Бруцеллиоз

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Бруцеллезді балау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2.2. Бруцеллезді арнайы дауалау шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2.3. Жануарлар бруцеллезіне қарсы қолданылатын тірі вакциналар ... ..13
2.4. Бруцеллезге қарсы өлі вакциналар қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.5. Бруцеллезбен күресу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.6. Жануарлар бруцеллезін алдын алу және емдеуге қолданылатын деректер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
ҚОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ
Бруцеллез – жұқпалы ауру, ол малдың барлық түлігіне және басқарооролр да жануарларға: ірі қараға, түйеге, бұғы, жылқыға, қой менод ешкіге, итке, кемірушілерге және құстарға жұғады. Ауру қоздырғышы 1886 жылы алғаш рет ағылшын ғалымы Д. Брюс анықтаған. Оның негізінен бірнеше түрі бар. Олар: мелитензис бруцелласы, абортус бруцеллесы, суис бруцелласы, нетома бруцелласы, канис бруцелласы. Бұл түрлердің өзі бірнеше жіктерге бөлінеді. Бруцелла микроскоппен қарағанда шар, тырнақша, өте қысқа таяқша тәріздес, былайша айтқанда микрококктар мен таяқшалар арасынан орын алатын микроорганизм. Олар көбіне ретсіз, бірі – бірімен тізбектеліп немесе қосарланып жатады, спора құрмайды, қозғалу қабілеті жоқ. Қоздырғышы организмге клетка ішінде тіршілік ететін болғандықтан бұұл аурумен ауырған малды емдеу өте қиын. Бруцеллезге шалдыққан жануардың қанағақ қабықтары қоймалжыңды инфильтрленген, қалындаған, фиброн мен ірің үлпектерімен тұмшаланған, кейде оларда қан құйыолу байқалады. Іш тасталған ұрықтар ісінген, кіндік жуандаған, тері асты клетчаткасы серозды – геморрагиялық инфильтрленген, ұрықтың ұлтабарынан сарғыш немесе ақ кілегейлі немесе үопек массаларды табуға болады. Ішектің, қуықтың сірілік және кілегейлік қабықтарында қан құйылу болуы мүмкін. Іш тасталған аналықтарда іріңді – некроздық эндометрит, интерстициялдық желінсау, буындар мен бурсалар зақымданса – олардың қабықтарының қалыңдауын, қуыстарда сірілі – фибриноздық эксудатты байқауға болады. Ауру еркектерінде аталық жыныс пен ен қосалқысында – қабынды - некроздық ошақтар байқалады.
Қазіргі уақытта бруцеллез індеті әлемнің көптеген елдерінде, оның ішінде біздің елдеде кездеседі. Бұл ауруды кеңінен зерттеп, оның таралу себептерін және онымен күресу шаралары жөнінде көптеген зерттеулер жарық көрді. Бруцеллез ауруы еліміздің дамуына кедергі келтіріп, малдан алынатын өнімдердің сапасын төмендетіп, экономикасына үлкен зиянын тигізуде. Бруцеллез індетімен ауылшаруашылық малдары ғана ауырып қана қоймай, сонымен қатар адамдарда ауырады. Адамдарға ең қауіптісі болып негізінен қой-ешкілердің бруцелла індетінің қоздырғыштары болып табылады.
Қазақстан Республикасы мал шарушылығында ірі қара және қой бруцеллезі жөнінен індеттік ахуал әлі күнге күрделі жағдайда қалып отыр. Соңғы 8 жыл ішінде республика бойынша тіркелген бруцеллезден таза емес пункттер саны ірі қара бруцеллезі бойынша 5-28 ге дейін болса, ал қой ешкі бруцеллезі бойынша бұл көрсеткіш 5-тен 268-ге дейін жетіп отыр. БҚО осы жылдарда республикада ірі қара бруцеллезінен таза емес пункттер санынан бірінші орында, яғни 44 пункт бар. Қой бруцеллезінен таза емес 25 пункт бар, бұл республика бойынша Жамбыл, Алматы, Қызылорда, ОҚО, ШҚО облыстарынан кейінгі 6 орында, яғни ірі қара және қой бруцеллезі БҚО үшін үлкен экономикалық және әлеуметтік мәселе болып саналады.
Республикалық СЭС мәліметтері бойынша елімізде жыл сайын бруцеллезге шалдыққан 2500 - 3000 адамға дейін тіркеледі.
Қолданылған әдебиеттер
1 Студенцов К.П. Бруцеллез животных / Алма-Ата.: Кайнар. - 1975. - 238 с.
2 Косилов И.А., Ощепков В.Г. Бруцеллез с.-х. животных //Новосибирск, 1976. - С. 78-82.
3 Коляков Е.Е. Ветеринарная микробиология //Учебник. - М., 1965. - С.267-268.
4 Жованик П.Н. Бруцеллез //Под. общ. ред. П.Н. Жованика, Киев: Урожай, 1975. - 222 с.
5 Вершилова П.А. Бруцеллез /(Под ред. П.А.Вершиловой, изд. 2-е, перераб. и доп.). М.: Медицина, 1972.- 439 с.
6 Белозеров Е.С. Бруцеллез // Ленинград.: Медицина, 1985. - 184 с.
7 Альтон Дж. и Джонс Л.И. Методы лабораторных исследований по бруцеллезу // ВОЗ. - Женева, 1968. -84 с.
8 Триленко П.А. Бруцеллез сельскохозяйственных животных /Л.: Колос. - 1976. -280 с.
9 Удинцев Г.Н. Итоги десятилетнего изучения бруцеллеза //Труды факультетской терапевтической книжки Казахского медицинского института им. Молотова. - Алма-Ата, 1947. - С. 5-18.
10 Elberg S.S. and Faunse K.J. Immunization against Brucella infection. 6. Immunity conferred end goats by condependent mutant from a streptomycin dependent mutant strain of Br. melitensis // Bacteriol. - 1957. - V. 73, N2. -P. 211-217.
11 Godeau P., Fuchs G., Guillenn J. et al Tritement de la brucellose humaine par la rifampicine // Zbl. Veter. - Net. Rothe B. - 1980. - V. 27. - P. 131-138.
12 Орлов Е.С., Уласевич П.С., Касьянов А.Н. и др. результаты исследований по изучению бруцеллеза с.-х. животных // Тр. ВИЭВ. - 1972. - Т. Х. - С. 196-213.
13 Орлов Е.С. Диагностика и специфическая профилактика в СССР // Бюллетень ВИЭВ. - М., 1971. - Вып. 10. - С. 5-12.
14 Невский И.Н. и Софронов Н.В. самовыздоровление каракульских овец от бруцеллеза // Каракулеводство и звероводство. - 1951. - №5. - С. 68-71.
15 Коломакин Г.А., Бжевская А.Н. Некоторые проблемы бруцеллеза у овец в связи с оздоровлением и вакцинацией //Вестник сельскохозяйственной науки Казахстана. - 1961. - №2. - С.60-71.
16 Иванов Н.П. с соавт. Состояние иммунитета к бруцеллезу у коров, привитых вакцинами из шт 19, 104М и 82 //Сб. науч. тр. КазНИВИ. - Алматы, 1994. - С. 77-85.
17 Буланов П.А. Убитые полужидкие вакцины против бруцеллеза //Известия Казахского филиала АН СССР. - 1941. - Т.1. - С. 19-21.
18 Амиреев С.А., Саттаров А.И., Иванов Н.П. Эпидемиология и эпизоотология бруцеллеза. - Алма-Ата: Наука, 1986. - 176 с.
19 Әбутәліпов Ә. Індеттану терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: «Ана тілі». - 1995. - 59 б.
20 Сайдоллаұлы Т. Індеттану. - Алматы. 1993. - 156 б.
21 Сидорчук А.А., Воронин Е.С., Глушков А.А. Общая эпизоотология. - М.: Колос, 2005. - 176 с.
22 Урбан В.П. Иммунопрофилактика инфекционных болезней животных //Проблемы ветеринарной иммунологии. - М.: Агропромиздат, 1981. - С. 9-12.
23 Юсковец М.К. Бруцеллез сельскохозяйственных животных. - М. 1952. - 370с.
24 Морякова О.И. Серологические реакции при диагностике бруцеллеза у овец /Бруцеллез с-х животных. - М., 1940. -198 с.
25 Вершилова П.А. Бруцеллез. - М.: Медгиз, 1961. - 256 с.
26 Триленко П.А. Бруцеллез сельскохозяйственных животных. - Л.,
1976, - 280 с.
27 Косилов И.А. Бруцеллез сельскохозяйственных животных. - Новосибирск, 1999. - 344 с.
28 Иванов Н.П. Бруцеллез животных: Методы и средства борьбы с ним. - Алматы, 2002. - 351с.
29 Ременцова М.М. Бруцеллез диких животных. 1962. - С. 54-55.
30 Островидов П.И. Динамика возрастной устойчивости верблюжат к бруцеллезу //Тр. КазНИВИ. - Алма-Ата, 1952.- Т. 6. - С.51-56.
31 Солоницин М.О. Пальгов А.А. Эпизотологическое значение возрастных групп при бруцеллезе верблюдов //Тр. КазНИВИ. - 1950. - Т.5. - С.68-74.
32 Яковлев А.Г. Бруцеллез верблюдов: дисс… канд. вет. наук.: - Саратов, 1946. - 183 с.
33 Пальгов А.А. Серологическая диагностика бруцеллеза у верблюдов и опыт выращивания здоровых верблюжат: автореф.…канд. вет. наук. - Алма-Ата, 1949. - 11 с.
34 Баландин Г.А. Диагностическая ценность РА по Хеддльсону //Тр. Ростовского Гос. Научно-исследоват. Противочумного института, - Ростов-на-Дону, 1955. - Т.9.- С. 99-112.
35 Студенцов К.П. Оценка РА и РСК при диагностике бруцеллеза овец и изменение показания в зависимости от длительности заболевания //Ветеринария. - 1948. № 11. - С. 15-17.
36 Уласевич П.С. , Касьянов А.Н., Малахова Т.И. и др. Результаты испытания Розбенгал пробы при диагностике бруцеллеза животных //ВИЭВ. 1981. - Бюл. № 43. - С. 42-46.
37 Тен В.Б. Методологические основы изготовления и совершенствования профилактических противобруцеллезных препаратов и диагностических средств: автореф. дис. … докт. вет. наук: 16.00.03. - Алматы, 1996.- 45с.
38 Белобаб В.И., Тен В.Б. Эффективность антибактериального препарата в борьбе с бруцеллезом с.-х. животных //Методы профилактики и диагностики
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ................................................................
..............................................3
Әдебиетке
шолу........................................................................
.........................6
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Бруцеллезді
балау............................................................
........................9
2. Бруцеллезді арнайы дауалау
шаралары..............................................11
3. Жануарлар бруцеллезіне қарсы қолданылатын тірі
вакциналар......13
4. Бруцеллезге қарсы өлі вакциналар
қолдану.......................................16
5. Бруцеллезбен күресу жолдары
............................................................19
6. ... ... ... алу және ... ...... ... ол малдың барлық түлігіне және басқарооролр
да жануарларға: ірі қараға, түйеге, бұғы, ... қой ... ... ... және ... ... Ауру қоздырғышы 1886 жылы алғаш рет
ағылшын ғалымы Д. Брюс анықтаған. Оның ... ... түрі бар. ... ... ... бруцеллесы, суис бруцелласы, ... ... ... Бұл ... өзі бірнеше жіктерге бөлінеді.
Бруцелла микроскоппен қарағанда шар, ... өте ... ... тәріздес,
былайша айтқанда микрококктар мен ... ... орын ... Олар ... ... бірі – ... тізбектеліп немесе
қосарланып жатады, спора ... ... ... жоқ. ... ... ... тіршілік ететін болғандықтан бұұл аурумен ауырған
малды емдеу өте қиын. ... ... ... қанағақ қабықтары
қоймалжыңды инфильтрленген, қалындаған, ... мен ірің ... ... оларда қан құйыолу байқалады. Іш тасталған ұрықтар
ісінген, кіндік ... тері асты ... ...... ... ұлтабарынан сарғыш немесе ақ кілегейлі немесе үопек
массаларды табуға болады. Ішектің, ... ... және ... қан ... болуы мүмкін. Іш тасталған аналықтарда іріңді –
некроздық эндометрит, интерстициялдық желінсау, ... мен ...... ... ... ... сірілі –
фибриноздық эксудатты байқауға болады. Ауру еркектерінде ... ... ... ... – қабынды - некроздық ошақтар байқалады.
Қазіргі уақытта бруцеллез індеті әлемнің көптеген елдерінде, оның
ішінде ... ... ... Бұл ... ... ... оның таралу
себептерін және онымен күресу шаралары жөнінде көптеген зерттеулер жарық
көрді. Бруцеллез ауруы еліміздің ... ... ... ... ... сапасын төмендетіп, экономикасына үлкен зиянын тигізуде.
Бруцеллез індетімен ауылшаруашылық малдары ғана ... қана ... ... ... ... ... ең ... болып негізінен қой-
ешкілердің бруцелла індетінің қоздырғыштары болып табылады.
Қазақстан Республикасы мал шарушылығында ірі қара және қой ... ... ... әлі ... ... жағдайда қалып отыр. Соңғы 8 жыл
ішінде республика бойынша тіркелген бруцеллезден таза емес ... ... қара ... ... 5-28 ге дейін болса, ал қой ешкі бруцеллезі
бойынша бұл көрсеткіш 5-тен 268-ге ... ... ... БҚО осы ... ірі қара бруцеллезінен таза емес ... ... ... яғни 44 ... бар. Қой ... таза емес 25 ... бар, бұл
республика бойынша Жамбыл, Алматы, Қызылорда, ОҚО, ШҚО облыстарынан кейінгі
6 орында, яғни ірі қара және қой ... БҚО үшін ... ... ... ... ... ... СЭС мәліметтері бойынша елімізде жыл сайын бруцеллезге
шалдыққан 2500 - 3000 адамға дейін тіркеледі.
Адамдардың ... ... ... көзі ... ... ... ... күресу шаралары өте жоғары дәрежеде және ... ... ... және ... ... ... ұйымдастыру үшін қажет
мәліметтер, індеттанулық зерттеулерге сүйене отырып алынады. Сондықтанда
бруцеллез эпизоотологиясы жөніндегі ... ... осы ... ... ... маңызы зор.
Жануарлар бруцеллезін індеттанулық зерттеу, ... ... ... ... ... оның өту сипатын талдау індетке қарсы
шараларды ғылыми тұрғыдан дұрыс ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.
Мал бруцеллезіне қарсы ... ... ... ... ... басқа, арнайы ветеринариялық іс-шараларды ғылыми
негізделген әдістемелер бойынша іске асырудың үлкен ... ... ... ... облысы шаруашылықтарындағы бруцеллезге
қарсы жүргізілетін әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... саналады.
БҚО шаруашылықтарда індеттанулық зерттеулер жүргізу арқылы мал
бруцеллезінің пайда болу және ... одан әлі ... ... анықтау және облыстағы бруцеллезге қарсы жүргізілген арнайы
ветеринариялық шараларды талдау негізінде мал дәрігерлік тәжірибеге ... ... ... ... ... ... жету үшін алдымызға төмендегідей міндеттер қойылды:
- БҚО ветеринария тарихы туралы алғашқы деректерді ... және ... мал ... ... ... ... ... талдау;
- өндіріс жағдайында қолданылуға ыңғайлы бруцеллезді балаудың кейбір
әдістерінің тиімділігін анықтау;
- бруцеллезге қарсы ... өлі ... алу ... ... жануарлардың бруцеллезіне қарсы иммунитет деңгейін және бруцеллезді
дауалау тәсілін ... ... ... және ... дәрмектерін ойластыру;
- бруцеллезге қарсы шараларды ұйымдастыру жөніндегі ұсыныстар әзірлеу.
БҚО шаруашылықтарындағы бруцеллез жөнінен індеттік ... ... ... ... бруцеллезге қарсы шараларды ... ... және ... жөніндегі жаңа ұсыныстар бруцеллезге
қарсы шаралар тиімділігін анағұрлым арттыра түседі.
Бруцеллезге ... ... өлі ... және оны дауалау және
емдеуге арналған дәрмектерді өндіріс ... ... ... ... ... Дипломдық жұмысты орындау барысында ... ... ... және ... ... жөніндегі ұсыныстар
ретінде мақұлданып облыс шаруашылықтарында бруцеллезбен күрес шараларын
өткізгенде пайдалануда.
Әдебиетке шолу
И.П. ...... ... ... індеті – созылмалы өтетін,
іш тастау, шуы түспеу, ... ... және ... ... ... ... алып келетін жұқпалы ауру. Онымен ірі қара мал, қой
және ешкі, ... ... ... ... ит, ... мен ... да ... ауру көзі болып жануарлар саналады, ... ... ... ... ... ... қолдан салқын қанды
жануарларға да жұқтыруға болады. ... ... ... болғаннан
бері қаншама уақыт өтіп, қаншама ғалымдар осы індеттің эпизоотологиясын,
клиникалық және ауруды балау саласында жетістіктерге жете ... ... ... ... ... ... жете зерттеген. Бірақта, ... ... ... ... ... арасындағы
бруцеллез індетін жою мәселесі толығымен шешілген жоқ.
Бруцеллалар: грамм теріс, жиі кокк тәрізді ... ... ... тәрізді) қозғалмайды, капсула болуы мүмкін. Бруцеллалардың 6
түрі белгілі. Brucella melitensis қойлар мен ешкілерде бруцеллез ... ... 3 ... бар, ол ... бруцеллездің қиын, жіті түрін
тудырады). Brucella bovis ірі қараның қоздырғышы болып табылады. 9 биотипі
бар. Brucella suis, ... ... ... 4 ... ... оңай ... түрде болады, жиі созылмалы ... ... canis – ... бруцеллез қоздырғышы, Brucella ovis ... ... ... шақырады, Brucella neotomae – АҚШ-та шөл
атжалмандарының қоздырғышы және т.б. Бруцеллалардың түрлі жануарларға көшіп-
қону мүмкіндігі белгілі бір ... ... ие ... ... ... мен қойлардан сиырлар мен шошқаларға; Brucella suis-
тің шошқалардан қойлар мен ешкілерге ... ... ... барлығынан бұрын ірі қара және ұсақ мал, аурудың
негізгі резервуары немесе көзі ... ... ... бірге, бруцеллез
ошақтары жабайы фаунада сақталып қалған (негізінен, аша тұяқты жануарлар,
қоянтәрізділер, кеміргіштер). ... ... ... ... несеппен, нәжіспен, ұрық сұйықтығымен аурудың барлық
мезгілінде бөліне береді. ... ... іш ... малдардың
плацентасы және ұрығы бруцеллалардың сыртқы ... ... ... ... төндіреді. [1].
К.С. Омаров - қазіргі уақытта бруцеллез өте ... ... ... бірі ... ... ол мал ... адамның денсаулығын
және экономикаға дүние жүзілік мәселе болып табылады.
Оның жалпы халықтық ... ... ... - бұл ... ... адамға тіке немесе тікелей емес берілуіне қатысты, ал бұл
өз алдына ... ... және ... жасау қабілетінің жойылуына
әкеліп соқтырады.
Европалық Одақ және Норвегия елдерінде ... ... ... ... ... жағдай қалыптасқан.
Бруцеллезбен ең көп залалданған жануарлар саны және ... ... ... ... ... ... Латын Америкасы және ... ... ... - да және ТМД ... ... ... ... өте жақсы
нәтижелерге жеткен, бірақ ... ... ... ... өсу қалпы
байқалады. Ең жоғары аурушаңдық ... ... Орта ... және ... ... территориясында кездеседі.
Бруцеллездің қауіптілігі оның көптеген жағдайларда ... ... ... ... оған тән емес ... мүмкін.
КСРО тарауына және егеменді елдер арасында жаңа шекаралар пайда
болуына байланысты, нарықтық ... ... ... ішінде және
оның шекарасынан тыс жерлерде құрылуына, ... ... ... ... осы жағдайларға сәйкес, жануарлардың да орын ауыстыруы,
фермерлік шаруашылықтар құрылуы, фермерлердің түрлі ... ... ... байланысты ірі қара мен ұсақ малдардың бруцеллезінің өзіне ... ролі ... ... ... ең ... ... біріне жатады. Мұнда
адамдардың бруцеллезбен үлкен деңгейде ... ... ... ... оның ... ... ... көп
көңіл бөлу керектігіне назар аудару қажеттігін білдіреді, себебі ... бар ... ... да бұл ... ... ... ... шаруашылыққа жекелеп алғанда және мемлекетке жалпы
өте ... ... зиян ... Ол іш ... ... ... төлдің тууы; қысырлық; сүт өнімділігінің төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар көрші бруцеллез ауруынан таза шаруашылықпен
байланыстың ... ... ... ... ... де үлкен зиян
келтіреді. Шаруашылықтарда бруцеллезді жою шараларын ұйымдастыру, сонымен
бірге адамдар ауруы ... ... ... ... ... жұмсалады. Кейде ауру
емдеуге келмейтін және адамды мүгедек жасайтын жағдайларға да әкеледі [2].
И.Г. Галузов - қазақстанда бруцеллез ... 1933 ... ... ... ... жұмысы жүргізілген жоқ десе де болады. Академик С.Н.
Вышелесскийдің басшылығымен 1933 ... бас ... ... мал ... институтында бруцеллезді анықтау ... ... Онан ... ... осы ... ... бруцеллезді, сондай
- ақ тағы басқа да жұқпалы ауруларды анықтау тәсілдерін игеру жөніндегі мал
дәрігерлік мамандар даярланды.
Бруцеллездің жалпы алғанда ... ... оның ... ... ... ... үлкен зиян келтіруі, аурудың малдан адамға
жұғуының жиілей түсуі, Қазақстанда барлық істі үйлестіріп ... ... ... ... ... ... ғылыми мекеме құруды ... ... ... орай ... мал ... ... - зерттеу институты жанындағы
ірі қара ауруларын зерттейтін зертхананы қайта құру негізінде 1937 ... ... ... ... ... зертхана құрылды, бұл зертхананың
індет жаппай тарап кеткен шаруашылықтар мен ... ... ... ... ... ... жағдайды анықтауға, індетті
анықтау тәсілдерін іздестіруге және оны ... ... шет ... қызметкерлерін даярлап шығаруға, олардың мамандығын артыра
түсуге, бруцеллезге қарсы шараларды жүзеге ... ... ... етіп ... ... ... ... сақтандыру, ауырғандарын
емдеу, ауру малды іріктеп бөлек шығару, вакцина егу тәсілдерін әзірлеп,
сыннан өткізуге, ... мал ... ... ... ... міндетті болды.
Бруцеллездің жаппай таралуы және адамдардың бұл ауруға шалдығуының
жиілеп кетуі медицина мамандарының да назарын аудара ... ... ... санитарлық-бактериологиялық институты жанынан бруцеллез бөлімі ашылды
[3].
П.А. Карасевтың айтуы бойынша - ... ... ... - ... ... кең ... жайды. Бұл жұмысқа ... - ... ... ... және ... ... (М.И.
Иванов, П.А. Буланов) қатыса бастады. Өлкелік патология институтында (Г.Н.
Удинцев) бруцеллезді зерттеу жөнінде бөлім ... ... ССР ... ... ... ... И.Г. Галузо, Көз ... ... В.П. ... және ... В.М. ... ... патология кафедрасында профессор В.П. Очкур, эпидемиология
кафедрасында профессор Г.Н. ... ... кең ... ... Орта
Азияның обаға қарсы күрес жүргізетін институтында ... ... ... ... ... және ... ... жұмысты кешенді түрде және
тығыз байланыс жасай отырып жүргізді.
Республикамыздың жекелеген ... ... ... ... ... ... асыру ісіне тікелей ықпал жасап отыру үшін және
бұл аурудан өту ... ... ... үшін ... ... ... ... тиісті жұмыстар атқарыла бастады.
Бұл жұмыстарға Қазақ мал дәрігерлік ғылыми-зерттеу институтының бруцеллезді
зерттеу жөніндегі зертханасы басшылық етті. Мұндай ... ... ... ... ... ... және ... облыстық
станцияларында жүргізілді және осы уақытқа дейін ... ... ... қазіргі кезде осы ауруды зерттеу жөнінде еліміздегі және
ТМД аумағында жетекші ... бірі ... ... бұған институт
ғалымдарының еңбектерінде, отандық және шет ... ... ... ... әр алуан мәселелері жөніндегі монографиялар,
кітаптар, нұсқаулар, жүздеген ғылыми еңбектер ... бола ... ... ... ... , К.П. Студенцов, , В.Г.
Уваров, В.К. Антонов, Г.Н. ... , Н.Д. ... П.П. ... ... М.И. ... П.А. ... , М.И. Солоницын, П.И. Островидов,
И.Л. ... А.А. ... М.М. ... Б.Р. ... Ф.И. ... ... К.Т. ... Н.В. Сафронов, Н.П. Иванов, И.Ф.
Задорожный, В.И. Белобаб, В.Б. Тен және ... ... зор ... ... ... ... ... шаруашылықтардағы мал
дәрігерлік қызметке басшылық етті, көптеген ... ... ... өз
үлестерін қосты және қазіргі таңға дейін бруцеллез індетімен күресу үстінде
.
бруцеллез індетінің тоқтаусыз ... ... ... ... көзі, берілу механизмі және ағзаның осы індетке бейім келуінен
туындайды. Аталған бұл көрсеткіштер тек індеттің пайда ... ғана ... ... ... ... ... болуына алып келед. Көрсетіліп
отырған осы ... ... ... ... ... ... ... қауіптісі – індеттің қоздырушысы, яғни ауру мал.
Індеттік тізбекті жою үшін бруцеллез індетімен ... ... ... ... жою ... ... іс ... жүргізудегі
бір ерекшелік оларды кешенді түрде ... ... ... ... және
қоздырушының берілу механизмін анықтап алу қажет. Елімізде бруцеллезге
қарсы іс-шараларды ұйымдастырылған және ... ... сай ... ... ... Бұл ... ... үшін мал дәрігерлері,
медицина мамандары, шаруашылық басшылары және жергілікті кешендердің
бірігуінің ... ... ... ғана жемісті болады [4]
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Бруцеллезді балау
Бруцеллезді балау клиникалық, серологиялық және аллергиялық әдістерді
қолдана отырып жүргізіледі.
Клиникалық белгілері Ірі қара ... ... көп ... ... ... ... не жасырын түрде өтеді. Ауырған аналық малдың
негізгі белгісі – іш тастау. Буаз аналықтардың іш тастауы 3-4 ... ... ... кезінде болады. Аборттың болу мезгілі ауру микробының жұғуына
тығыз байланысты. Ал, бруцеллез микробтары буаз сиырларға 1-2 ай ... ... ... ... көп ... малдың туу қарсаңында болады және алғаш
туатын құнажындарда бруцеллезбен ауырған жағдайда жаппай іш ... Оның саны 30-50 ... ... ... [13, 15, 28, 29, 32]. ... ... бір рет болады, ал екі не үш рет іш ... өте ... ... іш тастауына 2-3 күн қалғанда оның сыртқы жыныс ағзалары
ісініп, қызарады және жатыр алды бөлімінен ... ... ... ... ... ... ... жүргенде қатты қиналады, көпке дейін оның
шуы түспейді, жатыр ... ... ... мал ... ... ... Оның ... қабынады. Мұндай жағдайда аналық ... ... ... ірі ... негізгі белгісінің бірі – ... ... ... ... тізе ... ... ... буын іспей, ұстап
қарағанда мал ауырсынады, содан соң ісініп, ісігі күннен-күнге ... ... ... ірің ... ... буын ісігі қатты қызып, мал
мүлдем жүре алмай қалады. Ісік тесіліп, одан ірің ағады. Буында өзіне ... ... ... ол әк ... ... буын ... бұзылады.
Бруцеллезбен ауырған бұқаларда іріңді орхит, эпидидимит, артриттер
және синовиттер болады.
Бруцеллезбен ауырған ... ... ... ... ... ... және ... ағзаларында болады. Жыныс
ағзаларының кілегей қабықтары ісініп, қызарады, жатыр алды ... ... ... кілегей ағады. Ұрықтың қабығы қалыңдап ісіп қызарады, үсті
іріңді-фибринге, ... толы және өлі ... ... тірі ... оның бруцеллезбен ауырғанын балау үшін негізінен
серологиялық және аллергиялық әдістер қолданылады.
Серологиялық тексерулер Малдың ... ... үшін ... қан ... ... нұсқауға сәйкес серологиялық
тексеруден өтеді. Бұл тәсілдің негізгі шарты- малдың ... ... ... қан сарысуын агглютинация (АР), ... ... ... ұзақ байланыстыру (КҰБР), Роз бенгал сынамасы (РБС),
сүттің сақиналы реакциялары арқылы анықтау.
Агглютинация реакциясы (АР) пробиркадағы қан ... ... қосу ... ірі қара, қой, ешкі, жылқы және басқа да жануарлардың
бруцеллезін анықтайды. Райт ... ... мен ... ... және ауыл шаруашылығы малдарының барлық түлігінің
бруцеллез ауруларын анықтауда кең пайдаланып келеді. Реакцияның ең ...... ... залалданған малдарды табуға көмектеседі [39, 40,
41, 42, 43, 44, 45, ... ... ... (КБР) ... рет 1909 жылы
сиырдың індетті іш тастауының себебін анықтау үшін ... ... ... айқын, тұрақты және ұзақ тұратын реакция ... ... ... ... ... тез ... ... бұрыннан індет
созылмалы болып келе жатқан шаруашылықтан ауру малды тез ... ... ... ... отыр.
Комплементті ұзақ байланыстыру реакциясын (КҰБР) қою тәртібі мен
тәсілін 1940 жылы В.И. Иоффе, 1949 жылы В.С. ... С.И. ... ... Шершевский жобалады.
1956 жылы П.А. Триленко бұл реакцияны ауыл ... ... ... үшін ... ... ... КҰБР ірі қара мен ұсақ малдың
бруцеллез ауруына өте ... ... ... ... малды КБР-на
қарағанда жақсы айқындайды [47, 48, 49,50, 51, 52, 53, 54, 55, ... ... ... ... Сүтпен қоятын сақина реакциясын сауын
сиырға диагноз қою үшін ... 1937 жылы ... Бұл ... маңызы
мынада, егер сүтте өзіне тән агглютининдер болса, онда боялған антигендер
топтасады да, пайда болған ... ... ... ... бетіне
көтеріліп, боялған сақина жасайды. Сүттің төменгі бөлігі бояусыз қалады.
Сүтпен қоятын сақиналы реакция өте ... ... ... ... және ... да қоя беруге болады.
Антиген ретінде гемотоксилинмен көк ... ... ... ... ... ... ... тексеру Аллергиялық тексеру негізінен бруцеллезбен ауырған
малдың ағзасындағы қорғаныс күштері мен ауру қоздырғышы арасындағы күрделі
күрес ... ... ... ... ... өзіне тән микробпен
кездесудегі құбылыс әсеріне ... Бұл ... 1922 жылы ... ... үшін алғаш қолданылды.
Аллергиялық тәсілді ірі қара, қой, ешкі, шошқа арасындағы бруцеллез
ауруын анықтауға қолданылады.
1932 жылы бірінші рет ... ... А.Н. ... ... бруцеллез
ауруын анықтау үшін «абортин» деген корпускулялы антигенді ... ... ... қыздыру арқылы өлтірілген сорпадағы өсіндісі және ... ... ... 0,1 ... ... кейін 1934 жылдан бастап С.Н. Вышелесскийдің «абортины» кеңінен
қолданыла ... Бұл ... ... ... ... ... ... Езінді түрінде физиологиялық ерітіндіде дайындалады.
Мұнда микробтың мөлшері 2х109 дәрежесіндей.
1937 жылы П.Ф. ... ұсақ ... ... ... ... ... ... жасалған экстракты түріндегі
аллергенді ұсынды. Бұл ... ... деп ... ... ... ... шаруашылыққа кең мөлшерде қолданыла бастады.
Аллергиялық ... ... ... көптеген зерттеулер бар [57, 58,
59].
Қазіргі уақытта ұсақ мал мен ... ... ... ... (ВИЭВ бруцеллині) қолданылады. Қой мен ешкіге бруцеллинді құйрық
пен құйыршық астындағы қатпардағы терінің астына 0,2 мл ... ... ... ... тері ... ... малдың егілген жерінде тері қабынып ісінеді, ал сау малда – тері
бұрынғы қалпында ... ... ... 48 ... ... оқиды.
ҚазҒЗВИ-да аллергиялық әдісті жетілдіруге бағытталған біршама
зерттеулер жүргізілді. Қазіргі кезде ... ... ... құндылығы өндіріс жағдайында сынақтан өтуде.
2.2. Бруцеллезді арнайы дауалау шаралары
Соңғы уақытқа дейін бруцеллезді жою ... ... мәні ... бар ... сәтсіз табындарды анықтап,жануарларды бөліп алып, оларды
етке өткізу болатын. Бұл тәсіл ... ... ... ... еткен емес. Сондықтан тиімділігі ... ... ... ... ... ... негізгі назары бруцеллездің
алдын-алуға вакциналарды қолдану сияқты арнайы тәсілдерге ауды [60, 61, 62,
63, 64].
Вакциналық алдын-алу тәсілдерін ... ... ... модификациялы
вакциналар қолданылды, олардың ... деп ... ... ... бруцеллалардан және өлтірілген бруцеллалардан
дайындалған вакциналар болып саналады.
Бруцеллездің өзіне тән алдын-алу тәсілдерін қолдану аурудың ... ... өту ... ... және энзоотияны жою мерзімдерін
қысқартады.
Тәжірибелік және экспериментальды зерттеулер ... ... ... іш ... ... ... ... басталған іш тастауды қысқа уақыт аралығында тоқтатуға болатынын
дәлелдеді. Осыған орай ... ... ... ... жол ... және ... ... көрінісін байқауға болады.
Егер шаруашылықтағы мал басын бруцеллезге алдын-ала иммундегенде іш тастау
мүмкіндігін ғана анықтап қана ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл көрсеткіштер арқылы шаруашылықтағы ... ... тез ... ... ... ... иммунитет пен індеттің қатынасы өте күрделі өтетін
процесс. Бұл ... ... ... не табиғи төзімділік қасиеттеріне
және малдың ауырғаннан не қолдан жасаған иммундеуден ... ... ... ... ... ... жөнінде сөз болғанда, малдың әр түлігінің табиғи ... ... ... ... ... және ... ... өзіндік ерекшеліктері бар. Негізінен ... көп ... ... ... ... деген бейімділігі әртүрлі. Сондықтан әр
малдың ауруға қарсы тұратын өзіндік қасиетін малдың ... ... ... ... ірі қара ... ... ... тек
үлкен мөлшерін еккен жағдайда ғана ауырта аламыз. Малдың ауруға қарсы тұру
қасиеттері оның жасына, жынысына да байланысты.
К.П. ... ... ... (1924), ... ... (1942), К.Т. ... (1940) ... жүргізген тәжірибелерінде
олардың бруцеллезбен тек сүт ... ... ... ... ... ... кезде бұзаудың ағзасынан бруцеллаларды әр ... ... таба ... ... ... ... өсіндісін
сүтпен қанша берсе де ауырмаған [1].
Әр малға жүргізілген иммунизация тек сол малды аурудан ... ... бұл ... ... ... ... ... негізгі
мақсат – барлық малдарда бір мезгілде иммундық статус жасау, ... соң, ... не ... ... ... ... жағдай жасау керек.
Негізгі эпизоотологиялық процесстің бір бөлігін мүлдем болдырмай, ... жол ... ... алдын-алу және санитарлық-гигиеналық шараларды ... ... ... бруцеллезді ерте балау тәсілдерінде энзоотияны оның ең алғашқы
байқалу сатысында тауып, жоюға мүмкіндік береді.
Жануарлар ... ... ... да ... ... аурулары
жағдайындағыдай жануарларға вакциналар мен қан сарысуларын енгізу сияқты
өзіне тән алдын-алу ... ... ... ... иммундеу бруцеллезбен күресу мүмкіндігін біршама
күшейтеді және энзоотияны жоюды тездетеді.
Өзіне тән ... ... ... ... әсер ету деңгейі
залалданған бас саны мен энзоотия өту ұзақтығына байланысты [62].
Қорғаныстың арнайы тәсілдерін қолдану қажеттілігі мал ... ... ... ... ... ... бөлініп,
қайтадан топталуы, жеке малдың көбейіп, саны ұлғаюы; бұл ... ... ғана ... ... ... ... көп ... болуына да алып
келді [63].
Паразиттік-иелік қатынастар жүйесінде ... тән ... ... ... тән ... қарсы (микроағза) қорғаныс күштерін
қолдан жоғарылатуға бағытталған.
Дүние жүзінің ғалымдарының айтуы бойынша бруцеллезге ... ... ... ... ... миф бұзылған соң осы ауруға қарсы өзіне тән
алдын-алу шараларын іздестіру бойынша белсенді түрде ... ... ... ... ... тудыру үшін көптеген зерттеушілер
бруцеллездің алдын-алудың өзіне тән ... табу ... ... ... Осы ... ... ... бірге шет елде
өндірілген түрлі вакциналар сыналды, олардың ... ... ... де ... [64, 65, 66, 67, 68, ... ... бруцеллезіне қарсы қолданылатын тірі вакциналар
Бруцеллезге қарсы әр түрлі тірі вакциналар бар. ... 1934 ... W. E., Buck J. M., Smith H. E. Buck J. M.1923 жылы ... ... ... ... алған және спонтанды түрде бір жыл бойы ... ... ... ... төмендеткен B. abortus 19
штамм өсіндісімен жұмыс істей отырып, иммуногенді және тұрақты ... ... бұл ... ... өсінді иегерінің аты бойынша Buck-
19 (В-19) деген атқа ие ... Сол ... ... бруцеллезге қарсы
вакциналар жасаудың жаңа сатысы басталды ... ... ... ... қасиеттері:тұрақты, аса патогенді емес,
малға бруцеллезге қарсы егілген кезде ... ... ... малдан не егілген вакцинадан болғанын айыруға болады. КСРО-да бұл
вакцинаны алғаш зерттеген М.К. Юсковец (1944).
№19 штамм вакцинасы өте ... ... мұны ... ... ... зерттеп, ұзақ уақыт өндірісте пайдаланылатына көздері жетті. Жыл
сайын көптеген ... ірі қара мен қой ... ... ... ... қолданылды, кей жағдайда кәрі малдар да егілді.
Еліміздің және шет ел ғалымдарының пікірін тұжырымдай келіп, 19 штамм
бруцеллездік вакцинасын ... таза ... ... ... үшін ... болмайды. Мал іші таза емес ... ... ... ... ... етке ... ... не табындарды
бірнеше рет серологиялық тексеруден өткізгенде ауру мал тынымсыз ... не ... ... өте көп мал ауруға шалдықса, ол табындарда мал
бруцеллезден іш тастамауы үшін және клиникалық белгілерін ... ... ... ... 19 ... вакцинасымен егіп тастауға болады. Етке
өткізгенше табында іш тастау, аурудың клиникалық ... ... ... 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, ... іші ... таза емес шаруашылықтарда ұрғашы қозыларға Рев-1
штаммынан дайындалған вакцинасы егіледі. Саулықтарды жыл ... 19 ... егіп ... бұл ... ... не ... тексеру
жүргізбейді. Ал, бұлардан алынған ұрғашы қозыларды бруцеллезге тексеріп,
Рев-1 штамм вакцинасымен егеді [85, 86].
АБФ/БДҰ-ның ... ... (1970) Рев-1 ... ... қойдың
бруцеллезіне қарсы қолдануға ұсынды. Ал, 1971 жылы Е.С. Орлов, ... М.М. ... ... жүргізілген комиссиялық
тәжірибесінде Рев-1 штамм ... ... ... ... 92
пайызға қорғайды деген тұжырымға келді [87, 88, 89, 90, 91].
Қазір бұл вакцина республикамыздың көптеген шаруашылықтарында кеңінен
қолданылып жүр. Рев-1 ... ... ... ... ... мен ... ... болдырмау үшін мал іші бруцеллезден таза
және таза емес шаруашылықтарда қолданады.
Вакцинаны қозының 4 айлық кезінен бастап бір рет ... егер ... ... қозы ... ... қалса, оны ұрықтандыруға екі ай қалған
кезде де егуге ... Мал іші ... таза емес ... ... жыл ... егіп ... Егер шаруашылық бруцеллезден
тазарса, онда вакцина егуді үш жылға дейін ... Таза ... ... тексеруден өткізбей-ақ вакцинация жасайды.
Мал іші таза емес шаруашылықтардан алынған қозыларды ... ... ... ... ... Рев-1 ... вакцинасымен
егеді. Вакцинамен егілген қозыларды ұрықтандыруға екі ай қалғанда не төлдеп
болған соң екі айдан кейін серологиялық тексеруден өткізеді. ... ... ... ... ... ... зерттеушілер оның жоғары иммуногендік белсенділігін көрсетті
[92]. Оны жануарларға енгізу оң ... ... ... бұл ... ... жануарларды залалданған ... ... ... [86, 17, ... шт. ... ... қасиеті біршама жоғары және оның
мөлшеріне (толық мөлшер, аз мөлшер) байланыссыз ... ... ... қойларда 1-2 айда және ешкілерде 2-3 ай шоғырланады [89, 90].
1943 жылы Котляров В. abortus 104-М штаммын іш ... ... ... ... Үлкен қалдықты вируленттікпен және В. аbortus 19-бен
салыстырғанда иммуногендік тиімділікпен сипатталады, сонымен ... ... өте ... ... ... тудырады. 104 М штаммының В.
аbortus 19 штамына қарағанда қойларға иммуногендігі ... ... ... ... ... штаммы вирулентті штаммын 42оС температурада
ұзақ уақыт өсіру арқылы алынған.
ТМД елдерінің ... ... ... ... ... ... кезге дейін В. аbortus 82 штаммы
пайдаланылады. Тәжірибеде және өндірістік ... ... ... ... ... ... тірі вакциналар сынақтан
өткізілді, мысалы, В. аbortus 82-ПЧ, аbortus ... ал ... - ... RB-51 және rfbK ... штаммдарынан дайындалған тірі
вакциналар. - В. аbortus 82 (Ресей). SR- формада 1963 жылы ... ... ... ... К.М. ... ... ... әлсіз
агглютиногенді 82 штаммын алып, ірі қараның бруцеллезіне қарсы қолданылатын
тірі микробтардан тұратын вакцина алды. Бұл вакцина мал іші ... емес және ... жұғу ... бар шаруашылықтарда ірі қараны
бруцеллезден қорғау үшін ... Асыл ... ... да ... ... ... төрт айлық кезінде, ал қашарды ұрықтандыруға 2-3 ай
қалған кезде егеді. Мал іші ... таза ... ... ... бір рет ... Ал мал іші ... таза емес
шаруашылықтарда вакцина қолданбас бұрын бұзауларды серологиялық тексеруден
өткізіп, ауруын бөлек емдеп, етке ... ал ... осы ... ... ... ай ... бұл ... серологиялық тексеруден
өткізіп, ауруын бөліп, қалғандарын осы вакцинамен егеді. Егер мал ... ... ... ол ... қалған уақытта жылына екі рет
серологиялық тексеруден өткізеді. Ал, мал төлдегеннен соң кезекті тексеруде
ауру мал ... ай ... 2 ... таза ... ... мал іші ... таза емес шаруашылықтарда кезекті тексерудің
нәтижесінде аурудан тазартудың мүмкіншілігі болмайтын жағдайда да кәрі
сиырларға 82 ... ... ... қолдануға рұқсат етіледі. Ол
үшін сол сиыр бұрын осы ... бір рет ... және оған екі жыл ... Кәрі ... осы ... ... ... қанын алып, серологиялық
тексеруден өткізеді.
Вакцинамен иммунделгеннен кейін ... ... ... ... ... ... қажет. Иммунделген жас малдарды серологиялық
әдістермен тексеру барысында 6-12 ай ішінде төмендесе, ал ... ... ... ... кезінде титрлері ұзақ уақыт бойы сақталып
отырды.
- В. аbortus 7579-АВ (Ресей). RS- ... ... ... және ... ... ... қасиетке ие, абортогендік
қасиеті жоқ. Алтай ҒЗВС-ның екінші ... және ... ... ... К.В. және т.б.) ... 82 штамм вакцинасымен егілген сиырдың
патологиялық жадығатын (желін үстілік ... ... ... ... ... И.П ... алған В. аbortus 75/79-А бруцелла
өсіндісінің иммуногенді, агглютиногенді және өсінділік қасиеттерін ... ... ... РФ АШМ ... Департаментінің рұқсатымен В.
аbortus 7579-АВ штамм вакцинасы ... ... және ... ... жағдайда сыналған. 1997 жылдан бастап құрғақ тірі вакцинаны
Приволжьедағы биофабрика ... ... ... кезде Қазақстан республикасында қолданылып жүрген
өзіне тән алдын-алушы дәрмектер белгілі бір жағдайларда реверсияға ұшырап,
диссоциацияланған формаға айналып, ... ... ... ... бұл оның ... ... және иммуногендігіне теріс
әсерін тигізеді. Осының нәтижесінде иммундеуге қолданылған ... ... ... ... Бұл жағдайда тірі вакциналық штаммдар
иммундық ағзадан иммунделмеген ағзаға көше ... ... ... ... оның ... ... бруцеллезге күдік тудыру мүмкіндігі де
маңызды болып саналады, оған қоса, онымен байланысқа түскен ... ... оң ... ... ... ... топыраққа түсіп, түрлі факторлар (температура,
тіршілік етудің ... ... pH, ... ... ... ... ұшырап, бактериялар ... ... ... ... ... ... ... қарсы тірі емес вакциналармен иммундеудің тиімділігі анықталды,
себебі олар тірі вакциналардан өзінің зиянсыздығымен және ... ... ... олардың экологиялық қауіпсіз екендігі де
дәлелденді.
2.4. Бруцелезге ... өлі ... ... ... және ... ... ... сай, қазіргі уақытқа ... жаңа ... ... ... ... ... жасалған конструктивті, химиялық вакциналар
бағытында, сонымен бірге протективті антигендер де кіреді. Сонымен қатар,
жаңа инактивтенген вакциналарды жетілдіруді ... ... ... ... ... ... ... өзіне тән алдын-алушы дәрмектер алуда бруцеллалар
өсінділерін инактивтеу өзінің басты мақсаты ретінде микробтық ... ... ... ... ... бұл жағдайда қоздырғыштың иммуногендік
құрылымын инактивтеу үрдісі кезінде өзгеріссіз сақтау мүмкіндігін қолдану
керек. ... ... ... ... ... нуклеин қышқылдарының, басқа
субстанциялар мен биологиялық механизмдердің ... ... ... ... ... молекулалардың
антигендік құрылысын өзгеріссіз сақтап, инактивтеу тәсілдері мен әдістерін
іздестіру қажеттілі туындайды.
Көптеген зерттеулер нәтижелері ... ... ... ... мәселелерінің бірі болып, қоздырғышты инактивациялау
кезінде оның иммуногендігінің аздаған немесе көп мөлшерде жоғалуы ... Бұл ... ... бұзулуы әсерінен немесе жиі,
пептидтердің және басқа ... ... ... ... ... ... ... авторлардың пікірінше,
бұдан бастапқы жадығат ретінде ең ... ... ... антигенді
қолданған кезде құтылуға болады деп есептейді.
Өткен жүзжылдықта Банг тірі өсінділерге зерттеу жүргізе отырып, бір
мезгілде ірі және ұсақ қара ... ... ... ... ... ... тәжірибелер жүргізді. 6-40 мл өлтірілген өсінділерді
көп рет тері астына енгізу арқылы 5 қашардың 2-де іш тастаудан сақтады, ... ... ... 3-і іш тастады.
Депонирленген вакциналарды қолданған кезден ... ... ... жоғарылады. «Silbec» вакцинасын Frahm, Lembke (1962)
ацетонмен өлтіріліп, ГОА-да адсорбцияланған В. ... ... ... ... оның ... ... ... ал
иммуногендігі бойынша 19 штаммнан аспайды.
Өлтірілген бруцеллалардан дайындалған вакциналарды ... ... ... ... Н.А. ... ... 20 ... өлтірілген
бруцеллалардан алынған вакциналармен С.Н. Вышелесскийдің ... ... ... ... С.Н. ... ... ... және В. А. Николаевтың формолвакцинасын кең ... В. А. ... ... ... ... ... B. suis ... қосылған және формалинмен өлтірілген алюминий квасцының ерітіндісінің 2-
3 тәуліктік өсіндісінің қоймалжыңдығы болып табылады.
Е.С. Орловтың, Ф. П. ... ... ... көп ... және ұсақ қара ... жүргізілген тәжірибелер бойынша Муромцев және
Николаев вакциналарының тиімділігі аз ... Одан ... ... малдардың
қанындағы агглютининдер В.А. Николаевтың жазуы бойынша формолвакцинаны
енгізгеннен соң 1,5 жыл ... ... ... ... ... ... ... және калий
квасцыларының көмегімен инактивтендірілген В. аbortus 1410 ... Осы ... ... ... мен ... ... 80 ... көлемде, В. аbortus вирулентті өсіндінің залалдауынан қорғады. 50
шаруашылықтан кем емес жерде өткізілген, кең жайылған ... ... ... ... нәтижелер алынды.
Қазіргі кезде дүние жүзінде сулы-майлы ... ... ... 45/20 және B. ... 53H38 ... инактивтенген вакциналары
біршама кең таралған.
Соның ішінде ... ... ... (Голландия) және
«Abortox» (Франция).
«Duphavak» және «Abortox» вакциналарын ... ... ... ... ... 1976 жылы F. W. McKeon екі ... ... жоғары деңгейін көрсеткенін анықтады.
Кейбір зерттеушілер 45/20 штамм вакцинасының төмен антигендк қасиеті
мен ... ... ... атап ... ... ... ... көз алдындағы дәрмектердің бірі болып
B.melitensis 53H38 (қысқартқанда H38) ... ... ... ... Бұл ... ... Р. Кастенада (1971) адамнан бөліп
алған. Ең жоғары вируленттіліке ие және ұсақ ... ... ... ... Renoux (1971) [111] ... 53H38 өсіндісінің сулы
суспензиясынан ... ... ... ... S-формада, «WL 67413»
майлы адъювантындағы 0,6% формалинмен өлтірілген. 1 мл ... 150 ... ... бар. ... ... бойынша ол барлық
жануарлар түріне зиянсыз, абортогенді емес және біршама әлсіз ... ... ... ие. ... ... ... ... Иванов, Л.В. Кириллов және т.б. авторлар (1967), Ким В.И. ... ... (2004) оның ... иммуногендік қасиеттерін атап
көрсеткен. Аллергиялық қасиеттері ... ол ... ... айырмашылығы жоқ.
Бірақ H. Lafenetre et.al. (1964) 53H38 өлтірілген өсінділері егілген
жануарлардың 90%-да аллергиялық қайта құрылу белгілері ... ... ... және т.б. ... 45/20 және 53H38 ... ... ... антигендік және реактогендік
қасиеттерін Қырғызстанда ... ... ... мен ... B. ... және B. ovis сияқты уытты өсінділермен залалдау
арқылы басқа вакциналармен салыстырмалы түрде зерттеді. «Рон-мерье» фирмасы
шығарған 45/20 және 53H38 ... ... дене ... көтерілетіндігімен, дәрмекті енгізген жерде 180 күнге дейін
сақталатын ісіну түрінде жергілікті ... ... ... ... ... ие ... анықталынды. Бірінші 15 күн ішінде 20%
зерттелген жануарлардың ақсауы және 100% жануарларда – ... ... ... ... melitensis Rev-1 және В. аbortus 19 және 104М штаммына жататын
тірі вакциналармен ... 53H38 ... ... ... антигендік қасиеттері байқалды. Агглютининдер және комплемент
байланыстырушы антиденелер 53H38 штамм вакцинасымен иммунделген ... 550 күн бойы ... 19 және 104М – 450 күн және ... күн. 45/20 ... ... ... зерттелетін жануарларда
иммундаудан соң РБС, АР және РБП ... ... ... емес ... 120 ... дейін өзіне тән антиденелердің ... және 53H38 ... ... адъювант-вакциналарын зерттеумен
К.В. Шумилов (1989) [; М.А. Абдылдаев, К.В. Шумилов (1989) айналысты.
Авторлар тобымен: Е.А. Драновская, В.Е. ... Н.А. ... ... ... (БХВ) және оның ... ... ... вакцина алынды. Теңіз шошқаларына өткізілген тәжірибелерде қажетті
ширыққан иммунитет ... бұл ... БХВ- ... ... ... ... ... Бруцеллезге қарсы
жасанды вакциналарды іздеу 1988 жылға дейін жалғасты. Р.В. ... ... П.И. ... және ... В. аbortus 54 ... ... ... шығарды.
Жасалу тәсілі байланысты 19 штаммнан қалыспайтын, тіпті кейбіреулері
асып түсетін химиялық бруцеллезге қарсы ... ... ... А.А. ... В. С. ... (1989), В.С. ... А.А.
Новицкий, А.Е. Драновская (1991) өз зерттеулерінде көрсетті.
С.К. Димов, А.Г. ... және ... (1993) ... шошқаларына
және сиырларға жүргізілген тәжірибелерде Н.Ф. Гамалея атындағы НИИЭМ-де
алынған химиялық бруцеллезге қарсы вакциналардың үш ... ... ... ЖР, ИА В. аbortus 82 және ... В. аbortus 16/4 әлсіз
агглютининделген тірі вакциналармен салыстыра ... ... шт. ... соң жоғарыда көрсетілген вакциналау
сиырларға жасалған тәжірибелерде, егілген жануарларда 6 ... соң ... шт. ... соң 20%, 16/4 иммуномодуляторымен 60%, БХВ - 75%, ЖР -
80%, 82 шт. қалдықты фонмен иммунделемеген - 25%, ... - 0% ... ... ... ... ... ... жою немесе алдын-алу шаралары,
үзіліссіз эпизоотологиялық талдау және эпизоотологиялық бақылауларға ... ... жаңа ... ... ... ... негізгі бір себебін нықтауға, жүргізілген бруцеллезге қарсы іс-
шараларды бағалауға негізделеді.
Олар адамдарды залалдандырудан қорғау ... ... ... ... ... ... ... бұзуға, ауруға бейім жануарларды
сақтауға және ветеринариялық-медициналық санитария шараларына бағытталуы
керек.
Ауру ... ... ... мал басын, сау малмен ауыстыру, сау жас
малдар немесе ... ... ... ... ... таза
орындар, пастеризациялау қондырғыларын, сан өткелдер, дезкедергілер,
аймақты бөлу, территорияны тазалау, қи ... және оны ... ... ... ... ... ветеринариялық-санитариялық шараларда бірінші болып ... ... ... яғни ... ... ... барысында
табылған ауру малды тез арада оқшаулап, оны жоюға өткізеді. Осы ... ... ... ... ... мән ... оның ішінде бастысы сыртқы орта нысандарын ... ... сүт) ... ... ветеринариялық шараларды жоспарлау барысында, көлемі, әдістер,
уақыты, қолданылатын балаулық және өзіне тән ... ... ... әртүрлі жануарлар түріне (мысалы, өткен жылғы туылған
қашарлар, буаз кезіндегі қашарлар, сиырлар, құнажындар немесе ... ... ... қой) ... ... ... ... адамдарды және жануарларды бруцеллез індетінен
қорғау үшін жүргізіледі.
Біздің республикамызда жануарлар бруцеллезіне ... ... ... ... ... ... бруцеллездің алдын-алу;
2) бруцеллездің пайда болған эпизоотиялық ошақтарын жою;
3) адамдардың бруцеллезбен залалдануын болдырмау.
Өзінің құрамы ... ... ... ... жүйесіне
ұйымдастырушылық-шаруашылық, ветеринарлық-санитарлық және арнайы шаралар
кіреді.
Ұйымдастырушылық-шаруашылық шараларға табынның өсіп-өнуі, жануарларды
азықтандыру және күтіп-бағу, еңбекті ... және ... ... ... ... ... жатады.
Ветеринарлық-санитарлық шараларға санитарлық режимді және ... мал ... ... ... ... аумақтарға бөлу және қоршау, дезкедергі және ветеринарлық-
санитарлық өткізгіштер жасау, мал өнімдерін, ... мен ... ... ... және дератизациялау. Бұл
шаралар жалпы ... ... және ... ... сай ... ... ... қосымшалар бойынша жүргізіледі.
Арнайы шараларға қазіргі ережелерге сәйкес иммундық алдын-алу ... ... ... кіреді.
Бруцеллезбен күрестің тиімді тәсілі жалпы санитарлық ... ... ... ... ... ... малдарының барлығын союға негізделген, сонымен, бұл эпизоотияға
қарсы қатынаста біршама тиімді, ... ... кең ... ... ... ... барлық жағдайда қолдануға
тиімді бола ... ... ... ... де ... ... бөлуді
қажет етеді. Бұл шараның эпизоотологиялық тиімділігі аурудың жіті ... ... ... мен ... ... ... антибактериальді дәрмектерді қолданған жағдайда купирлеуден көрінеді.
Алдын-алушы және сауықтырушы шаралар жүйесін анықтау мақсатында
жануарлар ... ... ... ... және
әкімшілік территорияларды эпизоотиялық жағдайға байланысты бруцеллез
бойынша аурудан таза және аурудан таза емес деп ... ... таза ... ... – эпизоотиялық ошақтар ... ... ... және ... ... байланысты. Осыны есепке ала отырып
бөлек аудандарды, облыстарды, аймақтарды және республикаларды бруцеллездің
таралуы бойынша шектелген ... ауру ... ... ... ... болдырмау шараларын ұйымдастыру Бруцеллездің алдын-алу
және оны жою жөніндегі шараларды дер ... ... және ... бақылау аудан, облыс және республика көлемінде күн ілгері
жасалып, бекітілген ... ... ... ... ... және
жою жөніндегі шараларға арналған жоспар әр елді ... ... ... ... ... тиіс.
Бруцеллез ауруы шыққан табын не ... елді ... ... ... бас мал ... хабарламасына сәйкес
бруцеллезді жою шаралары бекітіледі.
Бруцеллезді болдырмау және жою жөніндегі жоспарлы ... ... мен ... ... ... ... жауапты адамдардың аты-жөні
көрсетіліп, оны материалдық және финанстық ресурстармен ... ... ... мен бас ... ... және ... да ... бар
мекемелермен келісіліп жасалады.
Бруцеллезді жою үшін жасалған ... ... ... ... ... және ... жасап отыру үшін аудан, облыс және
республика көлемінде жауапты ауыл шаруашылығы, мал дәрігерлік, ... ... да ... бар ... комиссия құрылады.
Бруцеллезді болдырмау үшін аурудан таза ... және ... ... ... және жеке ... мал ... ... мүлткісіз орындауы керек:
- шаруашылық мал шығарып, әкелу және шаруашылық ішіндегі сұрыптау,
бөліп-қосу, іріктеу жұмыстары тек қана мал ... ... ... Мал іші таза емес ... асыл ... ... ... тыйым салынады;
- ал, аурудың таза шаруашылықтардан әкелінетін малдардың анықтамалары
түбегейлі тексеріліп, инструкцияға сай мал бір ... ... ... ... ірі қара ... (АР, РБС, КБР, КҰБР), ... ...... ... ... ... ... нәтижесінде белгілі мерзімі өткен соң жалпы мал отарына не
табынға шаруашылықтың бас мал дәрігерінің ... ... ... ... ауру ... бары ... онда ... комиссияның ұйғарымы бойынша ауру мал емделіп, етке ... осы ауру бар ... ... ... ... ... ... мен бағымын мал дәрігерлік-
санитарлық және зоогигиеналық ережелерге сай ... ету ... Егер ... ... ... іш ... не ... бұрын туып қалса, ол малдарды
табынан бөліп ... тез мал ... ... ... Ал, мал дәрігері
аурудың себебін тез анықтау үшін қажетті материалды зертханаға ... ... ... ... осы ... ... ... сәйкес жұмыс істейді. Малдың бәрінен қан ... ... таза ... ... ... ... бойынша
малдардың қанын серологиялық тексеруден өткізіп отырады. Серологиялық
тексерудің жоспары ... ... ... мал ... ... ... ... шаруашылықтарда сиыр, құнажын,
саулық, қой, мегежіндер, бұқа және қошқарлар ... ... ... ... тексеру жұмысы жылына бір рет өтуге тиіс.
Шаруашылықтағы ... ... ... ... елді
мекендегі, пунктегі, шаруашылықтағы бруцеллездің бағыты, таралу ... ... ... байланысты анықталады.
Егер бруцеллез мал іші таза шаруашылықта алғаш шықса, онда бруцеллезді
жою үшін ауру мал бөлінеген табын ... ... қоса 30 ... ішінде
дереу емделуі тиіс. Қалған барлық шаруашылықтағы сау малдар 30 күн ішінде
серологиялық ... ... ... Ауру мал ... соң мал орны
тазартылып, дезинфекциядан, санитарлық ... ... және ұзақ ... ... ... ... және ... да мал дәрігерлік және
санитарлық режимдер орындалған соң ол орынға ... ... ... ... ... ... шешімі бойынша сау мал әкелінеді. Бұл
шаруашылықта бруцеллезге қарсы ... ... ... және ... ... өте аз тараған болса, ірі қара
малға ... ... ... және ... ... төмендегіше жүреді.
Мал шаруашылықтарында егер бруцеллез созылмалы түрде ... ... мал іші таза емес ... ... сау малмен ауыстырылуы керек.
Мұндай жағдай болмаған күнде барлық ... ... және ... әр 25-30 күн ... ... отырады. Егер әр табын бойынша соңғы
екі рет тексергенде ауру мал бөлінбесе, онда ол ... алты айға ... ... ... әр үш ай ... ... малды серологиялық
тексеруден өткізеді. Осы мезгілде мал ішінде іш ... ... ... ауру мал ... ... не ... ... арылды деп
есептейді. Егер бақылау кезіндегі серологиялық тексеруден ауру малдар шықса
оны тез бөліп, ... ... ... екі ... сау ... серологиялық
тексеру жүргізе береді. Егер ауру ... ... ... онда ... бөлініп, табында іш тастау байқалса, ондай жағдайда төлімен ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
ішінде қалдыруға болмайды. Ал, мал дәрігерлік бақылау кезінде шаруашылықты
бруцеллезден ... ... ауру ... шыққан аналықтарынан алынған
төлдерді арнайы күтімге алып, еш малға қоспай, мал дәрігерлік бақылау жасап
өсіреді. Егер аналық ... ... ... ... онда төлдерін
еш тексерусіз пайдаланады.
Бруцеллезден таза шаруашылықтарды індеттен қорғау шаралары
Таза шаруашылықтарды бруцеллез қоздырғышының енуінен қорғау үшін қатаң
түрде шектеу қою ... ... және ... дұрыс орындалуына аса көңіл бөлу керек.
Шаруашылық айналасы биік қоршаумен қоршалуы керек. Шаруашылық және мал
тұратын ... ... ... ... Бұл ... ... ерітінділерімен өңделіп тұруы қажет.
Таза емес шаруашылықтан немесе басқа да сырттан алынып келген малдарды
бруцеллезге серологиялық тексеруден толық өткізіп ... таза ... ... тиым ... Алып ... ... екі рет ... міндетті түрде бір ай шектеуге қойылады. Осы ... ... ... ... ... оң ... берген жағдайда,
оларды толығымен жояды. Ал олардың барлығы аурудан сау болған жағдайда мал
дәрігері мамандары қайтадан ... ... ... шығып, шаруашылыққа
жіберуге болады деген кесім толтырады.
Сонымен қатар таза ... ... ... жем-шөп арқылы
келмес үшін, оларды да бақылаудан өткіздіріп барып алып ... ... ... ... ең ... малдардың
туатын, іш тастаған және уақытынан бұрын туған сиырлар ... ... мен, ... мән беру қажет.
Бруцеллез індетінен таза шаруашылықтарда бруцеллез ауруының ... ... мал басы ... ... ... қатар, таза шаруашылықтағы малдарды белгілі алдын-алу ... ... ... ... ... сай жүргізіледі.
Таза емес шаруашылықтағы малдарды оқшаулау және оларды жүйелі балау
зерттеулер арқылы сауықтыру
Бұл әдістің негізі ... ... ... ... ... ... оны оқшаулау болып табылады.
Бруцеллез індетімен күресу барысында ... ... ... қан ... ... ... реакциясы қолданылады. Осы реакциямен ... ... ... ... ... комплементті ұзағынан
байланыстыру реакциясы және сүттің ... ... да ... ... тері ішіне аллергиялық сынамасы қойылады. Осы қолданылып
отырған балау ... ... ... ... ... ... кешенді түрде қолданған өте дұрыс болып есептелінеді.
Бруцеллезден таза емес шаруашылықтардағы кейбір малдарда бруцеллез
қоздырғышысының жасырын түрі ... ... ... реакциясында
анықтау қиындықтар туғызады. Керр және басқада зерттеушілердің айтуынша
жергілікті ... ... ... ... және ... ... Осыған орай, осы тұрғыда сүтпен қойылатын сақиналы реакциясын
қою керектігін көрсетеді.
Қорыта айтқанда, салыстырмалы түрде ... ... ... және ... ... алып ... ... толығымен табуға
жағдай жасайды.
Бруцеллезден таза емес ... ... ... ... таза емес ... сауықтыру барысында
негізінен санитарлық-профилактикалық шаралардың ұйымдастыруына аса көңіл
бөлінеді. Осындай іс-шаралар арқасында аурудың бастапқы ... ... ... ... септігін тигізеді. Мысалы, шаруашылықта ауру сиыр ... тез ... ... ... мал ... ... өткіздіріп, тұрған
қидан тазартып дезинфекциялай отырып, аурудың ... жол ... іс ... ... ... қой қоздаған кезде
жүргізу өте маңызды.
Бруцеллезге қарсы шараларды ... ... ... ... да
аурулармен күресу барысында қолданылатын дезинфекция өзіндік бір ... қол ... Мұны ... ... осыған қатысты территориялар мен
ғимараттарды қилардан жақсылап тазалау керек. Тазалау алдында едендерді,
қабырғаларды дезинфекциялаушы ... ... ... ... ... ауа ... шаң-тозаңмен ауру қоздырушысының берілмеуінің алдын-алу
үшін.
Бруцеллез ауруы кезінде дезинфекциялау үшін құрамында 2-2,5 % ... ... ... ... 2 % ... күйдіргіш натрий, 3 % ... ... ... ... 20 % жаңа ... әк, 5 % дезинфекциялаушы
креолин эмульсиясы немесе 2 % формальдегид ... Бұл ... ... ... – жоқ ... бір ... болуы шарт.
Бруцеллезге қарсы шараларды жүргізу барысында жануарлардан алынатын
өнімдерді залалдандыру өте маңызды болып саналады.
Бруцеллезден таза емес ... ... мал ... ... ... ... таралуына жол бермейтіндігіне
мүмкіндік туғызады.
Дератизация ... ... ... шараларын жүргізу
кезінде негізінен ... ... ... ... ... ... ... көңіл қою керек. Олар бруцеллезбен залалданады да
жем-шөп, ... ... ... ... да және сонымен қатар
жануарларды жайылымға шығарып баққан кезде ауруды жұқтырулары әбден мүмкін.
Қорыта айтқанда, ... ... ... ... өте ... ... оған қарсы қолданылатын жоғарыда келтірілген шараларды
толығымен, тыңғылықты және дер кезінде бұлжытпай ... ... ... ... ісіне жауапкершілікпен қарау керкетігін дәлелдей ... ... ... ... ... ... жоспар бойынша жүйелі
түрде жүргізген жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... ... алуға және емдеуге қолданылатын дәрмектер
Қазіргі кезде ширыққан және перманентті иммунитет тудыру ... ... ... әсер ету арқылы қандай да эпизоотикалық жүйені
жетілдіру кезінде микроағзаға да ... ... қол ... ... (паразит) әсер етуде мұндай шара ретінде қоздырғыштардың
уытты қасиеттерінің жоғалуына немесе әлсіреуін ... ... ары ... ... ... жақсы рольге антибактериальді заттарды
қолданып, микроағзаға превентивті санация ... ... ие ... ... ... сүйенсек, бруцеллезге қарсы ... ... ... ... ... ... толық көрсетілген.
Бұл жағдайға байланысты біршама толық зерттеулерді ВНИИБТЖ және ... ... ... ... мен оны ... ... ... дәрмектерді қолдануға көптеген әрекеттер жасалынған, бірақ
түрлі бөлек жағдайларға байланысты олар кең ... ... ... ... ... ... адамдарды емдеу үшін кең қолданысқа
антибиотиктер ие болған: ... ... ... ... ... М. ... және т.б. (1975); S. W. Menvard және т. б. ... ... ... антибиотиктерден ең тиімділері болып тетрациклин
қатарына ... ... ... ... шет ... ... ... малдарды
емдеу үшін тетрациклин қатарына жататын дәрмектер кең қолданысқа ие болған.
Мысалы, G. Lassay (1974), M.G. Plommet (1974) ірі қара ... ... ... ... ... ... ... алдын алады немесе олардың санын азайтатынын дәлелдеген. Буаз
емес сиырларды бруцеллезбен залалдағаннан 10 тәуліктен соң ... 50 % ... ... ... ... оның интенсивтілігін 5 есе
төмендетті және іш тастаулар санын 13 есеге азайтты (R. Fenstenbank et.
аl., 1975). M. Plommet (1974) , M.M. Helfre (1974) ... ... ... рет ... ... және залалдану қаупі туып тұрған
табында бұзаулар мен сиырларға 10г окситетрациклинді бір рет ... ... анық ... бар ... ... ... және ... тоқтатуға болады.
R.Nicoletti et.al., (1985) окситетрациклинмен және стрептомицинмен
ұзаққа әсер ету арқылы ірі қара ... ... ... тиімділігін
көрсетті. Бұндай комбинирленген емдеуден соң бруцеллезбен залалданған ірі
қара малдардың 67%, ал тек қана окситетациклинмен ... ... 26% ... ... оң ... A. L. Hafezi, S. M. ... al. (1989) ... B. melitensis-пен табиғи залалданған қойларға
жүргізілген тәжірибелерде көрінеді.
C. N. Marin, M. P. Jimenez de Baques (1989) B. ... ... ... ... ... әсер ететін
окситетрациклинді дегидрострептомицинмен бірге қолданды. Бұл жағдайда
окситетрациклиннің ... ... ... бар ғана 33,3% -ды ... ... ... қолданған жағдайда оның тиімділігі 91,6%-ды
құрады. Сонымен қатар, бұл емдеу ... ... ... ... ... ... melitensis және B. abortus ... ... ... үшін ... ... ... ... оң
нәтижелері туралы C. Dees, M. W. Fontain, J. R. Toylor, R. D. ... T. ... et. al., 1989 ... ... А.П. ... (1996) т. б. авторлармен бірге (Е.В.
Понкратова, В.И. ... И.К. ... және т. б.) ... ... ... ... ... антибиотиктер зерттелді.
Осыған ұқсас нәтижелерді ҚазҒЗВИ қызметкері (В. И. ... В. ... В.С. ... жіне т. б. 1991; В. И. ... В. Б. Тен, Д. Б. ... Н.П. ... В.И. Белобаб, Д.Б. Баймурат, 1997;) тетрахлорид,
канамицин, бактрил және ... ... ... ... ... пен ... ... (ащытқылы РНК немесе
адъювант пен элеуторококк тұнбасы қосылған тимолин) бірге қолдану ... ... ... ... ... ағзаны
санациялап, жануарлардың ауруының алдын-алады. Бұл ... ... ... жіті өтуі ... ... ... ... вакциналармен бірге қолдану жануарлар санын аурудан
сақтап, табындардың бруцеллез ауруынан сауықтыру кезеңін азайтуға оң ... ... ... ... бруцеллездің тез алдын-алу үшін
қолданылатын, аурудың дамуын тоқтататын ... ... ... болып,
иммуномодуляторлармен бірге пролонгирленген антибиотиктер негізіндегі
сауықтыру-емдік дәрмектерді қолдану табылады.
Қазақстанда бұл бағытта бірқатар ... ... ... ... ішінде
В.Б. Тен, В. И. Белобаб және т. б. эпизоотияға қарсы ... ... ... қолдануды тиімді деп санайды. Ол уытты
қасиеттерді төмендетіп, ең соңында ағзадан ауру ... ... ... ... ... В.Б. Тен (1987) ... 1 кг
салмағына 30 мг тетрахлорид пен эктерицид және ... ... ... ... әсер ... ... ... 2-3 рет
енгізген соң 12, 15 күннен соң жануаралар бруцеллез қоздырғышымен залалдану
кезінде қажетті ... ... ... ... ... Қазақстандық ғалымдар (В.Б. Тен, М.К. Мустафин, 2005; А.
Абуталип 2005; Е.К. Канжигитов 2006 және т. б.) ... ... ... ... ... зерттеп, антибактериальді
дәрмек бруцеллез қоздырғышына тиімді әсер етіп, бруцеллезбен залалданған
жануарлар ағзасын ... ... ... ... ... келді. Оны
бруцеллездің жіті өтуі ... ... ауру ... ... ... ... мақсатта қолдануға болады.
Қазіргі кезде Ресей және ... ... осы ... әрі ... ... әдебиеттер
1 Студенцов К.П. Бруцеллез животных / Алма-Ата.: Кайнар. - 1975. -
238 с.
2 Косилов И.А., ... В.Г. ... с.-х. ... ... - С. ... ... Е.Е. Ветеринарная микробиология //Учебник. - М., 1965. -
С.267-268.
4 Жованик П.Н. ... ... общ. ред. П.Н. ... ... 1975. - 222 ... ... П.А. Бруцеллез /(Под ред. П.А.Вершиловой, изд. ... и ... М.: ... 1972.- 439 ... ... Е.С. ... // Ленинград.: Медицина, 1985. - 184 с.
7 Альтон Дж. и Джонс Л.И. ... ... ... ... // ВОЗ. - ... 1968. -84 с.
8 Триленко П.А. Бруцеллез сельскохозяйственных животных /Л.: Колос.
- 1976. -280 с.
9 Удинцев Г.Н. ... ... ... ... //Труды
факультетской терапевтической книжки Казахского медицинского института им.
Молотова. - Алма-Ата, 1947. - С. 5-18.
10 Elberg S.S. and Faunse K.J. ... against ... 6. Immunity ... end goats by ... mutant from ... ... mutant strain of Br. ... // Bacteriol. -
1957. - V. 73, N2. -P. 211-217.
11 Godeau P., Fuchs G., Guillenn J. et al ... de la ... par la ... // Zbl. Veter. - Net. Rothe B. - 1980. - V. ... P. ... Орлов Е.С., Уласевич П.С., Касьянов А.Н. и др. ... по ... ... с.-х. животных // Тр. ВИЭВ. - 1972. ... Х. - С. ... ... Е.С. ... и ... ... в СССР ... ВИЭВ. - М., 1971. - Вып. 10. - С. 5-12.
14 Невский И.Н. и ... Н.В. ... ... ... ... // Каракулеводство и звероводство. - 1951. - №5. - С. 68-71.
15 ... Г.А., ... А.Н. ... ... бруцеллеза у овец
в связи с оздоровлением и ... ... ... ... - 1961. - №2. - С.60-71.
16 Иванов Н.П. с соавт. Состояние иммунитета к бруцеллезу у ... ... из шт 19, 104М и 82 //Сб. ... тр. ... - ... - С. ... Буланов П.А. Убитые полужидкие вакцины против бруцеллеза //Известия
Казахского филиала АН СССР. - 1941. - Т.1. - С. 19-21.
18 ... С.А., ... А.И., ... Н.П. ... ... ... - ... Наука, 1986. - 176 с.
19 Әбутәліпов Ә. Індеттану терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме
сөздігі. Алматы: «Ана тілі». - 1995. - 59 ... ... Т. ... - ... 1993. - 156 ... ... А.А., ... Е.С., Глушков А.А. Общая эпизоотология. ... ... 2005. - 176 ... ... В.П. Иммунопрофилактика инфекционных болезней ... ... ... - М.: ... 1981. - С. 9-12.
23 Юсковец М.К. Бруцеллез сельскохозяйственных животных. - М. 1952. -
370с.
24 Морякова О.И. ... ... при ... ... ... ... с-х ... - М., 1940. -198 с.
25 Вершилова П.А. Бруцеллез. - М.: ... 1961. - 256 ... ... П.А. ... ... ... - ... - 280 с.
27 Косилов И.А. Бруцеллез ... ... ... 1999. - 344 с.
28 Иванов Н.П. Бруцеллез животных: Методы и средства борьбы с ним. ... 2002. - ... ... М.М. ... ... животных. 1962. - С. 54-55.
30 Островидов П.И. Динамика ... ... ... ... //Тр. КазНИВИ. - Алма-Ата, 1952.- Т. 6. - С.51-56.
31 Солоницин М.О. Пальгов А.А. ... ... ... при ... ... //Тр. ... - 1950. - Т.5. - ... Яковлев А.Г. Бруцеллез верблюдов: дисс… канд. вет. наук.: -
Саратов, 1946. - 183 ... ... А.А. ... ... ... у ... ... выращивания здоровых верблюжат: автореф.…канд. вет. наук. - ... - 11 ... ... Г.А. ... ценность РА по Хеддльсону
//Тр. ... Гос. ... ... ... -
Ростов-на-Дону, 1955. - Т.9.- С. 99-112.
35 Студенцов К.П. Оценка РА и РСК при диагностике ... овец ... ... в зависимости от длительности заболевания
//Ветеринария. - 1948. № 11. - С. ... ... П.С. , ... А.Н., ... Т.И. и др. ... ... пробы при диагностике бруцеллеза животных //ВИЭВ.
1981. - Бюл. № 43. - С. ... Тен В.Б. ... ... изготовления и совершенствования
профилактических противобруцеллезных препаратов и ... ... дис. … ... вет. ... 16.00.03. - Алматы, 1996.- 45с.
38 Белобаб В.И., Тен В.Б. Эффективность антибактериального ... ... с ... с.-х. животных //Методы профилактики и диагностики

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"бруцеллез"23 бет
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
Ірі қара бруцеллезі25 бет
Бруцелла8 бет
Бруцеллез54 бет
Бруцеллез ауруы3 бет
Бруцеллез ауруы туралы ақпарат4 бет
Бруцеллез ауруына қарсы жүргізілетін күнтізбелік жоспар10 бет
Бруцеллез балау әдістері3 бет
Бруцеллезді балау әдістері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь