Қабандар (шошқа)

Мазмұны

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

2. Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

3. Қабандарға арналған қора.жайларға қойылатын негізгі ветеринариялық.санитариялық талаптар
3.1.Қабандарға арналған қора.жайларға қойылатын негізгі ветеринариялық.санитариялық талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
3.2. Қабандар гигиенасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
3.3.Мал фермалары мен кешендеріндегі ветеринариялық.санитарлық шаралардың негізгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
1. Кіріспе

ХХ ғасырдың соңындағы қоғамдық өзгерістер, нарық экономикасының қалыптасуы мемлекетімізде мал шаруашылығы саласына кері әсерін тигізді. Мал саны күрт азайып, азық сапасы мен малды бағып-күту деңгейі төмендеп зоогигиеналық талаптар сақталмады. Осының бәрі малдың өнімділігін азайтып, денсаулығын төмендетті. Сонымен қатар бұл өзгерістердің бәрі бұрынғы кеңес тұсындағы қалыптасқан малды күтіп-бағудың (олардың физиологиялық ерекшеліктеріне тән) жоғары технология жетістіктерін жоққа шығарды. Мал шаруашылығындағы қол жеткен техникалық прогресс тез арада ғайып болып, үлкен мал кешендері бос қалып, ал шағын мал қораларында тиісті зоогигиеналық және ветеринариялық-санитариялық талаптарды, нормаларды іске асырушы керекті жүйелер істен шықты.
Қазіргі кезде экономикамыздың қалыптасу, даму барысында басты мақсат –малды бағып-күтудегі бұған дейінгі қол жеткен табыстарымызды қалыптастыру, қарапайым да әрі тиімді де технологияларды шаруашылықтарға енгізу малшылардың, ғалымдардың және болашақ мал мамандарының міндеті. Бұл ретте мал шаруашылығын дамытудың, сақтаудың бірден-бір кепілі – шаруашылық жағдайында зоогигиеналық талаптарды, ветеринариялық-санитариялық нормалар мен ережелерді бұлжытпай орындау.
Мал шаруашылығы кешендерінде және басқа да мал ұстайтын қора-жайларда мал санының барған сайын көбейе түсуіне байланысты онда түрлі індеттер мен жұқпалы ауруларға қарсы күресті күшейтудің маңызы зор. Сонымен қатар, экономикалық тиімділікке қол жеткізу үшін малды бағып-күтуде физиологиялық ерекшеліктеріне сай келетін ең қолайлы жағдай туғызу керек. Ол үшін малды құнарлы, сапалы азықпен қамтамасыз етуде, малды бағып-күтуде олардың орналасу тығыздығын ескеретін, кәріз жүйесін, кешенді қора-жайлар салудың және пайдаланудың ең тиімді жүйелерін қарастыру қажет. Екіншіден, кешендік ғимараттарда тұратын малдардың бөлек күтілуін қамтамасыз ету үшін ветеринариялық-санитарлық шараларды сақтау арқылы сырттан жұқпалы індеттердің енуіне жол бермеу керек.
Мал шаруашылығы құрылыстарын белгіленген зоогигиеналық норма мен ветеринариялық-санитарлық талаптарға сай жобалауға, салуға және пайдалануға бақылау жасап отыру қажет.
Қазіргі уақытта әр жеке шаруашылық малға арналған құрылыстарды өз қаржыларымен жүргізеді. Мал қораны салу ең алдымен тапсырыс берушінің ұсынысымен жоба жасауға арналған тапсырманы орындаудан басталады. Жобалық тапсырманың малдың жасы, жынысы, түріне қарай зоогигиеналық талаптарын ұстау, қатаң сақтау олардың ауруға шалдығуын азайтады. Жобалық ұсыныстар мен тапсырмаларды жасауға мал шаруашылығы мамандары белсенді араласуы қажет.
Санитария латынның sanitas (денсаулық) сөзінен шыққан, сондықтан кең мағынада қолданғанда бұл ғылымға денсаулыққа қатысты мәселелер
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Аликаев В.А. Зоогигиена.-М., 1978.
2.Бегенова А., Жұмақаева А., Ахметов А. Ветеринарлық гигиена.-Астана,2007.
3.Ветеринария негіздері: Оқулық / Жалпы ред.басқ.профессор А.Қ.Бұлашев.-Астана: Фолиант, 2009.-448 б.
4.Волков Г.К., Репин В.М. и др. Зоогигиенические нормативы для животноводческих объектов.-М.: Агропроииздат, 1986.
5.Жұмақаева А.Н., Егоров В.И., Бегенова А.Б., Ахметов А.Н., Қалиев Ж.Қ. Елді мекендер шекаралары көлеміндегі жеке қосалқы шаруашылықтарда жануарларды ұстау бойынша нормативтер.-Астана, 2008.
6.Галкин А.Ф. Основы проектирования животноводческих ферм.-М.: Колос, 1975.
7.Гершун В.И., Муслимов Б.М. Ветеринарная гигиена.-Алматы: Қайнар, 1994.
8.Испенков А.Е., Сапего И.П. Зоогигиенический и санитарный режим на фермах и комплексах.-Минск.: Урожай, 1984.
9.Карелин А.И. Гигиена промышленного свиноводства.-М.:Россельхозиздат, 1979.
10.Кондратьев М.И., Кельдюшева И.Я. Микроклимат на животноводческих фермах и комплексах.-Алматы.: Қайнар, 1983.
11.Кузнецов А.Ф. и др. Гигиена животных.-М.: Колос, 2001.
12.Қырықбайұлы С., Төлеуғали Т.М., Майқанов Б.С. Ветеринарлық-санитарлық сараптау практикумы.-Алматы, 2007.
13.Мырзабеков Ж.Б. және т.б. Жалпы зоогигиена.-Алматы.: Каз НИИНТИ, 1992.
14.Мырзабеков Ж., Ибрагимов П. Ветеринариялық гигиена. Оқулық.-Алматы: «Білім» баспасы, 2005.-432 бет.
15.Мырзабеков Ж.Б. Ветеринариялық гигиена.-Алматы, 2006.
16.Мотес Э. Микроклимат животноводческих помещений.-М.: Колос, 1967.
17.Наурызбаев И.Б., Асылбеков Б.А., Қоспақов Ж. Мал және мал қорасыныңигигиенасы.-Алматы.: Қайнар, 1985.-170 б.
18.Несіпбаев Т. Жануарлар физиологиясы.-Алматы, 1995.
19.Справочник фермера / Под общ.ред. Булашева А.К.-Астана, 2000.
20.Шекенов Е., Қазыханов Р. т.б. Зоотехния негіздері: Оқулық.-Астана: Фолиант, 2007.-456 б.
21.Өтесінов Ж., Оразалиев Б. Зоогигиена және санитарлық талаптар. Оқу құралы.-Астана.: Фолиант, 1912.-152 б.
        
        Мазмұны
1.
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
2. ... ... ... ... ... негізгі ветеринариялық-
санитариялық талаптар
3.1.Қабандарға арналған қора-жайларға қойылатын негізгі ветеринариялық-
санитариялық
талаптар....................................................................
.......................9
3.2. ... ... мен ... ... шаралардың
негізгісі...................................................................
..........................20
Қорытынды...................................................................
.........................................23
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
................24
1. Кіріспе
ХХ ғасырдың соңындағы ... ... ... ... ... мал ... ... кері әсерін тигізді. Мал
саны күрт азайып, азық сапасы мен малды бағып-күту ... ... ... сақталмады. Осының бәрі малдың өнімділігін азайтып,
денсаулығын ... ... ... бұл ... бәрі ... ... ... малды күтіп-бағудың (олардың физиологиялық
ерекшеліктеріне тән) жоғары технология жетістіктерін ... ... ... қол ... техникалық прогресс тез арада ... ... мал ... бос ... ал шағын мал қораларында тиісті
зоогигиеналық және ветеринариялық-санитариялық ... ... ... керекті жүйелер істен шықты.
Қазіргі кезде экономикамыздың қалыптасу, даму ... ... ... ... ... ... қол жеткен табыстарымызды қалыптастыру,
қарапайым да әрі ... де ... ... ... ... және ... мал мамандарының міндеті. Бұл ретте
мал шаруашылығын дамытудың, сақтаудың бірден-бір ...... ... талаптарды, ветеринариялық-санитариялық нормалар
мен ережелерді бұлжытпай орындау.
Мал шаруашылығы ... және ... да мал ... ... ... ... сайын көбейе түсуіне байланысты онда түрлі індеттер ... ... ... ... ... ... зор. ... қатар,
экономикалық тиімділікке қол жеткізу үшін малды ... ... сай ... ең ... ... ... керек. Ол үшін малды
құнарлы, сапалы азықпен ... ... ... бағып-күтуде олардың
орналасу тығыздығын ескеретін, кәріз жүйесін, кешенді қора-жайлар салудың
және ... ең ... ... ... ... ... ... тұратын малдардың бөлек күтілуін ... ету ... ... ... арқылы сырттан жұқпалы
індеттердің енуіне жол ... ... ... құрылыстарын белгіленген зоогигиеналық норма мен
ветеринариялық-санитарлық талаптарға сай жобалауға, ... және ... ... ... ... ... әр жеке шаруашылық малға ... ... ... ... Мал ... салу ең алдымен тапсырыс берушінің
ұсынысымен жоба жасауға ... ... ... ... Жобалық
тапсырманың малдың жасы, жынысы, түріне қарай зоогигиеналық талаптарын
ұстау, қатаң сақтау ... ... ... азайтады. Жобалық ұсыныстар
мен тапсырмаларды жасауға мал шаруашылығы мамандары белсенді араласуы
қажет.
Санитария ... sanitas ... ... ... ... ... қолданғанда бұл ғылымға денсаулыққа қатысты мәселелер ... Атап ... адам мен ... ... ... (тұрақ
жайынан бастап экологиялық жағдайларына дейін ) және олардың ... ... ... ... су, ауа, ... т.б.) жатады. Санитария
–жануарлар гигиенасының талаптарын орындауға арналған практикалық ... ... ал ... ... ... ... ... ауруларын
болдырмауға, олардың мол ... мен ... ... арттыруды
қамтамасыз етуге бағытталған шаралар жүйесі.
Ветеринариялық гигиенаның негізгі міндеттері:
- Қоршаған ортаның мал ... және ... ... заңдылықтарын зерттеу;
- Қоршаған ортаның мал ... ... ... ғылыми-
тәжірибелік тұрғыдан ... ... және ... ... ... мен ережелерді жасау және ұйымдастыру;
- Мал қораларының жобалық тапсырмасын жасау, мал тіршілігін қамтамасыз
ететін жүйклерді (желдеткіш, жарық, ... ... ... және ... ... сумен қамтамасыз ету, мал суару, азық тарату
және азықтандыру және тағы ... ... ... ... ... ... соңғы жылдары шошқа етін өндіру қарқынды әдістермен
жүргізіледі. Осы мақсатпен ірі ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі өндірісті топты шошқаларды
азықтандыру және ұстап-бағу жағдайларын, ... ... ... механикаландыруға қажетті тиімді жабдықтарды толық
анықтады. Әр ... ... ... ... бір ... ... оларды оңтайлы түрде азықтандыру, ұстау, микроклимат жасау мүмкін
емес. Осы себептен кешенді ... ... ... ... ... сай келетін қоралар бөлінеді.
Көлемі ірі шошқа кешендері ... ... ... ... және ... ... ... жоғарылатуға,
өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және өндірілетін өнімнің көлемі ... ... ... ... ... кешендерде шошқа-
қабандарды далаға шығармай және режиммен далаға шығарып ... ... ... ... мал гигиенасы да қоғамдық формациямен біргі
дамып келеді. ... ... ... ... өмір тәжірибелеріне
негізделген. Ол сонау ертеден малды қолға үйретуден бері белгілі.
Гигиеналық ... ... ... да ерте ... ... Оның айғағы – көшпелі шаруашылықты сан ғасырлар бойы тіршілік
арқауы ... ... ... ... індеттен сақтандырудың бірегей жүйесін
қалыптастырған. Аурудан сақтандырудың ең ... ... –әр ... ... ... ... ... және қолданыс аясына қарай ... ... ... пайдалану және малға жоғары ... ... ... ... мен өріс ... ерекше мән берген.
Көптеген малды аурудан сақтандыруға бағытталған гигиеналық ережелер
арнайы түрде жазылмаса да қазақ ... ... ... зор ... шара ... күні ... ... сақталған.
Кеңес дәуірінде көптеген колхоздар мен совхоздар құрылған соң, мал
гигиенасы жайлы кең ... ... ... ... ... ережелер
мен талаптар енгізу керек болды. Осы кезенде көптеген гигиенаға ... ... көре ... мал ... жөнінде М.Ф.Иванов, И.А.
Добромысловтардың оқулықтары жарық көрсе, гигиенаны дамытудың басты бағытын
жасауға К.А. Котляр, А.В.Озеров, ... ... ... ... ... атсалысты.[1]
1960 жылдары мал шаруашылығы интенсивті технологияға көшті, сөйтіп мал
кешендері және үлкен зауыттар мен фабрикалар салынды. Оларда аз ... ... ... және құс ұсталды. Осыған сәйкес мал ... ... ... ... нормалар мен ережелерді
жетілдіру қажеттігі туды. Осы кезде М.В.Демчук, А.Т.Семенюта, В.И.Мозжерин,
А.И. Белкин және тағы ... ... ... ... үлкен бір
зоогигиена саласындағы ғылыми ұжымдар белсене жұмыс істеді. Қысқа мерзімнің
ішінде жаңадан салынған ... ... ... және ветеринариялық-
санитариялық баға берілді, нормалық құжаттар мен типті жобаларды жетілдіру
жөнінде ұсыныстар жасалды.[2]
А.Қ.Бұлашевтің зерттеуінде ... жж. ... 1930жж ... ветеринария қызметінің ұйымдастырылуын ветеринариялық-
санитариялық талаптар тұрғысынан қаралған. ... ... ... дамытып зор үлес қосқан ғалымдар ... В.А. ... ... В.Ф.Матусевич болды. [3]
Қазіргі кезде экономикамыздың қалыптасу, даму барысында басты ... ... ... ... қол жеткен табыстарымызды қалыптастыру,
қарапайым да әрі тиімді де технологияларды ... ... ... және болашақ мал мамандарының міндеті. Бұл ... ... ... оның ... ... және ... ... бірден-бір кепілі – ... ... ... ... ... ... бұлжытпай орындау.[4]
Кейінгі кезде осы салада еңбек етіп, ғылымға өз үлестерін қосып жүрген
ғалымдар: Мырзабеков Ж.Б., Гершун В.И., ... А.С., ... ... Д.А., Асылбеков Б.А., Жамансарин Т.М. және т.б.[5]
Жануарлар гигиенасы (ветеринариялық гигиена, зоогигиена) ілімі ... ... ... ... жайттарды игеру, аурулардың алдын алу,
малдың өнімділігін көтеру және олардан мол өнім ... ... ... ... қою ... терең зерттейді. Әсіресе, сыртқы отраны
зерттеп оны малға зиянсыз және қолайлы ету зоогигиена үшін ... ... ... организміне ықпал ететін сыртқы факторлардың ішінде табиғи
жарықтың маңызы аз ... ... ... ... ... ... деп қарауға болады. Сол тітіркендіргіштің әсерімен зат
алмасуы, орталық нерв ... ... ... ... ... ... ... табиғи жарық ... ... ... зат ... процестері жедел жүреді, тәбеті артады,
асқазан мен ... ... ... ... ... малдың организмін
салыстырмалы тыныш күйге түсіреді, нерв процесін ... (И.Г. ... Мал ... газ және энергия алмасуы азық пен ... де, ... ... ... ықпалымен де өзгеруі
мүмкін.[6]
Жануарлар ауруларының алдын алу шарасын ... ... ... ... ... және
ветеринариялық-санитариялық ережелерге негізделген.
Гершун,Муслимовтың еңбектерінде жануарларды гигиеналық-санитариялық
талаптарға сай бағып-күту, ... және ... ... олардың
денсаулығын сақтау және ... ... ... ... жан-жақты
қарастырылып, көптеген мысалдар келтірілген. Мал шаруашылығы ... оқып ... ... оқу ... студенттеріне арналған оқулық
болып табылады.[7]
Ветеринариялық-гигиеналық ... – ол ... ... физикалық, химиялық факторларының минимальды немесе сандық
көрсеткіштердің жоғарғы шамасын ... ... ... ... деңгейін
көрсетеді. Бұлар жануарлардың бірқалыпты өмір сүруіне қажетті қоршаған орта
жағдайын анықтайды.
Ветеринариялық-санитариялық нормалар –арнайы нормативтік ... ... ... ... ... ... ауа алмасу нормасы, жарықтану нормасы, жануарлар алаңы нормасы және
тағы басқалар). Осы ветеринариялық-санитариялық ... ... ... шаруашылығындағы мекемелерінде ветеринариялық-санитариялық ережелер
жасалады.[8]
Ветеринариялық-санитариялық ережелер – мал өсірумен, тасымалдаумен,
сойыс ... ... ... ... айналысатын барлық
кәсіпорындарға және жеке тұлғаларға міндетті түрде орындалуы тиіс арнайы
Үкімет ... ... ... ... ... нормалар
мен талаптар жиынтығы.
Ауа қозғалысы мал организмінің жылу шығаруына, қора-жайды ... онда жылу ... ... әсер ... Егер ... ... 4
баллдан асса, малдың терісі әжептәуір тоңазиды. Шамалы ғана жел ... тым ... ... ... бір ... ... желдеткенде
оның терісінің қызуы 3,50С төмендейді. Ауа қозғалысының ... 0,1-0,4 ... ... артқанда ауа температурасының 50С суығына
тең келеді (Н.М.Комаров, 1971). Тіпті ауа қозғалысының ... сәл ... ... ... ... ... айтарлықтай өседі. Сондықтан да
микроклиматтың бұл факторын температурамен ... білу ... оқу ... ... Фолиант баспасынан
шыққан) ауыл шаруашылығы үшін салынатын объектілердің құрылысы мен олардың
ішіндегі ... ауа ... мен ... ... сай ... ... малдың түрлі індеттер мен аурулардан аман
болуына септігін тигізетін шаралар қарастырылған.[10]
Мемлекеттің барлық аймағында шошқа сапасын ... ... ... ірі ақ ... ... тұқым шығаруда мамандар төмендегідей ... ... ... өнімділік бағытынан, биологиялық ерекшелігінен,
шаруашылықта пайдалану сапасынан, ... ауа ... және ... ... ... ... асып ... қажет. КСРО-да
тұқым шығару жұмысын ұйымдастырушы және ... ... ... М.Ф.
Иванов болды. Ол жаңа тұқым шығаруда бірден-бір, өте сирек әсерін зерттеп
пайдаланған.[11]
Малды көп қатарлы ... ... ... ... ... микробтардың шоғырлануына қарсы тиімді ... ... ... ... ... ... отырып, тікелей клеткалар
мен батареяларға берілетіндей етіп қондырылады. Сонымен ... ... ... ... ... байытуға да болады (Г.К.Волков, 1987).
Мұндай ... шаңы 3-4 есе, ал ... саны 3-5 есе ... ... қораны мал тұрған кезде де аэроиондай беруге болады.[12]
Мал қора-жайы ауасының құрамын жақсарту үшін ... ... ... ... ... онда ... пен күкіртті сутегінің жиналуын
жою мен алдын алу шараларын жүргізеді. Зиянды ... ... ... төсеніштерін күнделікті ауыстырып түру керек немесе қалың қамыс
(сабан) немесе ағаш ... ... ... ... мал ... тазалығын сақтау, жөнделген жақсы жұмыс істейтін канализация мен
желдету жүйесін пайдалану (малды ... ... ... ... ... ешқандай саңылаусыз және еден астында
кеңістік қалмауына ерекше көңіл ... ... еден асты ... ... қосындысы қора-жай ауасын 80 есе немесе одан да жоғары
дәрежеде ... ... ... Ал ... ... ... қора-
жайдағы ауада аммиак жиналуының алдын алу үшін төсенішке (1 кг суперфосфат-
2,5 кг ... ... ... қосу ұсынылған, осының нәтижесінде
ол ауадағы аммиакты қосып алып, байланыстырып қиды азотпен байытып, ... ... ... ... қора-жайларға қойылатын негізгі ветеринариялық-
санитариялық талаптар
3.1. Қабандарға арналған ... ... ... ... ... ... ... нормативтік
құжаттар түрінде ресми бекітілген ветеринариялық-гигиеналық нормативтер
(қора-жайдағы ауа ... ... ... ... ... ... және тағы басқалар). Осы ветеринариялық-санитариялық ... ... ... мал ... ... ережелер жасалады.
Фермалардағы ветеринарлық-санитарлық талаптардың орындалуын бақылауды
ветеринарлық мамандар жүргізетінін білу ... ... орны және ... ... орны ... ... сәтті, ыңғайлы
болуға ... яғни ол жер ... ... ... ... ... ... болмауы керек. Малшаруашылық объектілерді бұрынғы
өлексе қорымы, тері шикізаттық кәсіпорын, қоян өсіретін ... ... ... және құс ... орнына салуға болмайды.
Құрылыс орнын жазық немесе сәл дөңес, күн ... ... ... таңдайды. Ферма ... ... жел ... бүйірінен
орналастырады, ол ферма аумағынан ластанған ... тез ... ... ... ... жер ... 2 ... әрі болуы керек.
Ферма және жайылым аралығында темір жол, су арналары ... ... ... иен ... ... ... кем дегенде 3 км
болғаны жөн, сондай-ақ, жақын маңда ішуге және өндірістік мақсатқа тұтынуға
жарамды су көзі ... ... ... –малшаруашылық объектілердің ... ... ... ... мен елді ... ... ... қамтиды.. Мысалы, шошқа кешені 500-2000 м.
Зооветеринарлық үзіліс ... - әр ... ... ... ... ... ... болдырмауға мүмкіндік
беретін ең аз арақашықтық. Мысалы, ірі қара ... мен ... ... ... ... -150 м, аң ... шаруашылық арасы 300 м болады.
Ферма құрамына ... ... мен ... ... ... үшін ... ... жағдайлар қамтамасыз етілетіндей болып
орналастырылады.
Номенклатуралық талаптар бойынша ... ... ... салу ... жай ... -300,400 және 600 негізгі
мегежіндерге, шошқа бордақылайтын фермалар мен фабрикаларда -4000, ... 12000, 30000, 108000 ... ал ... фермаларда -50, 100, 200 және
одан да көп негізгі мегежіндерге, оларда ... ... ... бордақылау
бригадалары болады, асыл тұқымды фермаларда -100 және 200 мегежінге
мөлшерленіп ... ... ... ... ... ... жеке
қораларда орналастырады. Осыны ескере отырып бұндай ... ... және ... ... ... ... және
карантиндік қоралар салынады. Барлық қорада топтап ұстауға арналған екі
немесе төрт ... ... ... болады.
Алайда, фермерлік шаруашылықтарда бір ... 1000 ... ... фермада қолайлы микроклимат қалыптастыру ... ... ... және ... ... ... ... анықталады.
Станоктардың түрі мен конструкциясы шошқаларды күтіп-ұстаудың түріне
байланысты болады.
Станоктың көлемімен бірге шошқаны азықтандыру ... әр ... ... да ... ... бар, ... жануарларды топтап
ұстаған кезде. Азықтандыру орны жетпесе шошқалар ... ... ... әлсізін науадан ығыстырады.
Станоктардың еденін негізінде құрама етіп жасайды: қи алаңын торлы, ал
дем ... ... ... ... ... көп уақытын жатып өткізітінін
ескеріп (шамамен 20 сағаттай), әр уақытта еденді жылы ... ... ... ұстағанда (ол үшін еденді жылы етіп жасайды немесе арнайы
жылыту көздерін пайдаланады).
Шошқалардың ... ... ... шамамен әр басқа 8-10 м2 болу
керек.
Қабандарға арналған қора жағдайы микроклиматқа қойылатын зоогигиена
талаптарына сай болуы ... Мал ... ... ... түсінік
қорадағы температура, ылғалдылық, ауаның қозғалу жылдамдығы, жарық, газдар
құрамы, сонымен қатар қорадағы шаң мен микроорганизмдер және шу ... ... ... ауасының микрофлорасы. Мал қоралары ауасында сапрофитті
микроорганизмдердің де, шартты патогенді микроорганизмдердің де, ... ... де ... ... ... Мәселен, оған
ең алдымен жоғары ... ... ... мен өте ... ... ... және тар ... шамадан көп малды күтіп-
бағуды жатқызуға болады. Малдың тіршілік ететін ортасында микробтардың ... ... ... деп ... Микробиоз дегеніміз нақты шектелген
кеңістіктегі микроорганизмдердің кәдімгі ассоциациясының болуы ... ... ... ... температурасы 00 С-тан 100 С дейін көтерілгенде қора-
жай ауасындағы бактериялар ... ... (2-3) есе ... ... одан әрі ... ... саны 5 есе, ... одан
да астам көбейеді. Ауа ... ... ... ... ... ... ... сақталады. Құрғақ ауада (салыстырмалы ылғалдылығы 40-
60 ... ... ... ... ... ... жетілуі
нашарлайды.
Көптеген аурулардың, әсіресе тыныс жол ауруларының ... ... ... оның ... ... тез ... да, қорадағы малға
аса қауіп туғызады.
Шошқа қоралардың ... ... ... ... ... ... ... демі арқылы шығаратын буынан 1,5 есе көп болады. ... ... ... ... ... ... ... Алайда, жылытылмайтын
шошқа қораларында ауаның ылғалдылығы 90 пайызға жеткенде не одан ... ... ... ... тоқтайды.
Жабық мал қоралары ауасының микроорганизмдері түрі, құрамы бойынша
негізінен сапрофиттер болып ... ... ... ... (пеницилдер, аспиргилдер, мукорлар) көп болады.
Шошқа немесе қабандар қора –жайларының 1м3 ауасындағы микроорганизмдер
саны 25-150 мыңға дейінгі аралықта ... ... қора ... ... ... ... күтіп-бағу жүйелері |1м 3 ауадағы микроб ... мың ... | ... мен ... ... |60-қа ... ... ... ... |50-ге ... ... ... ... ... ... ... ... сол ... құрылысын салғанда,
жабдықтарын құрғанда, оны пайдалану ... ... ... ... ... ... жұмыстарының
сенімділігіне, технологиялық тәртіптердің және тағы ... ... Бұл ... ... сақталмайтын қора-жайлардың ауасы, әсіресе
гемолитикалық стрептококк (2,4 мыңға ... ішек ... ... ... ... және одан да көп), ... ... пастереллалар, стафилококктар секілді ... ... да және ... да ... түрлерімен ластанады. Қора-
жайлардың ауасында шартты патогенді және патогенді емес микроорганизмдер
құрамының артуына ... ... мен ... ... ... ... ... қарсы шаралар. Мал қоралары ауасының
ластануына қарсы күрес және шаруашылықтар террриториясының ауасын қорғауға,
ауаны тазартуға, ... ... ... ... мен ... ... Шаралардың бірінші тобына малды күтіп-бағу ... ... ... және зоогигиеналық
нормалары мен ережелерін қатаң сақтап, дер кезінде орындау, ... ... ... ... және ... ... ... қора-жайды мұқият тазартып дезинфекциялау, сусымалы азықпен малды
белгілі бір ережеде ... ... ... көп ... ... ... ... қора-жайлардың қатты
шаңдалып, микробтардың шоғырлануына қарсы ... ... ... көмегімен бұзылған ауаны ығыстыра отырып, тікелей клеткалар
мен батареяларға берілетіндей етіп ... ... ... желдету
арқылы ауаны жасанды иондармен байытуға да болады, мұндай қоралардың шаңы 3-
4 есе, ал ... саны 3-5 есе ... Бұл ... қораны мал тұрған
кезде де аэроиондай беруге болады.
Шаруашылықтар территорияларының ауа бассейнінің ластану ... үшін ... ... ... жел ... ... салынады, санитариялық
аралықтар, соның ішінде елді мекендер ... ... ... лас ... ... ... құру ... есептелген
биіктікке жоғары қарай шығару керек. Сондай-ақ ауа ... ... ... ... желдеткіш камералары ғимараттың ... ... ... жағдайда зиянды газдар мен микрофлоралардың жиналуы
қора-жайлар үшін 20 ... ... ... сору ... ... ... төмен қарай иілген трубалар орнатылады.
Сонда лас ... ... 2-5 есе ... қора ... ... ... ... шаралары.
Шаруашылықтардағы мал өсіретін қора-жай ауасын ... ... ... ... ... егер ... ... жұмысы жақсы
ұйымдастырылып, күнделікті өте сапалы төсеніштерді (сабан, ... ... ... ондағы канализация және желдетілу жүйесі жақсы жұмыс
істесе, онда қора-жай ауасында әртүрлі улы ... ... ... ... газы болмайды. Мал қора-жайының ауасында ... ... ... ... және ... сутегі қосындылары болуы осы мал
қора-жайының тазалығының өте төмен ... ... ... ... ... ... үшін ондағы үлкен көлемдегі
көмірқышқыл газын төмендету, онда аммиак пен күкіртті сутегінің жиналуын
жою мен ... алу ... ... ... ... ... үшін
малдардың төсеніштерін күнделікті ауыстырып түру керек немесе ... ... ағаш ... ... төсеніштерді пайдалану, мал жататын орынның
тазалығын сақтау, жөнделген жақсы ... ... ... мен ... ... және ... ... дұрыс, қысылыспайтындай
орналастыру. ... ... ... ... және еден ... ... ерекше көңіл аударады, себебі еден асты саңлауынан
кіретін аммиак қосындысы қора-жай ... 80 есе ... одан да ... ... ... Ал ... ... өсіретін қора-жайдағы ауада аммиак
жиналуының алдын алу үшін төсенішке (1 кг ... кг ... ... қосу ... ... ... ол ... қосып алып, байланыстырып қиды азотпен байытып, оның ... ... ... ... көң жинайтын орыннан аммиак, күкіртті
сутегі және ішектік газдар түспеуі үшін канализация ... ... ... ... ... газ құрамын жақсарту немесе жеке улы газдардың
қалыптан тыс көбеюінің алдын алу үшін мал өсіретін фермадағы ... ... еден және ... орнын жақсы күтіп қора-жайды канализация
және желдету жүйесімен қамтамасыз ету керек.
Қораны ... ... ... ... аурулардан
сақтандыру, сонымен бірге малдың ... және ... ... ... ... ... және жасанды болып бөлінеді, ол жарық ... ... ... ... деп ... көлемінің еден көлеміне қатынасын
айтады. Жасанды жарықты анықтау үшін қорадағы барлық электр шамының ... ... ... қора ... ... ... ... табиғи және
жасанды жарықтың нормасы: 1:8-1:20 және 3,3-5 Вт/м2 шамасында.
Шошқа, қабандар қораларының микроклиматын ... ету ... ... ... жолы ... табылады.(2-3 кестелерді қарау
керек).
2-кесте.
Әртүрлі жастағы шошқа қораларындағы қолайлы микроклимат көрсеткіштері
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... |
| | ... |мен ... ... төл ... 0С |13...19 |14...20 |18...22 ... | | | ... ... | | |
| | | | ... қозғалысы, м/с|75 |75 |70 ... ... | | | ... | | | ... |0,3 |0,3 |0,2 ... ... | | | ... мг/м3 |0,2 |0,2 |0,2 ... ... |20 |20 |20 ... | | | ... ... |10 |10 |10 ... 1 м3 | | | ... мың м.д. | | | |
| |50-60 |100-150 |40-50 ... ... ... бөлектеп ұстайтын болғандықтан
қораларда малдың жасын, ... ... және ... ... ... ... ... сақтауды талап етеді.
3-кесте.
Әртүрлі жастағы шошқа қораларындағы ауа алмасуының нормативі, 100 кг
тірі салмаққа м3 /сағ есебінде
|Қора ... ... ... ... ... үшін |45 |60 |70 ... ... торайлар| | | ... |35 |45 |60 ... ... ... үшін |45 |55 |65 ... ... үшін |35 |45 |60 ... ... ... ... ... (жоғары немесе
төмен) шошқалардың ... және ... ... ... ... ... ауруға шалдықтырады.
Жаздық кезенде жоғары температура әсіресе қонды малдарда жылу стресін
тудырады. Жылу ... ... ... ... ұрықтанғаннан
кейінгі өміршендігін азайтады. Жылы кезенде шошқа қора ... көп ... 50 С ... ... ... ... ауасының ылғалдылығы. Мал қораларының ішкі ауасындағы бу
мөлшері әдеттегідей атмосферадағы буға ... көр. ... ... қора ... 10-15 ... ... Қора- жайлар ауасында
будың негізгі мөлшері ылғал еденнен, қабырға мен төбеден, суарғыштан ... ... ... ... Мал ... бумен салыстырғанда оның
үлесіне небары 10-30 пайызы қана тиеді. Қора-жай ауасына мал организмінен
бөлінетін ... ... ... ... ... ауамен және т.б.)
пайызы едәуір (60-80 пайыз). 100 шошқа (салмағы 90-100 кг) ... 2 ... ... ... ... ... 1 ... метрінен небары 60-80 мл ылғал
бөлініп ... ... ... қоралардан айырмашылығы еденнен буланатын бу
мөлшері шошқаның демі арқылы шығаратын ... 1,5 есе көп ... ... қоралардың едені үнемі ылғалды жағдайда болады. Алайда, ... ... ... ... 90 ... ... не одан артқанда
еденнен ылғалдың қарқынды булануы тоқтайды.
Ауа ылғалдылығының гигиеналық мәні өте зор. ... ... ... климат пен микроклимат жағдайын көрсетеді. Соған орай ауа,
өсімдік, су, топырақ, қора ... мен ... ... ... ... мал ... тікелей және жанама әсер етеді.
Тікелей әсер жылу реттеуге ықпал етеді. Ауада ылғалдың мол ... ... ... ... жылудың жиналуына (гипертермия), ал
төменгі температурада ... ... ... ... ... ... салыстырмалы ылғалдылық организмге, оның жылу шығаруына ауа
температурасы ... ... де, суық ... кері әсер етеді. Мал организмінен
ылғал тері және тыныс жолдары ... ... ... тері ... тер ... газ ... де ... Әдеттегі жағдайда жақсы күтіп-баққанда мал
организмі ылғалдың булануына жалпы жылу ... 20-25 ... ... ауа құрамында бу көп болса жылу организмнен булану жолымен шықпайды.
Сондықтан да ... көп, ... ... ... әрі ауа ... ... ... (қапырық, нашар желдетілетін қораларда) организмнен
жылу шықпай, ... ... ... ... ... сыйымдылығы құрғақ ауа
сыйымдылығынан 10 есе үлкен. Соған орай ауа ылғалды әрі суық ... ... ... ... ... тез ... Сыз, суық ... суық
тиіп мал жиі ауырады, тері және аяқ ауруларына шалдығады. Жем-шөптің нашар
қорытылуы салдарынан ... ... ... ... ... ... ... ылғалдылығының (қолайлыдан жоғары) әрбір
10 пайызы организмде зат алмасудың ... 1-2 ... ... ... ... ... шығыны 20-25 пайызға артып,
тәулігіне қосатын ... 12-28 ... ... және жас ... ... 2-3 есе ... ылғалдылығының 75-95 пайызға дейін өзгеруі шошқалардың
арасындағы өлім-жітімді ... ... ... және ... ... суық ... негізгі себебі болады. Бұл жағдай
шошқалардың зардапты ауруларға ... ... ... ... ... ... азықпен азықтандырғанда және қиды, ... ... ... ... ... ... қарсы мынандай шаралар жүргізу
қажет: мал қораларын жобалағанда және салғанда құрылыс материалдарын дұрыс
таңдау, ... ... ... ... талаптарды сақтау, құрғақ
сабаннан төсеніш төсеу (сонда салыстырмалы ... 8-12 ... ... әк ... (салыстырмалы ылғалдылық 6-10 пайызға төмендейді),
асыл тұқымды мал шаруашылықтары мен мал өсіретін өндірістерде малды ... ... ... ... дұрыс.
Қабандардың стресс жағдайы қора ауасында зиянды газдардың, шаңның және
микроорганизмдердің ... ... ... ... Егер шошқа
қораларында аммиак концентрациясы (33-36 мг/м3) жоғары ... ... ... ... ... ... өсуі 7,7-10,2 ... төмендейді.
Оптимальды жарықтылық зат алмасудың және ... ... ... ... Организм резистенттілігін, жыныстық
белсенділікті және ... ... ... жеткіліксіз жарықтылығы торайлардың тірі салмағының
өсуін (7-10 пайызға) азайтады, ауру (9-10 ... ... ... ... ... ... соярдан бұрын 70-
80 тәулік ерте ауыстырады. Бұл кезде жас ... ... ... ... 2 есе төмендейді.
Қабандардың, шошқалардың денсаулығы мен ... ... ... ... ... көп ... микроклимат жағдайында шошқалардың резистенттілігі және
салмақ өсуі (9-28 пайызға дейін) ... Азық ... (12-30 ... ... ... ... ... қоралар максимальды сыйымдылығы 100 бастан көп
емес есебінде салынса, әдетте ... ... ... ... Бұл ғимараттарда төмендегідей немесе ... ... ... ... ... ... пен құрал-сайманға арналған
бөлме, қызметкерлерге арналған бөлме. Әрбір жеке ... ... ... мен қол ... жер ... керек немесе қарастырылуы қажет.
Көлемі ірі шошқа кешендері еңбекті тиімді ұйымдастыруға, ... және ... ... ... жоғарылатуға,
өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және өндірілетін өнімнің көлемі мен
сапасын ... ... ... ... ... шошқа-
қабандарды далаға шығармай және режиммен далаға шығарып ұстап-бағады.
Далаға шығармай ұстау әдісі бордақылаудағы шошқаларға қолданылады.
Режимді ... ... ... ... ... ... ... белгілі кезенде тек 2-3 сағатқа қора қабырғасындағы ... ... ... ... ... әдіс бойдақ және тұқымдық
қабандарға, және ... ... жас ... ... ... топтап станокта ұстайды, жеке түрде –торай емізетін мегежіндерді
ғана ұстайды.
Ұсталынатын топтар мөлшері шошқалардың ... және ... ... ... ... ... болсақ, бойдақ және буаз
мегежіндерді 10-15 ... ... 15-25 ... және ... ... ... ... көбінесе құрғақтау азықтармен, міндетті түрде жануар тектес
азықтар (сүт, көк сүт, балық, ет-сүйек және ет ұны) ... ... май ... ... ... ... өте қажеттілік етеді. Жыл
кезеңіне қарамай күнделікті серуендеуі күн ... ... ... 4-5 ... ... ... ... азу тістерін алып
тастайды және тұяқтарын кеседі. Шағылыстыруға дейін әрбір ... ... ... осындай тексерісті ұрықтандыру кезеңінде де 2-3 рет
жүргізуді нұсқайды.
Қабандарды азықтандыру барысында ... ... яғни ... ... ... болса, керісінше, мегежіндерді тірілей саклмағын
тезірек ... үшін ... ... ... қораларында оңтайлы микроклимат болуы қажет. Шошқалар жоғары
температураны және ылғалдылықты өте нашар ... ... ... тобы үшін ... ... 18-200С болу ... Салыстырмалы
ылғалдылық мөлшері 40-75%. Қора ішінде өтпе жел болмауы ... ... ... ... ... ... ... тесіктері арқылы, өз
бетімен ағызу әдісімен тазалайды. Төсеніш пайдаланылмайды. Өндірістік шошқа
кешенін аумағы кішкентай ... ... ... Оның ... ... ... бар, ... қоршалған және жасылдандырылған.
Оның аймағына тек қана санөткізгіш ... ... ал ... –жуу бөлімінен өтеді. Санөткізгіш киім шешкішпен, ... жуу, ... және ... өтектеу бөлімдерімен жабдықталған.
Шошқа саласында, басқа мал шаруашылығындай, негізгі өндірістік бірлік
–звеноларға бөлінген бригада, олардың саны ... ... ... ... ... ... ұстайтын бірінші цехта әрбір оператор өзінің
қызметін орындайды. Қабандарды күтетін операторлар ... ... ... ... ... ... малдарды қарайды, азықтандырады,
науаларын, станоктарын тазалайды, мал ... ... ... станокта жекелеп ұстайды, табын ... жас ... 4-5 ... ұстайды. Күтіп-бағу нормасы -100 бас.
Бордақылаудағы шошқаларды күтетін ... ... ... ... ... ... ... станоктарды,
қораны тазалайды, жұмыс істейтін механизмдерді тексереді, ет ... ... ... артып жібереді. Бір операторға күту нормасы
3-4 мың бас шошқа. Екі ауысымды жұмыс күні болғанда, ... ... ... ... ... ... ескеру керек: қоршаған ортаны күрт
өзгерту, бір қорадан ... ... ... ... және төмен температураны
алмастыру, азықтандыруды күрт өзгерту және тағы ... ... ... ... ... ... ... қабандар жеке станоктарда ұсталады, оның ауданы 7 м2,
(терендігі 2,5-2,8 м, ... ... 1,4 м). ... және ... ... әр ... 5 ... орналастырылады. Топтық станоктың
әрбір басқа арналған ауданы 2 м2, (терендігі 3,5м, қоршау биіктігі 1 ... ... үшін ... ... жеке ... ... ... ыдыстары болады.
Құрғақ азыққа арналған ыдыстың ені 50 см, биіктігі 20 см, бір ... ... ... мөлшері 45 см. Бір басқа қолданылатын су мөлшері
тәулігіне 25 л: соның ішінде малды ... -10 л, ... ... ... -7,5 л, қалған су азықты дайындауға және ... ... ... ... ... су ... ... суық
мезгілінде 10-160 С болуы керек, жылы маусымда реттелінбейді.
Қабандарды пайдалану тәртібін оның жасына, қондылығына, түріне және
өзіндік ... ... ... ... Асыл ... жас қабандарды шағылысуға 11-12 айында (тірі салмағы 160-
180 кг), ал тауарлы шаруашылықтарда -11 ... ... ... 130-150 ... Қабандарды ерте пайдалану олардың өсімталдығын төмендетіп, ұрық
азаяды.
Ірі шаруашылықтарда қабандарды интенсивті пайдалану 2,5-3 жылға дейін
созылады. ... ... ... ... 12-18 ... ... айына
7-12 рет ұрықтандыруға рұқсат етіледі. Ал шектеулі түрде пайдаланғанда -6
рет; 18-24 ... ... 9-16 және 8 рет; 24-36 ... ... 10; 3 ... ... -13-24 және 12. ... ұрықтандыру кезінде
қабандарды пайдалану интенсивтілігі артады. Табиғи шағылысу кезінде бір
қабан 40 аналыққа ... ... ал ... ... ... 400 басқа жетеді.
Ұрықтандыру үшін пайдаланатын қабандарды жұқпалы ... ... ... ... ... ... түрде таза болу керек).
Күнделікті активті моцион (ұзақтығы 1,5-2 сағат, қашықтығы 2-3 ... май ... ... ... ... және шүйе ... ... шәует сапасын арттырады. Қабандардың азықтық
және биологиялық активті ... ... ... ... мен ... ... ... Ересек қабанның 100 кг тірідей салмағына 1,5
азықтық бірлік; жас қабандарға (2 жасқа дейін) -2 азықтық бірлік қажет. ... ... ... ... -120 г, ... -7 г, метионин+цистин –
5 г, Са -7 г, Р -6 г, ас тұзы -5 г, ... -10 мг, В1 ... -2 мг, ... -5 мг, В3-18 мг ... ... рацион әртүрлі азықтардан құралуы тиіс. ... ... жем ... 70-80 ... ... ... -10-15 пайыз,
шөп ұны 3-5 пайыз, жануар текті азықтар -6-8 пайыз ... ... ... ... ... Қабанды мегежінге азықтандырған соң 1-2
сағаттан кейін қосады.
Қабан бір шағылысқан ... 400-500 мл ... ... ... бөлу ... зат ... ұлғайып, энергия пайдалану артады, биологиялық жан-жақты
протеиндерге, витаминдерге, ... және ... ... Егер осы ... қабан азығында жеткіліксіз болса олар шағылысуға
нашар ... шүйе бөлу ... ... ... және ... ... ерте жарамсыз болуының (аяқ аурулары, импотенция, шүйе
патологиясы және т.б.) ... ... ... ... ... ұстау және оларды еденде ұстау болып табылады. Сондықтан
қабандарды күнделікті серуендету ... ... ... ... ... ... ... қабанның ветеринариялық төл құжаты болуы керек.
Оған ... ... ... және профилактикалық мақсатта
жүргізілген жұмыстар жазылады.
3.3.Мал фермалары мен ... ... ... ... мен ... ауылдық жерлердегі ауаның, топырақтың,
су қоймаларының ластануына себеп болатын аса ірі ... көзі ... ... жағдайларды жақсартып, мал кешендерін
оқшалау және қорғау үшін ... салу ... елді ... ... мен ... ара ... ... жөн. Мал
шаруашылығы объектілері ауаға зиянды қалдықтарды ... ... ... ... немесе тым асқынған зиянды әсерлерін ауа ... ... ... ... ... бір нысандардан екіншісіне
тарату қаупін туғызады. Жағымсыз әр түрлі иістің таралуы да ... елді ... ... ... ... ... мәдениеті мен ветеринариялық-санитарлық
ережелерді және ... ... мен ... жөніндегі гигиеналық
ережелерді сақтау өте маңызды. ... мал ... ... ... ... да, ... жұмыс жасалуы тиіс. Қора ішін тазалап, мал
қиларын уақтылы шығарып тұру және сақтық шараларын ... ... ... ... ауаның шаңданып, ластануынан және микробтардан,
жағымсыз иістерден сақтау мақсатында мал ... мен елді ... ... ... Олар елді ... ... ... тиіс.
Ауаны механикалық әдіспен тазартып тұру ... ... әсер ... ... шаң мен ... ... үшін ... мен
сүзбелі қондырғылар жасалады. Мал қораларындағы ауаны тазарту аэрозоль
шашырату ... ... ... Бұл ... сүт ... ... ... натрий гипохлорид пен гексилрезорцинді қолдану пайдалы.
Ауаны тазарту үшін қысқа толқынды ультракүлгін сәулелер ұсынылады.
Қазіргі кезде ол үшін ... ... БУВ 60П, ДБ-60 және тағы ... ... шамдар пайдаланылып жүр.
Дезинфекция. Ветеринариялық-санитариялық шаралардың ішінде малдың
арасында індет ауруларын болдырмауда және ... ... ... ... аса ... орын алады. Дезинфекцияны –зардапты және ... ... ... ... арасында індет ауруларын
болдырмау ... ... ... ... ... болады.
Дезинфекция жүргізілуге жататын нысандар: мал қоралары, құралдар,
жабдықтар және малды ... ... ... қора ... ферма
территориясы, малды көлікке тиеу және түсіру алаңы, ... ... ... ... сауу ... сүт ыдыстары,
арнайы киімдер, қи-садыра және лас су. Тазалау ... ... ... ... төменгі жағына, қабырға ортасындағы қалқандарға,
еденнің ашық саңылауына және қи тазалайтын каналға аса ... ... ... ... қораға басқа жақтан таралған індетті
ауру қоздырғыштарды, сонымен қоса шартты ауру қоздырғыш микробтарды да жою
мақсатымен ... ... ... ... ауру ... болған күннен
бастап ұдайы жүргізіліп отырады. Бұл ауруға қарсы тиімді биопрепарат
табылмаған ... ауру ... жою үшін ... ... ... ... ... дезинфекция - ол шаруашылықтағы маклды індет ауруынан сақтаудағы
ең соңғы күрес жүргізудегі кезең. Бұл жұмысты ... ... ... тазартылғаннан кейін карантинді алу ... ... ... кезінде ауру қоздырғыш микробтарды толық жою ... ... ... ... ... еденді қидан мұқият тазалайды, ... ... ... еден ... күн ... ... мұндай тақтайды
еденге қайта төсеуге болады, ал ... ... ... отқа ... ... дезинфекция үшін сілті жиі қолданылады.
Олар: натрий гидроксиді, күйдіргіш калий және ... ... ... ... әк, ... сода, кальцийленген сода және т.б.
Дератизация –адам мен малға зиян келтіретін кеміргіштерге қарсы
шаралар жиынтығы. ... ... ... өте ... ...... өсіп-өнуіне жол бермеу,
оларға азықтан, судан мұқтаждық жасау және індерін жою.
Дезинсекция – бұл табиғатта кездесетін ұзын ... көп ... ... ... жүргізілетін шаралардың жиынтығы, шыбын-шіркейлерге қарсы
күрестің ... ... Ол ... ... ... ... ... қораларға және ғимарат пен ... ... ... жою ... ... ... болып табылады.
Өндірістік шошқа кешенін аумағы кішкентай қалашықпен ... Оның ... ... ... құрылыстар бар, сырты қоршалған және
жасылдандырылған.
Оның аймағына тек қана санөткізгіш арқылы ... ал ... ... ... өтеді. Санөткізгіш киім шешкішпен, душпен,
кір жуу, кептіру және ... ... ... ... күтушілер киім шешу бөлімінде өз сырт киімдерін шешіп, душтан
өтеді, екінші киім бөлімінен жұмыс киімдерін киінеді. Ал ... ... ... ... ... ... Кешеннің оқшаулағыш
бөлімінде ауру және әлсіз малдарды жайғастырады. Карантиндік ... ... ... ... ... ... Өндірістік кешеннің құрамына
қосымша құрылыс ретінде азықтар дайындайтын цех, ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін бөлім,
автокөлік таразысы, шошқалар артатын ... ... және су ... от ... жер, құрама жем дайындау зауыты, санитарлық бойня және
тағы басқалары енеді. Өндірістік қоралар цехтық ... ... ... ... ... ... жалғасқан, ол шошқаларды айдауға
және күтуге өте қолайлы болады. Қоралар саны ... ... 12,24,54 және 108 мың ... ... ... және бордақылау технологиялық процестерінің
негізі ретінде олардың учаскелер бойынша және ... ... ... ... ... саласында, басқа мал шаруашылығындай, негізгі өндірістік бірлік
–звеноларға бөлінген бригада, олардың саны ... ... ... ... ... қабандарды ұстайтын бірінші цехта әрбір оператор өзінің
қызметін ... ... ... ... микроклимат жүйесін
тексеріп, керек болса режимін ретейді, малдарды қарайды, ... ... ... мал ... ... көрсетеді.
Қабандарды станокта жекелеп ұстайды, табын толықтыратын жас шошқаларды
топтап 4-5 бастан ұстайды. ... ... -100 ... ... мен ... ... ветеринариялық-
санитариялық шаралардың тиімділігі тиісті объектілердің ... ... ... Ол ... ... ... ... өткелек, оқшауханалар, карантиндік
жайлар, көң қоймасы, санитариялық қасапхана (сою-санитария ... ... ... ... ... ... ұнын ... арналған
шикізатты жинау пункті.
Дезинфекциялық тосқауыл. Ферманың өндірістік аймағына көлік қақпаның
аузындағы дезинфекциялық ... ... ... ... ... бетін бетондап жасайды. Оның жалпы ұзындығы
9-12 м, ал ... ... ... бөлігінің ұзындығы 6-8 м.
Кіретін және шығатын екі жағы да 1,5-2 м ... ... ... ... ені ... ... бірдей 3-3,5 м мөлшерінде.
Ертінді тұратын бөлігінің тереңдігі 35-40 см. Көлік жүріп ... ... ... асып кетпеу үшін кіретін және шығатын екі жағы да жер
бетінен ... ... ... ... ... ... жіберетін
құбыр болуы керек. Дезтосқауыл формальдегидтің сілтілі ерітіндісімен
толтырылады. Ертіндіде 3% ... және 3% ... натр ... ... заттарды 2%-тен де алуға болады. Іс жүзінде бастапқы ... ... ... ... келе 2%-ке ... ... ... басқа да ерітінділермен толтыруға болады. Атап
айтқанда, 3% каустикаландырылған ... ... ... ... 5%-ті ... Қысты күні ертінді қатпау үшін оған 10-15%
мөлшерінде ас тұзын қосқан жөн. ... бір рет ... үшін 10 ... ... ... Дезинфекциялық тосқауылдың үстіне жауын-шашыннан
сақтау үшін ... ... ... ... ... мал шаруашылығы кешендерінде және
басқа да мал ұстайтын қора-жайларда мал санының ... ... ... ... онда түрлі індеттер мен ... ... ... ... ... зор. Сонымен қатар, экономикалық тиімділікке қол жеткізу
үшін малды бағып-күтуде физиологиялық ерекшеліктеріне сай ... ... ... ... ... Ол үшін ... ... сапалы азықпен
қамтамасыз етуде, малды ... ... ... ... ... ... ... қора-жайлар салудың және пайдаланудың ең тиімді
жүйелерін ... ... ... ... ... ... бөлек күтілуін қамтамасыз ету үшін ветеринариялық-санитарлық
шараларды сақтау арқылы сырттан ... ... ... жол бермеу
керек. Ферма құрамына кіретін үйлер мен ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз етілетіндей болып
орналастырылады. Қора-жайларды неғұрлым ... ... ... ... ішіндегі көлік жолдарын, сондай-ақ су, канализацияны, жылу
және электр жүйелерін ықшамдауға мүмкіндік береді. Бұл үшін ... ... ... арасында қолданылып жүрген технологиялық және құрылыс
нормаларын, сонымен бірге өртке ... ... және ... ... ... ... айырмашылық ережелерін сақтау қажет.
Мал шаруашылығы жұмысшыларын кәсіби ауруларға шалдығудан сақтау үшін
кешенді шаралар жүргізіледі: мал қора-жайларында оңтайлы ... ... ... ... газды құрамы, жарықтандыру), тиімді
желдеткіш және кәріз жүйесін орнату, жүйелі түрде дезинфекция, ... ... ауру ... ... және оны ... ... және тағы басқалар.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Аликаев В.А. Зоогигиена.-М., 1978.
2.Бегенова А., Жұмақаева А., ... А. ... ... ... ... / Жалпы ред.басқ.профессор А.Қ.Бұлашев.-
Астана: Фолиант, 2009.-448 б.
4.Волков Г.К., Репин В.М. и др. ... ... ... ... ... ... А.Н., ... В.И., Бегенова А.Б., Ахметов А.Н., ... ... ... шекаралары көлеміндегі жеке қосалқы шаруашылықтарда
жануарларды ұстау бойынша нормативтер.-Астана, 2008.
6.Галкин А.Ф. Основы ... ... ... ... 1975.
7.Гершун В.И., Муслимов Б.М. Ветеринарная гигиена.-Алматы: Қайнар, 1994.
8.Испенков А.Е., Сапего И.П. ... и ... ... на ... ... Урожай, 1984.
9.Карелин А.И. Гигиена ... ... М.И., ... И.Я. ... на ... ... ... Қайнар, 1983.
11.Кузнецов А.Ф. и др. Гигиена животных.-М.: Колос, 2001.
12.Қырықбайұлы С., Төлеуғали Т.М., Майқанов Б.С. ... ... ... Ж.Б. және т.б. ... зоогигиена.-Алматы.: Каз НИИНТИ, 1992.
14.Мырзабеков Ж., Ибрагимов П. ... ... ... баспасы, 2005.-432 бет.
15.Мырзабеков Ж.Б. Ветеринариялық гигиена.-Алматы, 2006.
16.Мотес Э. Микроклимат животноводческих помещений.-М.: Колос, 1967.
17.Наурызбаев И.Б., ... Б.А., ... Ж. Мал және ... ... ... ... Т. ... физиологиясы.-Алматы, 1995.
19.Справочник фермера / Под общ.ред. Булашева ... ... Е., ... Р. т.б. Зоотехния негіздері: Оқулық.-Астана:
Фолиант, 2007.-456 б.
21.Өтесінов Ж., ... Б. ... және ... ... Оқу
құралы.-Астана.: Фолиант, 1912.-152 б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қабандарды азықтандыру ( шошқа)24 бет
Азық15 бет
Шошқаларды ұстаудың жүйелері24 бет
Шошқаның гигиенасы жайлы ақпарат9 бет
Шошқаның гигиенасы жайлы мәлімет9 бет
Ет сапасының тауар көрсеткіштеріне табиғи факторлардың (құс пен мал семіздігінің санаттары, жасы, жынысы, тұқымы, түрі) әсерін негіздеу9 бет
Топырақтың эпидемиологиялық маңызы9 бет
Шошқаны азықтандыру26 бет
Шошқаның гигиенасы8 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь