Ветеринарияда микроэлементтерді қолдану

Мазмұны
Реттік саны Бет нөмірі
I. Кіріспе 3
II. Әдебиетке шолу 4
III. Негізгі бөлім 6
3.1. Заттардың алмасуы туралы ғылым 6
3.2. Азықтың және мал организмінің химиялық құрамы 7
3.3. Азықтың негізгі қоректілік заттары және олардың маңызы 10
3.4. Ағзадағы микроэлементтердің орналасу мөлшері және беретін қасиеттері 11
3.5. Дәрілік препараттардың ағзаға тигізетін әсерлері 18
IV. Қорытынды 21
V. Пайдаланылған әдебиеттер 22
Кіріспе
Әр түрлі ағзалар жасушасының өзіне тән өзгешеліктері болғанымен, олар құрамындағы химиялық элементтер сипаты жағынан ұқсас келеді. Жалпы жасуша құрамында Д.И.Менделеев таблицасының 70 элементі кездескенімен, тірі организмдерде олардың 24 тұрақты түрде ұшырасады. Жасуша құрамында 62% шамасында оттегі, 20% шамасында көміртегі, 10% шамасында сутегі және 3% шамасында азот болады. Оттеті мен сутегі су мен органикалық заттар құрамына енсе, көміртегі — органикалық заттар негізін құрайды. Азот амин қышқылдарының, белоктардың, нуклеин қышқылдарының, АТФ-ның, гемоглобиннің, көптеген ферменттер мен дәрумендердің құрамына енеді.
Жасуша құрамында 2,5% шамасында кальций, 1% шамасында фосфор кездеседі. Кальций сүйек ұлпасы мен тіс кіреукесінің құрамына енеді, қанның ұю процесін, ет талшықтарының жиырылуын жандандырады, жасуша мембранасының өтімділігін реттейді. Фосфор да сүйек ұлпасы мен тіс кіреукесінің, нуклеин қышқылдарының АТФ-тың, кейбір ферменттердің құрамы на енеді.
Микроэлементтер организмнің өсіп даму процесін реттеуде, оның түрлі дерттерге төзімділігін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Дегенмен, әр микроэлемент белгілі бір қызмет атқарады.
Ағзадағы минералды заттардың жалпы мөлшері онша көп емес, дене массасының 3,5-4 пайызы шамасында. Олар ағзада жинақ-талған мөлшеріне қарай макро, микро- және ультра элементтер болып бөлінеді. Физиологиялық маңызы жоғарыда баяндалып өткен химиялық заттар макроэлементтерді құрайды. Микроэлементтер денеде өте аз мөлшерде (103-105 пайыз) кездеседі. Оларға темір, мыс, кобальт, марганец, мырыш, йод, бром, фтор, никель жатады. Ультраэлементтердің (алтын, күміс, селен, радиоактивті элементтер) денеде нышаны ғана болады (106 пайыз және одан да аз).
Курстық жұмыстың мақсаты- Фармакология пәнінен алынған білімімді тереңдету. Ветеринарлық микроэлементтердің қолданылуы туралы терең білім алу.
Курстық жұмыстың міндеттері- берілген мақсатқа жету барысында келесі міндеттер атқарылады:
 Микроэлементтердің ағзадағы рөлін бағалау;
 Ветеринарлық микроэлементтердің химилық құрамын бағалау шаралары.
V. Пайдаланылған әдебиеттер
1. Легошин Г.П., Обухов Л.С. /Экономика сельскохозяйственных и перерабатывающих предприятий/ – 2009ж. - 17-20 б.
2. Наурызбаев И.Б. /Мал қорасының гигиенасы/ И.Б.Наурызбаев, Алматы.: Қайнар 1985ж. -170 б.
3. Шванн Т. /Биохимия сельскохозяйственных животных/-М.: Колос 1984ж.- 452 б.
4. Дмитриева Е. А. /Оценка эффективности применения ингаляций эфирных масел в комплексной терапии внебольничных пневмоний / Е. А. Дмитриева./ Москва.: 2006 ж. -22 б.
5. Томмэн М.Ф., Мартыненко Р.Ф. /Аминокислотный состав кормов /ВИЖ. — М.: Колос 1972. - 288 б.
6. Я.Пуркинье /Биохимия животных/- Киев.: М 1984ж.- 518 б.
7. Құлдыбаев М.М. /Ауыл шаруашылығы микробиологиясы/ М.М. Құлдыбаев- Алматы.: Білім 1994ж.-288 б,
8. Бабенко О. В. /Экстремальное химическое воздействие соединениями тяжелых металлов / О. В. Бабенко, В. И. Агапов, М. М. Авхименко/ Мед. помощь. 2000 ж. 35–39 б.
9. Гичев Ю. П. /Загрязнение окружающей среды и здоровье человека (печальный опыт России) / Ю. П. Гичев. – Новосибирск.: СО РАМН 2002 ж. -230 б.
10. Сюрин С.А. /Ароматерапия в реабилитации больных хронической обструктивной болезнью легких / С. А. Сюрин, А. А. Деревоедов / – 2005ж. – № 4. –10 – 14 б.
11. Игнатова Г. Л. /Состояние процессов перекисного окисления липидов при хроническом бронхите / Г. Л. Игнатова/ 1998 ж. – Т. 36 б.
12. Измеров Н. Ф. /Медицина труда на пороге XXI века / Н. Ф. Измеров // Медицина труда и пром. экология./ 2000 ж. -1-5 б.
13. Кащенко Г. Ф. /Эфирные масла – аромат здоровья : древний и современный опыты профилактики и лечения заболеваний эфирными маслами / Г. Ф. Кащенко / Симферополь.: 1996 ж. -96 б.
14. Кеңесбаев І. /Фразеологиялық сөздік/, Алматы.: Ғылым 1977 ж.-23 б.
15. Крылов А. А. /Фитотерапия в комплексном лечении заболеваний внутренних органов / А. А. Крылов./ Киев.: 1992 ж. -238 б.
16. Қазақ әдебиеті газеті № 11, 18.03.2005 ж.
17. Мұсақұлов Т., /Орысша-қазақша түсіндірмелі сөздік І-том Қазақ мемлекет баспасы/, Алматы.: 1959 ж.- 607 б.
18. Статья опубликована в журнале /Птицеводство/, №3, 2010 ж. -17 б.
19. Төреханов А. Ә., Ж.К. Каримов, Ш.Д. Даменов, Д.Қ. Найманов, Н.Ә. Жазылбеков /Ірі қара шаруашылығы/ Алматы.: Триумф Т 2006 ж. - 354-368 б.
20. Ходанович Б.В. /Проектирование и строительство животноводческих объектов/Б.В.Ходанович/ Москва.: Агропромиздат 1990 ж. – 228 б.
21. Чечеткин А.В. /Биохимия животных / А.В. Чечеткин/ Москва.: Высшая школа 1982 ж.- 511 б.
        
        Мазмұны
Реттік саны
Бет нөмірі
I.
Кіріспе
3
II.
Әдебиетке шолу
4
III.
Негізгі бөлім
6
3.1.
Заттардың алмасуы туралы ғылым
6
3.2.
Азықтың және мал организмінің химиялық құрамы
7
3.3.
Азықтың негізгі қоректілік заттары және ... ... ... ... ... және беретін қасиеттері
11
3.5.
Дәрілік препараттардың ағзаға тигізетін әсерлері
18
IV.
Қорытынды
21
V.
Пайдаланылған әдебиеттер
22
Кіріспе
Әр түрлі ағзалар жасушасының өзіне тән өзгешеліктері болғанымен, олар ... ... ... ... ... ... келеді. Жалпы жасуша құрамында Д.И.Менделеев таблицасының 70 элементі кездескенімен, тірі ... ... 24 ... ... ... Жасуша құрамында 62% шамасында оттегі, 20% шамасында көміртегі, 10% шамасында сутегі және 3% ... азот ... ... мен ... су мен ... ... құрамына енсе, көміртегі -- органикалық заттар негізін құрайды. Азот амин қышқылдарының, белоктардың, нуклеин қышқылдарының, АТФ-ның, гемоглобиннің, көптеген ... мен ... ... ... ... 2,5% ... ... 1% шамасында фосфор кездеседі. Кальций сүйек ұлпасы мен тіс кіреукесінің құрамына енеді, қанның ұю процесін, ет талшықтарының жиырылуын жандандырады, ... ... ... ... ... да ... ұлпасы мен тіс кіреукесінің, нуклеин қышқылдарының АТФ-тың, кейбір ферменттердің құрамы на енеді.
Микроэлементтер организмнің өсіп даму процесін реттеуде, оның ... ... ... ... ... рөл ... Дегенмен, әр микроэлемент белгілі бір қызмет атқарады.
Ағзадағы минералды заттардың жалпы мөлшері онша көп емес, дене массасының 3,5-4 пайызы ... Олар ... ... ... ... макро, микро- және ультра элементтер болып бөлінеді. Физиологиялық маңызы жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... денеде өте аз мөлшерде (103-105 пайыз) кездеседі. Оларға темір, мыс, кобальт, марганец, мырыш, йод, бром, фтор, ... ... ... (алтын, күміс, селен, радиоактивті элементтер) денеде нышаны ғана ... (106 ... және одан да ... ... ... ... пәнінен алынған білімімді тереңдету. Ветеринарлық микроэлементтердің қолданылуы туралы терең білім алу.
Курстық ... ... ... мақсатқа жету барысында келесі міндеттер атқарылады:
* ... ... ... бағалау;
* Ветеринарлық микроэлементтердің химилық құрамын бағалау шаралары.
II. Әдебиетке шолу
Ғалымдар Г.П.Легошин және ... [1] ірі ... ... белок алмасуының биохимиялық көрсеткіштеріне мән берген. Оған: ... ... азот ... ... ... байланысы, альбуминдер, глобулиндер, азот қалдығының белокпен қатынасы жатады. Осылардың 4-6 көрсеткіштерін ескеріп сұрыптағанда ... ... ... ... ... болжау нәтижесі сүт өнімінен 3-4 рет есе жоғарылауына себеп болған. ... бұл ... шығу тегі ... ... көбінесе дәлірек, әрі зор сенім туғызады.
Жануарлардың ет өнімділігін арттыруға және етінің сапасын жақсартуға бағытталған ... ... мен ... ... кезеңдерінде олардың жақсы жетілуін қамтамасыз етуі тиіс.
И.Б.Наурызбаевтың [2] деректері бойынша микроклиматқа зоогигиеналық бақылау жасайтын приборларға күннің көзі, қораның ... ... ... суық ауасы әсер етпеуі керек.
Ағзадағы минералды заттардың жалпы мөлшері онша көп емес, дене массасының 3,5-4 ... ... Олар ... ... ... қарай макро, микро- және ультра элементтер болып бөлінеді. Физиологиялық маңызы жоғарыда баяндалып өткен химиялық заттар макроэлементтерді құрайды. ... ... өте аз ... (103-105 ... ... Оларға темір, мыс, кобальт, марганец, мырыш, йод, бром, ... ... ... ... ... ... ... радиоактивті элементтер) денеде нышаны ғана болады (106 пайыз және одан да аз) .
Неміс зоологы Т.Шванн [3] ... ... ... торша жайлы жинақталған мағлұматтарды қорытындылады да, тіршіліктің көзі торша деген тұжырым жасады. Т.Шванн ... ... ... мына үш ... ... ... де, ... организмі де торшалардан құралады.
2.Өсімдіктер мен жануарлар торшалары бірдей заңдылықпен дамиды және де бір-біріне құрылысы мен қызметі ... ... ... торшаға өзіндік тіршілік тән болады.
Е. А. Дмитриева [4] санатория тәжiрибесiне кең енгiзу үшiн толық емес ремиссиядағы Хобды Ақтау комплекстi ... ... Оның ... ... ... ... және ... ұсыныстары бойынша емдiк әдiстерi, процедуралар, аппаратты физиотерапия, массаж және эфир майлары бар ... ... ... ... ... (бронхолитиктер, қақырық түсiретiн дәрi-дәрмек және витаминдар) жасалған.
Микроэлементтердiң қолдануының әдiстерi әр түрлi бола ... ... емес ... вегетацияның iшiнде, топыраққа тозаңдандыру немесе сулау және микроэлементтердiң ... қана егу ... ... ... Өзi ... және ... екi қабылдаулар экономикалық тиiмдi болып табылады. Өсiмдiктiң бұл екi қабылдауларын ... ... 40-100% ... микроэлементтердi қолданады, бiрақ енгiзу оларды өсiмдiктiң топырағына жанында тек қана бiрнеше пайыздарды сiңiредi, топырақ енгiзiлген ... ... ... ... тiптi ... ... Тез ерiгiш тұздардың топырағына енгiзудiң орынсыз көрсеттi
Жоғарыда айтылған ауысымның кроссаның балапандары үшiн қорытынды жасауға болады - ... ... ... ... ... және салыстырмалы өсiмдер үшiн 7 өте ұтымды дозамен және Цамаксаның қолдануын схема, сақталу ... ... ... ... 21 күне ... ... ... 4 % препараттың қосымшасы болып табылады .
М.Ф.Томмэнің [5] деректеріне қарағанда мал бордақыланғанда күніне 1000 г қосымша салмақ қосқызу үшін әр ... ... 10-20 күн, ... 70-80 күн, ақырғы 30 күн) малдың салмағына қарай (300-500 кг аралығында) 7,4-8,7; 7,4-9,2; 8,4-9,7 азық өлшемі қажет болса, қорытылған протеин 605-740 г; 650-780 г: 690-825 г ... ... . ... ... ... ... зерттеу жұмыстары басталды. Чех ғалымы Я.Пуркинье [6] құстың жұмыртқа торшасында, ал 1831 жылы ағылшын ғалымы Р.Броун өсімдік торшасында ядро ... ... ... ... ... [7] микроорганизмдер әлемі өте бай және әр қилы. Олар адам мен жануарлар денесінде және өсімдіктерде, топырақта, суда, ... ... ... ... ... өте ыстық Экватор бойында да, шөл далаларда да тіршілік етеді.
Микроорганизмдердің табиғатта өтіп жататын көптеген құбылыстарға тікелей қатысы бар. ... ... ... адам өміріне тигізетін пайдасы да, зияны да мол. ... ... ауыл ... ... теориялық және практикалық мәселелерімен танысатын жоғары және орта арнаулы оқу ... ... мен ... ... ... ... ... алмасуы туралы ғылым.
Тiршiлiк - заттар мен энергияның үнемi алмасуынан тұрады. Тiптi жеке организмдегi ... ... ... тән ... бар. ... ... жетiп, тозғандарының орнына жаңа жас клеткалар пайда болып ... ... ескi мен ... ... ... ... - бiр-бiрiмен өзара тығыз байланысты ... ... Ағза ... ... қажеттi заттарды өмiр бойы өзiн қоршаған ортадан алады.
Ағзаға ... ... ... ... ... ғана оның өсуi және ... ... тұруы мүмкiн. Азықтың қоректiк заттары тiрi дене түзiлетiн ... яғни ... ... болып табылады. Онсыз ағзада жойылып кеткен клеткалардың орнына жаңа клеткалар пайда болмайды. ... тiрi ... бәрi де ... ... ... ... жаңа клеткаларын түзу, оларды ұдайы жаңартып отыру және iшкi органдардың iс-әрекетi мен малдың жұмыс iстеуiне, қозғалуына энергия керек. Ағза бұл ... ... ... ... ... өз ... заттардың ыдырауынан алады. Сөйтiп малдың жемшөп арқылы ... ... заты тек ... ... материалы ғана болып қоймайды, сонымен қатар тiршiлiкке қажеттi энергияның да көзi болып ... ... ... ... ... ... мен оның орнын толықтыру процесi зат алмасуы деп аталады. Заттардың алмасуы дегенде азықтың ас қорыту жолына түсу ... ... ... ... тасталғанға дейiнгi болатын түрлi өзгерiстердiң жиынтығын түсiнедi. Заттардың алмасуы екi бiрдей үрдістiң - ассимиляция мен диссимиляцияның бiрлiгi ... ... ... - организмге сыртқы ортадан енген басқа заттардан оның ... ... тән ... ... ... процесiнiң нәтижесiнде қорытылған азық ферменттердiң қатысуымен химиялық өзгерiстерге ұшырайды және организмге қажеттi заттарға айналады. Диссимиляция - ... ... ... Ол ағза ... ... ... ... мен тотығуы. Диссимиляция кезiнде тозып, ескiрген клеткалар мен торшалар бұзылып, қарапайым химиялық қосылыстарға айналады. ... ... бiр ... ... ... ... ал ... сыртқа шығарылып тасталады. Диссимиляция кезiнде энергия босап шығады. Мiне, осы энергия организмнiң ... ... үшiн ... мал ... ... тiршiлiк әрекеттердiң, зат алмасу үрдісінің әсерiмен кемiген заттардың орны азық арқылы толықтырылып, олардың химиялық құрамы қажеттi бiр мөлшерде үнемi сақталатын ... ... ... ... ... ... өмiр сүре алмайды. Егер ағза қажеттi мөлшерде қорек ала ... яғни ... ... ... жеткiлiксiз болса, мұның өзi организмнiң әлсiреуiне, өнiмдiлiгiнiң төмендеуiне әкелiп соғады. Сайып келгенде малдың денсаулығын күшейтiп, өнiмдiлiгiн арттыру ... ... ... ... ... дұрыс азықтандыру, рационда организмге қажеттi қоректiк заттардың болу мөлшерiн ... ... - мал ... көбейтiп, өнiмдерiн молайтуда шешушi роль атқарады. [9]
3.2. Азықтың және мал организмiнiң химиялық құрамы.
Табиғатта кездесетiн қайсыбiр зат, қайсыбiр өнiм болмасын, олар ... ... ... тұрады. Күнделiктi көрiп, пайдаланып жүрген жемшөп пен мал өнiмдерi де осы химиялық элементтердiң күрделi қосылысы. Өсiмдiк пен жануарлар ағзадан ... ... ... ... ... ... ... 18-i тiршiлiк үшiн өте қажет. Ал 6 элемент: көмiртегi, оттегi, сутегi, азот, кальций және фосфор ... пен мал ... ... бөлiгiн (98,5 пайыз) құрайды.
Қалған элементтердiң мөлшерi 1,5% ғана, бiрақ соған қарамастан олардың өсiмдiк пен ... ... ... рөлі өте ... ... темiр, мыс қанның қызыл түйiршiгiн (гемоглобиндi) түзуге қатысса, ал басқа микроэлементтер мал ағзасында биохимиялық процестердi жүргiзетiн арнаулы ... ... ... және ... ... ... пен жануарлар ағзасында көмiртегi, оттегi, сутегi, азот, кальций, фосфор т.б. элементтердiң күрделi қосылысынан ... ... - ... көмірқышқыл, май түзiледi. Бұл заттардың үлес салмағы өсiмдiкте және жануарлар денесiнде әр түрлi (1 кесте).
* кесте
Жемшөптiң және мал ағзасында жалпы ... ... ...
Өсiмдiк
Мал
Шабындық пiшен
Азықтық қызылша
Арпа
Күнбағыс күнжарасы
Жартылай бордақылан-ған өгiз
Қондылғы орташа өгіз
Семiз шошқа
Жаңа туған бұзау
Су
14
88
14
9
56
54
44
73
Белок
10
1
9
36
18
19
13
18
Май
3
0
2
11
20
22
39
4
Көмірқышқыл:
а) Азотсыз экстрактивтi
заттар
б) Клетчатка
41
26
9
1
68
4
23
14
1
-
1
-
1
-
1
-
Күл
6
1
3
7
5
4
3
4
ЕСКЕРТУ: ... үлес ... мал ... 1%-тен
аз, сондықтан олардың мөлшерi әдетте көрсетiлмейдi.
Мал ағзасының клеткалары ... ... ... ... - ... және ... көмірқышқылдан тұрады. Қоректiк заттардың қоры өсiмдiктерде крахмал және басқа көмірқышқылдар күйiнде, ал мал ... май ... ... ... жас ... ... су көп болады - 73 пайызға дейiн жетедi.
Мал ағзасына қажеттi қоректiк заттардың мөлшерi әр түрлi азықтарда ... ... ... Сондықтан әр түрлi азықтардың қоректiлiгiн салыстыру үшiн олардың химиялық құрамын бiлу шарт (2 кесте). Ол ... ... ... ... ... ... ағзасына енетін қоректік заттардың химиялық құрамы
Су
K
Құрғақ заттар
Органикалыј заттар
Белок
Минералдық заттар
Азотты заттар
(протеин)
Амидтер
Май
Азотсыз заттар
Углеводтар
Клетчатка ... ... ... ... ... ... ...
қант
Крахмал
Амин қышқылдары
Fe
Cl
S
Mq
Ca
P
т.б.
Si
Қандай да болмасын бiр азықтың азғантай мөлшерiн ... ... ... ... салмағына дейiн кептiру арқылы (арнайы жасалған кептiру шкафтарында) оның құрамына кiретiн су мен ... ... ... ... су ... және бос ... ... Өсiмдiк клеткаларына келген су протоплазмадағы органикалық заттармен тез араласып, байланыс жасайды. Мұны бiз байланған су ... ... ... ... ... те, бұл су ... ал бос су тез ... буға айналып кетедi. Мұндай байланған суды өсiмдiктi 100-105 ... ... ғана ... ... болады.
Құрғақ зат - органикалық және минералдық заттардан тұрады. Құрғақ затты отқа қыздырғанда жанып кеткен бөлiгiн органикалық, ал ... ... ... ... заттар дейдi.[12]
Органикалық заттың құрамына азотты (ақуыз) және азотсыз қосылыстар: май, ... ... ... ... ал ... құрамына мiндеттi түрде және белгiлi бiр дәрежеде азот ... ... ... ... әр ... ... ... мөлшерi бiлу үшiн алдымен "Кьельдалдың" әдiсi бойынша олардағы азоттың мөлшерiн анықтайды, онан шыққан санды ақуызда орта есеппен 16 ... ... азот бар ... ескере отырып 6,25-ке көбейтедi. Мәселен, жүгерi сүрлемiнiң құрамында 0,32 пайыз азот ... ... ... 0,32- нi ... ... де, 100г ... 2,0% ... грамм) қорытылмаған "шикi" протеин бар екенiң анықтаймыз.
3.3. Азықтың негiзгi қоректiк заттары және олардың маңызы.
Мал азығының құрамына кiретiн қоректiк ... ... ... ... әр ... ... келедi. Ғылыми тұрғыдан олар химиялық қасиетi мен биологиялық ролiнiң ұқсастығына қарай топтастырылып зерттеледi. Сол қоректiк ... ... ... ... ... ... майлар, көмірқыщқылдары (органикалық заттың басым көпшiлiгi осы үшеуiнiң үлесiне ... ... ... мен ... ... Азықтың азотты қосылыстары протеин деп аталады. Протеин екi ... - ... ... өте күрделі қосылыс - белоктардан және ең қарапайым азотты заттардан амидтерден ... - ... ... ... ... қоректік зат. Мал ағзасы, өнімі жемшөп ақуызынан түзіліп, құралады. Әрбір тірі клетканың құрамы ақуыз жиынтығынан тұрады. Атап ... ол тірі ... ... ... ... Ф.Энгельстің "Белок жоқ жерде тіршілік жоқ" деген тұжырымды сөзі ... ... ... ... организмнің тіршілік етуі үшін белоктан басқа да заттар: су, минералдық тұздар, көмірқышқылдар, май, майға ұқсас заттар, дәрумендер тағы ... ... ... ... ағзадағы барлық үрдістері мен құбылыстарға араласып, шешуші рөл атқаратын ақуыз және оның туындылары, сондықтан ... ... ... ... деп ... ақуызы бар қоректік заттардың орнын ақуызы жоқ басқа қоректік ... баса ... ... ол ... ағзаны құрайтын жаңа клеткалар мен тканьдер және малдың өнімін құрауға ... ... ... ... ... ... шаққанда ақуыздың элементарлық құрамы төмендегідей (пайыз есебімен):
Көміртегі - 50,6-54,5
Оттегі - 21,5-23,5
Сутегі - 6,5-7,3
Азот - 15,0-17,6
Күкірт - 0,3-2,5
Фосфор - 0,4-0,9
Мал ағзасында атқаратын рөлі, маңызы жағынан амин ... екі ... ... ... ... ... Ағзадағы микроэлементтердің орналасу мөлшері және беретін қасиеттері.
Дене органдары мен ... ... ... ... астам минералды элементтер анықталған, солардың 45-і тұрақты түрде кездеседі.
Денедегі мөлшеріне қарай ... ... ... ... болып бөлінеді. Макроэлементтер едәуір көп мөлшерде кездеседі, оларға Na, K, Ca, Mg, S элементтер жатады.
Микроэлементтер ... өте аз ... ... ... ... Fe, Cu, Co, Mg, Zn, I, Br, F, Ni ... ... (алтын, күміс, селен, радиоактивті элементтер) денеде ізі ғана болады (10-6 және одан төмен).
Na - ... ... ... құрамында кездеседі де, қан мен лимфаның осмостық қысымын реттеуде маңызды рөл атқарады.
К - жүректің қалыпты қызмет ... үшін ... - ... N және К байланыста болады, оның иондары көптеген ... ... ... қамтамасыз етеді, бұлшық ет пен жүйке жүйесінің қозғыштығын төмендетіп, ... ... ... ... ... ... ... қанның ұюында ерекше рөл атқарады.
Р - аралық зат алмасу ... ... рөл ... көмірсулар алмасуындағы фосфорлану процесіне, ет жиырылуын қамтамасыз ... ... ... қатысады.
Mg - торша ішінде жинақталатын катион. Ол митохондриялар да болады да, тотықтырғыш фосфорлану процесінің маңызды белсендіргіші ... ... - ... белок құрамында келеді. Ол ағзада ақуызды заттар - ... ... ... ... ... цистеин амин қышқылдары, көптеген биологиялық белсенді заттар (глютатион, инсулин, питуитрин, ... - А мен ... ... ... ... мен оның ... және басқа органикалық заттар құрамында кездеседі. Күкірт ағзада күкірт қышқылын түзіп, тоқ ішекте түзілетін уытты заттарды ... ... ... - ... ... даму ... реттеуде оның әртүрлі ауруларға төзімділігін қалыптастыруда, мал ... ... ... рөл ... Қазіргі кезде мына төмендегі микроэлементтердің биологиялық маңызы толығырақ зерттелген.
Fe - организмге азық құрамында бейорганикалық қосылыс түрінде ... Ол ... ... миоглобиннің, тотығу - тотықсыздану ферменттері - пероксидаза, ... ... мен ... тотығу процесін жүргізетін цитохромдық ферменттер құрамында кездеседі.
Cu - барлық органдар құрамында кездеседі, бірақ оның ең көп ... ... ... Мыс ... түрінле эритроциттердің құрамында болады, кейбір тотығу - тотықсыздандыру ферменттерінің құрамына ... ол ... ... ... маңызды рөл атқарады.
Со - В12 дәрумендерінің құрамына енетіндіктен қан түзу ... ... рөл ... ... ... ... процестерге, зат алмасу қарқынына, өсу, даму процестеріне жағымды әсер етеді, жүректің, ас қорыту ағзаларының, жүйке жүйесінің, ішкі ... ... ... ... қызметін жақсартады.
Mg - дененің барлық органдары мен ұлпаларының құрамында кездеседі, бірақ ... ... ... ұйқы ... ... ол көбірек жинақталады. Бұл элемент белоктарды ыдырататын ферменттердің құрамына ... ... ... ... ... ықпал етеді, белоктың, көмірсудың, майдың амласуын жандандырады. Ол организмнің өсіп-дамуына ... ... ... ... ... ... ... - барлық ұлпаларда кездеседі, карбоангидраза мен алкогольдегидроазаның, инсулиннің құрамына енеді, ақуыздар мен көмірсулар алмасуын жандандырады. Мырыш тұздары ... ұйқы және ... ... ... ... ... зат алмасу процесіне әсер етеді.
I - зат алмасу мен өсу процстерін ... ... без ... ... ... ол ... (зоб) ... өршиді.
Br - гипофиз гормондарының құрамында ... ... ми ... шарлары торшаларындағы қозу және тежелу процестерінің туындауын реттейді.
F - сүйек пен тіс кіреукесінде болады. Ол көптеген ... ... ... зат ... процесін баяулатады, қан құрамынадағы Са мен Р ара ... әсер ... ... қатаюын шапшаңдағыды.
Ni - кейбір ферменттердің белсенділігін күшейтіп, ашу процесін жандандырады.
Күшән (мышьяк) - торшалардың ... ... әсер ету ... ... ... ... синтездік процестерді күшейтеді.
Су мен тұздардың алмасуын реттейтін орталықта гипоталамуста орналасқан. Аталған орталыққа денедегі су ... ... төрт ... рецепторлар хабарлап тұрады. [15]
Хром (Cr, Chromium) - өсімдіктер мен жануарлардың қаптамасының құрамына кіретін ... ... ... табылады. Жануарларда хром липид, нәруыз, көмірсутектің алмасу процестеріне қатысады. Азық мен қан құрамында хромның шамадан тыс ... ... ... ... қан ... ... шамасын көбейтеді.
Металл қалпындағы хромның еш зардабы жоқ, бірақ шаң ... ... ... ... Хром (ІІІ) қоспасы дерматитке соқтырады. Хром (VI) онкологиялық түрлі ... ... ... (Cl, ... - ... ... ... кіреді. Жануарлар мен адамдарда хлордың иондары осмотикалық(еріткіштің басқа ыдырайтын элементтерге қарағандағы белсенді қозғалысы) тұрақтылықты ... ... ... ... ... беретін оптималды радиусқа ие.
Асқазанда хлор иондары асқазан сөлінің ферменттеріне ыңғайлы жайлы ортаны қалыптастырады. Хлор ... ... ... кездеседі, митохондприялы мембраналарда және қаңқалық бұлшық етте. Бұл каналдар сұйық алмасу процесінде, иондардың трансэпителді транспортында және мембрана ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады. Хлор вицералды жасушада, теріде және қаңқа бұлшықеттерінде жинақталады. Хлорды сіңіру тоқ ... іске ... ... 85 %-ы ... ... ... шоғырланған. Хлор ... ... ... ... ... хлор қышқылдық фосфорлануды әске асыра отырып энергия алмасуына ықпал жасайды. Өсімдіктегі ... ... ... Хлор ... ... ... тамырына оттегіні, калий, кальций, магний қосындыларын сіңіруге оңтайлы жағдай жасайды.
Қалайы (Sn, Stannum) - металл түріндегі қалайы улы ... сол ... оны ... өндірісінде қолданады. Қалайының улы қоспалары және 600 ºС температурадағы балқыған қалайы жұмыс аймағында ... ... Ұзақ (15-20 жыл) ... шаңы ... ... әсер етеді және пневмокониозомға душар етуі мүмкін.
Өмірлік қажеттілік тағайындалмаған. Дефицит ... ... шама ... ... ... бұзады.
Түсу жолдары: су, тағам (қаптама ретінде қолданылатын полиэтилен, ыдыс, пестицидтерменр өңделген өсімдіктер), өндірісті ... ... ... ... экспозиция сәтінде улылық дәрежесі артады. Қалайы тұзы пластмасса өндірісінде, пестицид және фунгицид дайындағанда кең қолданылады.
Қалайының иммунитетке әсері әркелкі болып табылады: ... ... ... ... ... отырады. Қалайыны қолдану өте жауапты іс болып саналады: оның қан құрамындағы мөлшерін анықтап алуды қажет етеді.
Фосфор (P, Phosphorus) - әрбір ... ... Д ... мен ... фосфорды дұрыс сіңіруге атсалысады. Кальций мен фосфор дұрыс әрекет ету үшін олардың қатынасы екі де бір болу керек (кальций ... ... екі есе көп). ... ... ... барлығында дерлік қатысады. Сүйек және тістің саулығына аса қажет болып табылады. Фосфор өсу мен ағзаның қалпына келуіне атсалысады, энергия мен ... ... ... май және крахмал метаболизміне көмектеседі, артрит кезінде ауырсынуды ... ... ... ... ет, ... дән, ... пісте.
Никель (Ni, Niccolum) - тірі ағзаның өсіп-өнуіне қажетті микроэлементтер қатарын құрайды. Бірақ оның ағзадағы қызметі жайлы дерек көздері аз. ... ... ... мен ... ... ... қатысатыны белгілі. Жануарлардың ағзасында никель мүйізденген жасуша құрамында жиналады, мысалы құстардың қауырсындарында. Топырақ құрамында никель шамадан тыс көп болып ... ... ... ... әсер ... формасы өзгереді, жануарларда - көздің қасаң қабығына никелдің көп ... көз ... ... ... ... тұтыну шамасы жоқ. Никельді оның дефициті анықталған кезде ғана қосымша тұтынуға жіберіледі.
Никель көбіне аллергия тудырады. Қышымамен ... ... ... ... мыс, цинк және ... көп ... суда кальций, магний және никель көп болады. Құбырларда тұнған судың ... ... ... ... қан құрамында мол мөлшерде болуы артритпенде байланысты болуы мүмкін.
Никель - терімен байланыста болатын металдарға (сағат т.б.) ... ... ... газ ... кездесетін никельдің түрлі қоспалары ағзаға қауіпті. Никель карбонилі [Ni(CO)4] - өте улы. Өндіріс орындарында оның ... ... ... ... 0,0005 мг/м3 - нан ... ... ғасырда ұйқы безі никельге өте бай екені анықталды. Никельді инсулиннен кейін енгізу инсулиннің әсерін ұзартады, соның негізінде гипокликемиялық белсенділігін ... ... ... ... әсер ... аскорбин қышқылының тотығуына, сульфгидрильді топтардың дисульфидтіге ауысуын тездетеді. ... ... ... ... ... ... және қан қысымын төмендетеді. Ағзада никельдің жинақталуы витилигоға (пигментацияның бұзылуы) алып ... (Na, Natrium) - ... ... ... ... бүйректе көптеген зат айналым өнімдерін бөледі, сілекей бездері және ұйқы безінің ферменттерін активтендіреді. Натрий иондары жасушаның ... ... ... ... ... Ағзада натрий жасушалардың сыртында көп кездеседі (цитоплазмадан 15 есе көп).
Калиймен ... ... ... функцияларды орындайды:
* Қышқылдық балансты қамтамасыз етеді;
* Судың мөлшерін сақтайды;
* Мембранды ... ... ... ... ... ... барлық тағам түрлерінде кездеседі, бірақ оның көп бөлігі (80 %) ас тұзынан келеді. Сіңіру процесі асқазанда және аш ішекте іске ... D ... ... ... күшейтеді.
Натрий жетіспегенде көмірсутектердің сіңірілуі бөзылады. Натрийді көп қолдану организмде судың мол көлемде жиналуына, қан қысымының өсуіне, калийдің ... алып ... (Co, ... - В12 дәруменінің бір бөлігі болып табылатын минералды зат болып табылады. Әдетте микрограммен (мкг) өлшенеді.
Кобальт қызыл қан жасушаларына ... ... ... ... ... ... тұтыну мөлшері анықталмаған, себебі бұл минералдың аз бөлігі ғана қажетті шама ... ... ... 8 ... ... емес).
Күйіс қайыратын малдардың ішекті микрофлорасы да B12 витаминының ... үшін ... ... етеді. Сол себептен күйісті малдарға (қозыға және қойларға) неғұрлым кобальт көп керек қоянмен мен ... ... ... ... аз ... ... ... оның микрофлорасы кобальттың құрылымын синтездемейді, күйіс қайыратын микроорганизмердің іш ішегіне қарағанда.
Ағза ... ... ... ұшырайды. Акобальтоз тәбеттің нашарлауы, анемия, шамадан тыс салмақ тастауға алып келеді.
Магний (Mg, Magnesium) - табиғатта кең ... ... бірі ... ... Теңіз суында хлорлы магний көп кездеседі. Ауыз су да ... ... ... ... - ... ... ... жануарлар мен өсімдіктердің жасушаларында көп кездеседі. Магний ағзадағы энергетикалық процестерді қадағалайтын элемент болып табылады. ... ... ... ... ... ағзаға азықпен, су және тұзбен үсіп отырады. Магний кальций, С ... ... ... ... ... ... рөл ... Жүйке жүйесінің және бұлшықеттердің дұрыс жұмыс атқаруына, қан құрамындағы қантты энергияға ... ... Тіс ... қамтамасыз етеді, кальцийдің кемуін, бүйрекке тастың жиналуының алдын алады. ... ... ... ... әлсізденуіне алып келеді. ... (K, Kalium) - ... ... ... ... жұмысын жақсартады.
Калий жүйке импульстерінің таралу процесінде және олардың органдарға берілуінде маңызды рөл ойнайды. Мидың жұмыс істеу қарқындылығын ... ... ... етеді. Аллергиялық жағдайларда жақсаруға әсер етеді.
Негізгі көздері: қауын, киви, картоп, авокадо, банан, брокколи, бауыр, сүт, жаңғақ майы, жүзім, жасыл өсімдіктер, мята ... ... ... Калий балық және сүт өнімдерінде мол. Негізінен, калий барлық өсімдіктердің құрамында бар.
Калийдің жетіспеуінен : бітеулер, тұздар мен су ... ... ... өсуі ... қан ... ... ... ұйқысыздық, бұлшық еттердің ауыруы, депрессия, жүйкенің шаршауы, бұлшық еттердің қараюына, холестериннің жиналуына, жүрек ... ... алып ... (Fe, Ferrum) - ... ... ... салмағы 4,25 г. Осы көлемнен 57 % қандағы гемоглобинде болады, 23 % - ... 20 % - ... ... ... жинақталған және қосалқы темір қорын құрады. Темірді сіңіру ішекте орындалады, темір жетіспегенде ағза асқазаннан да ала алады.
Темірдің өмірлік маңызы жоғары, ... ... ... қан ... ... ... ... қызыл пигмент ) және кейбір ферменттердің түзілуіне ... ... ... ... ... 0,5 мг), терлеу нәтижесінде (әр тер 1-2 мг ... бар). Біз ... ... ... тек 8% ғана ... нәтижесінде қан құрамына енеді. Қанның негізгі бөлігін қамтитын гемоглобин әрбір 120 күн сайын өңделіп және ... ... ... ... ... және С ... ... сіңіру процесіне өте қажетті. Темір В дәруменінің дұрыс метоболизміне керек. Темір бойдың өсуіне, түрлі ауру түрлеріне қарсы ... ... ... ... ... алады.
Темірге кептірілген ақ саңырауқұлақтар, жануарлардың дауыры мен бүйрегі, шабдалы, ... ... ... ... ... ... айва, алмұрт, горох, жұмыртқа өте бай. Темірдің шамадан тыс қабылдануы (200 мг және ... ... алып ... (Zn, Zincum) - ... ... қажетті микроэлементтердің бірі, қан айналымы бұзылғанның сауығуына септігін тигізеді. А ... ... ... ... етеді. С дәрумені және цинк - катар және т.б. ... ауру ... ... ем ... ... Цинктің вирус және токсиндердің алдын алатын қасиеті бар.
Фтор (F, Fluor) - ағзаға қажетті элемент болып ... ... фтор ... тіс эмалінде және сүйек құрасында кездеседі. Фтордың негізгі көздері: су, теңіз өнімдері және желатин. Пияз және жасымық ... ... бай ... ... ... ... ... сұранымы - бір литр суға 1 мг. Фтордың жетіспеуі остеохондроз, тіс ... ... мен ... ... алып ... (V, ... - ... және оның дериваттары - қоршаған ортаны ластаушылар болып табылады. Асфалть, мұнай, битум порфиринді макроцикл құрамында ванадий кездеседі.
Малдың қоректеніп жатқан азығында ... ... ... бар ... ... Ағзаға сырттан келетін барлық мөлшерінің 1 % ғана ... ... ... мөлшері несеп арқылы шығарылып отырылады.
Қан-тамырларда холестериндердің түзілуіне ... ... ... микродозасы ағза үшін өте қажетті болып табылады. Қарапайым диета ванадидің күнделікті қажеттілігін қанағаттандырады екен. Бал - ванадидің жақсы ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Қан құрамында ванадий жоғары мөлшерде болса, онда ... ... ... ... алып ... (Br, Bromum) - ... ... 35 элементі, ауыр қою-қызыл түсті, жағымсыз иісті, улы, теріге тисе күйдіреді.
Бромды қолданудың кері әсері болады: бромизм - ұзақ ... ... ... ұйқысұрау(сонливость), әсліздік, адам реакциясының тежелуіне, тіпті естен талып қалуға дейін алып келеді.
Ауада бромның концентрациясы 0,001 % ... ... ... тітіркену, бастың айналуына, егер көп мөлшерде болған жағдайда - тыныс жолдарынын ... ... ... ... ... 3 ... қатерлі болып табылады. Бром буымен уланғанда зардап шегушіні бірден таза ауаға алып шығу керек, тыныс алысын қалпына ... үшін ... ... ... тампонды қолдануға болады. Тампонды периодты түрде мал мұрнына жақындатып отыру ... Арғы ... ... ... ... ... ... Сұйық бром теріге тигенде ауыр күйік түріне ұшыратады.
Мыс (Cu, Cuprum) - барлық жан-жануарларға, ... ... ... ... ... ... Темірді гемоглобинге айналдыру үшін қажет. Тирозин аминқышқылдарына адам ... мен ... ... әсер ... ... ... әрекет етуіне мүмкіндік береді. Мыс өсу және көбею ... ... ... ... препараттардың ағзаға тигізетін әсерлері
Дәрілік препараттарды (заттарды) жасап шығару өте күрделі және ұзақ процесс. Оны ... ... ... ... ... комплексті дәрілік затты іздеуге жоспар құру, алынатын көзін анықтау;
* ... ... ... препаратты бірінші рет лабораториялық малдарға тексеру. Дәрілік заттың жағымсыз жақтарына көңіл бөледі: улылығына, концерогендігіне, тератогендігіне, ... ... ... препаратты тереңірек тексеру, бұрынғы белгілі препараттармен салыстыру;
* фармакологиялық комитетке тапсыру;
* жаңа препаратты клиникалық тексеруден өткізу;
-клиникалық тексерудің нәтижесін екінші рет фармакологиялық ... ... ... ... ... ... ... заттарды алу үшін қолданылатын негізгі көздер:
* минералды заттар;
* өсімдік және мал шикізаттары;
* синтетикалық ... ... мен ... ... ... әсер ету ... ... зерттеу саласын фармакодинамика деп атайды, ал дәрілік заттардың ағзаға сіңгенінен бастап бөлінгенге дейінгі кинетикалық жағдайларын зерттеуді фармакокинетика ... ... ... фармакодинамикасын талдау барысында олардың негізгі әсер ету түрлерін ескереді. ... ... ... ... ... ... ... жанама, таңдамалы, кері қайтатын, қайтпайтын, патогенетикалық және тағы да басқа әсерлері.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді: теріге, жараға, кілегей қабықтарға. Дәрілік заттардың жергілікті әсерлері тұтқырлағыш, күйдіргіш, жансыздандырғыш, тітіркендіргіш, қабынуға қарсы, өлі еттендіргіш ретінде ... ... ... заттардың әсерінен тіндерде гистамин түзіліп, ол резорбцияланғанда әсері көптеген ағзаларға тиеді. Сондықтан да, дәрілік заттардың жергілікті әсері шектелген ... ғана ... ... ағзаға да тарайды деп қарау керек.
Дәрілік заттардың рефлекторлық әсері импульстардың рефлекторлық доғаның афферентті және ... ... ... ... ... ... ... доғаның афферентті бөлігі арқылы патологиялық доминантты зонаға түседі. Ол доминанттың ыдырауын тудыру арқылы эфферентті ... ... ... ... жойылуын қамтамасыз етеді.[19]
Дәрілік препараттардың таңдамалы әсері ... ... ... белгілі бір морфофункционалды құрылыстармен тандамалы әсер молекула, торша, ағза және жүйе ... ... ... ... ... таңдамалы әсердің болуы мүмкін емес, сондықтан да дәрілік заттардың белгілі бір жүйеге басымырақ әсері туралы ұғым дұрыс ... Неге ... ... зат қанға сіңгеннен кейәін барлық ағзаға тарайтынын естен шығармау керек. Жаңа препараттарды іздеудегі ... ... - ең ... таңдамалылығы бар препаратты синтездеу бағыты болуы қажет.[20]
Дәрілік заттардың негізгі, басты әсері. Дәрілік заттың басқа барлық әсерлерінен жоғары тұратын ең негізгі ... ... ... ... заттыцң осы әсері негізге алынады. Мысалы, жергілікті ... ... ... негізгі әсері афферентті нерв талшықтарының сезімталдығын толық жою.
Дәрілік заттардың қосалқы әсері. Дәрілік заттардың ... ... ... ... ... болып келетін әсерлері де байқалады. Мысалы хлоралгидрат орталық нерв ... ... ... зат ... ... қолданылады. Сонымен қатар ол қан элементтерінің гемолизін тудырады, кілегей қабықтарды қатты тітіркендіреді.
Дәрілік заттардың ... ... ... ... ... бір ... болатын зат алмасу процесінің деңгейінің өзгеруі, ол ағзалармен тығыз байланыстағы басқа ағзаларға да әсер етпей ... ... ... ... тек жүрек еттерінің функциясын жақсартып қана қоймайды, сонымен қатар қан айналысын жылдамдату арқылы бүйректердегі сүзілу процесін де ... ... ... ... Көптеген дәрілік заттардың айқын таңдамалы әсерлері байқалмайды. Олар қанға сіңгеннен кейін барплық ағзаға тарайды. ... ... ... ... мен ... ... әртүрлі мөлшерде болады. Олай болса, торшалардың ішіндегі зат алмасу деңгейі де әртүрлі болып ... ... ... ... ағзалар мен тіндерде, жалпы ағзада (организмде ) байқалады.[21]
IV. Қорытынды
Сөйтiп, мал ағзасында болатын ... ... зат ... ... ... ... ... орны азық арқылы толықтырылып, олардың химиялық құрамы қажеттi бiр мөлшерде ... ... ... ... малдың денсаулығы бұзылып, қалыпты өмiр сүре алмайды. Егер организм қажеттi мөлшерде қорек ала алмаса, яғни организмде қажеттi ... ... ... ... өзi организмнiң әлсiреуiне, өнiмдiлiгiнiң төмендеуiне әкелiп соғады.
Бүгінгі ... ... және ... ... ... ... ... - дәрілік заттардың тек жалпы организмге ғана ... ... ... ... және ... ... әсер ету механизмін зерттеу. Фармакология қазіргі түсінік бойынша - физиологиялық жүйелердің дәрілік заттармен әртүрлі деңгейдегі ... ... ... ... Ал малдәрігерлік фармакология дегеніміз дәрілік заттарды нәтижелі, қауіпсіз және аз шығынмен қолдану принциптері мен ережелерін оқытатын ілім. Малдәрігерлік фармокологияның алдында ... тағы бір ... - ол ... ... ... өнімін арттыратын, оның сапасын жоғарылататын, экологиялық тұрғыдан таза өнім алуды қамтамасыз ... ... ... ... табу
Жалпы малдәрігерлік тәжірибеде оның қайнатпасын асқазан мен ішектердің ауруларында, ішектерде қан аққанда, күйікте, кілегей қбықтардың қабынуларында да ... ... ... ... денсаулығын күшейтiп, өнiмдiлiгiн арттыру азықтандыруға тiкелей байланысты. Сондықтан малды дұрыс азықтандыру, рационда организмге қажеттi қоректiк заттардың болу мөлшерiн ... ... - мал ... ... ... ... ... рөл атқарады.
V. Пайдаланылған әдебиеттер
* Легошин Г.П., Обухов Л.С. /Экономика сельскохозяйственных и перерабатывающих предприятий/ - 2009ж. - 17-20 ... ... И.Б. /Мал ... ... И.Б.Наурызбаев, Алматы.: Қайнар 1985ж. -170 б.
* Шванн Т. /Биохимия сельскохозяйственных животных/-М.: Колос 1984ж.- 452 б.
* Дмитриева Е. А. ... ... ... ... ... масел в комплексной терапии внебольничных пневмоний / Е. А. Дмитриева./ Москва.: 2006 ж. -22 б.
* Томмэн М.Ф., ... Р.Ф. ... ... кормов /ВИЖ. -- М.: Колос 1972. - 288 б.
* ... ... ... Киев.: М 1984ж.- 518 б.
* Құлдыбаев М.М. /Ауыл шаруашылығы микробиологиясы/ М.М. ... ... ... ... ... Бабенко О. В. /Экстремальное химическое воздействие соединениями тяжелых металлов / О. В. Бабенко, В. И. ... М. М. ... Мед. ... 2000 ж. 35 - 39 б.
* ... Ю. П. ... окружающей среды и здоровье человека (печальный опыт России) / Ю. П. ... - ... СО РАМН 2002 ж. -230 ... ... С.А. ... в ... больных хронической обструктивной болезнью легких / С. А. Сюрин, А. А. Деревоедов / - 2005ж. - № 4. - 10 - 14 ... ... Г. Л. ... ... ... ... ... при хроническом бронхите / Г. Л. Игнатова/ 1998 ж. - Т. 36 б.
* ... Н. Ф. ... ... на ... XXI века / Н. Ф. Измеров // Медицина труда и пром. экология./ 2000 ж. -1-5 б.
* Кащенко Г. Ф. ... ... - ... ... : ... и современный опыты профилактики и лечения заболеваний ... ... / Г. Ф. ... / ... 1996 ж. -96 б.
* ... І. ... сөздік/, Алматы.: Ғылым 1977 ж.-23 б.
* Крылов А. А. /Фитотерапия в комплексном лечении заболеваний ... ... / А. А. ... Киев.: 1992 ж. -238 б.
* Қазақ әдебиеті газеті № 11, 18.03.2005 ж.
* ... Т., ... ... ... ... ... ... баспасы/, Алматы.: 1959 ж.- 607 б.
* Статья опубликована в ... ... №3, 2010 ж. -17 ... Төреханов А. Ә., Ж.К. Каримов, Ш.Д. Даменов, Д.Қ. Найманов, Н.Ә. Жазылбеков /Ірі қара шаруашылығы/ Алматы.: ... Т 2006 ж. - 354-368 ... ... Б.В. ... и строительство животноводческих объектов/Б.В.Ходанович/ Москва.: Агропромиздат 1990 ж. - 228 б.
* Чечеткин А.В. /Биохимия животных / А.В. ... ... ... ... 1982 ж.- 511 б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Темекі өсімдігін модель есебінде IN VITRO және IN VIVO микроэлементтерді жағдайында өсіргенде қолдану технологиясы және оның экологиялық маңызы50 бет
Ветеринарияда пайдаланылатын дәрiлiк заттар мен биологиялық препараттар8 бет
Оттегімен емдеу3 бет
Оттегімен емдеу жайлы мәлімет6 бет
Қой ценурозы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар28 бет
Жүн және тері, ішіктік шикізаттардың микрофлорасы. Ет және тері- ішік шикізаттары өндірістерін ветеринариялық бақылау. Қи микрофлорасының сандық құрамы. Қидағы микробиологилық үдерістер. Қиды биотермиялық өңдеу10 бет
Жүн және тері, шикізаттардың микрофлорасы.Ет және тері – ішік шикізаттары өндірістерін ветеринариялық бақылау12 бет
Аса қауіпті анаэробты қоздырғыш инфекциясы4 бет
Балапандарға арналған қора-жайларға қойылатын ветеринариялық-санитариялық және гигиеналық талаптар, балапандарды күтіп-бағу жағдайлары және оларды жақсарту шаралары тақырыбында жазылған30 бет
Биологиялық препараттарға қойылатын талаптар11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь