Гипофиз гормондары

Мазмұны

І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

ІІ. Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

ІІІ. Негізгі бөлім
3.1. Гормондардың жалпы сипаттамасы, зат алмасудағы қызметі,
қасиеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
3.2. Гипофиз гормондарының препараттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
3.3. Гипофиздің артқы бөлігінің препараттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

ІV. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

V. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Кіріспе

Барлық жан-жануарлар мен адам денелері алуан түрлі мүшелерден күрделі жүйелерден құрылады. Әрбір мүшенің өз алдына қимылы, өзіне тән міндеттері бар. Былайша айтқанда, сүйек пен ет – қозғалу қызметін атқарса, жүрек пен өкпе – қан тарату, денеге таза ауа жеткізу жұмысын атқарады, ал ішек – қарын мен бауыр –ас сіңіру, қан тамырымен сөл жүйелері организмді қоректендіру, әрбір тәнге, клеткаға нәр жеткізіп және керексіз қалдықтарды денеден сыртқа шығару қызметін атқарып отырады.
Малдәрігерлік фармакология дәрілік заттардың әсерінен тірі ағзадағы физиологиялық және биохимиялық өзгерістердің заңдылықтарын, осы заңдылықтарға сүйене отырып дәрілік заттарды қолдану әдістері мен оның әсерінен болатын өзгеріс көрсеткіштерін малдәрігерлік тұрғыдан зерттейді. Сондықтан да, бұл ілім дәрілік заттардың тәжірибе жүзінде малдәрігерлеріне өте қажетті барлық деректерін зерттеп, жинақтайтын ілім.
Бүгінгі таңда экспериментальды және клиникалық фармакологияның алдында тұрған мақсат – дәрілік заттардың тек жалпы ағзаға ғана әсерін емес, олардың молекулалық және субмолекулалық деңгейдегі әсер ету механизмін зерттеу.[1].
Фармакология өте кең тараған ілім. Оның негізгі деректері медицинада, ветеринарияда, биологияда, фармацияда, табиғатта жаңа дәрілік заттарды синтездеуде, іздестіруде, ауылшаруашылығының көптеген салаларында кеңінен және өте жиі пайдаланылады.
Фармакология қазіргі түсінік бойынша – физиологиялық жүйелердің дәрілік заттармен әртүрлі деңгейдегі қарым-қатынастарының заңдылықтарын зерттейтін ілім. Ал малдәрігерлік фармакология дегеніміз дәрілік заттарды нәтижелі, қауіпсіз және аз шығынмен қолдану принциптері мен ережелерін оқытатын ілім. Малдәрігерлік фармакологияның алдында тұрған тағы бір мәселе – ол малдың өсімін көбейтетін, өнімін арттыратын, оның сапасын жоғарылататын, экологиялық тұрғыдан таза өнім алуды қамтамасыз ететін дәрілік заттарды іздеп, табу.[2].
Қазіргі кезде эндокринология, биохимия, биотехнология жетістіктері гормондарды медицина мен ветеринария салаларында мал шаруашылығында тиімді пайдалануға зор мүмкіндіктер беріп отыр.
Ағзада белгілі бір әрекеттерді (функцияларды) реттейтін өзіндік әсері бар органикалық қосылыстарды биологиялық белсенді заттар дейді. Оларды төрт топқа бөледі: гормондар, гормоноидтар, парагормондар, телегрондар.
Соңғы жылдары көптеген гормондардың химиялық құрамы анықталып, гипофиздің троптық гормондарының (СТГ,ГТГ, АКГТ, т.б.) алыну және тазалану жолдары жетілдірілді, кейбір релизинг-гормондар таза күйінде бөлініп, синтезделінді, біраз гормондар (стероидтар) аналогтары химиялық жолмен алынып, тәжірибеде гормондарды анықтаудың өте сезімтал радиоиммундық әдісі енгізілді.
Гормондар ағзалар мен жүйелердің жан-жақты функцияларын гуморальдық жолмен реттеуге қатынасады. Олардың биологиялық көзқарас
V.Пайдаланылған әдебиеттер

1.Алмашев Б.К. Физикалық және коллоидтық химия практикумы.-Алматы.: Мектеп, 1985.-155 б.
2.Биохимическая фармакология / Под ред. Сергеева С.-М.: Высшая школа,1982.-731 с.
3.Ветеринарные препараты: Справочник / Под ред. А.Д.Третьякова.-М.: Агропроиздат, 1988.-319 с.
4.Збарский Б.И., Иванов И.И., Мордашов С.Р. Биологическая химия.-М., Медгиз.-1972.-144 с.
5.Қайырханов Қ.К. Жануарлар биохимиясы: Жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқу құралы.-Алматы.: Ана тілі, 1993.-276 б.
6.Кононский А.И. Биохимия животных.-Киев.- 1984.-25 с.
7.Қожанов К.Н. Фармакология.-Алматы, 2007.-395 б.
8.Малдәрігерлік фармакология.-Алматы: ҚазМҒЗИ.-2000.-255 б.
9.Малахов А.Г., Вишняков С.И. Биохимия сельскохозяйственных животных.-М., Колос.-1984.-256 с.
10.Михайлов И.Б. Клиническая фармакология.-Спб.,1998.-437 с.
11.Мозгов И.Е. Фармакология.-М.: Агропромиздат, 1985.-416 с.
12.Несіпбаев Т. Адам және жануарлар физиологиясы. Оқулық-диалог. Сұрақ-жауап.-Алматы.: Ғылым, 2005.-304 б.
13.Сайдулдин Т.С. Орысша-қазақша малдәрігерлік сөздігі.-Алматы.: Қайнар, 1993.-168 б.
14.Соколов В.Д., Рабинович М.И. и др. Фармакология.-М.: Колос, 2000.-575 с
15.Харкевич А.Д. Фармакология.-М.: Медицина, 2002.-722 с.
Червяков Д.К. Фармакология с рецептурой.-М.: Агропромиздат, 1986.-318 с.
16.Чечеткин А.В. Биохимия животных.-М.,Высшая школа.-1982.-156 с.
17.Шәріпбаев Н.Ш. Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану.-Алматы.: Қайнар, 1988.-243 б.
18.Червяков Д.К. Фармакология с рецептурой. – М.:Агропромиздат, 1986. -318 с.
19.Фармакопея СССР. –М.:Медицина, 1990.-333 с.
20.Уша Б.В., Жуленко В.Н., Волкова О.И. Фармакология.-М.: Колос, 2003.-375с.
21.Рабинович М.И. Ветеринарная фитотерапия /2-е изд., доп.и перераб. –М.: Росагропромиздат, 1988. – 174с.
22.Ноздрин Г.А. Общая рецептура с основами латинской грамматики. – Новосибирск, 1991. -107 с.
23.Исамбаев М., Сарсенова Ш. Русско-казахский словарь медицинских терминов. –Алма-Ата, 1982.-407 с.
24.Коволев В.Ф., Волков И.В., Виолин Б.В. Антибиотики, сульфаниламиды и нитрофураны в ветеринарии. – М.: Агропромиздат, 1988. – 223 с.
25.Машковский М.Д. Лекарственные средства. –М.: Медицина, 1993.-Т. 1 и 2. – 1147 с.
        
        Мазмұны
І.
Кіріспе.....................................................................
...........................................3
ІІ. ... ... ... Гормондардың жалпы сипаттамасы, зат алмасудағы қызметі,
қасиеті.....................................................................
...............................................8
3.2. ... ... ... ... ... ... ... мен адам ... ... түрлі мүшелерден
күрделі жүйелерден құрылады. Әрбір ... өз ... ... ... тән
міндеттері бар. Былайша айтқанда, сүйек пен ет – қозғалу қызметін атқарса,
жүрек пен өкпе – қан ... ... таза ауа ... жұмысын атқарады, ал
ішек – қарын мен бауыр –ас сіңіру, қан тамырымен сөл жүйелері ... ... ... ... нәр ... және керексіз қалдықтарды
денеден сыртқа шығару қызметін атқарып отырады.
Малдәрігерлік фармакология дәрілік ... ... тірі ... және ... ... заңдылықтарын, осы
заңдылықтарға сүйене отырып дәрілік заттарды ... ... мен ... ... ... ... ... тұрғыдан зерттейді.
Сондықтан да, бұл ілім дәрілік заттардың тәжірибе жүзінде малдәрігерлеріне
өте қажетті барлық деректерін зерттеп, жинақтайтын ... ... ... және ... фармакологияның
алдында тұрған мақсат – дәрілік заттардың тек жалпы ағзаға ғана ... ... ... және ... ... әсер ... ... өте кең тараған ілім. Оның негізгі деректері медицинада,
ветеринарияда, биологияда, фармацияда, табиғатта жаңа ... ... ... ауылшаруашылығының көптеген салаларында кеңінен
және өте жиі пайдаланылады.
Фармакология қазіргі ... ...... ... заттармен әртүрлі деңгейдегі қарым-қатынастарының заңдылықтарын
зерттейтін ілім. Ал ... ... ... ... ... қауіпсіз және аз шығынмен қолдану принциптері мен ережелерін
оқытатын ілім. Малдәрігерлік фармакологияның алдында тұрған тағы бір ... ол ... ... ... ... арттыратын, оның ... ... ... таза өнім ... қамтамасыз ететін
дәрілік заттарды іздеп, табу.[2].
Қазіргі ... ... ... ... ... ... мен ... салаларында мал шаруашылығында тиімді
пайдалануға зор мүмкіндіктер беріп отыр.
Ағзада белгілі бір ... ... ... ... ... ... қосылыстарды биологиялық белсенді заттар дейді. Оларды төрт
топқа бөледі: гормондар, гормоноидтар, парагормондар, телегрондар.
Соңғы ... ... ... ... құрамы анықталып,
гипофиздің троптық гормондарының (СТГ,ГТГ, АКГТ, т.б.) алыну және тазалану
жолдары жетілдірілді, ... ... таза ... ... ... гормондар (стероидтар) аналогтары химиялық жолмен
алынып, тәжірибеде гормондарды анықтаудың өте сезімтал радиоиммундық ... ... мен ... жан-жақты функцияларын гуморальдық
жолмен реттеуге қатынасады. Олардың ... ... ... даму және торшалардың ... ... ... ... эндогенді гормондардың
қайтарымды байланыс принципімен эндокриндік бездер қызметіне тежеуші ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты ескереді.
Гормондар мал ағзасына және ... ... ... ... ... ... ... ғана қолданылады.
Гормондар бірнеше мақсатта қолданылады.
1.Ағзаның репродуктивтік (ұрпақтану, көбею) қызметін реттеу мақсатында
прогестиндер, гонадотропиндер, ГТ-релизинг гормондар, ... қосу ... ... ... ... соң) ... анаболизмдік немесе гипогликемиялық әсері бар гормондық
препараттар ... ... ... ... ... ... төзімділігін арттыру мақсатында кортикостероидтарды
пайдалануға болады.
4.Мал өнімділігін арттыру мақсатында ... ... ... ... мен ... ... препараттары сипатына және көзделген мақсатқа ... не ... жолы ... беріледі, не егіледі, не тері астына қондырылады.[3].
Курстық жұмыстың мақсаты - гормондардың жалпы ... ... ... ... ... ... ... гормондарының
препараттарына түсінік беріп, гипофиздің артқы ... ... ... ... ... міндеттері:
-кез келген дәрілік заттардың әсер ету механизмін зерттеу;
-гормондарға толық сипаттама беру;
-гормондардың ағзада атқаратын қызметтерін,мақсатын айқындау;
-гипофиздің артқы бөлігінің препараттары ... ... ... ... Әдебиеттерге шолу
Мал шаруашылығын ойдағыдай дамыту үшін мал түліктері арасында жиі
кездесетін аурулардан ... аса ... асыл ... ... ... ... ... өсіріп-өндіру мәселелерін жете ойластыру
қажет. Осы аталған міндеттерді шешу әдетте мал ... ... Бұл ... ... ... дәрі-дәрмектерді қолдану елеулі
орын алады. Соңғы жылдары малды ... ... ... маңызды болып отыр. Атап айтқан жөн, биотехнология ... ... ... ... орта әзірлеуге, клонирлеуге
және тағы басқаларда қолданылады. Бұл заттарды әзірлеу, жоғары ... үшін ... ... биологиялық және өзге де
қасиеттерін мамандар жете білуі тиіс.[4].
Маманданған ... ... ... ... ... одан әрі қанға бөлінуін ішкі секреция дейді. Ішкі секреция
деген түсінікті ғылымға Клод Бернар ... Ол ... ... ... ... қызмет атқарады деп есептеген.
Бұл тұжырымды ғалым дененің барлық мүшелерінен зат алмасу өнімдерінің
қанға бөлінетінімен негізделген. ... ол ішкі ... ... ... ... ... ... үсті бездерін, көк бауырды (талақ),
лимфа түйіндерін жатқызған.
Көп жағдайда ішкі секрециялық ... тым кең ... ... ... бұл ... ішкі секрециялық бездерге жатпайтын
құрылымдарда биологиялық ... ... ... ... ... ... ... гепарин, т.б.) түзілу процесін де жатқызады. Аталған
заттар ағза функцияларына ... ... әсер ... ... ... ... тұрғысында кешірек қалыптасқан және ... ... ... ... ... реттеу тетігі. Сол себепті ішкі
секреция деген түсінікті мүшелердің, ұлпалардың, ... ... ... болмайды.[5].
Жиі қолданылатын биологиялық активті химиялық заттарға ... және ... кең ... ... ... ... қосылыстар) сипаттама беріледі.[6].
«Гормон» сөзі гректің «gormao» -«қоздырамын» деген сөзінің негізінде
1904 жылы (В.Бейлис пен ... ... ... ... ... он
екі тұтам ішектің секретін зерттеген.
Гормон деген ... 1902 жылы ... ... ... пен
Э.Старлинг ұйқы безі ... ... ... ... деген затқа
байланысты енгізген. Гормондар, немесе инкреттер –ішкі ... ... ... ... ... Олар ... материал да, қуат
көзі де болмайды, олар ерекше биокатализаторлар –реттегіш заттар.[7].
Табиғатына қарай гормондарды төрт ... ... ... ... ... амин ... ... белок тектес
гормондар. Стероидтық гормондар холестериннің туындыларына жатады. ... ... үсті ... ... бөлігінің гормондары мен жыныс ... ... ... ... ... ... ... туындыларына –тироксин, бүйрек үсті ... боз ...... ал ... ... ... – гипофиздің
алдыңғы және ортанғы ... мен ... без ... безі) гормондары
жатады.
Соматотроптық гормон ... ... ... ... ... ... көбейтеді, көмірсулар мен липидтер алмасуын
жандандырады, майлардың өз қоймаларынан шайылуын ... ... ... ... ... ... ... жетілуін
шапшандатады, кальций мен фосфор алмасуын ... ... ... жас ... өсуі ... ... ... соматотроптық гормон ексе,
оның өсуі шапшандайды, алыптық (гигантизм) байқалады. Гормон өсу ... ... көп ... ... (кейбір сүйектер мен
мүшелердің өсуіндегі ... ... ... ... ... ... байқалады. Бұл гормон жетіспеген жағдайда организмнің
өсіп-дамуын тежеліп, ... (бой ... ... ... ... байланысты организм гипофиздік кахексия (сүлдер, көтерем)
және гипофиздік май басу ... ... ... Бұл гормон таза
күйінде 1945 жылы Ли, ... ... ... ... ... түліктік ерекшелік тән. Ірі қара гормонының құрамында 369, макака
маймылы гормонында 241, адам гормонында 240 амин қышқылдық ... ... ... жалғыз, ал ірі қара гормоны – қос полипептидтік тізбектен
тұрады.
Мал мен жануарлардың жеке ... және ... ... ... байланысты олардың қозғалысын әр ... ... ... ... ... ... мал мен
жануарлардың қозғалысын дәрі-дәрмек қолданып шектеу жалпы және жергілікті
жансыздандыру болып екіге бөлінеді.[8].
Жүйке торшаларының ... ... ... ... ... ... ... торшалары тежеу жағдайына шалдығатынын
дәлелдеген. Бүгінгі физиологиялық жетістіктерге сүйенсек, ... ... ... ұлпа мен ... ... олар ... физиологиялық
реакциямен жауап береді. Аталған реакцияға басты қатысы бар малдың бас
сүйегіндегі үлкен ми ... ... ... М.Е. ... наркоз
жағдайын үлкен ми қабының парабиотикалық жағдайға ұшырағаны деп дәлелдесе,
И.П. Павлов физиологиялық үйқы және наркоздық үйқы ... ... ... айтуынша физиологиялық және наркоздық ... ... ... ... тежелу жағдайына байланысты ... ... бар ... салдарынан ми торшалары өзіне ... ... ... де, ... ... ... фармакологияны дамытуға елеулі үлес қосқандар: А.Флеминг,
З.Ермольева (пенициллинді шығарған), Г.Домагк (сульфаниламидтерді жасаушы),
Стерлинг (жүрек ... ... ... рет ... ... жазушы),
Соболев және Ходжкин (инсулиннің физиологиялық рөлі, инсулиннің үш ... ... ... Грос және Питт-Риверс (тиреоидты гормонды
кристалл түрінде ... және ... ... ... және ... ... ... Фон ден Вельден (гипофиздің артқы
бөлігіндегі сығындыны ... ... ... ... және Дю
Виньо (окситоцинді таза түрінде алған және ... ... ... синтездеген), Доу де (синтетикалық эстрогенді ... ... ... (адренокортикотроптық гормонның физиологиялық рөлін және АКТГ-
ні синтездеуді сипаттаған), Алквист (альфа және бета-адренорецепторларды
ашқан), Браун И. Және ... И. ... өте ... ... ашқан және жаңа гиполипидэмикалық ... ... ... ... екі ... ... жалпы және тканьдер мен органдар
биохимиясы, бірінші бөлімде биологиялық әрекетшіл заттар туралы айтылған,
зат алмасуының статикасы мен ... ... ... ... ... ... биохимиясына арналған.
Кітап зооинженерлік және мал ... ауыл ... ... оқу ... мен ... ... ауыл
шаруашылық мамандарына арналған.[11].
Кейбір оқулықтарда сұрақ ... ... ... пәнінің жоғары
оқу орындарына арналған типтік бағдарламаға сәйкес құрастырылған. Оның 12
тарауға ... ... ... ... ... ... жеткізілген жетістіктері ескерілген.
Организмде байқалатын құбылыстарға, процестерге, физиологияда қалыптасқан
ұғымдарға нақтылы анықтама беріліп, жеке ... мен ... ... мен мазмұны жағынан тәуелсіз баяндалған. Сондықтан жалпы материалды
кез келген тиімді тіркесте оқып, меңгеруге болады. ... ... ... ... сипаттамасы, зат алмасудағы қызметі, қасиеті
Ішкі секреция бездерінің ... ... ... ... ... деп ... Олар қан арқылы бүкіл денеге ... ... ... ... Жеке торшаларда түзіліп, солардың өзіне ғана
әсер ететін физиологиялық белсенді заттарды торшалық ... ... ... атауды 1904 жылы ағылшын ... ... ... ұйқы безі сөлінің бөлінуін реттейтін секретин деген затқа
байланысты ... ... ... ... ... секреция бездерінде
түзілетін биологиялық белсенді заттар. Олар құрылымдық материал да, ... де ... олар ... биокатализаторлар –реттегіш заттар.[7].
Табиғатына қарай гормондарды төрт топқа бөледі: стероидтық гормондар,
полипептидтік гормондар, амин қышқылдарының ... ... ... ... ... ... ... жатады. Бұл
топты бүйрек үсті безінің ... ... ... мен ... ... құрайды. Полипептидтік гормондарға окситоцин, вазопрессин, амин
қышқылдары туындыларына –тироксин, ... үсті ... боз ... ... ал ... ... ... – гипофиздің
алдыңғы және ортаңғы бөліктері мен ... без ... ... ... ... әсерлерінің сипатына, физиологиялық мәніне қарай
гормондар метаболизмдік, морфогенездік және ... ... ... ... ... көзі ... ... бездері:
гипоталамус, гипофиз, қалқанша безі, тимус, бүйрекбез, қарбалас қалқанша
без, ұйқы ... ... және ... ұрық бездері.
Метаболизмдік гормондар ағзадағы зат ... ... ... Зат ... ... гормондар қажетті ферменттердің түзілуін
жандандыру, бәсендету немесе тоқтату нәтижесінде әсер ... ... ... ... ... көмірсулардың алмасуын реттейді,
өсу гормоны – белоктардың түзілуін жандандырып, көмірсулар мен майлардың
алмасу ... ... ... ... ... ... көмірсулардың, майлардың тотығуын жақсартады.
Морфогенездік гормондар торшалардың генетикалық аппараттарына әсер
ету арқылы торшалардың өсуін, көбеюін, жіктелуін ... ... ... ... ... ... белгілерінің дамуындағы реттілікті
қамтамасыз етеді.
Үйлесімдік гормондар жеке мүшелердің қызмет ... ... ... ... ... ... ... жүрек жұмысын
күшейтіп, оның жиырылу күшін ... ... қан ... ... мен ішек қимылдарын баулатады.
Атқаратын қызметіне, әсер бағытына қарай гормондар үш топқа бөлінеді:
1)Эффекторлық ... ... ... нысана мүшелерге әсер етеді.
2)Троптық гормондар –эффекторлық гормондардың түзілуі мен ... ... ... ... ... ... және
гипоталамустың нейросекрециялық қызметін реттейді.
Гормондарға оларды биологиялық белсенді заттардың ... ... ... ... тән.
1.Алшақ (дистанциялық) әсер –гормондар өздері түзілген бездерден
алшақ орналасқан ... ... әсер ... әсер – ... гормон организмде жүретін белгілі бір процеске
ғана әсер ... ... жеке ... ... немесе белгілі бір
процесті реттеуге бірнеше гормон қатысуы мүмкін. Олардың ... не ... не ... ... ... ... биологиялық белсенділік. Гормондардың аз мөлшерінің өзі үлкен
биологиялық жауап тудырады. Мысалы, 1 г ... 10 млн ... ... жиырылу күшін арттырып, жұмысын жиілетеді. 1 ... 125 мың ... ... ... ... ... ... сондықтан олар капиллярлар
қабырғасынан оңай өтеді.
5.Көптеген гормондарға түліктік-түрлік өзінділік сипат тән ... ... ... ... аясы кең ... ... ұзақ сақталмай, тез бұзылады, сондықтан ... ... ... ... ... ... тек тірі ... ғана әрекет етеді, олардың әсері тірі
торшалар мен құрылымдарға ғана бағытталған.
Гормондардың химиялық құрылыстары бойынша жасалған жіктеулері ... ... және ... ... және ... қышқылдары.
Гормондардың белсенділігін химиялық немесе биологиялық әдістермен,
олардың әсерлерін стандартты препараттардың әсерлерімен салыстыру арқылы
анықтайды. ... ... г, мг ... ... ... (БӘ) арқылы
белгілейді.
Гормондар физиологиялық процестерді белсендендіретін және ... ... ішкі ... ... қызметтерінің бұзылуынан болатын
ауруларда зат ... ... ... үшін қолданылады. Мұндай жағдайларда
гормон препараттары дем беруші (стимуль), орын толтырушы, тежеуші ... ... ... ... ретінде қолданылады.[5].
Ішкі секреция бездерінің функцуияларының бұзылуына байланыссыз пайда
болатын ауруларда көбінесе ... ... әсер ... ... ... ... үсті безі ... гормондары-кортизон және
гидрокортизондар жатады. Сондай-ақ мал, құс шаруашылықтарында кейбір гормон
препараттарын олардың өсіп-өнулеріне дем ... ... ... ... ... ... ... болғанда,
бас мидың органикалық жарақатында, ас ... ... ... ... және бүйректердің қабынуларында, сүйек кеуегіне бейімді
ауруларда қолдануға болмайды. ... және ... ... ... ... дұрыс болмағанда асқыну жиі байқалады. ... өліп ... де ... ... ... ... жанама
өзгерістер әрқашанда тіркеледі: малдың тәбітінің жақсаруы, салмағының өсуі,
наркоздық әсер, әлсіреу, құсу, тердің көп бөлінуі және тағы ... ... көп ... ... ... ... құрамында белок бар гормондардың емдік әсерлерінің төмендеуі де
мүмкін.
Гормондарды ағзаға жіберу жолдары олардың ергіштігіне, ... ету ... ... организмнің реактивтілігіне байланысты
болады.
Дозасы мг ... ӘБ ... ... 1 кг ... ... гормондарының препараттары
Гипофиздің алдыңғы, ортанғы және ... ... ... ... ішкі ... бездерінің функцияларын реттеуге қатысады.
Гипофиз, немесе мидың төменгі ... ми ... ... ... сүйектің үстіңгі ойысында орналасқан. Ол аралық ... және ... ... өте ... байланысты. Гипофиз сыртынан мидың
қатты қабығымен қапталады.
Гипофиз қанмен жақсы жабдықталады. Қан күре тамырдың ішкі тармағынан
бастау ... ... ... ... ... ... сияқты екі рет
капиллярлар жүйесін ... ... рет ... ... ... ... рет – ... Бездің артқы бөлігі (нейрогипофиз)
қанды артқы гипофиз артериясынан ... Қан ... ... ... да, ... ... ... түзілген
биологиялық белсенді заттар аденогипофизде тасымалданып, ... ... ... Вена қаны гипофизден гипоталамус бағытында
ағады.
Гипофиз (ми қосалқысы) омыртқалы жануарлардағы ішкі секрецияның аса
маңызды безі. ... ... ... Гипофиз алдыңғы (аденогипофиз),
ортаңғы (нақ аралық) және артқы (нейрогипофиз) болып үш бөліктен ... әр ... ... ... ... Молекулалары пепидтік
құрылыспен ... ... ... ... ... болып
саналады: олардың молекулалары ашық та, ... та ... бола ... ... ... ... омыртқалы жануарларда кездеседі. Құрылысы жағынан оны
төрт бөлікке бөледі. Олар: 1) ... 2) ... 3) ... ... ... немесе артқы бөліктер.
Туберальдық, алдыңғы және аралық бөліктерді біріктіріп аденогипофиз
деп атайды. Ал, жүйкелі бөлік, ... ... және сұр ... ортаңғы
дөңесін нейрогипофиз деген атпен біріктіреді. ... ... ... аралық бөлік болмайды.
Эмбриональдық даму кезінде аденогипофиз ауыз қуысының эктодермасынан
дамиды, ... ... ол ... ... ... ... Ал,
нейрогипофиз мидың 3-қарыншасының түбінен дамиды, ол жүйкелі құрылым.
Гипофиздің алдыңғы безді бөлігінде 3 ... ... ... ... немесе негізгі торшалар (нашар боялады), 2) ... ... ... ... ... ... ... боялады). Хромофобтар торшалар қоры болып табылады, гормондар
түзбейді, организм жағдайына қарай олар базофильдерге не ... ... ... өсу ... (соматотроптық гормон) мен
пролактин түзетін екі түрлі торшаларға бөлінеді, ал ... ... ... ... ... ... ... торшалар болып төртке бөлінеді.
Анатомдардың тоғызыншы Халықаралық конгресінде гипофиздің алдыңғы
бөлігі торшаларының мына ... ... ... Олар ... ... ... ... ... ... ... ... (өсу ... ... фолликулотропоциттер Фолликуланы жандандырғыш (ФЖГ)
б) лютеотропоциттер ... ... ... ... ... Меланоцитті ... ... ... ... ... ... гормонды (МЖГ)
түзетін меланотропоциттер орналасады.
Гипофиздің физиологиялық рөлін қарастырар болсақ, гипофиз гормондары
организмнің ... ... ... денедегі зат алмасуды –судың,
минералды заттардың, ... ... ... ... Ішкі ... бездер жүйесінде гипофиз ерекше орын алады. Ол
басқа эндокриндік бездер қызметін реттеуге қатысады, сондықтан оны ... деп ... ... ... ... ... ерекше орын алады. Оған
әртүрлі функциялар тән. Гипофиз ... ... ... ... ... ... оны орталық без деп есептейді. Гипофиз
гормондары организмнің негізгі биологиялық ... ... ...... ... ... көмірсулардың, белоктың, майдың
алмасуын реттейді.
Гипофиздің алдыңғы бөлігі бірнеше гормон бөлінеді. Олар екі ... ... ... ... ... ... гормондар) және қарапайым протеиндер – полипептидтер
(адренокортикотроптық, соматотроптық және ... ... ... өсу гормоны (СТГ)- ағзаның барлық торшаларында
белоктың синтезін күшейтіп, РНК мөлшерін ... ... мен ... ... ағзаның өсіп-дамуын реттеп, сүйектің жетілуін
жақсартады, кальций мен фосфор алмасуын реттейді. ... ... ... ... Бұл ... ... ағзаның өсіп-дамуы тоқтап,
ергежейлік байқалады, ал ол көп ... ... ... ... ... қалыптасады. Жас малдарда оның артық ... ... ... –ергежейлікке шалдықтырады. Жетілген жаста соматропты
гормонның артық болуы, ... ... бір ... ұлғаюына әкеп
соғады. Бұл ауруды акромегалия деп ... ... ... ... ... теңсіздік) деп атайды. Гипофиз қызметінің ауытқуларымен
байланысты ағза кахексия (көтерем) және гипофиздік май басу ... да ... ... ... ... ... ... қоса мал
тәбетін күрт арттырады.
Бұл соматотроптық гормон таза күйінде 1945 жылы Ли, Эванс, ... ... ... Гормонға түліктік ерекшелік тән. ... ... ... 369, ... ... ... 241, адам
гормонында 240 амин қышқылдық қалдық болады. Адам гормоны жалғыз, ал ірі
қара ... – қос ... ... тұрады.
Соматотроптық гормон организмнің барлық торшаларында белоктың
синтезін күшейтіп, РНК-ны көбейтеді, ... мен ... ... ... өз ... ... күшейтіп, көмірсулар
синтезін жақсартады, малдың өсіп-дамуын реттеп, сүйектің ... ... мен ... ... ... ... сылап
тастаса, жас төлдің өсуі тоқтап қалады. Төлге соматотроптық гормон ексе,
оның өсуі ... ... ... ... ... өсу ... жануарларда көп бөлінсе акромегалия (кейбір сүйектер мен
мүшелердің ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Бұл гормон жетіспеген жағдайда организмнің
өсіп-дамуын тежеліп, нанизм (бой ... ... ... ... ... ... ... кахексия (сүлдер, көтерем)
және гипофиздік май басу сияқты дерттерге шалдығады.
Соматотроптық гормон ... ... ... өсу ... ... ... ұйқы безі сылынып тасталған мысыққа ексе, ... ... ... өзгермейді. Өсу гормоны мен инсулинді қатар
екккен жағдайда осындай тәжірибелерде оң ... ... ... ... ... ... гормон (АКТГ) және кортикотропин-рилизинг фактор-
бүйрек үсті безінің шоғырлы және ... ... әсер ... ... ... Бұл ... бүйрек безі
функциясын реттейді, атап ... ... ... ... ... ... (альдостерондар) мен андрогендерді
синтездейді.
Реттелуі кері байланыс принципі бойынша ... ... ... ... және клетка-нысанда азаюы немесе көбеюі гипоталамусқа
белгілі бір ... ... ... етеді де, олардың клеткаларында
кортикотропин-рилизинг-фактор синтезделуі жүзеге асырылады, өз ... АКТГ ... ... ... ... 1942 жылы Ли, ... Симпсон
зерттеулерінде бөлінген. Ол молекулалық массасы 4500-5400 ге тең ... ... ... ... 39 амин ... ... ... гормон бүйрек үсті бездің шоғырлы және ... ... әсер ... түзілуін күшейтеді. Гипофизді сылып тастағаннан кейін
бүйрек үсті бездің қыртысты бөлігі семеді, бірақ одан ... ... ... ... ... хлор элементтерінің және судың кері
сорылуына ықпал етеді, май мен амин қышқылдарынан ... ... ... қанттың деңгейін жоғарылатады. Бұл катаболизмдік әсері
бар гормон, ол ... ... ... күшейтеді, капилляр қабырғасының
өтімділігін төмендетіп, қабынуға тосқауыл жасайды, организмнің әртүрлі
қолайсыз ... ... ... рөл ... ... және ... Бұл
гормондар қалқанша бездің өндірілу активтілігін бақылайды. Қалқанша без
функциясының басқарылуы сонымен қоса АКТГ ... де ... ... ... (ТТГ) молекулалық массасы 23-32 мыңға тең
гликопротеид тобына ... оның ... ... мен ... ... амин ... калдықтары мен көмірсутектері бар. Ол
қалқанша бездің ... ... ... ... ... тироксин мен трийодтирониннің бөлінуін күшейтеді, йодтың қалқанша
безде ... ... ... ... ... ... РНК мен дем алу ... қалқанша бездің йодты
сіңіруіне, протеолитикалық ферменттердің белсенділігіне дем береді. Оның
әсерімен қалқанша без ... ... ... ... келіп,
фолликулалар ішіндегі коллоидтар сұйылып, азаяды.
Гонадотропиндер және гонадотропин-рилизинг-фактор.
Гонадотропиндерге лактотропты, фолликулостимулдаушы және ... ... ... ... ... және шығарылуы
гонадотропин-рилизинг-фактор бақылауымен жүзеге ... және ... ... ... ... жай-күйімен реттеледі.
Гонадотроптық гормондар (ГТГ) жыныс бездерінің ... ... ... олардың қызметін реттейді, жыныс гормондарының секрециясын күшейтеді,
организмнің физиологиялық күйін өзгертеді.
Гонадотроптық гормондар (ГТГ) ... ... ... (ЛГ) және ... (ЛТГ, ... ... үш ... бөлінеді.
Бұл гормондар аналық организмде де аталық организмде де ... ... ... ... ... ... ... жандандырушы гормон (ФЖГ) аналық бездің дамуын, қызметін
реттейді. Оның әсерімен фолликулалар ... ... ... ... ... ... ... олардан аналық гормондар
(эстрогендер) бөлінеді. Аталық организмде ФЖГ аталық жыныс ... ... ... (ЛГ) ... ... ... ... жыныс торшаларының аналық безден бөлінуін реттейді, овуляция
жүрген фолликулада уақытша ішкі секрециялық қызмет атқаратын ... ... ... ... ... ЛГ ... гормондарының түзілуін
күшейтеді.
Лютеотроптық гормон (ЛТГ) сары денеден прогестерон гормоның ... ... және ... процестерін реттейді.
Пролактин (ПРЛ) – сүт ... ... ... сүт ... және сүт ... түзілуін жандандырады, жүктілік (төл көтеру)
кезінде сары дене қызметін сүйемелдейді, денедегі су мен ... ... ... Бұл ... ... ... асырайтын кезде олардың
жемсауының қабырғасында ерекше сүт ... ... ... ... ... ... ... сүт бөлінуін реттеуді және сүт безінің
дамуын ... ... ... ... ... гормон аналық
бездің жетілуін реттейді. ФСГ ... ... ... ... –тестостерон,
аналық-эстрадиолға айналады. Аналық организмде ФСГ-нің жетіспеушілігі
буаздықтың басталуына кедергі ... ФСГ ... қоса ... ... ... ... және ... арттырады.
Жас еркек малдарда ФСГ тестостерон синтезін реттейді.
Жас ұрғашы малдарда лютеиндеуші гормон аналық бездің, ал жас ... ... ... ... және ... ... Ал ... малдарды бұл гормон сары денешіктің жетілуін және ... ... безі әрі ... әрі ... ... ... ... қызметті Лангерганс аралшықтары атқарады. Аралшықтар альфа-,
бета- және дельта торшалардан құралады. Альфа торшалар глюкоган ... ... ... ал ... ... гормонын
бөледі.[16].
Инсулин гормонын алғаш рет ... ... ... және Бест
анықтаған. Инсулин торша ... ... ... ... глюкозаның торшаға өтуін жандандырады, глюкогеннің түзілуін
күшейтіп, оның бауырда ыдырауын ... май ... ... денелердің түзілуін тежейді, майдың қорға ... ... ... ... ... ... инсулин көп бөлінсе қан құрамында
глюкозаның мөлшері азаяды. Гипогликемия ... ... ... ... ... дене ... оны тер ... бұлшық ет босаңсып,
температура төмендейді, ... ... ... ... ... ... ... глюкозурия орын алып, қан
құрамында кетонды заттар мөлшері артады, ағза диабет ... ... ... ... көп ... (полиурия), судың көп ішілуімен (сусамыр-
полидипсия) сипатталады.
Глюкагон –инсулиннің антагонисі. Ол ... ... ... ... ... белсендіріп, қандағы глюкоза мөлшерін
көбейтеді, май қышқылдарының тотығуын ... ... ... күшейтеді, май ұлпаларынан глицерин мен май қышқылдарының босануын
шапшандатады. Глюкагонның бір түрі ащы ішектің эндокриндік ... ... Ол ... без ... ... мен қасиеттері жағынан
ерекшеленеді. Бұл гормон ішек қуысындағы глюкозаның әсерімен бөлінеді де,
қанға сіңгеннен ... ... ... ... Бұл аденогипофиз және ұйқы безі ... ... рөлі ... ... және торшалардың (тканьдердің)
өсуін реттейтін инсулин мен глюкагон секрециясын, соматотропты гормон мен
кейбір басқа да ... ... ... тек ... ғана әсер етеді, оған паракриндік эффект тән. Бұл гормон инсулин
мен ... ... ... дедік.
Соматостатин препараты адам медицинасында гигантизм мен акромегалия
кезінде соматотропты гормонның патологиялық ... басу ... Бұл ... да, соматотропты гормон секілді тканьдердің
өсуін стимулдайды. Оның ерекшелігі –ұйқы безіндегі ісік клеткаларында бұл
гормонның секрецияланатындығы. ... ... ол ... ... де ... ... ... гормон (МСГ). Тері пигментін
реттейді, май ... ... ... ... үшін оның
феромондарды өндіруді реттеуде айрықша маңызы бар. МСГ ... қоса ... және оқу ... реттеуде зор рөл атқарады.
Әдеби деректерге сәйкес гипофиз қалқанша серік бездің, ұйқы ... ... де ... ... ... көп қабатты эпителийден құралған жіңішке
табақша іспеттес құрылым. Ол интермедин немесе меланофорлық ... ... ... ... ... деректерге сәйкес интермедин көздің
фоторецепциялық торшалары –таяқшалар мен ... ... ... ... ... бейімделгіштігін жақсартады.[19].
3.3. Гипофиздің артқы бөлігінің препараттары
Гипофиздің артқы бөлігі, немесе нейрогипофиз, түрленген нейроглиялық
торшалардан –питуициттерден құралған. Бұл ... ... ... ... рөл ... ... кезде қалыптасқан көзқарастарға
сәйкес нейрогипофиз ... ... ... және
паравентрикулярлық ядроларында түзіледі де, липопротеидтік ... ... ... жолы ... ... гипофиз
сабағы арқылы гипофиздің артқы бөлігіне өтеді. Гипофиздің артқы ... ... ... ғана ... ... ... олардың белсенді күйге
айналуын қамтамасыз ететін маңызды орган. Нейрогипофизде нейросекреттер
окситоцин және вазопрессин ... ... ... ... ... ... гормоны. Синтетикалық жолмен
алынған. Малдың туу процесі созылып кеткенде ... ... ... ... ... ... ... тездету, жатырдың қайта ... ... ... ... бөлінуін жақсартатын зат ретінде; сиырлардың мастит
ауруларында қолданады.
Малдың ұрығы ірі болған жағдайда, туу ... ... ... ... ... кеткенде қолдануға болмайды. Жатыр денесі
бұлшық етін арнайы ... ... бар. Бұл ... ... ... жиырылуды стимулдайды. Жатырдың жиырылу активтілігін реттейді.
Сонымен қоса окситоцин туғаннан кейінгі алғашқы 2-3 тәулікте емшек
безіндегі сүт ... ... ... ... ... ... ... әлсірегенде, жатырдан қан аққанда,
жатыр тартылуының кешеуілдеуінде және гипогалактияда венаға немесе бұлшық
етке құяды. Қолайсыз ... ... ... ... және ... ... 30-60, 20-40, 10-15 ЕД ... Ит пен мысыққа дозасы -2-10 ЕД. Бұл гормон сонымен қоса емшек
безінің бұлшық еттерінің жиырылуын және сүт ... ... Ірі қара малы мен ... ... алынады. Шет
елдердің гландуитин препаратына сәйкес. Әсері, қолданылуы окситоцинге
ұқсас.
Осы ... ... ... ... ... ... бар.
Бұл гипофиздің артқы бөлігінің сығындысы. Құрамында окситоцин және
вазопрессин (антидиуретикалық гормон) бар.
Препарат жатырдың жиырылу активтілігін арттырады, ... қоса ... ... ... ... ... ... секілді, питуитринді жатырдың жиырылу активтілігі
әлсірегенде, жатырдан қан аққанда, жатыр ... ... ... ... етке ... тері ... ... жіті және созылмалы қабыну процесінде, артерия қысымы
көтерілгенде қолдануға ... ... ... төл тым ірі ... ... орналасқанда, жатырда тыртық болғанда, сепсисте қолдануға болмайды.
Жылқы мен ірі қараға 3-5 мл/кг, ал ... мен итке – 0,1-1,0 ... ... Бұл ... ... қан мен ... ... Буаз биенің қанының сары суынан алынатын гонадотропин бар. ... ... 45-90 ... ... ... ... да, ... сақталады. Аналық жұмыртқаның фолликуласының өсіп-жетілуіне дем
береді, аналық торшаның аналық ... ... ... және сары ... ... ... ... фолликулостимулдаушы
және лютемндеуші гормондар жатады. Олардың гипофизден ... ... ... ... ... ... және
қандағы жыныс гормондарының деңгейімен, клетка-нысананың ... ... (ГТГ) ... ... өсіп, дамуына әсер
етіп, олардың қызметін реттейді, жыныс ... ... ... ... ... өзгертеді.
Гонадотроптық препараттар (ГТГ) фолликуланы жандандырушы (ФЖГ),
лютеиндеуші (ЛГ) және ... (ЛТГ, ... ... үш ... ... ... аналық организмде де аталық организмде де синтезделінеді,
бірақ аналық организмдер ... ... ... ... ... қанының сары суы (СЖК). 1,5-3 айлық буаз биелерден
алынған қанның сары суы. ... тез ... ... ... ... мөлдір; кейде қызғылтым түсті сұйық.
Ауыл шаруашылық ... оның ... ... көп төл ... ... ... ... синхровет препараттары бар.[24].
Вазопрессин немесе антидиуретикалық ... ... ... және ... ... ... суды кідірту арқылы су-тұз
алмасуын реттейді (яғни несеп бөлінуді ... Ол ... ... ... тыс көп бөлінуі немесе қантсыз диабет пайда болады.
Сүтқоректі ... ... ... екі түрлі гормон
бөліп шығарады: окситоцин және вазопрессин.
Окситоцин – ОКСТ (оцитоцин) ... ... ... қатты жиырылтып
қысқартады. Әсіресе бұл жағдай малдың тууы кезінде жатыр бұлшық етінде
байқалады. ... да ... ... тууы ... ұзап кеткенде
қолданады. Малды сауған уақытта желіннің ... ... ... ... босап шығады да сүттің бөлініп шығуына себеп болады.
Окситоцин – холинэстеразаны бейтараптап, ... ... ... ... ... ... желіннің
альвеолалық бөлігіндегі миоэпителийдің жиырылуын күшейтіп, сүттің бөлінуін,
малдың июін ... ... ... ... туар алдында желіндеуін,
желінде май түйіршіктерінің түзілуін жандандырады. Аталық организмде
окситоцин ... ... ... ... ... жиырылуын күшейтіп,
эякуляцияны қамтамасыз етеді.
Еркек малда окситоцин ... ... ... ... бірыңғай
салалы еттерінің жиырылуын күшейтіп, эякуляция тудырады.
Вазопрессин –ВП (адиуретин) қан қысымын арттырып, қан плазмасының
осмостық қысымын ... Ол ... ... суды кері ... ... деңгейде ұстап тұрады, сөйтіп бөлінетін зәр мөлшерін азайтады.
Яғни, вазопрессин организмде түз-су алмасуын тұрақтандырады. ... ... ... кезде, несеп көп бөлінеді. ... ... суды көп ... сусамыр болып, қатты ... ... ... ... ал ...... ... антидиурездік әсер етеді. Ол бүйрек түтікшелерінен алғашқы
зәр құрамындағы судың кері ... ... Бұл ... ... ... ... ... бөлуін күшейтеді. Аталмыш
фермент торша аралық заттардағы гиалурон қышқылын полимерсіздеп, ... ... ... ... процесін күшейтеді.
Осымен байланысты вазопрессинді антидиуретин (АДГ) деп те атайды. Бұл
гормон ... ... ... натрий және хлоридтердің кері сорылуын тежеп,
минералдық заттар алмасуына реттейді. ... ... ... мен ... арнасын тарылтып, қан ... ... ... зат алмасу процесін бағыттай отырып,
олардың өсіп-дамуын, жетілуін қамтамасыз етеді, көбею, қоршаған ортаға
бейімделу ... ... ... сақтауға мүмкіндік туғызады.
Олар химиялық дәнекер заттарға ... ... ... ... ... ... осының нәтижесінде ағзаның гормондық ... ... ... ... ... ... байланыс
қалыптасады.
Жоғарыда қарастырып өткеніміздей, гипофиздің артқы бөлігі, немесе
нейрогипофиз, түрленген ... ... ... ... ... ... түзу ... белгілі рөл атқарады. Қазіргі кезде
қалыптасқан көзқарастарға сәйкес нейрогипофиз гормондары гипоталамустың
супраоптикалық және ... ... ... ... ... ... түрінде гипоталамус-гипофиз жолы
аксондары бойымен гипофиз ... ... ... ... ... өтеді.
Гипофиздің артқы бөлігі тек нейросекреттер қоймасы ғана емес, сонымен қатар
олардың белсенді ... ... ... ... ... ... нейросекреттер окситоцин және вазопрессин гормондары түрінде
жиналады.
Питуициттер – ... ... ... ... цитоплазмалық
өсінділері бар секрециялық торшалар. Нейрогипофизде коллоид ... ... ... – шоқ ... де ... Бұл ... гормондар түзу
процесінде белгілі рөл атқарады. Қазіргі кезде қалыптасқан көзқарастарға
сәйкес нейрогипофиз ... ... ... ... ядроларында түзіледі де, липопротеидтік секрет
түйіршіктері түрінде гипоталамус-гипофиз жолы ... ... ... ... ... ... ... өтеді. Гипофиздің артқы бөлігі тек
нейросекреттер қоймасы ғана ... ... ... олардың белсенді күйге
айналуын қамтамасыз ететін ... ... ... нейросекреттер
окситоцин және вазопрессин гормондары түрінде жиналады.
Сүтқоректі жануарлардың нейрогипофизі негізінен екі түрлі гормон
бөліп ... ... және ... ... гипоталамустың
супраоптикалық, ал окситоцин – паравентикулярлық ... ... ... әсер ... Ол ... ... алғашқы зәр
құрамындағы судың кері сорылуын жандандырады. Бұл гормон бүйрек түтікшелері
эпителийінің гиалуронидаза ферментін бөлуін ... ... ... ... ... гиалурон қышқылын полимерсіздеп, түтікшелер
қабырғасының ... ... ... ... күшейтеді.
Осымен байланысты вазопрессинді антидиуретин (АДГ) деп те ... ... ... ... ... натрий және хлоридтердің кері сорылуын тежеп,
минералдық заттар алмасуына ... ... ... ... мен ... ... ... қан қысымын жоғарылатады.
Окситоцин – холинэстеразаны ... ... ... ... ... ... еттерінің, желіннің
альвеолалық бөлігіндегі миоэпителийдің жиырылуын күшейтіп, сүттің бөлінуін,
малдың июін реттейді. ... ... ... туар алдында желіндеуін,
желінде май түйіршіктерінің түзілуін жандандырады.
Еркек малда ... ... ... ... ... бірыңғай
салалы еттерінің жиырылуын күшейтіп, эякуляция тудырады.
V.Пайдаланылған әдебиеттер
1.Алмашев Б.К. Физикалық және коллоидтық химия практикумы.-Алматы.: Мектеп,
1985.-155 б.
2.Биохимическая фармакология / Под ред. ... С.-М.: ... ... ... ... Справочник / Под ред. А.Д.Третьякова.-М.:
Агропроиздат, 1988.-319 ... Б.И., ... И.И., ... С.Р. ... ... ... Қ.К. Жануарлар биохимиясы: Жоғары оқу ... ... оқу ... Ана ... ... б.
6.Кононский А.И. Биохимия животных.-Киев.- 1984.-25 с.
7.Қожанов К.Н. Фармакология.-Алматы, 2007.-395 б.
8.Малдәрігерлік фармакология.-Алматы: ҚазМҒЗИ.-2000.-255 б.
9.Малахов А.Г., ... С.И. ... ... ... ... И.Б. ... ... с.
11.Мозгов И.Е. Фармакология.-М.: Агропромиздат, 1985.-416 с.
12.Несіпбаев Т. Адам және жануарлар физиологиясы. Оқулық-диалог. ... ... ... б.
13.Сайдулдин Т.С. Орысша-қазақша малдәрігерлік сөздігі.-Алматы.: Қайнар,
1993.-168 б.
14.Соколов В.Д., Рабинович М.И. и др. ... ... ... ... А.Д. ... Медицина, 2002.-722 с.
Червяков Д.К. Фармакология с рецептурой.-М.: Агропромиздат, 1986.-318 с.
16.Чечеткин А.В. ... ... ... ... Н.Ш. ... ... мал дәрігерлігінде қолдану.-Алматы.:
Қайнар, 1988.-243 б.
18.Червяков Д.К. Фармакология с ...... 1986. ... СССР. –М.:Медицина, 1990.-333 с.
20.Уша Б.В., Жуленко В.Н., Волкова О.И. Фармакология.-М.: Колос, 2003.-
375с.
21.Рабинович М.И. Ветеринарная фитотерапия /2-е изд., доп.и ... ... 1988. – ... Г.А. ... рецептура с основами латинской грамматики. –
Новосибирск, 1991. -107 с.
23.Исамбаев М., Сарсенова Ш. Русско-казахский словарь медицинских терминов.
–Алма-Ата, 1982.-407 с.
24.Коволев В.Ф., Волков И.В., ... Б.В. ... ... ... в ... – М.: ... 1988. – 223 с.
25.Машковский М.Д. Лекарственные средства. –М.: Медицина, 1993.-Т. 1 и 2. –
1147 с.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гипоталамо-гипофизарлы жүйесінің аурулары12 бет
Гипофиз және эпифиз5 бет
Гипофиздің құрылымдық-қызметтік ұйымдасуы5 бет
Жыныс гормондары5 бет
Фитогормондар. Өсімдік гормондары29 бет
Қалқанша және қалқанша маңы бездерінің гормондарының биохимиясы9 бет
Ішкі секрециялық бездер және олардың маңызы туралы жалпы түсініктеме14 бет
Стрес этиологиясы.Классификациясы. Қабыну,ісіну механизімі6 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
Ішкі секреция бездерінің физиологиясы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь