіктестікті қайта құру мен тоқтату туралы шешім шығару және т.б.
Серіктестіктің атқарушы органы - Бас Директор, ол ... есеп ... және оның ... ... ... Бас Директор тағайындалған сәтте, қатынас еңбек заңы мен ... ... ... ... ерекше құзыретін жататын мәселелерден басқа сұрақтарға Бас Директор құзыретті болып саналады, оның ішінде:
* күнделікті жұмыстарды іске асыру;
* ... ... ... ... есеп ... ... атынан келісімдердің орындауын бақылайды және жасайды;
* банктерде есеп және басқа да шоттарды ... ... ... ... тиісті бұйрықтар мен нұсқаулар береді;
* жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... мен ... ... ... ... да өз ... қызметтерді атқарады.
Серіктестік Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес есептердің және есеп берудің дұрыс және тәртіпті жүргізілуіне жауапты болады.
Серіктестіктің таза ... мен ... ... бір жыл ... өз ... ... бойынша қаржы есебі негізінде анықталады. Серіктестіктің табысы ... ... және оған ... ... ... ақысын төлеуге жұмсалған шығындардың орны толтырылғаннан кейін, шаруашылық қызметтен түскен түсімнен қалыптасады. Серіктестік қызметінің соңғы ... ... табу ... ... ... ... капиталы толық төленгенге жейін табысты бөлуге құқығы жоқ. Серіктестіктің шығындары резервтік ... ... ... жабылады, ал резервтік қордағы қаражат жеткіліксіз болса, онад серіктестіктің мүлкін өткізу есебінен жабылады.
Әлеуметтік және еңбек қатынастары:
Серіктестікпен оның ... мен ... ... ... ... келісім-шартпен анықталады. Жұмысшылар мен қызметкерлер Қазақстан Республикасының Заңдарына сәйкес ... ... ... мен ... жақсы жұмыс жағдайында істеуге, уақытылы төлемдерін төлеуге, денсаулығына зақым келгенде еңбекке жарамсыздығына ... ... ал ... мен ... өз жұмыстарын уақытыл, әрі сапалы орындауға міндетті.
+ ЖШС-нің технико-экономикалық көрсеткіштерін талдау
Серіктестіктің тұрақты ... ... ... оның өз контрагенттерімен өзара қарым-қатынасы үлкен әсер етеді. Сондықтан да серіктестермен реттелген іскерлік қатынаста болу - жақсы ... ... ... ... ... табылады.
Кез келген коммерциялық кәсіпорын сияқты банктер де өз несиелерімен тәуекел ете отырып, өз клиентінің қаржылық ... және ... ... ... ... Басқаша айтқанда, кәсіпорынның қаржылық жағдайы банктер осы кәсіпорынға несие беру орынды ма, жоқ па, ал бұл ... ... ... ... - қандай пайызбен және қанша мерзімге деген сұрақтарды шешудегі негізгі белгі болып табылады.
Жабдықтаушылар мен ... ... және ... ... ... ... ... үлкен ықыласпен отырады. Тіпті қаржы органдары, әсіресе салық инспекциясы кәсіпорынның жағдайы тұрақты болғанын ... ... тек ... кәсіпорын ғана салықтар мен басқа да міндетті төлемдерді уақтылы және толық төлей ... ... ... ... бәсекелестік қабілетін және оның іскерлік қарым-қатынастағы потенциялын анықтайды, кәсіпорынның өзінің және оның серіктестіктердің қаржылық және басқа қатынастар ... ... ... ... ... кепілдендірілгенін бағалайды. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының объективті дұрыс бағасын алудың ең ... ... бұл - ... ол кәсіпорынның даму бағытын бақылауға, оның шаруашылық қызметіне кешенді түрде баға беруге ... ... және ... жолмен басқарушылық шешімдерді өңдеумен кәсіпорынның өзінің өндірістік кәсіпкерлік ... ... ... ... атқарады.
Кәсіпорын осы мерзімге дейінгі уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты дұрыс ... ... ... ... ... ... осы ... дейінгі уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты дұрыс басқарады. Қаржы ресурстары жағдайының нарық талаптарына сай болуы және де ... ... ... ... ... бере алуы өте ... ... табылады, себебі қаржылық тұрақтылықтың жетіспеушілігі кәсіпорынның төлеу қабілетінің жоқтығына және оның ... ... ... ... ал көп ... - дамуға кедергі жасап, басы артық қорлармен және резервтермен ... ... ... ... соқтыруы мүмкін.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші ... ... ... ... басты мақсаты келесілер болып табылады:
* Қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... ... мен ... ... көздері арасындағы сәйкестігі, оларды таратудағы рационалды және ... ... ... ... ... көлемін, оның өсуін және ағымдағы міндеттемелермен ара қатынасын;
* Қаржы-есептік және несие ... ... ... ... және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу;
* Ағымдағы активтердің айналымдылық есебі, оның ішінде ... ... және ... ... ... өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын және төлеу қабілеттілігінің абсолюттік және ... ... ... ... ... бағалау;
* Кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың деңгейінің ... әсер ... ... ... ... ... ... белсенділігін анықтау;
* Кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және қысқа ... ... яғни оның ... ... ... жағдайды талдау кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың қорытындылаушы кезеңі болып табылады.
Кәсіпорынның пайдасы ... ... ... қорытынды көрсеткіш болып табылады. Қазіргі нарықтық экономика кезінде кәсіпорын қызмет етуінің экономикалық қажеттілігі кіріс алумен анықталады.
Кәсіпорынның табыстылығы ... және ... ... ... ... абсолюттік көрсеткіші - кіріс немесе пайда сомалары болып табылады. Кіріс ... ... ... ... туралы абсолюттік көрсеткіштерден тұрады. Қаржы нәтижелер кіріс немесе зиян болады. Кірістің абсолюттік көрсеткіштері: өнім өткізуден түскен кіріс; жалпы кіріс; негізгі ... ... ... ... емес ... ... кіріс; салық салынуға дейінгі жай қызметтен түскен ... ... ... кейінгі жай қызметтен түскен кіріс; төтенше жағдайлардан ... ... таза ... ... ... ... ... жататындар: табыстылық абстрактілік көрсеткіштің жоспарының орындалуына баға беру; таза кірістің ... ... ... ... әсер ... ... ... шешу және өлшеу; кірісті бөлу бағыттарын, тенденцияларын қарастыру; кірістің өсу ... ... ... ... дамуына байланысты кірісті тиімді пайдалану жөнінде шараларды өңдеу; табыстылық жөнінде әр түрлі коэфиценттерді зерттеу және олардың деңгейіне факторларды қарастыру.
Кәсіпорын табыстылық ... ... ... ұзақ ... активтердің, ағымдағы активтердің, өндірістік қорлардың, негізгі өндірістік қорлардың, айналым өндірістік қорларының, сату көлемінің, ... ... ... ... меншікті капиталдың, сондай-ақ, заемды капиталдың табыстылығы жатады.
Қаржылық есеп беруді дайындау мен ұсыну үшін мекеменің басшылығы қаржы ... оның ... мен ... ... өзгерістер жайлы ақпаратқа сүйене отырып, жауапкершілікті көтереді.
Кез-келген шаруашылық субъектінің басты мақсаты табыс алу ... ... ... - ... жағдайда шаруашылық экономиканың ең маңызды рөлін атқарады. Сонымен ... ... ... ... және ... ... ... табылады. Қаржылық нәтиже табыс немесе зиян түрінде болады.
Кәсіпорында қаржылық нәтиже субъектіде ... ... ... нәтижесі (табыс немесе зиян) мен негізгі емес қызметтің қаржылық нәтижесінен (табыс немесе зиян) тұрады. Әрбір шаруашылық субъектінің ... ... оның ... ... анықталады. Мысалы, өнім өндіру, қызмет көрсету, жұмыс атқару, сауда саттықпен шұғылдану, жүк және жолаушыларды тасымалдау. Негізгі қызметтің қаржылық нәтижесін былай ... ... ... мен ... ... түскен табыс - сатылған өнімнің өзіндік құны болып табылады.
(6)
Жоғарыда аталған көрсеткіштерді есепке ала отырып, Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ... ... ... 21) ... қарастырайық.
Ол үшін Серіктестіктің 2010 және 2011 жылғы көрсеткіштерін салыстырамыз.
Кесте 17
Жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қаржы-шаруашылық қызметін ... ... ... ... сату мен ... ... түскен кіріс, мың теңге
322990,35
655744,84
-332754
-50,74
*
Жұмысшылардың орташа тізімдік ... ... ... ... орташа жылдық құны, мың теңге
3951075,4
3348977,8
602097,6
17,98
*
Қысқа мерзімді активтердің орташа ... ... мың ... ... ... ... қайтарымдылығы (1/3), теңге
0,008
0,19
-0,182
-95,79
*
Қор сыйыдылығы (3/1), теңге
12,2
5,1
7,1
139,22
*
Өнімнің өзіндік құны, мың теңге
30616,29
77442,12
-46825,8
-60,47
*
Жалпы пайда, мың теңге
292374,06
578302,72
-285929
-49,44
*
Кезең шығыстары, мың ... ... ...
Салық салғанға дейінгі пайда
-274744,47
-391973,48
117229
-29,91
*
Корпоративтік табыс салығы бойынша шығындар
-
-
*
Таза пайда
-274744,47
-391973,48
117229
-29,91
* ... ... ... мерзімді активтердің айналамыдылығы
5088,4
8265,8
-3177,4
-38,44
*
Сату көлемінің табыстылығы, % (9/1)
0,9
0,88
0,02
2,27
*
Активтердің табыстылығы, % ... ... ... ... ... капитал)
0,05
0,1
-0,05
-50
Ескерту: кесте [] әдебиет негізінде құрастырылған
* компанияның қаржылық есеп беру құжаттары негізінде
1 ... ... ... ... ... сатып өткізуден кіріс 332754 мың теңгеге төмендеген, ал жұмысшылардың саны 25-ке ... ... ... ... 3973,5 ... Сонымен қтар, негізгі құралдардың орташа жылдық құны 1159752 төмендеген бұл қор қайтарымдылығын 0,182-ге төмендеткен, ал сыйымдылығын 7,1 ... ... ... ... ... да, кезең шығыстары 117229 кеміген, жыл ішінде алынған зиянымыз да осы сомаған төмендеген.
Қызмет көрсетуден түскен кірістің өзгеруіне динамика ... ... ... ... ... үшін келесі 22 кестені құрамыз:
Кесте 18 - Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестіктің еңбек ресурстарын тиімді пайдалануын талдау

Көрсеткіш
2010
2011
Ауытқу
Өсу ... ... ... ... ... тізімдік саны
125
100
25
25
3.
Қызметкердің орташа жылдық еңбек өнімділігі
2583,9
6557,4
-3973,5
-60,60
* кәсіпорының қаржылық есеп беру ... ... ... ... байқайтынымыз, қызмет көрсетуден түскен кірістің төмендеуіне 2 фактор әсер етеді: қызметкерлердің орташа саны және олардың еңбек өнімділігі. Орташа жылдық еңбек ... - 3973,5 ... ... ал бірақ жұмысшылардың саны 25 адамға артқан, бұл кәсіпорынның өз еңбек ресурстары мен адам күш ... ... ... ... ... ... ... Шектеулі Серіктестік өзінің шаруашылық құралдарын тиімсіз пайдалану арқылы, қаржылық жағдайды жақсы көрсеткіштерде көрсетпеуде.
+ ... есеп ... және ... есепті жүргізу тәртіптері
Есеп саясаты - кәсіпорынның өзінің бухгалтерлік есебін жүргізуді қамтамасыз ететін әдіс-тәсілдерінің жиынтығы болып ... ... ...
Серіктестік өзінің қызметі барысында бекіткен есеп саясаты бойынша ... ... ... егер де ... да бір ... ... жатса, олар қатысушының келісімімен енгізіледі. Есеп саясатын құрастырудың өзіндік ерекшеліктері бар. ... ... 3 ... қамтиды.
Ал, ең басында есеп саясатының жалпы ережелер көрсетіледі. Оларға:
* серіктестіктің қай заң негізінде өзінің ... ... ... ... есеп ... ... ... сай болуы №234-ІІІ 27 ақпан 2007 жылғы заңына сәйкес;
* ... ... есеп ... ... мүмкін.
1 бөлім. Ұйымдастырушы-техникалық бөлімі. Көрсетілетін мәліметтер:
* серіктестіктің атауы;
* серіктестіктің ... ... ... ... ... ... мен ... серіктестіктің шоттары;
* серіктестіктік қызметкерлер саны басқару органдары;
* бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, яғни сол бөлімдегі жауапты тұлғалардың міндеттері (есепші мен ... ... есеп ... ... ... бухгалтерлік құжаттар (олардың атауы, мақсаты, толтыру реті мен сақтау мерзімдері);
* түгендеу (түгендеуге ... ... ... ... комиссия құрамы, түгендеу жүргізу тәртібі мен мерзімі, түгендеу қорытындалырн көрсету тәртібі және одан ... ... ... ... бөлім. Аталған бөлімде кәсіпорында бүкіл шаруашлық құралдар мен олардың құрылу көздерінің есепке алу тәртібі, яғни ... ... ... ... ақша ... ... ... жауапты тұлғалар, есеп берушілермен есеп айырысудың реті және шоттар);
* тауарлы материалды құндылықтар (нелер ... ... ... ... ... ... ... шығару әдісі таңдалынады, жауапты тұлғалар мен олардың ... ... ... есепке алу және есептен шығару)
* негізгі құралдар (нелер жатады, қандай шотта жүргізіледі, оларды ... ... ... ... бір ... оны ... ... жалдау, жөндеу туралы мағлұматтар);
* жұмысшылар мен қызметкерлерге сыйақы (қандай кезде беріледі, есеп алу тәртібі және қандай шоттарда жүргізіледі);
* ... ... ашып ... ... және ... ... жүргізіледі);
* кірістер мен шығыстар (оларды тану тәртібі, нелер жатады және қандай шоттарда есепке алынады, өнімнің өзіндік (атқарылған жұмыстың, көрсетілген ... ... ... ... яғни калькуляция, әкімшілік шығындарды бөлу;
* алдағы кезең шығындары мен ... ... ... мен ... (пайда болу мен оларды тану, күмәнді қарыздар бойынша резервтің құрылу тәртібі және қандай ... ... ... ... есеп беру ... мерзімі және сақтау уақыты);
* қателерді жөндеу;
* бағалау және тану;
* табысқа салынатын салық.
3 бөлім. Есеп саясатын бақылау. ... ... ... ... ... мен қолдары қойылады.
Есеп саясатына бас директор мен бас бухгалтер ... Есеп ... ... ... оған ... факторлар әсер етеді.
* субъектінің құқықтық және ұйымдастыру-экономикалық мәртебесі: меншік нысаны (мемлекеттік, меншікті); ұйымдастыру-құқықтық нысаны (АҚ, ЖШС және т.б.); ... түрі мен ... ... ... құрылыс, көлік т.б.); қызмет ауқымы, персонал саны және т.б.
* ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... инвестициялық бағдарламаны жүзеге асыру; нарықтағы бәсекелестік ұстанымды бекіту.
* қызметтің ерекшеліктері: өнеркәсіптік (технологиялық құрылым, ресурстарды пайдалану); сауда (жабдақтау және өткізуді ұйымдастыру, ... ... мен ... ... ... ... байланыс); қаржылық (банктермен және басқа қаржылық институттрмен өзара байланыс, салық жүйесімен байланыс); басқару (құрылым, меншіктен тәелсіз болу, олардың ... есеп ... ... қамтамасыз ету, оның ішінде компьютер техникасы т.б.);
* материалдық базасының болуы: (компьютерлік техника мен ... да ... ... қамсыздандырылуы, бағдарламалық-әдістемелік қамсыздандыру және тағы басқалар);
* кадрлық қамтамасыз ету: персоналдың білітілік деңгейі (тәжірибені, машығы, алдында тұрған мақсаттар мен мәселелрді түсіну ... ... шешу ... шаруашылық ахуалы (жағдайы): инфрақұрылымдық нарықтың дамуы, шаруашылық, салық және ... ... ... инвестициялық климаттың қолайлылығы т.б.
Субъектінің қабылдап алған есеп саясаты ұйымдастыру-өкімдік құжатқа сәйкес ресімделеді (бұйрықтар, өкімдер т.б.). аталған есепті жүргізу әдісі жылдық есеп беру үшін ... есеп ... ... есеп саясаты сол кәсіпорында қолданылатын бухгалтерлік есеп жүйесінің тұтастығын және оны құраушы әдістемелік, техникалық, ... ... ... қамтиды.
Есеп саясатының әдістемелік жағына мына элементтер кіреді: мүлік пен міндеттемелерді бағалау әдістері, ... ... ... ... амортизация (тозу) есептеу әдістері, табысты (түсімді) есептеу әдістері және тағы сол сияқты.
Осылайша белгіленген заңға сәйкес кез келген заңды тұлға болып ... ұйым ... есеп ... ... ... ... аталған бухгалтерлік есептің негізгі әдістемелік аспектілерін айқындауы қажет.
* курстық айырманы есептеу;
* негізгі құралдарына амортизациялық аударым сомасын есептеу әдістері;
* ... емес ... ... ... ... есептеу және оларды есептеп шығару жолдары;
* шығындарды топтау мен өндіріс шығындарына жатқызу (апару) әдістері;
* өндіріс шығындарын және ... ... ... есептеу, яғни калькуляциялау жүйесі;
* жанама шығындарды анықтау және оларды объектілер арасында тарату әдісі;
* ... ... ... ... есебі;
* аяқталмаған өндірісті анықтау және бағалау және бағалау жолдары;
* тауарлы-материалдық ... ... ... негізгі құралдарды жөндеу бойынша шығындар есебін ұйымдастыру.
Есеп саясатына келесі жағдайларда түзетулер енгізуге болады:
* қайтадан ұйымдастырғанда (біріккенде, бөлінгенде, қосылғанда);
* ... иесі ...
* ... ... заңдарындағы өзгерістер немесе бухгалтерлік есепті реттеудің нормативтік жүйесі;
* ... ... жаңа ... ... ... кез ... өзгеріс есеп саясаты сияқты тәртіп бойынша негізделіп, ресімделеді.
Есеп саясатын ... және ... ... компаниядағы бухгалтерлік есепті практикалық жүзеге асыруға байланысты және мемлекеттік тіркеме ... ... ... деп ... ... және ... есеп ... мүмкін болатын айыптардан (салық органдары, бюджеттен тыс қорлар) құтқарады, сонымен қатар залалдарды ... ... ... ... және ... тиімділігі артады.
Есеп саясаты басқарудың нақты құралы және жетекшінің атқарушы көмекшісі болып табылады.
Осы есеп ... ... ... өзінің бухгалтерлік есептерін жүзеге асырады, сонымен қоса олар 28 ақпан 2008 жылы ... ... және ... ... ... ... ... отырып, ЖШС өзінің қызметтері мен саласына тән ерекшеліктерін қарастырды.
Серіктестік, тауарлы материалды ... ... ... ... ... өлшенген құн әдісін, негізгі құралдар мен материалды емес активтердің амортизациясын ... ... ... ... ... ... ақша ... яғни бүкіл мүлкіне басшысы, сонымен қатар бас бухгалтер ... ... ... Сонымен қоса, кәсіпорында осы ақша қаражаттарының қозғалысын, олардың бөлінуін, жоспарлауын қадағалап отыратын ... ... да бар. ... меңгерушісі
Директор
Директордың орынбасары
Қаржы директоры
Бас бухгалтер
Бас менеджер
Заңгер
Бас инжинерлер
9 сурет - кәсіпорынның басқарушылық ... ... ... ... ... ... ... құрылымы. Ал, кәсіпорынның ары қарай ішінде өндірістік, сату құрылымы көрсетілген.
ЖШС-нің есеп бөлімі бас есепші мен қоса әр сала ... ... бар. Олар өз ... ... есепті жүзеге асырады. Олар жұмысқа кірмес бұрын материалды жауапкершілік отырады да, өз ... ... айта ... ... ... бухгалтерлік есептерін өздерінің заңды нормативтік құжаттар және жоғарыда ... ... сай ... МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ АУДИТІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ӨТЕУДІҢ ТИІМДІ ЖОЛДАРЫН ДАМЫТУ
+ Қысқа ... ... ... аудиті
Ағымдағы міндеттемелерге банктің қысқа мерзімді қарыздары, шаруашылық субьектінің кредиторлық берешегі жатады. Банктің қысқа мерзімді қарыздары бір жылдан аса уақытқа ... ... ... сәйкес беріледі, мысалы, жөнелтілген тауарлардың нақтылы құжат айналымы уақытына тең, бірақ 30 күннен аспайды. Қысқа мерзімді кредиттерді алу және ... ... ... - ... операциялар 3010 - 3020 және 4010 - 4020 шоттарында есепке ... ... ... қарыздардың талдамалық есебі оны ұсынған банк кредиті және жекелеген критерийлер бойынша жүргізіледі. Қысқа мерзімді кредит түрінде ұсынатын овердрафт, сенімді клиентке оның ... ... ... ... ... ... ... - ақ уақытында төленбегендері жеке есептеліп беріледі.
3010 - 3020 мен 4010 - 4020 ... ... ... ... берушілермен кредитті өтеу уақыты бойынша жүргізіледі.
Қысқа мерзімді займдар коммерциялық кредит векселі мен қарыздық міндеттемелердің ... ... жиі ... ... алынған қысқы мерзімді займдардың дұрыс бейнеленуін тексере келе, аудитор мынаны белгілеуі тиіс:
* қарыз қандай мақсатқа пайдаланылған, бұл ... ... алу ... ... ... ... ... шаруашылық субьекті басшылығы қамтамасызландыру құрамына немесе займ кепілдігіне енгенін;
* қарызды ... ... өз ... ... ... ... ... келісімшартпен дұрыстығы;
* қарыз субьектілерінің алыну заңдылығы мен негізділігі, сондай - ақ оларды өтеудің толықтығы мен өз ... ... мен ... ... 3010 ... №4 ... - ордер мен бухгалтерләк баланстағы жазбаларына сәйкестігі.
Қысқа мерзімді міндеттемелер бөлімдері қаржылық есептілік аудитінің ең қиын ... ... ... ... бойынша қызметкерлермен есеп ауырысу аудиті;
* бюджетпен есеп айырысу ... ... ... есеп ... ... ... ... сөйлесуден басталады.
Еңбекақы төлеудегі бақылау жүйесінің тиімділігіне онша көп мән берілмейді, себебі кәсіпорынның еңбекақы жөніндегі көптеген операциялары жеткілікті бағаланады және ... мен ... ... ... ... ... міндеті - еңбекақы төлеуде нормативтік - құқықтық актілердің ... ... ... ... ... қалу мен еңбекақы төлеуде бухгалтерлік есепті жүргізудің дұрыстығын тексеру болып табылады. Бақылау барысында қолданылатын ақпарат көздері болып 3350 шоты ... ... және ... ... өнімділіктің есебі және еңбекақы төлеуді есептеу жөніндегі алғашқы құжаттар уақытша еңбекке жарамсыздық парақтары, еңбек демалысына ... ... ... ... бұл ... ... ҚР , ... еңбегі бойынша мәселелері жөніндегі әдістемелік ұсыныстар, олардың орташа еңбекақысын есептеу тәртібі жөніндегі нұсқаулық және т.б. басшылыққа алынады.
Қызметкерлермен еңбек ақы төлеу ... есеп ... ... әр айдың бірінші күніндегі 3350 шоты бойынша аналитикалық есеп көрсеткіштерінің және бухгалтерлік ... бәр ... Бас ... ... сәйкестігін анықтап бастаған жөн. Бұл үшін Бас ... ... ... ... ... ... 3350 шот ... тізімдеме ведомосының жиынтық сомасымен кәсіпорын балансындағы көрсеткішімен салыстыру керек. Айырмашылық табылғанда олардың ... ... ... ... - ақ ... ... ... еңбекақы есеп кітабы көрсеткіштермен салыстыру керек. Сосын алғашқы құжаттардың анық сенімділігін, толтырылу дұрыстығын, олардың еңбек ақы және еңбекті ... ... ... ... мен төлеу бойынша нормативтік құжат талаптарына сәйкестігі тексеріледі. Еңбекті уақыт бойынша төлеуде тарифтік мөлшерлеме немесе мәміле шарттарын қолданудың дұрыстығы, ... ... ... - ... ... және ... көрсеткіштерін орындау, нормалар мен баға қоюды қолданудың дұрыстығы тексеріледі. Еңбек ақы төлеу есебі жөніндегі ... ... ... ... жұмыс есебі үшін жауапты лауазымды адамдардың қойылған қолдары бар немесе жоқтығын, барлық деректемелердің толтырылу дұрыстығын, құжаттарда тазартылып ... ... бар ... ... т.б. ... уақыты мен нарядтар есебі табелін, сондай - ақ еңбекті төлеуді есептеу жөніндегі алғашқы құжаттарды ... ... ... ... яғни ... ... ... жағдайлары бар немесе жоқтығын тексеру керек. Бұл үшін оларды берген уақыттағы нарядтағы талдап шығу, нарядтар мен жұмыс уақытының есебі ... ... аты - ... жеке ... ... және ... ... туралы мәліметтерімен салыстыру керек. Бұрын төленген алғашқы құжаттар бойынша қайталап есептеу жағдайлары бар немесе жоқтығын, бір адамның аты - ... ... ... - ... ведомостарда қайталануын тексеру де маңызды болып табылады. Кәсіпорынның тізімдік құрамында жоқ, аз уақыт жұмыс істеген адамдарға жазылған ... ... - ақ ... ... орындалған жұмысты қайта жасап, ақауды жою бойынша нарядтарға ерекше назар аудару қажет және ... ... ... ... ... ... санаудың дұрыстығына ерекше көңіл бөлу керек [8].
Аудиторлық тексерудің одан әрі жүзеге асатын кезеңдері мыналар болып табылады:
* төлемді ... ... ... ... ... ... жағдайларынан ауытқуымен байланысты болатын қосымша еңбекақыны рәсімдеу ... ... ... мен ... тексеру;
* өнімнің ақауын құжатпен рәсімдеу мен оны төлеу;
* түнгі мезгілдегі жұмысқа төленетін қосымша еңбекақы;
* жұмыстан тыс уақыттағы ... ... ... ... жұмыс істегені үшін еңбекақыны төлеу;
* іс жүзіндегі заңда қарастырылған жұмыспен өтелмеген уақытқа төлем есептеу;
* уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы ... ... ... ... ... ... ... еңбекақыдан мыналар ұсталынуы тиіс:
* зейнетақы қорына аударым;
* табыс салығы;
* бұрын берілген аванс бойынша міндеттемені;
* арифметикалық қате ... ... ... соманы беруге;
* қызметкердердің кәсіпорынға келтірген материалдық зиянның орнын толтыруы;
* ақшалай артық есептеулер;
Жеке табыс салығы ҚР кодексте белгіленген тәртіп бойынша ... ... ол ... 10% мөлшерінде ұсталынады.
Зейнетақы жарнасын ұстауы және қызметкерлердің ай сайынғы еңбек ақыдан 10% мөлшерінде ұсталынады.
Қызметкерлер келтірген материалдық зиянның ... ... үшін ... ... бойынша бұйрық негізінде, не болмаса сот шешімі бойынша атқарылады.
Тексеру қорытындысында мыналарды анықтау қажет:
* шығыстарды еңбекке ақы ... ... ... дұрыстығы;
* жеке төлемдерді өнімнің (жұмыстың, көрсетілген қызметтің) өзіндік құнына жатқызудың дұрыстығы;
* бухгалтерлік өткізбелерді еңбекті төлеу қоры ... ... ... ... және ... есепті, жиынтық мәліметтерді және еңбекке ақы төлеу қоры бойынша бухгалтерлік есеп беру ... ... ... ... 3350 шоты ... ... үкім ... және депозитке салынған еңбекақы, 8, 10 журнал - ордерлердегі жазбасы, Бас кітап ... ... ... есеп ... ... [8].
Ал, екінші қиын бөлім бюджетпен есеп айырысу. Бұл бөлімнің аудиті 24 кестедегі бухгалтерлік шоттарды ... ... ... есеп айырысу бойынша бухгалтерлік өткізбелер
Шот атауы
Дебет
Кредит
Есеп беру мерзімдері
Корпорациялық табыс салығы
7710
3110
Келесі жылдың 31 наурызынан кешікпей СК 81 - 152 ... ... ... ... ... кезде
Қосымша құн салығы
1420
3130
Салық кезеңінен кейін 15 күннен ... СК 228 - 276 бап ... ... 7210,
8110, 8310
3150
Есеп берілетін тоқсаннан кейін 15 күннен кешікпей СК 355 - 364 ... ... беру ... 31 ... ... СК 372 - 393 ... ...
7210
3180
СК 394 - 410 бап
Көлік құралдарына салынатын салық
7210
3170
СК 365 - 371 бап
Жеке табыс салығы ... 153 - 187 ... ... ... [] ... ... ... есеп айырысу кезіндегі тексеруге жататын мәселелер:
* салық салынатын негізді анықтаудың толықтығы және дұрыстығы;
* салық мөлшерлемесінің және басқа ... ... ... - ақ төлемді есептегенде арифметикалық есептің дұрыстығы;
* жүргізілетін есептеулердің заңдылығы мен негізділігі және салық төлеуде ... ... ... инспекциясына төлем түрлері бойынша есеп беруді ұсынуды құрастырудың дұрыстығы мен өз ... ... есеп ... ... және ... ... жүргізу дұрыстығы;
* талдамалық және жинақтамалы есептер жазбаларының Бас кітаптағы және субьекті балансы жазбалармен сәйкестігі.
бөлімінде атты жеке бап бар. Оның ... ... үшін ... Бас ... ... ... туралы мәліметтер алынады:
* 3110 Төлеуге тиісті корпорациялық табыс салығы
* 3120 Жеке табыс салығы
* 3130 ... кұн ... 3140 ... 3150 ... ... 3160 Жер ... 3170 Көлік құралдарына салық
* 3180 Мүліке салық
* 3190 Өзге де салықтар
Аудитор ... ... ... мұқият зерттеу негізінде салық төлеу негізі мен салық мөлшерлемесінің өзгеруінің салық төлеуде жүргізілген есептердің заңдылығы мен негізділігін ең алдымен ... ... ... бойынша бюджетпен есеп айырысуды және кейінгі шегерілген корпоративті салықты тексергенде, қосылған құн ... ... ... және жалпы мемлекеттік салықтар бойынша бюджетке төленген төлемнің дұрыстығы мен уақыттылығын тексереді.
Әсіресе, шаруашылық ... ... ... дұрыстығын тексергенде мына сияқты жергілікті салықтарға назар аударылады:
* жер салығы (Дт - 7710, 7210, 8110, Кт ... жеке ... ... (Дт 3550, Кт 3120);
* ... салық (Дт 7110, 7210, 8110, 8310, 8410, Кт 3150);
* ... ... (Дт 7110, 7210, 8110, Кт ... ... ... ... жүргізуді салық есептіліктерін тексеру мен ревизорлар жұмысы ретінде көреді, бұл оның маңыздылығын төмендетеді. Көптеген жағдайда аудиторлық тексерулер салық ... ... ... ал заңнамаға сәйкес бұл аудиттің ілеспе қызметі болып саналады. Аудиторлар негізінен қаржылық есептіліктің саплы жасалғанын тексеріп, соған ... ... ... бұл ... ... ... емес, көп жағдайда тапсырыс берушілер олардан салық есептеулерін тексеруді сұрайды.
Сонымен қатар, кәсіпорын ... ... ... ... алады, ол кезде аудитор 3010, 3020, 3030 шоттары бойынша айналымды ... ... ... ... ... несие алынды ма, алынбады ма соны қарастырады, сосын несие қандай көлемде, ... ... ... жылға алынды, алынған несие сомасының дұрыс қолдануын тексереді. Сосын, аудитор ... ... ... ... (шоттар корреспонденциясын) тексереді.
Несиелердің алынуы және қайтарылуына байланысты операциялар 3010 - 3030 шоттарында жүреді. Бұлар пассивтік ... ... ... және ... ... есеп беру ... қайтарылмаған қарызын көрсетеді. Субьект несиені алған жағдайда келесі бухгалтерлік өткізбе құрылады: Дт - 1030 Кт - 3010 , ал ... ... ... бухгалтерлік өткізбе құрылады: Дт - 3010 Кт - 1030 ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша жүргізіледі. Аудиторға мыналарды тексеру керек:
а) несие үшін төленген пайыздардың дұрыстығын және оларды кезеңдік шығыстарғы дұрыс ... 3010, 3020, 3030 ... ... №4 ... - ... ... синтетикалық және аналитикалық есептің дұрыстығын;
б) деген бабының көрсеткіштері баланстағы бөліміне кіргізілуін тексеру;
в) осы бап бойынша несиелердің қайтару мерзімінің ... ... ... нақтылығын тексеру;
г) бабы бойынша көрсеткіштердің дұрыс анықталуын және уақытылы төленбеген банк Қарыздары бөлек есептелінуі керектігін;
д) вексельге коммерциялық несие және ... ... ... ... ... ... ... банк мекемелерінен тыс алынған қысқа мерзімді қарыздардың есептесуінің жағдайын тексеру;
е) шығарылған облигацияларды қайтару және үйлестіріп ... ... ... және төленуіне байланысты шоттарды.
Аудиторға негізгі белгілері бойынша барлық несиелік шараларды топтастырып, ... ... банк ... ... пайыздардың есептелуінің дұрыстығын және олардың кәсіпорын балансында дұрыс көрсетілуін тексеру керек [10].
+ Міндеттемелерді тиімді басқару
Кәсіпорынның кредиторлық ... ... ... ... ең ... ... ... бір жағдайда кәспорынның нақты жағымды құрылымын анықтау, яғни кәсіпорырнның кредиторларымен сандық, сонымен қатар ... ... ... көрсеткіштер (коэффициенттер) жүйесін дайындау керек және осындай бір көрсеткішті жоспарда қолдану керек. Ал, ... ... ... ... ... ... кестесі болу керек, сонымен қатар пайда болған ауытқулар себебі көрсетілуі керек. Үшінші кезекте, пайда болған келіспеушіліктермен ... ... ... ... ... қайта жоспарлы құрылымына келтіретін іс-шараны дайындау.
Стратегиялық бағыт
Кредиторлармен жақсы қарым-қатынаста қалу үшін, өзіміздің қаржылық тұрақтылығымызды сақтап қалып, бәсекелестікке түсе алатындай және ... ... үшін ... ... қолдану және тарту сипатына байланысты стратегиялық бағытты құру. Бұл бірінші кезең.
Стратегиялық бағдарламаны дайындау кезінде кәсіпорын алдында ең бірінші ... ... , ... ... ... ... ... қатынасы болып табылады. Аталған сұрақтарға жауап көптеген сыртқы факторлар (салалық ерекшеліктері, макроэкономикалық көрсеткіштер, бәсекелестік ортадағы жағдайы және т.б.) және ішкі ... ... ... ақша ... ... ... ... табыстылық деігейі, қысқа мерзімді мақсаттары мен міндеттері, ұзақ мерзімді кәсіпорынның жоспары және т.б.) әсеріне байланысты өзгеріп отырады.
Егер, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы жоғары деп есептеледі. Бірақ та, түбірінде бір қателік бар. Бәсекелестікке қабілетті нарықтық ... ... ... ... ... ба, әлде ... ... ма ешқандай мағынасы жоқ. Бір ерекшелік осы екі капиталдың ... ... ... да бір ... ... үшін ... да бір ... несиелендіруге дайын. Соның өзінде де меншікті капитал тегін емес, ол болашақта белгілі бір табыс алады ... ... ... Стратегиялық даму бағдарламасының бағдарламасында кәсіпорын бизнесінің табыстылығы, нарықта алып отырған орны, өнімдерді өндіру шығындарының көлемі және баға саясаты ең ... ... ... ... бойынша сұрақ кәсіпорынның бәсекелестікке жету мақсатына қатысты екінші орында. Осыдан шығатын қорытынды, менеджерлер несиелендіру стратегиясын дайындауда бірінші орында - ... ... ... ... ... шығын, кәсіпорынның динамикалық өсуіне, бәсекелестікке қабілетіне назар аудару керек, ал бұл соңында кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын көрсетеді. ... ... ... ... ... саясатты дайындау кезде несиелік ресурстарды қолдануда тиімді тактикалық әдісті анықтау болып табылады. Сырттан тартылған несиелерді тартудың бірнеше ... бар:
* ... ... капиталды кеңейту, біріктірілген бизнес) - бұл үрдіс негізінде ақша ... ... соң, одан ... ... ... ал егер ... ... онда ол салым болып табылады, бұл тәуекелдікке бару болып табылады. Екіншіден, инвестор өзінің үлесін иелену арқылы шаруашылық үрдісті ... өз ... ... мүмкін. Сондықтан да бақылау пакетін ойлау керек, онда меншікті капитал инвесторға берілген капитал болып кету қаупі болуы мүмкін.
* ... ... ... несие (оның ішінде облигациялар шығару) - әдетте банктермен берілетін несие. Бұл өте ... ... ... ... - ... пайыдар, несиенің қамтамасыз етілуі, баланстық көрсеткіштердің пайда болуы. ... ... ... өзінде де, егер жоспарлар отырған жобадан табыс түссе ол несие жабылады, ал егер ... орын алса ол ... ... ... мүмкін. Банк несиені берген өзінде де, үшінші бір тұлғаны кепілші ретінде алуды талап етеді. Бұл қарыздың ең ... жері ... ... ... ... несие (жабыдқтаушылар мен мердігерлердің қарыздарын кейінге қалдыру) - бұл ... ... бір ... ... ...
* ... капиталды қолдану.
Тәжірибе көрсетіп тұрғандай, бірде бір кәсіпорын қандай да бір кредиторлық қарызсыз болу еместігін көрсетеді. Олар ... да бар ... ... ... өз ... мен ... ... және т.б. Аталған кредиторлық берешектерді қашуға мүмкін емес қарыздар ретінде қарастыру керек. Осындан қорытынды, менеджерлер қандай болмасын кредиторлық қарыздарды айналымда ... ... ... алуға толардан максималды мүмкіндерін қолдану.
Құрылымдық көрсеткіштер
Кәсіпорынның кредиторлық берешектерімен байланысты ең жиі ... ... - ... ... ... ... = айналым капиталы / қысқа мерзімді міндеттемелер айналым капиталы қысқа мерзімді міндеттелемер
(7)
Қаржыгерлер, сонымен қатар коэффициентін қоладанды. Ол ... ... мен ... материалды құндылықтарды азайту арқылы анықталады. Аталған екі ... ... ... ... алдында қарыз өтей алуы қабілеттілігін сипаттайды.
Бұл екі коэффициенттің екі кемшілігі бар:
* олар және ... ... ие, ... де ... 1 ... 12 айға дейін.
* Есеп айырысу баланс күніне немесе нақты бір күнге дейін қолданылады, бұл кәсіпорынның төлем қабілеттілігін ... ... оған әр ... ... ... ... ... азайып не көбейіп отырады.
Ал, кәсіпорынның кредиторлық қарыздарға тәуекелдігін анықтайтын бірнеше коэффициенттер қолданалады.
Кәсіпорынның кредиторлық қарыздарға тәуекелділігі = тартылған капитал / ... ... ... ... ... қанша бөлігінің кредиторлар есебінен қалыптасқанын көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржыландыру коэффициенті = меншікті капитал/тартылған капитал
(9)
Аталған көрсеткіш меншікті капитал пайызын ғана көрсетпейді, ол соынмен ... ... ... мүмкіндіктерін көрсетеді.
Берешектер балансы = кредиторлық берешек/дебиторлық қарыз ... ... ... ... баға ... ... коэффициенті = кредиторлық берешекті өтеудің орташа өлшенген уақыт / дебиторлық берешекті өтеудің орташа өлшенген уақыт ... ... ... ... = ... қарыздар сомасы
(12)
Осы жоғарыда аталғандарды қорыта келіп, кәсіпорын өзінің ... ба, әлде ... ... ... ма, ең ... ... көзі; шығындар көлемі; бәсекеге қабілеті; нарықта алып отырған орны; тауарының (қыметі, ... ... және ... бастысы, кәсіпорын өзінің алынған табыстары арқылы кредиторлық қарыздар өтей алуы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмыста жазылған теориялық және тәжірибелік мәліметтерді қорыта келіп, кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... ... ... керек екені анық.
Кәсіпорындар мен мекемелер өз қызметтерін тоқтатпас үшін сырттан тартылған қарыздарды ... ... ... ... ... ... мен мердігерлермен есеп айырысудың есебі. Себебі, жабдықтаушы мен мердігер ... ... ... мен шикізаттармен жабдықталмас едік. Олармен есеп айырысу алдында, тауар жеткізбесте бұрын келісім шарт ... ... ... ... өзара есептесу процессі жүргізіледі.
Шаруашылық субъектінің келеісі міндеттерінің бірі банктен және банктен алынған несиелер банк пен кәсіпорын арасындағы қарым - ... ... ... ... несие алмастан бұрын, оны алудың мақсатын, қайтару мүмкіндіктерін, пайыздық ставкаларының мөлшерін қарастыруы қажет. Банк сол кәсіпорынның қарызды уақытында қайтару және ... ... ... бағалап, оның төлем қабілеті мен табыстылығынесептеп, талдау жасау керек.
Шаруашылық субъектінің келеісі міндеттемелерінің бірі ол ... ... ... кодексі республикалық және жергілікті бюджетке түсетін салықтарды, алымдар мен салымдарды және ... да ... ... ... Қазақстан Республикасы зандарымен реттелетін кеден баж салығы, алымы мен төлемдері мәселерін коспағанда, Қазақстан Республикасындағы барлық салықтық қатынастарды ... ... ... ... болып табылады. Салық кодексі салықтардың толық тізімін, оларды есептеу тәртібін, салық салу объектілерін, салықтың негізгі ... ... ... ...
Кәсіпорынның өзінің қызметкерлері мен жұмысшылары алдындағы міндетті қарыздары болып еңбекақы бойынша есеп айырысу. Бұл кәсіпорынның ай сайын төлейтін міндетті кредиторлық ... ... ... және бұл ... ... кең, әрі ... тақырып болып табылады.
Олардың есебімен қоса аудитіне көңіл бөлінді. ... ... ... ... берешектің әрбір бөлімін қарастыру кезінде құрылатын бағдарламасы мен тексеру объектілері қарастырылды. Аудитор қандай ... ... ... ... оның іс-әркеттері, жұмыс істеу жаңдайы мен кеңес берулері айтылды.
Аудитор ... ... ... ... ... оларды қалай өтеу керектігіні, оларды тиімді басқару жолдарын ұсыну болып табылады.
Жалпы алғанда ... ... ... ... ... мақсаты оларды уақытылы өтеу болып табылады, яғни кәсіпорынның қаржы-шаруашлық жағдайын қазіргі қиын қыстау кезінде одан әрі төмендетпей, өз ақша қаражаттарын ... ... ... ... болып табылады.
Сондықтан кәсіпорынның дұрыс жұмыс істеуі үшін ұсыныстарымыз мынадай:
1.Барлық жоғарыда қарастырылған кридиторлық қарыздардың есебін жүргізуде жалпы ... ... ... ... отыра, жаңа компьютерлік бағдарламалардыенгізу (кәсіпорында 1-С 7.0 версиясы ... ... ... заңы - ... ... және ... сату ... жөнелтілген, қызметтің көрсетілген, жұмыстың атқарылған кезеңімен есептелген ... мен ... ... ... қарамастан, салықтық есептін. әдісіне орап есептеу әдісі бойынша кұрылады.
3.Еңбек ақыны ... ... ... ең ... нұсқасы оның компьютерлік бағдарламасын жасау, енгізу, игеру деп есептейміз ЖШС еңбек ақыны есептеу жұмыстарын автоматтандырғанға көп көңіл бөлініп ... Ұжым ... ... ... ... есептеуде енгізген және жұмыс істей бастаған.
4.Еңбек ақыны оның ... ... ... ... ... ... жұмысы өте күрделі сондықтан осы жүйені жеңілдету жағын әр ұжым өз ... ... ... және өз ... ... керек. Мысалы, қосымша есептелетін еңбек ақыны бағыты бойынша топтастырып оны коэффициент арқылы өсіріп отыру.
5. Ішкі ... ... ... оны орындаушы тұлғалардыңміндетін, жауапкершілігін нақты айқындап көрсету.
6. Материалдарды жеткізетін жабдықтаушыларды өзгерту, себебі оларға тәуелділік жоғары деңгейде және шикізат ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
* Қазақстан Республикасының Заңы 2001 жылғы ақпанның 28-і №234-ІІІ .
* Халықаралық қаржылық есеп стандарттары.
* Ұлттық қаржылық есеп стандарттары.
* Типтік шоттар ... ... ... ... Кодексі (2012 жылғы өзгертулермен және қосышалармен).
* Абакумова А. Основы аудита. СПб.,2009
* Абленов Д. ... ... және ... ... ... практика. Алматы,2010
* Абленов Д. Профессиональный аудит. А. ,2008
* Әбдішүкіров Р. Бухгалтерлік ... ... І. ... ... З. Аудит. Алматы, 2006
* Баймуханова С. Финансовый учет. Алматы, ... ... С. ... ... ... ... К. Анализ финансовой отчетности. Алматы,2009
* Жақыпбеков Д. ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдастыру. Алматы, 2009
* Жақыпбеков С. Ішкі аудит. Алматы,2008
* Кеулімжаев К. ... ... ... ... ... ... ... Астана, 2008.
* Мырзалиев Б. Бухгалтерлiк операцияларды жүргiзудiң әдiстерi: Практикум. ... ... ... Б. ... ... ... әiстерi:Практикум. Алматы, 2007.
* Мырзалиев Б. Кәсіпкерлік қызметте бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Алматы,2008.
* Назарова В. Бухучет. Алматы, 2009.
* ... В. ... ... субъектiлердегi бухесеп. Алматы, 2005.
* Нурсеитов Э. Бухучет в организациях. А., 2007.
* Нурсеитов Э. Путеводитель по ... и ... ... ... отчетности: Словарь-справочник. Алматы, 2008.
* Ныйқанбаева А. Бухесеп негіздері. Астана,2008.
* Проскурина В.Учетная политика по НСФО N 2: ... ... ... ... ... Ф. ... заманғы бухгалтерлiк есеп. Алматы, 2008
* Султанова Б.Б. Налоговый учет. Алматы, 2007
* Шарипов А. Аудит. ... ... ... А. ... ... ... 2009

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық және кредиторлық берешек39 бет
Кредиторлық берешек аудитінің есебі21 бет
Кәсіпорынның өндірістік -ұйымдастыру мінездемесі және оның бухгалтерлік қызметі81 бет
Қысқа мерзімді міндеттемелер есебі, iшкi аудиті мен талдауы66 бет
Ұйым экономикасы97 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Шаруашылықтың міндеттемелердің есебін ұйымдастыру77 бет
Қорлардың есебінің аудитінің теориялық негізі7 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь