Ірі қара малына қойылған негізгі ветеринарлық санитарлық талаптар

Жоспар.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. Әдебиетке қысқаша шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.16
2.1 Мал қораларының жарықтылығын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17.18
2.2 Қорадағы жылу тепе.теңдігін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.3 Ірі қараға арналған қорпа.жайға қойылатын санитариялық.гигиеналық талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20.21
2.4 Судың қажетгілігін сақтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.5 Төсенішті және көң.қи сақтайтын орын қажеттілігін анықтау ... ... ... ... ..23

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24.25
Қолданған әдебиеттердің тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26.27
Кіріспе

Ірі қараның шығуы өте күрделі мәселе. Бұл мәселенің күрделілігінің себебі осы уақытқа дейін ғылыми немесе сенерліктей ешқандай ірі қараның шығуы жөнінде деректер жоқ. Дегенменде қазіргі уақытта ірі қараның шығуы жөнінде кейбір қағидалар пайда болып жур. Сонымен қатар бұл мәселе келешекте де кеңінен зерттеуге тиіс.
Қазақстан Республикасында сүтті және етті тұқымды ірі қара малын дамытуда үлкен жетістікке жетті. Біріншіден ірі қара малының саны артуымен қатар малды асылдандыру мәселесі жөнделді. 1 қантар 1990 жылғы мәлімдеме бойынша ТМД-да ірі қара малының жалпы саны 118,3 млн басқа жетсе, оның ішінде сауын сиыр 41,7 млн-ға жетті. Қазақстанда жалпы ірі қара мал саны 9,7 млн-нан, ал сауынды сиыр 3,2 млн-нан асқан. Мал саны бойынша ТМД-да, Үнді және АҚШ мемлекеттерінен кейін үшінші орында. Сонымен қатар ірі қара малының сапасы жақсарды. 1932 жылы асыл тұқымды ірі қара малы 10% -ға жетсе, 1990 жылы 95%-дан асты. Сүтті ірі қара мал аймақтарында асыл тұқымды малдар өсірілді. Аз уақыттың ішінде ТМД-да 12 ірі қара мал тұқымы шығарылды, оған Кострома, Сычев, Лебедин, Алатау, Әулие ата, қазақтың ақ бас т.б. ірі қара мал тұқымдары жатады. Соның нәтижесінде ірі қара малының саны өсуімен байланысты сүт және ет өнімдері де көбейді.
Сүт өнімі жағынан ірі қара малы басқа ауыл шаруашылық малдарына қарағанда көп алда. Көптеген адыңғы қатарла шаруашылықтарда әр сиыр жылына 7000 кг-нан артық сүт сауса, ал аса сүтті сиырлардан бір маусымда (305 тәулік ішінде) 27600 кг-ға дейін сүт сауған.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің деректері бойынша 2004 жылы ірі қара саны 5 млн 803,7 мың бас болса, саның ішінде сиырдың саны 2 млн 379,4 мың басқа жеткен. Әрбір жыл сайын ірі қара басының саны көбеюде.
Бұл ұсынылып отырған курстық жұмысымның негізгі мақсаты – сауын сиырлардың тұратын қора – жайлардың ішіндегі ветеринарлық – гигиеналық талаптарды сақтау және оларға арналған нысандар, өлшемдер мен көлемдерін анықтау, малдан шығаратын жылуды, көмірқышқыл газды, жарықты, ондағы желдетуді, және ауа ылғалдылығын бойынша есептеу, жылу тепе – теңдігін, судың қажеттілігін анықтау болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер:

1. Админ Е.И., Волосажар В.А., Гребель Г.Л. Сауыншыларға арналған оқулық//Е.И.Админ,В.А.Волосажар,Г.Л.Гребель,|- Алматы.:Жусубалиев К. Етті сиыр тұқымдарының анықтамалығы Алматы Қайнар 1977ж.
2. Бәшірова Ж., Жүнісова К. «Мал шаруашылығы негіздері» курсын оқыту.||Ж.Бәшіров,К.Жүнісов| Алматы «Рауан» 1994ж.
3. Бермаханов А., Тоқсанбаев С. «мал шаруашылығы комплексі операторының анықтама кітабі»А.Бермпханов,С.Тоқсанбаев| Алматы «Қайнар» 1979ж.
4. Едігенов Қ. «Товарлы-сүт фермасы қызметкерлерінің анықтамалығы»||Қ.Едігенов| Алматы «Қайнар» 1975ж.
5. Есенғалиев Қ.Ғ., Насамбаев Е.Ғ. «Зоогигиена және мал шаруашылығы объектілерін жобалау негіздері бойынша пәндік жобаны әзірлеудің әдістемелік нұсқаулары»||Қ.Ғ.Есенғалиев,Е.Ғ.Насимбаев.| Орал «Өркен» 1998ж.
6. Кәрімов Ж. «Ірі қара өсірушілерге кеңес»|Ж.Кірімов.| Алматы «Қайнар» 1975ж.
7. Кононов Г.А. «Мал дәрігерлігі жөніндегі анықтамалық»|Г.А.Кононов| Алматы «Қайнар» 1982ж.
8. Қуанышбеков М., Саркенов М. «Ірі қара өсіру технологиясы»|М.Қуанышбеков,М.Саркенов||-Алматы «Қайнар» 1984ж.
9. Левин А.Б. «Мал шаруашылығы негіздері»|А.Б.Лебин| Алматы «Мектеп» 1985ж.
10. Мырзабеков Ж.Б., Ибрагимов П. «Ветеринарлық гигиена»|Ж.Б.Мырзабеков,П.Ибрагимов||-Алматы «Білім» 2005ж.
11. Матусевич В.Ф. «Мал шаруашылығындағы комплекстеріндегі зоогигиена»|В.Ф.Матусевич|,-Алматы «Қайнар» 1978ж.
12. Наурызбаев И.Б., Асылбеков Б.А., Қоспақов Ж.Қ. «мал және мал қорасының гигиенасы»||И.Б.Наурызбаев,Б.А.Асылбеков,Ж.Қ.Қоспақов|,- Алматы «Қайнар» 1985ж.
13. Омарқожаұлы Н. «мал азығын бағалау және малды азықтандыру» |Н.Омарқожа ұлы,-|Алматы «Издатмаркет» 2005ж.
14. Омарқодаев Н. «Дербес шаруашылық малын азықтандыру»|Н.Омарқодаев|,- Алматы «Қайнар» 1989ж.
15. Оразбеков Ж. «Мал шаруашылығы негіздері» Алматы «Рауан» 1997ж.
16. Сәбденов «Төрт түлік»|Сәбденов|,- Алматы «Қайнар» 2002ж.
17. Төлебаев Б.Т., Бозымов Қ.Қ. «Қазақтың ақбас сиыры»|Б.Т.Төлебаев,Қ.Қ.Боқымов||,- Орал қаласы 1994ж.
18. Төреханов А.Ә., Каримов Ж.К., Даленов Ш.Д., Найманов Д.Қ., Жазылбеков Н.Ә. «Ірі қара шаруашылығы»||А.Ә.Төреханов,Ж.К.Каримов,Ш.Д.Даленов,Д.Қ.Найманов|,- Алматы «Триумф Т» 2006ж.
19. Ысқақбаев Б.Б. «Сиырды қолда өсіру»|Б.Б.Ысқақов|,- Алматы «Қайнар» 1987ж.
20. Ходанович Б.В. «Проектирование и строительство животноводческих объектов»|Б.В.Ходанович|,-Москва «Агропромиздат» 1990ж.
21. Гершун В.И., Туякова Р.К. «Практикум по ветеринарной гигиене»|В.И.Гершун|,- Костанай 2007ж.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық
университеті
«Жұқпалы емес
аурулар» ... ... пәні ... ... қара ... ... негізгі ветеринарлық санитарлық талаптар»
Орындаған: ВМ-33 топ студенті
Тексерген: аға оқытушы
Дарменова А.Г
Жоспар.
Кіріспе
............................................................................
...................................3
1. ... ... ... Мал ... ... Қорадағы жылу тепе-теңдігін анықтау........
.................................................19
2.3 Ірі қараға арналған қорпа-жайға қойылатын санитариялық-гигиеналық
талаптар....................................................................
.........................................20-21
2.4 Судың қажетгілігін
сақтау......................................................................
........22
2.5 Төсенішті және көң-қи сақтайтын орын қажеттілігін анықтау
..................23
Қорытынды
............................................................................
..........................24-25
Қолданған әдебиеттердің ... ... ... өте күрделі мәселе. Бұл мәселенің күрделілігінің
себебі осы уақытқа дейін ... ... ... ... ірі қараның
шығуы жөнінде деректер жоқ. Дегенменде қазіргі уақытта ірі қараның шығуы
жөнінде ... ... ... ... жур. Сонымен қатар бұл мәселе
келешекте де кеңінен зерттеуге ... ... ... және етті ... ірі қара ... ... ... жетті. Біріншіден ірі қара малының саны артуымен
қатар малды асылдандыру мәселесі жөнделді. 1 қантар 1990 ... ... ... ірі қара ... ... саны 118,3 млн ... жетсе, оның
ішінде сауын сиыр 41,7 млн-ға жетті. Қазақстанда жалпы ірі қара мал ... ... ал ... сиыр 3,2 млн-нан асқан. Мал саны ... ... және АҚШ ... ... үшінші орында. Сонымен қатар ірі ... ... ... 1932 жылы асыл ... ірі қара малы 10% -ға
жетсе, 1990 жылы 95%-дан асты. Сүтті ірі қара мал аймақтарында асыл ... ... Аз ... ... ... 12 ірі қара мал тұқымы
шығарылды, оған ... ... ... ... Әулие ата, қазақтың ақ
бас т.б. ірі қара мал тұқымдары жатады. ... ... ірі қара ... ... ... сүт және ет ... де көбейді.
Сүт өнімі жағынан ірі қара малы басқа ауыл ... ... көп ... ... адыңғы қатарла шаруашылықтарда әр сиыр жылына
7000 кг-нан артық сүт сауса, ал аса ... ... бір ... ... ... 27600 кг-ға дейін сүт сауған.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің деректері
бойынша 2004 жылы ірі қара саны 5 млн 803,7 мың бас ... ... ... саны 2 млн 379,4 мың ... ... ... жыл сайын ірі қара басының
саны көбеюде.
Бұл ұсынылып отырған курстық жұмысымның ... ...... тұратын қора – жайлардың ішіндегі ветеринарлық – ... ... және ... арналған нысандар, өлшемдер мен көлемдерін
анықтау, ... ... ... ... ... ... ондағы
желдетуді, және ауа ылғалдылығын бойынша есептеу, жылу тепе – ... ... ... ... ... ... деректері бойынша ірі қара фермасы өндірістік бағыты,
экономикалық және климаттық жағдайларына қарай төмендегідей болады:
- асыл тұқымды мал ...... ... жаңа ... ... және ... ірі қара ... жетілдіру, аса бағалы асыл тұқымды төл өсіру;
- тауарлы ферма – сүт, сиыр етін және аралас яғни сүт – ет өндіреді;
- одан әрі ... яғни ... ... ... ... ... ... ірі қара бордақылайтын арнайы ферма.
Ірі қара өсіретін шаруашылықтарда ... ... – бағу ... ... ... ... 50, 100 және 200 ... ... жаңа ... үшін ... мен ... ... ... керек, Бұлардан
басқа төлді одан әрі өсіретін болуы керек. Бұлардан басқа ... одан ... және ... қора – ... және қолдан ұрықтандыратын орын
қарастырылады [10].
Н.Омарқожаевтің мәліметтері бойынша сауын сиырдың өнімділігін ... ... ... ... да ... ... сиырлар қорасы малға
қажетті жағдай туғызуға келетін арзан материалдардан салынады. Ол ... – сиыр ... азық ... ... және көң жинайтын ... ... ... ... ағаш ... қалың тақтай кірпіш не саман
қолданылады. Қораның аумағы бұзаулы сиырға 6*4 м,биіктігі 2,2 – 2,4м ... оның ішкі ... ... 20м³ ал ... 10м³ келеді де,
зоогигиеналық талапқа сай қажетті ауа ... ... ... ... ... сиыр ... әр ... 6 – 7м², ал тана таныраққа 4 ... ... етіп ... ... әр түрлі мал өсірілетін болғандықтан оларды
орналастыратын мал қораның жоспарын барлық жағдайды ... ... ... ... ... – мал ... санына, жер ыңғайына және басқа да
жеке жайттарға байланысты келеді. ... ... таза ... ... ... түрлі азықтар жинайтын бөлмелері болуға тиіс.
Қора еденінің ағаштан төселгені ... ... ... сыз ... ... жеңілдейді. Егер еден бетоннан болса, оған зәр ағатын аралығы ... яғни ... еден ... жөн. ... ... тапталған топыраққа
ағаш тақтайларды тығыз, әр метр ұзындығы 2 – 3см қиғаштатып ... ... 15 – 20 ... сиыр ... ... аяқ жағында
салынған жолмен қорадан сыртқа ағызып тұруға болады.
Сиырлар, жана – ... ... ... жерлерді бөлу үшін жеңіл
жылжытылып, ... ... ... ... қора ... ... қарай бөлмелерге бөлу оңайға түседі. Сиыр ... ... 60см, ... ... 40см, артқы қабырғасы – 60 – 70см, алдыңғы
қабырғасы – 30см. Алдыңғы жағында сиыр мойнын салатын жері ... ... ... таза ауа еніп, жарық түсуі тиіс. Ауа алмасуы
үшін 15*15 см етіп ... ауа ... ... ... да, оның қақпаған
қора жылылығына байланысты ашып – жауып тұрады. Сауын ... ... ... жайлы болып табылатын жылу мөлшері 8 - 10ºС ... ... ... түсу үшін, терезе еденнен 1,2 – 1,3м биіктікте
салады. Терезенің көлемі қораның еден көлемінің оннан бір бөлігіндей болса
жеткілікті. ... ... таза ... жуып ... ... ... індет енгізбес үшін қораның кіре ... ... ... ... арнаулы жәшік қояды. Есік көлемін мал
еркін кіріп – ... етіп ... ... ... ... ... 2 – 3 ... жүргізіп тұрса ғана ... ... ... ... ... ... ... тұяқтарын көріп, өсіп –
майысқан болса егеп, арасын ... ... ... қасиеттері жоғары бөлу үшін ондағы азотты сақтап
қалу қажет.Ол үшін көң ... ... ... ... ... нығыздап
жинайды. Оның арасына ауаны енгізу үшін ... сиыр ... ... ... ... төбесін су өтпейтіндей етіп шатырлап жабады.
Күнделікті ... үшін ... ... ... ... сыпырғыш, шелек, қырғыш,
көң таситын қорап сияқты құрал – ... ғана ... ... бекіту
жерге қойылған қорапқа салынып каустикалық сода, креалин, формалин сияқты
дезинфекциялық заттар, дәрілік қоспалар сақталынады [14].
Ж.Қ.Керімовтің деректері бойынша ... ... ... орын ... ық ... яғни желдің жиі тұратын бағытына ... ... ... қоса қора ... ... тұрғын үй орналасқан ... ... да ... ... ... ... ... талабына сай тұрғын үй мен мал ... ... ... ... ара ... 20 ... кем ... тиіс.
Мал қорасының күн түсетін жағынан сиырларды ... жылы ... ... үшін ... ашық алаң ... Бұның көлемі сиырлардың
саны мен ... ... ... ... ... ... ішкі ... жылу сақтайтын заттармен
қаптап сылап тастаған жөн.
Қораның есігін, әдетте оңтүстіктен немесе оңтүстік шығыстан шығарады.
Себебі ... кіре ... ... күн ... ... түсіп тұрса, онда оның
алдында қыс кезінде қар мен мұз ... еріп ... Есік пен ... ауа ... болмас үшін қора терезелерін де есік ... ... еден ... 1,5 метр ... ... ... қора еденінің көлеміне байланысты және осы
екеуінің өзара қатынас әртүрлі мал үшін ... ... ... ... ... қатынас көрсеткішін жарық коэффициенті деп атайды [6].
Қ.Сәбденов деректері ... сиыр ... ... оның ... дер кезінде тазартылып тұруын ескерген жөн. ... ... ... зәр мен ... ыдырауынан пайда болатын организмге
зиянды көптеген газдар жиналып, малдың денсаулығына, оның өнімділігіне әсер
етеді.Осындай себептердің салдарынан сиыр ... 18% ... ... ... ... қора ... ... тұрақты түрде
алмасып отыруы үшін зәр мен нәжіс жиналатын жердің төбесіне шатыр арқылы
құбыр орнатады. Бұл ... ... ... ... ... дұрыс.
Сонымен қатар сауын сиырлар қорасының микроклиматына әсер етуші
негізгі факторлар – қора ... ... ... ... ... ... қора ... микроклиматтың өзгеруіне жеткілікті
жердің бедері, ауа райы мен жыл ... әсер ... ... ... қора микроклиматының өзгеріне ықпал тигізуші негізгі факторларға
және олардың мал мен құс ... ... ... мен ... ... ... Жаңабеков мәліметтері бойынша сауын сиырлар организмінде ұдайы
жүретін зат алмасу ... ... ... яғни қора ішіндегі ... ... ... байланысты. Жануарлар
организмдерінде температураның тұрақты екендігі баршамызға ... және ... мал мен ... ... ... ... ... ортаға байланысты
өзгермейді.
Қора ішіндегі ауа температурасының қалыпты жағдайдан төмендеп, суды
организмге ... ... ... ... энергияның едәуір бөлігі дене
температурасының ... ... ... ... ... ... ... төмендейді. Осының салдарынан сиырлардың өнімділігі өз
дәрежесінде болмайды, азаяды. Бұған қоса қора ішіндегі сууы жас ... ... ... ... да әсерін тигізеді.
Керісінше, қора ішіндегі ауа ... ... ... ... да сиырлардың жемшөпке деген тәбетін төмендетеді де, ... ... әкеп ... Бірақ сауын сиырлардың түрлеріне,
тұқымына, өнім алу бағытына қарай қора ішіндегі ауа ... ... ... келеді.
Г.К.Волковтың деректері бойынша Мал қора ішінің микроклиматына ауа
ылғалдылығының тигізетін ... зор. ... қора ... ... ... ... көрсеткішін білген жөн. Ол 60-70 пайызға
тең. Бірақ ауаның ылғалдылығы оның ... ... ... ... қора ... мен ... ашып, оның ішіндегі ауаны
желдетіп тазартып отырады. Ал ... ... ... ... ... ... қора ... желдету керек. Бірақ осы желдету кезіндегі
ауаның қозғалу жылдамдығы да мал ... әсер ... ... ... Ауа ... жылдамдығының қалыптағыдан күштірек болуы, яғни
өтпе жел сиырларды, ... ... жас ... ... суық тиюден өрщітіп
ауруларға, мысалы тыныс жолдары ... ... ... ... ... Мал ... үшін судың маңызы зор.
Себебі организм құрамының 60-70 пайызы судан ... және ... ... ... реакциялар тек су ерітіндісінде ғана жүреді. ... ... ... және одан мал өнім алу үшін ... ... ... оны ... суарып тұру керек., 4-5 кун су ... өлуі ... ... ... қарағанда денедегі судың 10%
азаюы организмді ауыр, кері қайтпайтын әртүрлі органикалық ... ... ал 20% ... ... ... ... ... қанды да өнімді болуына қалыпты температурадағы таза ... ... ... зор. ... ... ... көптеген қалыпты
температурасының 10-12 градус төмен ... ... Буаз ... берілетін
суды 12-15 градусқа дейін, ал жас төлдерге берілетін суды 15-20 градусқа
дейін ... ... жөн ... ... ... мал ... ... тәулігіне 3 рет өлшейді. Өлшеу жұмысы әр ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Биітігі жағынан бұл
өлшемдер микроклимат параметрлерін анықтау барысында ауытқуы мүмкін. Солай
бола ... да ... ... ... алу керек. Микроклиматты
өлшеу жұмыстары мал ... ... ... ... ... ... микроклиматын зерттеуді айына 3 рет жүргізетін жөн.
Микроклиматқа зоогигиеналық бақылау жасайтын приборларға күннің көзі,
қора қорасының суығы, ... ... суық ... әсер ... ... деректерінде мал қоралары микроклиматына мынадай
сипаттама берілген: қораның микроклиматы ...... ... ... ... ылғалдықты, ауаның қозғалу
жылдамдығы мен салқындату қабілеттін, жарықтылығын, ... ... ... газ ... ... ... ... бөлшектер мен
микроорганизмдерді қамтитын шектеулі ортаның климаты. Осы факторларға қоса
қоршаған конструкциялардың мал арасындағы сәулелі жылу ... ... ... ... ... жасайды. Қораның ... ... ... ... ғана ... ... ... ауа райы жағдайына байланысты [7].
В.Ф.Мотусевичтің мәліметтері ... мал ... ... әр ... микроклимат әдетте, қора-жайға берілетін жылытылған
немесе ... ... ... Осы мақсатпен біздің елімізде де,
шет елдерде де сұйық отымен немесе ... ... ... ... ... ... колориферлері, су немесе бу колориферлері,
кондиционерлер және ... ... ... ... ... ... деректері бойынша мал тұратын аймақта ауаның біркелкі
тарап және ... ... ... процестерді механикаландыру
құралдары: тұрақты азық таратқыштар мен транспортерлер, қораның жабдықтары,
станоктар тығыз ... ...... ... ... қозғалтқышысы бар сорып-шығару немесе желдеткіш
системасын тиімді етіп жасағанда ғана ауаны дұрыс алмастыруға болады.
Б.Б.Ысқақбаевтің ... ... ық ... ... су ... және кең етіп, арнайы салынған жылы, ... ... ... ... қолда бар, арзан құрылыс материалдарынан салады. Қора ықшам, жарық
болуы керек. Жататын орын ... ... оның ... ... ... ... орны ... қарай еңістеу болуын естен шығармау керек.
Қораның есігі кең, мал ... ... ... керек. Есік алдынан жел
қағар қалқа істеледі. Қораның төбесін жаңбыр өтпейтін, су ақпайтындай етіп
күркелеп, қалың етіп ... ... ... ірі қара ... арналған зоогигиеналық талаптар бойынша
Ж.Бәшірованың және т.б. ... ... ... ... ... бір
қалыпты болуын, қоралардың дер кезінде тазартылып тұруын көздейді. Егер
қора ... ... ... ... ... 15-20 есе ... ... қораға түсетін жарық бір қалыпты деп есептелінеді.
Ірі қара үшін еліміздің оңтүстік-шығыс ... ... ... ... ... ... бар ... салады, солтүстік аудандардағы қоралар
төрт қабырғалы, олардың серуендеуге арналған алаңға шығатын ... ... ... әр мал ... 5 шаршы метр, ал басқа жерлерде 7-8
шаршы метр, еден ... ... ... бұл ... күн аса ... ... малға жемді қораның ішіне береді. Ірі қараның төліне барлық
аймақтарда 3-3,5 шаршы метр еден ауданы ... Ал ... ... ... кем ... ... терезелер еденнен 1,8-2м биік жерге
орналастырылады, қақпалардың ені 2,8 метрден кем ... ... ... жем ... ... ... ... Солтүстік аудандарда қораның
ішіне қабырғаларды жағалай жем салатын науалар мен су құятын ... ... ... ... құрылыс материалдарына зоогигиеналық
баға беру үшін олардың жылу өткізгіштігінің, беріктігінің ұзақ сақталуының
және отқа ... ... ... ... ... еден ... жылу өткізгіштігі
неғұрлым жоғары ... олар ... ... ... ... алып оны
айналадағы ортаға соғұрлым көп ... ... ... бетонның жылу
өткізгіштігі ағашқа қарағанда анағұрлым жоғары. Іс жүзінде бұл ... ... ... ... ... қорада ауа бетон қорадағыдан гөрі мейлінше
жылы деген сөз.
Зоогигиеналық талаптар тұрғысынан алғанда ағаш ең ... ... ... ... Жылу өткізгіштігі төмен және ылғал тартқыштығы
жоғары болғандықтан ағаштан жасалған қорадағы ауа тас немесе бетон ... гөрі жылы әрі ... ... ағаш ұзаққа шыдамайды және біршама
тезірек шіри бастайды. Креазот ... қара май жағу ... ... ... ... ... ұзаққа шыдайды және шірімейді. Құрылымы ұяшық секілді
көбік немесе газды бетонның жылу өткізгіштігі ... ... және ... негізінен іргетас үшін пайдаланылады [9].
Сиырларды магинамен саууда қойылатын мал ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі
уақытта сиырларды машинамен сауу үшін ... ... екі типі ... және екі тактылы) қолданылады. Сауу аппаратының бұл екі типінің
екеуінің де жұмысы ... ... ... Бұл сауу ... яғни
екі тактылының кемшілігі – оларды дер кезінде ажыратпаса, ... ... ... ... ... ... ... қабық және желін ішіндегі
капиллярлар зақымданады.
Машинамен саууға дені сау, емшектері бір ... ... ірі, ... ... ... ... тәрізді сиырлар тағайындалады.
Желіндері мен емшектері ауруға шалдыққан, емшектері бір-біріне жақын немесе
өте ... ... ... ... сүт ... сиырларды машинамен
саууға болмайды. Машинамен сауу сиыр ... ... 15-ші ... да, ... 20 күн ... ... Сиырлады машинамен саууға
бірте-бірте 3-5 күннің ішінде дағдыландырады.
Сонымен қатар осы тақырып бойынша Қ.Едігеновтың мәлеметтерінде ... ... ... ... ... ... сауғанда сүттің сапасы
төмендеп, онда бактериялар көбейіп және қышқылдығы жоғарлағандықтан ... ... ... ... бас ... ... ... өзінде
өте арзан бағаға алады да, басқалай бір өнімдер даярлауға пайдаланылады.
Мұның өзі сиыр сауу ... мән ... ... тазалық шаралары
сақталмаған шаруашылықтарда машинамен сауу әдістерін жете меңгергендіктен
болатыны белгілі.
Сондықтан ... ... сүт алу үшін ... ... ең
алдымен олардың сауу аппараттары арқылы енуіне жол бермеу керек. Мұны кез
келген шаруашылықта іске асыруға болады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... шаралары бұлжытпай орындалуы, қораның
ауласы үнемі тазартылып, сауу аппараттары мен сүт ыдыстары күнделіті ... таза ... ... ... ... қойылатын зоогигиеналық және мал
дәрігерлік талаптар Қ.Едігеновтің деректерінде сауын ... ... ... ... алғанда өте пайдалы. Өйткені мал таза ауада ұзақ
уақыт болады да мұның өзі оның ... ... ... әсер ... ... мұндай да малды күтіп бағу, азықтандыру, орналастыру және
сауу жұмысын ұйымдастырған жөніндеталап күшейеді.
Малды байламай баққанда, ең ... оның ... ... ... ... жем ... ... сондай-ақ сиыр сауу жұмысын және зоотехникалық –
мал дәрігерлік шараларды жүзгізуге ыңғайлы орын қамдап алу ... ... ... бағу үшін ... ... ... бөлек, сауылып кеткендерін бір бөлек топтайды. Малды байламай баққан
жағдайда сауу ... мен ... ... ... алаңдарын дұрыс пайдаланудың
маңызы зор [4].
Б.Б.Ысқақовтің ... ... ... ... ... ... керек. Сауын сиырларынң сүттілігі, сауылу
мерзімінің ұзақ болуы және жы ... ... оның ... ... барынша көп, толық және тиімді пайдалануына байланысты.
М.Қуанышбековтің және т.б. ... ... ... ... негізде ұйымдастыру еңбек өнімділігін арттыруға, ... ... ... ... ... ... байлап-күтіп бағатын өнеркәсіптік типтегі фермалардың қорасы
кең габаритті, ұзындығы 75-85м, ені 21-25м автоматты ... ... болу ... Қора азық ... жол арқылы екіге бөлінеді.
Оған 4 қатар станок орнатылған. Азық үлестіретін жолға ... 4 ... ... ... азығына және азықтандыруға қойылатын зоогигиеналық ... ... ... ... ... ... ... да
сапасыз азықтармен азықтандырғандықтан пайда болған жұқпайтын аурулардың 50-
70 пайызға жуығы тіркелген.
Мал шаруашылығы тәжірбиесінде ... ... ... және ... көп ... ... болуына аурулар пайда
болатындығы көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... іріктеуге, витаминді премикстерді беруге байланысты.
Зоогигиеналық талаптар әртүрлі азықтардың дайындау, ... ... ... ... ... ... жайылмауына қарай бірнеше
профилактикалық шараларды қарастырады.
Шіріген немесе шаң, тозаң басқан азықты малға беруге болмайды. Азықты
аз ғана бұзылғанның ... ... ... ... ... механикалық
тазалаудан өткізеді, сілтімен өңделеді. Ірі сабақты азық шаң-тозаңнан ... 2-3 ... әк ... ... каустикалық содамен 3-5
сағат зарарсыздандырылады да ... ... ... түрде жуып шаяды. Жемді
2 пайызды қос көмір қышқылды соламен зарарсыздандырады.
А.Бермахановтың және т.б. ... мал ... ... ... жүзгізудің негізгі шарты-мал азығы базасын дұрыс
ұйымдастыру және әрбір ... ... ... болуына, азықты мейілінше аз
жұмсап, жоғары сапалы өнім алуға ... ... ... ... ... ... балансыланып берілген азық малдың организмінде
органикалық заттарды-протиенді, майды, крахмалды, қаңтты, клетчаткаларды,
минералдық-микроэлеметтерді ... ... ... ... ... және ... (темір, мыс, кобальт, йод, марганец, мырыш
және басқалар), сондай-ақ ... ... ... ... ... мен ... қалыптастыруға негіз жасайды.
Көп жағдайларда мал ... ... ... ... шөбі, егіс
даласының қалдықтары, табиғи ... ... ... мал ... үшін
арнайы өсірілетін дақылдар, ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өндейтін
өнеркәсіптердің қалдықтары ... ... ... ... ... сауын сиырдың қоректік мұқтаждығы
оның тірілей салмағына байланысты ... ... ету мен ... өнім түзу ... ... ... салмағы ауырлап, сүт
сауыны молайған сайын азықтандыру нормасы ұлғайяды. Орташа алғанда, сауын
сиыр тіршілігін қамтамасыз етуге 100кг ... ... ... 1 ... (10,4 мДЖ АЭ) ... Бұған қоса сауын сиыр 1кг сүт түзілуіне
майлылығы 3,5% болса -0,44 азық өлшемі, майлылығы 4% болса–0,5 азық ... МДж АЭ) ... ... ... ... жем ... азық көлемі
тірілей салмағымен бірге оның сүттілігі мен рацион құрамындағы аумақты азық
үлесіне де байланысты өзгереді [13].
А.Б.Левиннің деректері ... ауыл ... ... арналған
азықтың бәрі мына төмендегі топтарға бөлінеді: құнарлы (балауса шөп, басқа
өсімдіктер ... ... ... жапырағы, түйін жемістілер, бақша
дақылдары, сүрлем, тішендеме); сояулы (шөп, ... ... ... ... шрот, күнжара); мал өнімдер азығы (ет-сүйек ұны, ... ... көк сүт); ... (ас ... бор, қабыршақ); техникалық ... мен ас ... ... жіне т.б. мәліметтері бойынша сиырға берілетін негізгі сулы
азықтың бірі –сүрлем. Сүрлемді көбінесе жүгеріден дайындайды. Ал ... ... ... ... көк ... ... дақылдарына азықтың асқабақ, азықтық қызылша, кәді және қарбыз
жатады. Бұл азықтардың құрамында 90% су болғандықтан олар ұзақ ... ... ... ... ... ... басқа азықтарға қосып береді.
Жануар тектес ... ... ... ... және ... ... Бұлар толық құнды проиенге бай, сондықтан да оларды құрамы жемге
қосады.
Минералды қосымша азықтар жас ... ... ... малдың
қалыпты тіршілік етуі мен ... ... ... ... ... ... байланысты. Малға минералдық заттар ретінде: ас тұзын
(хлорлы натрий), үш ... ... ... ... сүйек
ұнтағы мен бор беріледі. Тұзды сиыр рационында күнделікті енгізіп ... ... ... ... мен хлор аз. ... әр ... 50-70
грамдай тұз беріледі. Соңғы жылдары сиырға берілетін құрама ... йод және ... да ... қоса бастады. Сиырға арнап
микроэлементтер араластырылған тұз брикеті жасала ... Бұл тұз ... тұзы аз ... ... өте ... [1].
2.1. Мал қораларының жарықтылығын анықтау.
Мал қораларының көлемді жоспарлар шешімдері әртүрлі және ... ... Осы жеке ... ... ... ... бірлестігіне айналады және мал қораның көлемін табады.
Құрастыру ... ... ... қоралар әртүрлі жоспарлы
жүйеге бөлінеді. «Залдарға, секциялық-коридорлы секцияларға т.б. ... ... ... жоба ... ... ... ... мәселелер қаралады. Мысалы: технологиялық және инженерлік
жабдықтарды мүмкіндегінше қолайлы ... ... ... ... экономикалық, санитарлық, зооветеринарлық шараларды дұрыс
ескеру ... ... ... ... мәліметтер
көрсетіледі:
Жем тарату және көң шығару жолдарының, жұмысшылар ... ... ... ... технологиялық жабдықтадың өлшемі ... ... қи ... ... т.б.) және ... ... аты ... өлшемдер малды дұрыс пайдалануға және мал қораларында
ойдағыдай (оптимальды) мироклиматтың болуына бағыттайды.
Бұл ... ... ... ... маңызы көп және оны қолайлы
микроклиматқа ұстау көлемді конструкциялық және ... ... ... ... үйлестіріп, оған дүрыс шешім қабылдау керек.
Көлемді жоспарлық шешімдерді бірнеше бағалау жол бар, солардың біреуін
қарастырайық: мәселен: ірі ... ... үшін ... ... дейік;
жоба технологиялық берілгені тесік еденді ... бос ... азық ... ... ... ... жалпы ірі қараның
орны берілен.
Көзге көрінетін жарық сәулелері малға кеңістікті бағдарлауға, жем-
шөпті табуға ... ... ... ... ... реттейді,
нерв және тыныс жүйелеріне тікелей әсер етеді.
Малға арналған қора жарығы жақсы болуға тиіс. Өйткені ... ... ... күйі ... (олар жарық тапшылығына душар болады) және
мал өсірушілердің жұмыстары қиындайды. ... ... ... ... ... ... ... коэффициентімен анықтайды. Мемлекеттік
стандарт (МСТ) бойынша ірі қара қорасына ... ... ... 1/12 ... 12 ... ... сауын сиыр қора-жайына табиғи ... ... ... ... ... ... жасанды жарық көздерін пайдаланамыз.
Жасанды жарық электр лампалары арқылы беріледі. Сауын сиыр малы ... ... ... 60 ... ... ... ... анықтау үшін лампаның 15%-на тең болу керек.
Қорытынды: Сауын сиыр қорасына жасанды жарық 15 ... ... ... сол ... ... ... беріледі.
2.2. Қорадағы жылу тепе-теңдігін анықтау.
Жылу балансын есептеп шығару арқылы мал қораларындағы қалыпты температура
режимін жасауға байланысты бірқатар ... ... Оның ... ... ... ... ... және т.с.с.
Жылыту балансын есептеу үшін жылудың кірісі мен ... ... От ... қорадағы жылудың көзі қорадағы малдардан бөлінетін
жылу ... ... ... ... – ол ... ... ... ауаны жылытуға кеткен,
еденнің бетіндегі ылғалдың булануына кеткен жылу.
Қорадан жылу шығынын ... ... ... жылытуға кеткен
жылуды анықтаймыз. Ол үшін желдеткіш ... ... ... ... пайда болған жылу тапшылығы қорадағы жылу балансының дұрыс
еместігін көрсетеді. Егер ауа сырттан келіп тұратын болса, оны ... ... ... Сырттан келетін ауаны жылытпай-ақ сақтауға болатындығын
есептеу үшін нөлдік жылу ... деп ... ... яғни ішкі ... ... ... ... айырмашылықты анықтау керек, мұндай
жағдайда қораға кіретін жылу оның шығынына тең болады.
2.3. Ірі қараға арналған қора-жайға қойылатын санитариялық-
гигиеналық ... ... ... сиыр ... ... өте ... талап
қойылады.Ол мал тұратын орындарда не тұтас,не жартылай жабық торлы етіп
салынады.Мал сабан төсенішсіз ... оның ... ... ... ... ... ... шектеусіз/де
кеңінен қолданылады.
Германия,Швейцарияда /оңтүстік бөлігінде/ көптеген мал қораларының
едені ірі қара ... ... үшін ... ... ... ... әрі жылы,әрі ыңғайлы болады.
Еден құрылысы сиыр ... қи ... ... ... және ... ... орын енінің еңістігі 2ºС шамасында болу керек.Оның,яғни
мал тұратын орынның тым ... ... ... артқы аяқтарын
бүгіп тұруға немесе орынның ең ... ... ... ... ... ... салдарынан тұяқтары ауруға шалдығады.
Сиыр қораның оңтүстік жағынан серуендету алаңы салынады.Қатты
төсенішті серуендету ... әр ... 8м,ал ... ... ... 15м
бөлінеді.Серуендету алаңынан қи арнайы құралдармен шығарылады.
Малды байлаусыз бағып-күтілетін сиыр ... ... ... ... төрт түрі ... ... ... серуендету алаңына сиыр еркін шыға алатын жылытылмаған
жай және мал мезгілімен ғана шығарылатын жылытылған ... сиыр ... ... ... ... ... ... температурасы-15ºС және оданда
суық болатын аудандарда салынады.
Жылытылған қоралардың еденіне төсеніш ... ... ... ... ... ... ... бөлінген әрқайсысы 50-60 сиырлық
секцияларға ... мал ... бір ... 4-5 м ... ... ... ... көбінесе,серуендету ... ... ... 8-15м ... ... ... суды электрмен жылытатын ... ... ... өкпек жел соқпас үшін бір қабырға (бойлық) қақпақсыз
салынады.Суық ауа ... үшін ... есік ... ... ... жасау тиімді.
Сиыр қоралар барынша табиғи жолмен желдетілуі тиіс.
Төсенішті әр малға 3-5кг ... ... бір рет ... ... ... 1,2 рет қана ... серуендету алаңы қатты
төсенішті ... ... ... 3-4 градус еңкіштікпен
жасалады.
Германияда малды байлаусыз бағылатын сиыр ... 20-30 ... салу ... ... қора-жайлардың малы байлап бағылатын
дәстүрлі ... ... ... ... ... ... организмге өте қажетті және ол оның 85%-н құрайды. Сонымен қатар су
сыртқы орта ... ... ... ... едәуір әсер етеді.
Сондықтан мал ... үшін ... ... орны ... су құрамы оның түріне, жасына, жынысына және типіне
байланысты болады.
Судың көбісі теріде, ... ұлпа мен ... ... ... Олар ... ... ... жетіспесе органдар мен ұлпалардың шөліркеп зат алмасуы бұзылады,
сүт қышқылының мөлшері өсіп тотығу ... ... ... ұюы ... құзуы көтеріледі, тыныс алуы жиілейді, ас қорыту бездерінің секрециясы
азайып, тәбеті төмендейді және өнімділігі күрт кемиді.
Су мал қажеттілігін өтеумен ... ... ... ... әрі ... ... өтеу үшін де өте қажет. Түрлі ... ... ... әрқалай болып келеді.
Ірі қара, яғни сиыр малының ас қорыту процесіне автосуаттан суару
анағұрлымқолайлы, яғни ... ... ... ... аз-аздан тәулігіне
12-21 ретке дейін барады. Автосуат жоқ болса оларды 3 мәрте суару тәртібін
ұйымдастырған ... ... ... ... ... ... ... Сиырларға
тәулігіне қажетті су мөлшері -100л.
2.7. Төсеніш және көң сақтайтын орын ... ... орны ... ... және жылы болуы үшін ... ... Мал ... үшін сабан, ағаш үйінділері, жапырақтар,
қи және басқаларын пайдаланады. Төсенішті ... ... ... ... ... денесіне өтпеуіне жағдай жасайды.
Малды ылғал және лас ... ... ... ... салқындатады, тері
жабындысын ластайды, аяқ-тұяқтарының (тұяқ жұмсаруы, шіруі, микробактериоз,
т.б.) ауруларын тудырады. Сонымен бірге қоражай ... ... және ... көңді дала аймағына төгу техникалық немесе санитарлық
жағынан ... онда ... ... көң ... (арнайы ыдыс) сақтайды.
Көң сақта,ыштар мал қора-жайынан 60м кем емес ... ал ... ... жел өту ... ық ... орналасады. Мал шаруашылығы
орналасқан аймақта жабық көң сақтағыш салуға болады.
Сұйық ... ... көң ... 2,5-5м ... бетоннан жасалған,
ал қою қи үшін ашық терең емес су өтпейтін алаң ... 1,5-2м ... ... ... ... жазу ... 45 бас ... сиырға арналған қора-
жай микроклиматы ветеринарлық-гигиеналық ... сай, яғни ... ... үшін бірқатар есептеулер жүргіздім.
Алдымен берілген мәліметтерді пайдалана отырып, қора-жай салуға
белгісіз параметрлерді ... ... ... ... ... табиғи және жасанды жарық
көздерін пайдалана отырып мынадай тұжырым ... ... 12 ... арқылы
сауын сиыр қорасына табиғи жарық беріледі, егерде күн көзінен ... ... ... ... ... ... жарық көздері
пайдаланылады. Жасанды жарық электр ... ... ... ... ... ... ... 15 электр лампасының көмегі арқылы беріледі.
Ауа алмасуын көмірқышқыл газы бойынша анықтағанда сағаттық ауа алмасу
көлемі – ... Ауа ... бір ... ... ... - 65,9 ... алмасу көлемін қамтамасыз ететін барлық ауа шығаратын және кіретін
науалардың ауданы мен науа саны ... ауа ... ... ... науа ... дана, ауа енетін науаның ауданы-0,49м2, науа ... ... ... ... үшін ... жылу тепе-теңдігін есептегенде аз ... ... ... ... жылу тепе-теңдігін сақтау үшін нөлдік ... ... ... ... ... 11,30С-қа тең
болды. Бұдан шығатын қорытынды қора-жайға жылу қондырғыларын ... ... ... есік, терезесін қымтау арқылы қорадағы оптимальды
температураны сақтап тұруға болады.
Сонымен қатар суға ... ... ... ... 45 бас ... ... -4,5 т, ... су қажет етеді.
Қора-жайда малға құрғақ, жылы әрі жұмсақ болуы үшін, төсеніш ретінде
сабан жіне ағаш ұнтағын пайдаланамыз. 45 бас ... сиыр ... ... 168кг ағаш ... ал жылына 1642,5т сабан, 61,32т ағаш ұнтағы
қажет.
Көң сақтайтын орын ... ... үшін 45 бас ... сиыр ... қи және ... ... ... Нәтижесінде бір бас сауын сиыр малы
тәулігіне 20л зәр және 35кг қи ... ... ал 45 бас ... сиыр
тәулігіне 40500л зәр және 1680кг қи ... ... ... 350,4т зәр және 613,2т қи ... ... әдебиеттер:
1. Админ Е.И., Волосажар В.А., Гребель Г.Л. Сауыншыларға арналған
оқулық//Е.И.Админ,В.А.Волосажар,Г.Л.Гребель,|- ... ... сиыр ... ... ... Қайнар 1977ж.
2. Бәшірова Ж., Жүнісова К. «Мал шаруашылығы ... ... ... ... 1994ж.
3. Бермаханов А., Тоқсанбаев С. «мал шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... Қ. «Товарлы-сүт фермасы ... ... ... ... Есенғалиев Қ.Ғ., Насамбаев Е.Ғ. «Зоогигиена және мал шаруашылығы
объектілерін жобалау ... ... ... жобаны әзірлеудің
әдістемелік нұсқаулары»||Қ.Ғ.Есенғалиев,Е.Ғ.Насимбаев.| Орал «Өркен»
1998ж.
6. Кәрімов Ж. «Ірі қара өсірушілерге кеңес»|Ж.Кірімов.| Алматы ... ... Г.А. «Мал ... ... ... «Қайнар» 1982ж.
8. Қуанышбеков М., Саркенов М. «Ірі қара ... ... ... Левин А.Б. «Мал шаруашылығы негіздері»|А.Б.Лебин| Алматы «Мектеп»
1985ж.
10. ... Ж.Б., ... П. ... ... ... Матусевич В.Ф. «Мал шаруашылығындағы ... ... ... Наурызбаев И.Б., Асылбеков Б.А., Қоспақов Ж.Қ. «мал және ... ... ... 1985ж.
13. Омарқожаұлы Н. «мал ... ... және ... ... ... «Издатмаркет» 2005ж.
14. Омарқодаев Н. «Дербес шаруашылық малын азықтандыру»|Н.Омарқодаев|,-
Алматы «Қайнар» 1989ж.
15. Оразбеков Ж. «Мал ... ... ... ... ... ... ... түлік»|Сәбденов|,- Алматы «Қайнар» 2002ж.
17. Төлебаев Б.Т., ... Қ.Қ. ... ... Орал ... ... ... А.Ә., Каримов Ж.К., Даленов Ш.Д., ... ... Н.Ә. «Ірі ... ... Т» ... Ысқақбаев Б.Б. «Сиырды қолда өсіру»|Б.Б.Ысқақов|,- Алматы ... ... Б.В. ... и ... ... «Агропромиздат» 1990ж.
21. Гершун В.И., Туякова Р.К. ... по ... ... ... Қосымшалар
1-кесте
Сауын сиыр азығындағы жем-шөп өлшемінің мөлшері
| | |Жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... | |
| |кг | |
| | ... ... |жем ... |
| | | | ... |
| | ... |1 кг |барлығы, |1 кг |барлығы, |1 кг |
| | |кг |сүт |кг |сүт |кг |сүт |
| | | ... | ... | ... |
| | | |кг | |г | |Г ... |400 |3250 |1,30 |530 |210 |325 |100 ... |425 |3600 |1,20 |660 |220 |390 |108 ... |470 |4025 |1,15 |880 |250 |440 |109 ... |500 |4400 |1,10 |1200 |300 |485 |110 ... |525 |4725 |1,05 |1490 |330 |540 |110 ... |550 |5000 |1,00 |1750 |350 |600 |120 ... сүт ... байланысты көк шөпті қажетсінуі
|Тәуліктік сүті, кг ... көк шөп, кг |
|8 |45-50 ... |55-60 ... |60-65 ... |65-70 ... |70-75 ... |75-80 ... ... |45-50 ... ... ... жылына жұмсалатын жем-шөп, цент
| |Бір ... сүт, кг ... ... | |
| |2500 |3000 |3500 |4000 |4500 |5000 ... азық | | | | | | ... ішінде: |20 |20 |20 |20 |20 |20 ... |15 |17 |18 |20 |20 |20 ... |5 |3 |2 |- |- |- ... |5 |10 |10 |10 |15 |20 ... |50 |55 |65 |70 |80 |80 ... ... | | | | | | ... ... |50 |50 |55 |60 |65 |65 ... сүрлемі |- |5 |10 |10 |15 |15 ... шөп | | | | | | ... ... |60 |60 |60 |70 |75 |80 ... | | | | | | ... ... |55 |45 |40 |35 |35 |30 ... ұны |5 |15 |20 |35 |40 |50 ... әр |1,2 |1,5 |1,5 |2,0 |2,0 |2,0 ... | | | | | | ... |5,2 |6,6 |8,8 |12,0 |14,9 |17,5 ... | | | | | | ... тұзы |0,31 |0,37 |0,51 |0,55 |0,55 |0,64 ... ... |0,21 |0.25 |0,27 |0,28 |0,30 |0,30 ... |32,6 |36,9 |40,8 |44,8 |47,8 |50,7 ... кг | | | | | | |
| |330 |395 |443 |492 |544 |603 ... ... ... ... ... |305 күн ... | |305 күн ... |
| ... ... | ... сүт майы, кг |
| |сүт, кг ... | |
| | | | |
| | | | ... | | | |
| ... | ... ... ... және одан артық |майлылығы |ақуызы |бірінші |екінші
|Үшінші және одаг ... | ... ... ... ... ... |3,6
3,6
3,7
3,8
3,8
4,1
2,8 |3,2
3,2
3,3
3,3
3,3
3,4
3,3 |92
151
89
82
87
98
86 |110
165
105
103
106
115
103 |122
180
118
118
122
131
114 | |

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылқыны ұдайы өcipy16 бет
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылық өнімдерінің нарықтық жағдайы7 бет
Қазақ тіліндегі жылқы малына қатысты фразеологиялық тіркестердің этномәдени уәждемесі21 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
«Мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсібіндегі зауытының санитарлық нормасы ».13 бет
Атмосферадағы зиянды қопалардың таралуын есептеу және санитарлық-қорғаныстық зонасын анықтау4 бет
Аурухана мен емханалардағы бөлімшелерде жүргізілетін санитарлық эпидемияға қарсы іс-шаралар тәртібі8 бет
Боталарды өсіру кезінде қойылатын ветеринарлық талаптар26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь