Көкірек қуысын зерттеудің клиникалық маңызы

Мазмұны

I.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
II.Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2.1Тыныстану жүйесін зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2Жоғарғы тыныстану жолдарын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
2.3Танаудан шыққан ауаны зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.4.Жоғарғы жақ және маңдай қуыстарын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.5Ауалы қапшықтарды зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
3. Көмекейді және кеңірдекті зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
3.1Көкірек қуысын перкуссиялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
3.2Көкірек қуысын тыңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
3.3 Плегафония, көкірек қуысын сынама тесу, графикалық және функционалдық тексеру әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
4.1Тыныс алу жүйесін графикалық әдіспен зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
4.2 Тыныс алу жолдарының аурулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
4.3Тыныс алу жүйесінің ауруларынан сақтандыру шаралары ... ... ... ... ... ... ... .42
III.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43
IV.Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...44
Кіріспе

Тыныс алу дегеніміз организмнің қоршаған ортадан оттегін сіңіріп, өзінен көмір қышқыл газды бөлуін қамтамасыз ететін процестер жиынтығы. Демек тыныс алудың мәні организм торшаларын оттегімен қамтамасыз ету арқылы қоректік заттар құрамындағы энергияны биологиялық құнды тұрге айналдырып, денеде пайда болған көмір қышқыл газды бөліп шығаруда.
Жан- жануарлар өз өмірін сақтау үшін сыртқы ортадан оттегі организм ағзаларына, ұлпалары мен торшаларынаүздіксіз жеткізіліп отырылуы қажет.
Мәселең, жылқы малы тыныш тұрған жағдайда минутына 4-6 л, қой малы 350-400мл оттегіні қажет етеді.
Малдарда кездесетін барлық аурулардың 95% -дан аса мөлшері жұқпайтын аурулар болып келетін болса,оның 25-30% –ы тыныс алу жүйесінің ауруларына жатады. Олардың 25-75% - ы өлім-жетімге ұшырайды, сойылады.
Жоғарғы сатыдағы көп клеткалы жануарлардың газ алмасу процесіне міндетті ағзалардың көбі сыртқы ортамен тиіспейді. Сондықтан олардың организміндегі газ алмасу процесі қан арқылы жүреді де, ол ішкі дем алу процесі деп аталады. Ал қанға сыртқы ортадан оттегінің келуі, организмнен көмірқышқыл газының шығуы тыныс алу жүйесінің ағзалары арқылы іске асаы. Ол сыртқы дем алу процесі деп аталады.
Сүтқоректілерде тыныс алу жүйесі екіге бөлінеді:
- Жоғарғы тыныс алу жолдары (танау, көмей, кеңірдек, ірі бронхылар);
- Өкпелер.
Газдың алмасуы өкпе альвеоллаларында жүреді. Малдарда дем алу процесін үш кезеңге бөлуге болады:
1. Газдың организм мен сыртқы ортада алмасуы (сыртқы дем алу процесі)
2. Отегінің қан арқылы тыныс алу ағзаларының ұлпаларға жеткізіліп, олардан көмірқышқыл газының тыныс алу ағзаларына әкелінуі;
3. Ұлпалардың оттегіні сіңіріп, көмірқышқыл газын түзу прлцесі (ішкі, ұлпалардағы дем алу процесі).
Ауадағы көмірқышқыл газының мөлшері 0,03 . Ал мал қораларында оның мөлшері 0,25 -дан аспауы керек. Деммен кіретін ауаның 70 -ы ғана өкпелерге жетеді. Ал 30 -ы тыныс алу жолдарында қалады.
Организмде газдардың алмасулары дұрыс жүру үшін дем алатын ауа мен дем алу жүйесінің әрбір бөлігіндегі газдардың парциалдық қысымының (Р) маңызы өте зор.
IV. Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1.Молдағұлов «Жануарлардың ішкі аурулары »
2.Б.В.Уша, И.М Беляков,Р.П.Пушкарев.«Клиничекая диагностика внутренных незаразных болезней животных » М:Колос,2004г
3.Данилевский В:М «Справочник по ветеринарной терапий»М:Колос,1983 г
4.Днекешев А.К.,Жубантаев И.Н «Терапевтическая техника в ветеринарии» г.Уральск,РИО ЗКАТУ им.Жангир хана
5.И.Н Жубантаев, Ф.Б Закирова метод.указ.к выполн.кур.работ. по дисц.«Внутренние незаразные болезни с клинической диагностикой и рентгенологией, обучающихся по кредетитной системе обучения »
6.Кармилев Р.С,Беглецов В.Е «Диагностическая и терапевтическая техника в ветеринарии, учебное пособие.»г.Уральск ,РИО ЗКАТУ им Жангир хана ,2009г
7.Смирнов А.М, Конопелько П.Я ,Постникоа В.С «Кленическая диагностика внутренних болезней сельскохозяйственных животных »М:Колос,1981 г
8.Беляков И.М,Дугин Г.Л,«Практикум по клинической диагностике с рентгенологией »М.Колос,1992г
9.М.Ф Васильев,Е.С.Воронин,Г.Л Дугин,Под.ред.Акад.Е.С Воронина «Практикум по клинической диагностике болезной животных »М.Колос 2003г
10. Ветеринарные препараты.Справочник Агропрамиздат,1988г
11. Под.ред П.С Ионова «Диагностическая и терапевтическая техника в ветеринарии»учебное пособие .М:Колос ,1979
12. И.П.Кондрахин ,Н.В Курилов.А.Г Малахов .«Клиническая лабораторная диагностика в ветеринарии,справочное издание »М:Агропролиздат,1985
13. В.М Данилевского,И.П Кондрахина «Практикум по внутренним незаразным болезням животных»М:Колос,1992
14. Воронича Е.С. « Практикум по клинической диагностике болезней животных» М.: «Колос»,2003г .
15. Несіпбаев «Жануарлар физиологиясы» Алматы,1993 ж.
16. Смирнов А.М., Конопелько П.Я., Постников В.С., и др. «Клиническая диагностика внутренных незаразных болезней сельскохозяственных». Ленинград «Долос», 1981 г.- стр.78-130.
17. Субботин В.М., Субботина С.Г., Александров И.Д., Современные лекарственные средства в ветенарии. «Серия ветенария и животноводство». Минск, 2000 г.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық
Университеті
"Жұқпалы емес
аурулар және морфология"кафедрасы
Курстық ... ... ... ... маңызы»
Орындаған:ВМ-31топ студенті
Максотова А.М.
Тексерген: а.ш.ғ.к., доцент
Закирова Ф.Б
Орал -2013ж
Мазмұны
I.Кіріспе
............................................................................
...........................................3
II.Әдебиетке ... ... ... ... ... ... жақ және ... ... ... ... және ... ... ... ... ... қуысын сынама тесу, графикалық және функционалдық
тексеру
әдістері....................................................................
.........36
4.1Тыныс алу ... ... ... ... алу ... алу ... ... ... ... алу ... организмнің қоршаған ортадан оттегін сіңіріп,
өзінен көмір қышқыл газды ... ... ... ... ... ... алудың мәні организм торшаларын оттегімен қамтамасыз ету арқылы
қоректік заттар құрамындағы энергияны биологиялық ... ... ... ... ... ... қышқыл газды бөліп шығаруда.
Жан- жануарлар өз өмірін сақтау үшін сыртқы ... ... ... ... мен ... ... ... қажет.
Мәселең, жылқы малы тыныш тұрған жағдайда минутына 4-6 л, қой малы 350-
400мл оттегіні қажет етеді.
Малдарда кездесетін барлық ... 95% -дан аса ... ... ... ... болса,оның 25-30% –ы тыныс алу жүйесінің ауруларына
жатады. Олардың 25-75% - ы ... ... ... ... көп ... жануарлардың газ алмасу процесіне
міндетті ағзалардың көбі сыртқы ортамен ... ... ... газ алмасу процесі қан арқылы жүреді де, ол ішкі дем ... деп ... Ал ... ... ортадан оттегінің келуі, организмнен
көмірқышқыл газының шығуы тыныс алу ... ... ... іске ... ... дем алу процесі деп аталады.
Сүтқоректілерде тыныс алу жүйесі екіге бөлінеді:
- Жоғарғы тыныс алу жолдары (танау, көмей, кеңірдек, ірі бронхылар);
- Өкпелер.
Газдың ... өкпе ... ... ... дем алу ... ... бөлуге болады:
1. Газдың организм мен сыртқы ортада алмасуы ... дем алу ... ... қан ... тыныс алу ағзаларының ұлпаларға жеткізіліп,
олардан көмірқышқыл газының тыныс алу ағзаларына әкелінуі;
3. Ұлпалардың оттегіні сіңіріп, көмірқышқыл газын түзу ... ... дем алу ... ... ... мөлшері 0,03 . Ал мал ... ... 0,25 -дан ... керек. Деммен кіретін ауаның 70 -ы ғана
өкпелерге жетеді. Ал 30 -ы ... алу ... ... газдардың алмасулары дұрыс жүру үшін дем алатын ауа мен дем
алу жүйесінің әрбір бөлігіндегі газдардың ... ... (Р) ... ... ... алу жүйесі ауруларын үш топқа бөлуге болады:
- Тыныс алу жолдарының ауруылары;
- Өкпелердің аурулары;
- Өкпе қабының ... алу ... ... ... танау қуысының қабынуы- риниттер;
- көмекейдің қабынуы – ларингиттер;
- Қосалқы қуыстардың қабынулары (гайморит, фронгит және жылқылардың
ауа ... ... ... ...... ... қабынуы – бронхиттер.
Өкпелердің ауруларына жататындар:
- өкпелердің қан кернеп ісінуі;
- өкпе қабынулары (крупозды, ателектазды, гипостазды, ... өкпе ... ... мен ... ... қабынуы – бронхпневмония;
- өкпелердің эмфиземасы – аьвеоллалық және интерстициалық.
ІІ. Әдебиетке шолу
Молдағұловтың [1]еңбегінде ... ... бұл ... ... емдеу және алдын алу шараларды дәлелдейтін ... ... ... Бұл ... үш ... ... ... Дәрігер техникасы;
2. Симптомалогия;
3. Клиникалық логика.
Дәрігер техникасы - жануарлар ауруларын зерттеу әдістерін баяндайтын
ұғым. Бұнда әрбір әдісті ... ... ... ... ... маңызы көрсетілген.
Симптомалогия - ауру белгілері (симптомдар) туралы ілім. Бұл бөлімді
үйрену кезінде, студенттер ... ... ... мүше, торшалардың өзгерістерін
талдап, олардың пайда болу механизмін, бір-бірімен қарым- қатынасын ... ... ... - мал ... ... ... ең ... кезеңі. Бұл кезде (анализ) талдау мен ... ... ... мен ... ... ... қорытынды жасалады. Логикалық
қорытынды жасау үшін терең ... ... ... ... ... М. ... [2] ... сүйенсек барлык ветеринарлық пәндердің
жүйесінде клиникалық диагностика пәні аралық орын алып тұр. Бір жағынан ол
жалпы ... ... ... (анатомия, физика, химия және т.б.),
негізделеді. Ал басқа жағынан, бұл пән ... ... ... ... ... патология мен терапия, акушерлік, хирургия,
эпизоотология, паразитология) негізі болып есептеледі. Себебі, әр ... мен ... алуы ... ауру танудан басталады, ал ауруларды тану үшін
дәл осындай жалпы тәсіл әдістер мен ... ... ... диагностиканы бүкіл клиникалык тәжірибенің негізі деп атайды.
Клиникалық диагностика курсы бойынша студенттерді жақсы ... ... ... ... түрде зерттеу мен аурудың клиникалык белгілерін дұрыс
тұжырымдата алатындай клиникалық зерттеу жоба-нұсқасы, ауру тарихы, курстық
жұмыс және өзге ... ... ... ... жобасы келтірілген. Оқу құралы мал дәрігерлерге де қажет болады деп
сенеміз. Себебі, ... ... ... үлгісі мен кейбір аурулардың
клиникалық белгілері көрсетілген. Осы жағдай басқа да клиникалық пәндерден
жазылатын курстық ... ... ... мүмкін.
Оқу жоспарына сай ветеринарлык медицина факультетінің студенттеріне
арналған бұл оку құралы ауру малды клиникалык тұрғыдан зерттеп, дұрыс ... ... ... сау және ... өнімді малдарды өсірудін жолдарын
үйретеді деген сенімдеміз.
Даилевскийдің айтуынша [3] клиникалык ... ... - ... ... ... икемді - деген сезінен шыққан.
Клиникалық диагностика - ... ... тану ... ... Сонымен,
клиникалық диагностика, клиникалық ветеринарияның ең маңызды бөлімі болып,
қазіргі әдіс-тәсілдермен жөне жүйелі ... мал ... ... ... ... ... қоюды зерттейтін ғылым.
Симптомдар дегеніміз (гректің symptoma - оқиға) негізінде ағзалар мен
жүйелердің функционалдық және анатомиялык өзгерістері ... ... ... ... ... ... тексерудің ең маңызды мақсаты - симптомдарды табу ... ... ... зерттеу. Симптомдарды бағалау ... ... ... сау ... да ... оның жасына немесе
физиологиялық жағдайына байланысты ... ... ... ... еске алу қажет. Бұндай өзгерістер симптомдарға жатпайды.
Тыныс алу жүйесін зерттеуді жоғарғы тыныс алу жолдарынан бастап өкпені
тыңдаумен ... ... ... ... ... ... ... торакоцентез).
Днекешовтың оқулығында [4] шығарылған ауаны зерттеген кезде, ауа
ағысының күшін, температурасын, иісін, ... ... және ... ... Анықтаған кезде екі алақанды жайып ... ... ... ... жүргізеді. Зерттеуді мына үлгі ... ... ... ... (екі ... ... ... бір
кеңсіріктен), қалыптылығын (бір қалыпты немесе ауық-ауық), ... ... ... ... суық), шығарылған ауаның иісін (тән,
тән емес, шірік иіс, ихорозды, ацетон иісі, қышқыл иіс, ... ... ... ... ... ... естілмейді, немесе бөтен зат
кірген кезде фыр-р деген және пырылдау дыбыстар байқалады) анықтайды.
Патологиялық шуылдарға пырылдау, ... және ... ... ... - ... ... ... бронхылар тарылғанда пайда
болатын ыскырық, ысыл тәрізді, стенозды дыбыстар).
І.Н. Жұбантаевтың [5] еңбегінде ең ... ... ... ... ... ... ... аударады. Мұрын куысынан бөлінген сораны
(сұйықтык) карау, иіскеу және қажет болса микроскопия аркылы зерттейді. Сау
малдарда мұрын ... ... ... ... өте аз серозды және серозды-
кілегейлі сұйық ақса, малдың өзі жалап алады немесе пыскырып кетіреді.
Мұрын қуысынан бөлінген сұйықты ... ... ... ... ... ... және ... тексереді (түсі,
консистенциясы, иісі, бөгде кұрамы).
Мұрын куысынан бөлінген сұйықтың мөлшері көп емес ... ... ... ... өте көп ... ... ... бронхит, өкпенің
ісінуі, фарингит, көмейдің параличі) болады. Мұрынның сұйығы үнемі (мұрын
куысының ... ... ... ... болады (қосалкы
куыстыраның кабынуында).
Экссудат, ісінуі сұйыктар, қан ... ... ... шықса, көбінесе
мұрыннан жөтел кезінде бөлінеді. Ал ... ... ... ... ... ... пайда болады. Қабыну процесіне байланысты мұрынның
сұйықтарын ұйыма (серозды), ұйыма-кілегейлі, кілегейлі, кілегейлі-іріңді,
іріңді, ... және ... ... деп ... ... ... ағыны сұйық, сулы, қою, созылмалы, жабысқақ, кілегейлі
болады.
Мұрын қуысы сұйыктарының қоспаларының ішінде ауа көбікшелері (өкпенің
ісінуінде), сілекей ... ... ... ... ... ... ... қабыршактары (фибринозды ларингит пен
трахеитте) жиі болып тұрады.
Беглецов [6] мұрын ... ... ... ... мына
көрсеткіштерге назар аударады: пішіні (малдың езіне тән, тән ... ... ... кең ... мұрын канаты (қалыпты жылжымалы,
ширауы жоғары, түсіп кеткен), мұрын қуысының жолдары ... ауа ... ауа ... ... ... кілегейлі қабығы: түсі (боз
қызғылтым, кызғылтым, қызарған, көгерген, сарғайған), ылғалдыш ... ... ... бүтінділігі (бүтін, жаралы, ойық жара, сыдырылған,
бөріткен, түйіндак үлбіреу), ... ... ... ... ... жылкыда мұрын қуысының кілегейлі кабығы ылғалды бозғылтым, тегіс
емес, мұрын қалқасы - қызғылт көкшіл реңді, ірі қара ... - ... жиі ... ... ... кілегейлі қабықтың түсі қызару түрде (гиперемия,
геморрагия), көгеру түрде (цианоз), ... ... ... ... ... Жіті ринит кезінде кілегейлі қабықтың ... сол ... ... тегіс, жылтыраған болады. Дене ... ... ... ... құрғақ, ал жіті катар
қабынуында өте ... ... ... жақ және ... ... ... перкуссия арқылы
зерттейді. Қосалқы қуыстарды зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... перкуссиялық дыбыстарының сипаттамасы.
Ауру кезінде қосалқы қуыстарының маңайында ісінуі, көлемінің ұлғаюы,
сүйектердің деформациясы пайда болады ... тері ... ... ... ... ... ... жоғарылауы мен ауырсыздануы қосалқы қуыстарының кабынуы
процесінде байқалады. ... ... ... ... жұмсактығы да
кездеседі.
Қосалқы куыстардың перкуссиясын перкуссиялық балғашыктың желкесімен
немесе сұқ ... ... ... ... жасайды. Сау малда өзіне тән
бәсен тимпаникалык дыбыс ... Егер ... ... ... ... ... ... қалыңдауы пайда болса бәсең дыбыс естіледі,
Жылкы және ... тақ ... ауа ... ... перкуссия, эндоскопия, рентген және сынау тесу арқылы зерттейді.
Ауа қапшықтардың ... ... ... ... ... ... канаты
мен төмен жақтың арткы шетінің аралығында орналасады. ... ... ... ... ... басы мен мойынның ұсталуы, ұлпалардың
пішіні, консистенциясы, ... ... ... ... ... ... ... катар қабынуында
ауа қапшықтардың тұсында томпаю байқалады. Экссудаттын жиналуы пайда болса,
массаж жасаған кезде немесе мал ... ... ... мұрын қуысынан сұйық
ағып, ауа қапшықтардың көлемі азаяды.
В.С.Постникованың [7] перкуссияны балғашық пен ... ... ... кезде сау малдарда ашық (тимпаникалык) дыбыс естіледі. Егер
экссудат жиналса бәсең дыбыс, ал метеоризм ... (ауа, газ ... ... ... ... мүшелерді зерттеген кезде сырткы және ішкі тәсілдерді пайдаланады.
Сырткы зерттеуді ... ... ... және ... Ішкі ... тек қана ... тұмсыкты иттерге, мысықтарға
және кұстарға жасауға болады. Ол үшін ауыз ... ашып ... ... бір ... ... көмекейді көтеріп қарайды. Көмекей мен кеңірдекті
зерттеу кезде мынадай үлгі ... ... бас пен ... ... ... көмекей мен кеңірдек шеміршектерінің бүтінділігі,
температурасы, сезімталдығы, ... ... ... ... кездегі
шуылдарына назар аударылады.
Дугиннің[8] айтуынша жөтелді зерттеген кезде: оның бар-жоғын, күшін,
ылғалдығын, ... ... ... ... ... аныктайды. Егер
зерттеген кезде жөтел жоқ болса, жасанды жөтел ... ... ... ... ... ... ... саусақпен басып шығарады. Ірі
қара малда жөтелді мұрынды сүлгімен жауып, иттерде ... ... ... ... соккылап шығарады.
Ларингит, трахеит, макробронхит ауруларында жөтел өте күшті, қатты
болады. ... өкпе ... ... ... эмфизема) жөтел әлсіз,
әлсін-әлсін жөтелу түрінде кездеседі.
Жөтелдің жиілігі тыныс алу жолдарының ... және ауру ... ... ... ... ... тітіркенуіне сәйкес жөтел
жиі немесе сирек болып, кейбір жағдайда жөтел ұстау ... ... және ... ... ... пен ... ... төмен
және катаң - пневмонияда, плевритте, ылғалды жөтел - сұйық экссудат ... ... ... ... ... - ... жоқ, немесе жабысқак түрде,
қырылдаған жөтел - көмекей кілегейлі кабықтын және ... ... ... болады.
Жөтелдің ауырсынуын малдың жүріс-тұрысына байқап біледі. Егер мал
жөтелген кезде мойнын тартып, басын шайқап, ... ... ... ... ... Бұндай жөтел плевритте, көмекейдің ісінуінде,
жіті ларингитте, трахеит, бронхитте жиі кездеседі. ... ... ... ... ... ... ... аз болады.
Воронин[9] қалқан-бұғақ бездерді қарау арқылы ... ... ... ... ... көңіл аудару қажет (бадырақ көздің,
тіл көлемінің ұлғаюы, бас, мойын, шап ... ... ... ... ... ... ... консистенциясына, үстіңгі
бетіне, жылжымалылығына және ауырсынуына назар аударады.
Ионова [10] қарау арқылы ... ... ... ... ... алу ... ... жиілігіне, тереңдігіне, күшіне,
симметриялығына және ырғақтығына назар аударады.
Пальпациялау (сипалау) аркылы көкірек кабырғалардын сезімталдығын,
сезілетін шуылдарды және ... ... ... ... ... ... сол ... және оң жағынан, ал ұсак малдарда жоғарғы
жағынан да қарап тексереді.
Кең және ... ... ... ... ... сыйымдылығын көрсетеді.
Қысаң, басылған көкірек куысы өкпе ауруларына бейімделген. Кейбір ауруларда
(мешел, ... ... ... ... ... пішіні
өзгереді. Альвеолярлық эмфиземада көкірек қуысының пішіні ... ... ... ... бір ... ... бір жақты плевритте, кішіреюі -
ателектазде, туберкулезде, мешелде кездеседі.
Көкірек қуысының ... ... ... ... ... басып
тексереді. Плевриттің бастапқы кезінде, немесе кабырғалардьщ ... ... ... ... ісік және ... ... ... Мешел ауруында қабырғалардын үстіңгі жағы жуандайды (четки).
Сезілетін шуылдар құрғақ плеврит пен ... ... ... қуысын ұстаған кезде вибрация шуылдары сезіледі).
Малахов[11] тыныс алу козғалыстарын зерттеген кезде ... ... ... ... және 1 ... жиілігіне назар
аудару қажет. Диспноэ (демігу, демікпе) пайда ... оның ... ... ... ... түрі ... демалу қозғалыстары плевритте, өкпенің
созылмалы ... ... ... сынуында кездеседі. Бұл
тыныс алу түрі сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... Сау малдардың тыныс алу
қозғалыстарының жиілігі (1 мин) төмендегі кестеде көрсетілген ... ... ... ... жынысы, жасы, тұқымы және қоңдылығы әсер
етеді. Сонымен катар, сырткы температура мен ауаның ... ... ... ... т.б. ... кезінде тыныс алу қозғалыстары
бәсендейді немесе жиіленеді ... ... - ... ... - ... ... Полипноэ өкпе (пневмония, бронхит, ісуі, қатерлі ісіктер), плевра
(плеврит) ... және ... ... ішкі ... ... ... Олигопноэ ірі бронх, кеңірдектің тарылуында, бас ... ... ... ... гастрит, ацетонемия, т.б. ауруларында ... ... ... ... ... дем ... мен дем ... сүйеніп анықтайды. Үстіртін демалу полипноэ мен қатарда ... ... ... ішке ... мен шығару қысқа болады. Терең демалуда
патологиялык бәсеңдеу демалысы ... [12] ... ... ... ... өкпе
шекараларын және перкуторлы дыбыстардың қасиетін анықтау үшін жасайды.
Ірі малдарда инструменталды перкуссияны ... ... ... ... ... ... арқылы) перкуссияны қолданады.
Топографиялық перкуссиянын мақсаты - ... ... ... ... ... ... әлсіз сокқылап жасайды. Салыстырмалы
перкуссияньщ мақсаты - ... және ... ... ... ... ... ... стокатто әдісімен іске асырады. Перкуссияны жасаған
кезде кабырға аралығымен үстінен төмен қарай өткізеді. Сау ... ... ... - ... ұзаққа созылған, төмен, атимпаникалық. Бұл
дыбысты айқын өкпе дыбысы деп атайды.
Өкпе алаңы - үшбұрышты, үш ... ... орын ... ... ... өкпе ... ... жауырын бұрышынан басталып төмен
анконеус сызығы бойынша көкірек қуысына карай келеді. Жоғарғы өкпе шекара ... ... ... ... ... қарай, омыртқалардан ... ... ... ... шекарасынын клиникалық манызы өте зор. Бұл
шекараны үш көлденең ... ... ... ... ... сызығы,
2. Шонданай сызығы,
3. Иық буын сызығы.
Ірі қара мен ұсақ ... 2 ... ... ... ... Иык буын сызығы (шонданай мен ... ... бір ... ... ... ... артқа қарай қабырға аралығымен
(к.а.) малдың екі жағынан жүргізеді, яғни өкпе дыбысы ... ... ... ... ... дейін.
Зерттеудегі нәтижелерді қалыпты жағдайдағы өкпе шекарасымен салыстырып
өкпе көлемі туралы қорытынды ... ... ... ... қара мал, қой, ... өкпенің, мыкын сызығы бойымен алғандағы
шекарасы сол ... 12-ші ... оң ... 11-ші ... дейінгі, иык
буынымен оң және сол жағынан 9-шы кабырғаға ... ... ... ... - 17 ... шонданай темпешегімен - 15-ші
және иық буыны сызығымен 11-кабырғаға (ауыр жүк таситын және ... ... ... - 12-10-8 ... ... ... - ... Шошқаларда - 12-10-8, иттерде 12-11-9 қабырғалар.
Өкпенің артқы шекарасынын үлкеюі, артқа қарай жылжуы эмфиземада, өкпе
кабынуында, ала ... ... ... ал ... алға ... іш кепкенде, ішек кепкекде, бауыр циррозында кездеседі.
Өкпе шекараларын тексеріп болғаннан кейін малдың өкпе ... ... іске ... сау ... ... перкуссия жасаған кезде ... ... ... Сырқат малдарда нүку ... ... ... ... мына дыбыстар жатады:
• шыңқылдаған (шел, өкпе қабығы, өкпе қабынғанда);
• сызданған сыбырлы (экссудатты ... ... ... ... жұкпалы плевропневмонияда, ала өкпеде);
• даңғырлаған (өкпедегі тесік каверна, бронх түтігінің кеңеюінде);
• шіңкілдеген (өкпенің ішіндегі доп тәрізді қуыс пайда ... ... ... ... ... түбі ... ... (қауак) тыңқылындай (өкпеде қуыс пайда болып ол
бронх арқылы жіңішке түтікшемен сыртқы ортамен байланысканда шығады. ... ... бар, бір не екі ... - көп, аздаған, ұдайы, кезеңді.
Түсі - түссіз, сұрғылт, сүрғылтсары, сарғышжасыл, ... ... ... ... болады.
Жылтырлығы - жылтыр, жылтыр емес.
Конституциясы - сулы, әлсіз кілегейлі, кілігейлі, қаймақ тәрізді.
Сипаты - серозды, ... ... ... ... ... қан ... - ауа ... кепіршікті, ірі көпіршікті), қан, сілекей, азык
бөлшектері, қүсықтар, паразиттер.
Шығаратын ауа - ... - ... ... ... - ... ... ... уремиялық, ацетон иісті.
Жанама (қосалқы) куыстар - үстіңгі жақ, маңдай, ауа қапшықтары (жүп
түяқтыларда).
Конфигурациясы - шығынкы, ... ... ... симметриялы
емес.
Температурасы - жоғарылаған, жоғарыламаған, темендеген.
Ауырсынуы - ауырсынбайтын , ауырсынатын.
Сүйек негізі - мықты, қалыңдаған, жүмсарған, ... ... ... - ... бәсеңдеу, тимпаниялык, қораптық. Ауа
капшықтарын зерттеу кезінде тығыздығы мен консистенциясын да ... ... тесу ... ... ... ... (кандай), транссудат, қан.
Смирнов [13] қарау арқылы бас ұстамы өзгерісін (төмен түсірілген, алға
созыңкы), ісіктердің болуын анықтайды. Пальпация арқылы - ... ... ... ... ... (ожау тәрізді шеміршек түсуі)
анықталады.
Ауырсынуы - ауырсынатын, ауырсынбайтын.
Жергілікті температура - жоғарылаған, ... ішкі ... ... Ірі малдарда жарық көзі орнатылған
шпатель, ларингоскоптар қолданылады. Кілегейлі ... ... ... ... шеміршек конфигурациялары анықталады. Аускультациялау ... ... ... ... ... ... ... (кеңірдек). Ісіктер бар-жоғы, сақиналар жағдайы - пішіндері
өзгерген, сыныктар, ... ... не ... ... ... ... - трахеалдық тыныс алуы - күшейген, орташа, әлсізденген,
стенотикалық шуыл, қырылдар - күрғак, ... ... ... ... жағдайда жасанды түрде тудырады -
сақталған, жоғарылаған, төмендеген, мүлдем жоқ. Жиілігі - жиі, ... - ... ... бар, ... ... ... ... әлсіз
(үнсіз). Сипаты - ашық, бәсең, күрғақ, ылғалды, тырысып өтеді, ауырсынатын,
ауырсынбайтын. Тұрғанда, не жүргенде байқалады.
В.М.Субботиннің [14] жұмысында көлемі - ... ... ... ... ... ... - ... жылжымайтын.
Консистенциясы - тығыз, қатты, жұмсақ. Ауырсынуы - ... ... ... ... - ... (жалпақ), орта деңгейде, бөшке
тәрізді, дөңгеленген, үзын, қысқа.
Симметриялығы - симметриялы, симметриялы емес ... сол не он ... ... ... не ... енулер).
Тыныс алу түрі - кеудедік (косталды), құрсактык (абдоминалды), кеуде
күрсакты (аралас}.
Тыныс алу қозғалыстары.
Тыныс алу жиілігі. Жиі, ... ... ... ... - ... ... орта деңгейде, беткейлік (әлсіріген).
Демігуі (демікпе) - инспираторлы, экспираторлы, аралас. ... ... не ... ... Демігу науашасы болуы.
Симметриялығы - симметриялы, симметриялы емес ... оң не сол жақ ... ... ... немесе еніп тұруы).
Ырғактылық - ырғақты, ырғақтысыз - сатылар ара қашықшғы созылыңкы,
саккадирленген (ауық-ауық), Биотовтік, ... ... ... ... ... диссоцирленген тыныс алуы.
Қарау арқылы қабырғалар мен кабырға ... ... ... бүзылуы анықталынады. Пальпация арқылы бұлшық етгер мен
қабырғалардьщ жасырын бұзылулары мен ... ... ... ... ... ... ... ауытқыған (алға,
артқа, қай қабырғаға дейін).
Перкуторлық дыбыс сипаты - ашық ... ... ... катқыл, жарылған күмыра дыбысы, металл дыбысы.(жоғарғы, ортаңғы,
төменгі),қабырға аралығы, бөлік аумағы, патологиялық ошақ шекараларының
сипаты ... түзу ... ... - ... дыбыстар, тимпаниялык дыбыс, күрт үзілмелі
дыбыстар, дыбыстар күрт әлсізденген, естілмейді.
Аускультация. Кезекті ... ... ... ... ... ... ... және жоғарғы-артқы, кеуде маңының теменгі
бөлігі мен ... алды ... ... алу ... - ... және ... тыныс алулар.
Везикулярлы тыныс алу - күшейген (қатал), орташа, ... ... ... ... ... шуылдар (патологиялық) - бронхиалды тыныс алу (сау малда
болмауы керек орындарда), амфоралык, ... ... ... қырылдар: кұрғақ,
ылғалды; ірі, орта, ұсак түйіршікті, кіршілдейтін (крепитация) ; кіршілдеу,
жерге түскен тамшы шуылы; плевралды: ... ... өкпе ... Аңғарылу орны белгіленеді.
Тыныс алу жүйесінің функционалдық мүмкіндіктерін ... ... - (3-5 ... бойы ... ... «апноэ» үлгісі
- 1-2минут).
Жеңіл дәрежелі кемістіктер - ... ... ... алуы қалышы, күш
түскенде күшеюі және жиілеуі. Айкын және ауыр ... ... ... ... және жиілеген тыныс алу, функционалдық сынамаларды
қолданған кездері күрт ... мен ... ... ... - ... ... ... Түсі бойынша - қызыл, сары, сарғышжасыл, консистенциясы бойынша ... ... иісі ... - ... ... иісті, ихорозды, деп
сипаттайды.
2.1 Тыныс алу ... ... ... ... бір желіспен тексереміз, яғни танаудан
бөлінген ақпаны және шыққан ауаны танау қуысы мен оның ... ... ... ... мен ... және жөтелді зерттеу.
Дені сау малдың танауынан білінер-білінбес аз ... ... ... ... ... ... Танау қуысынан ақпа бөлінсе ол
тыныстану ағзалары сырқатының белгісін ... ... ... бір
жағынан немесе екі жағынан да ... ... ... Тек ... ... ... ... танау мен қосалқы қуыстардың ... ... ... ... ... ал екі ... бөліну танау мен қосалқы
қуыстардың кілегей қабықтарының екі жағы, яғни оң және сол жағы ... ... ... ... көмей, жұтқыншақ, кеңірдек
ауруларында байқалады.
Танудан бөлінген сұйықты ... ... оның ... ... ... және ... заттардың араласуына назар ... ... ... ... ... мөлшері патологиялық құбылысқа тікелей
байланысты. Мөлшерден тыс қан ағу ... ... ... қабықтың жіті
қабынуында, ірі қара малдың ... ... ... ит ... ринит ауруларында байқалады.
Болар-болмас мөлшерде сұйық бөліну ірі қара ... ... ... ... танау қуыстарының кілегей қабығының созылмалы
ауруында байқалады. Танаудан бөлінген сұйықтың қрылымы қабынудың түріне
қарай сұйық, ... ... ... ... ... ... мөлдір, кейде сарғыш тарып тұрады. Ол ... жіті ... 1-2 ... ... ... ... іріңді сұйыққа ауысады.
Сұйық кілегейлі, сәл жабысқақ, ол жіті ... ... ... ... ... түссіз, молдір, сұйықтың құрамында,
қанның құрамды бөлігі болса ол сұрғылт тартады. Бұл ... ... ... бронх қабынуының жіті түрінің соңғы кезеңінде байқалады.Кілегейлі-
іріңді тыныстану жолдарының жолының алдыңғы бөлігінің жіті ... ... ... сұйық, ақшыл- сары немесе жасыл -сары түсті ... ... ... ... ... өкпе ... ... онда іріңнің жиналып
қалуында байқалады. Танаудан бөлінген сұйықтық түсі әр ... ... ... кілегейлі сұйық-мөлдір түссіз. Ал оған ... ... ... араласа ол сұрғылт, ал қан араласа қызыл немесе ... Егер ... ... ... онда ол қара қоңыр немесе бурыл
болады. Жылқының жұқпалы плевро- пневмония ауруында ... сары ... ... ... бөлінген сұйықтық сұйық және кілегейлі сұйық түрінде иіс
болмайды, ал
іріңнің өзінше тәтті ... иісі ... ... қуысының кілегейлі
қабығы, өкпе жәнебронхы қабығы ... ... ірің көп ... ... иіс байқалады. Танаудан бөлінген сұйықта ... ... ... өкпе ... ... қан асқанда, созылмалы бронхите
байқалады;
-гельминттер;
-өкпе үлпасының бөлшектері;
-жын қалдығы;
-Фибрин ... және ... ... мен оның ... ... ... ... қуысын тексергенде
ең алдымен оның тесігі мен кілегейлі қабықтарында назар ... ... ... ... оның ... біртұтастығына, бөртпе
мен ісіктің бар жоғына назар аударамыз.
Түсі:
- Гиперимия (кызару)-сақау, тышқақ, ... және ... ... цианоз (көгеру)-кілегейлі қабықтың көкшіл тартуы;
- бозару-жүрек және тыныстану жүйесі ағзаларының қызметі ... ... ... ... ... ... жара, ойық
жара, күлдіреу, іріп- шіру;
- ісік-залалды және залалсыз ісік болып бөлінеді;
- риноскопия- кілегейлі қабықты риноскоп ... ... ... ... алу ... ... мына төмендегі жүйе бойынша жүргізіледі:
- тыныстану жолдарының алдыңғы бөлігін зерттеу, яғни танаудан бөлінген
сұйықты, ... ... ... ... ... ... ... қуыстарды,
көмей және кеңірдекті, қалқанша безді, жөтел және қақырықты
түпкілікті тексеріп отыру:
- көкіректі зерттеу- қарау үшін ... ... ... ... сипау, перкуссиялау, тыңдау) ... ... ... ... ... рентгеноскопия, флюорография.
Танаудан бөлінген сұйықты, қақырықты және көкірек қуысын алынған пунктты
лабораториялық тәсілмен зерттеу.
2.2 Жоғарғы ... ... ... ... ... зерттеуді алдымен танау тесігін зерттеуден
баствйды, сонан соң танаудан ... ... ... ... және қажет
болса микроскоптың көмегімен зерттеуге кіріседі, сау малдарда танаудан
сұйық ағу ... ... аз ... бөлінеді, бейнебір сулы немесе
сулы кілегейлі болып келеді, ол малдың танауын ... ... ... жойылып отырады.
Танаудан сұйық ағу байқалса, онда оның мөлшерін, бір жақты немесе ... ... және оның ... ... ... аз ... болуы (бронхы, өкпе, танау кілегейлі қабығы
қабынғанда) немесе мүлдем көп ... ... ... ... жіті ... брохылардыңдиффузиялық қабынуында. өкпе
ісінгенде). Танаудан бөлінген сұйықтың толастамауы (танау ... ... ... ... ағуы ... ... мен ауалы қапшық қабынғанда)
кездесуі мүмкін.
Ауру малдарда кейде өкпеден, кеңірдектен, көмейден жөтелген кезде қан,
қанды қақырық, сұйық ... ал ... ... мал ... ... ... қарай танаудан бөлінген сұйық- сулы, сулы- кілегейлі,
іріңді-кілегейлі, іріңді- қан ... ... ... болады.
Консистенциясына қарай сулы, сұйық, қою, қаймақ тәріздес, созылғыш,
жабысқақ болады.
Танаудан ... ... ... ... ... сұр, ... ... жасыл,
сары- қызғыштау (қан араласқанда), лайлы болып крупозды пневмонияда, жылқы
плевропневмониясында байқалады.
Танаудан бөлінген сұйықтық иісі қабыну түріне байланысты. ... ... ... ... ... иіс болмайдв, ал іріңді танау сұйығының ... ... ... Өкпе ... ... сасық шіріген иісті,
құсқан кезде қышқылдау болады.
Танау ... ... ... өкпе ... ... қан ... және ... жұтқыншақ қабынғанда, өңеш бітеліп немесе жабысып
қалғанда ... ... ... ... ... ... ... пленкалар, көмей және кеңірдек фибринозды қабынуында
кездеседі.
Микроскоппен көру арқылы танау сұйығында эпителиальды ... ... ақ ... ... ... қызыл
түйіршіктері) және фибрин пленкасын өкпе, бронх, кеңірдек, көмей ... ... ... гангренасында туберкулездың ашық түрінде),
құрттардың жұмыртқаларын, әр ... ... мен ... ... ... ... алу ... зерттеуді жоғарғы тыныс алу жолдарынан бастап өкпені
тыңдаумен аяқтайды. Қажет болса қосымша зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... зерттеген кезде, ауа
ағысының күшін, температурасын, иісін, бөгде шуларын және ... ... ... кезде екі алақанды жайып ... ... ... ... ... ... мына үлгі ... сипаттайды:
шығарылған ауаның симметриялығын (екі ... ... ... ... ... (бір ... немесе ауық-ауық), шығарылған
ауаның температурасын (жылы, ыстық, суық), шығарылған ауаның ... ... ... ... иіс, ... ацетон иісі, қышқыл иіс, аммиак ... ... ... ... ... естілмейді, немесе бөтен зат
кірген кезде фыр-р деген және пырылдау дыбыстар байқалады) анықтайды.
2.3 Танаудан шыққан ауаны ... ... ... зерттеу кезінде ауаның еркін күшін және қызуын
малдың танау тесігіне алақанның сырт жақ бетін жақындату арқылы ... ... ... иісі ... ... ... өкпе гангренасы
(сасық жағымсыз иіс) кезінде пайда болады.Кетозда ацетонның иісі ... ... иісі ... ... мал ... алған кезде, түрлі шуылдар естілуі мүмкін, ол
біраз жүргеннен кейін, бір танауын қолиен жапқаннан кейін байқалады. ... ... ... кезде пырылдауы немесе пысқыруы мүмкін.
Патологиялық шуылдарға мыналар ... ... ... және ысқырғанға, шытырлағанға ұқсас дыбыстар: танау жолдары, көмей,
кеңірдек және бронх тарылғанда пайда ... ... ... ... (мал құтырғанда, көмей қабынғанда), үзіліссіз ыңырсыну тәрізді
дыбыстар (сиырлардың нимфоманиясында), дыбыстың жоғалуы мен афониясы (көмей
салданғанда және ... мал ... ... ... кілегейлі қабығын зерттеу.Алдымен танау тесігіне және
онда байқалған ... ... ... ... Өйткені терінің ісінуінен,
танау сүйектерінің сынуынан ... ... ... ... ... ... зерттеу, жай қарау тәсілімен немесе танау айналасымен
(Кумсиевтың немесе Дугининннің) көз ... және ... ... ... жүргізіледі.
Танаудың кілегейлі қабығын қарау үшін саусақтрдың көмегімен танау
тесігін керіп, малдың тұмсығын ... ... ... ... ... (Жарық
неғұрлым тереңге түсетін болсын). Танау қуысына жарықты жақсы ... ... ... ... ... ... ... Жылқының танау
қуысының кілегейлі қабығы ірі қара ... ... ... ... ірі қара ... ... қуыстары қысыңқы ... ... ... тек қана ... ... ... бір бөлігі ғана
көрінеді. Танау қуысының кілегейлі қабығын қарау ... ... ... ... ... ... және ... өзгерістерге назар аударады.
Дені сау жылқының танауының клегейлі қабығы ылғалды, ашық ... ... емес ... дәні ... ... ... дақтар болады. Ал ірі қара
малда ашық- ... ... ... кілегейлі қабығының түсінің
қызаруы (гиперемия немесе гемморрагия), көгеруі (цианоз), бозаруы (анемия),
сарғаюы мүмкін. ... ... ... яғни беткі жағы айна ... ... ... байқалады. Ылғалдылығы бұзылғанда кілегейлі
қабығының кеуіп (безгекте) ... ... ... кеуі ... ... ... мыналар жатады: жарылу, жара, ойықжара,
бөртпе, күлдіреу, жылқыаяқ.
Көмекей мен кеңірдекті зерттеу. Бұл ... ... ... ... ішкі ... ... Сырткы зерттеуді жүргізгенде қарау,
пальпация және аускультация колданылады. Ішкі зерттеуді тек қана ... ... ... және ... жасауға болады. Ол үшін ауыз
қуысын ашып (кергіш арқылы), тілді бір ... ... ... ... ... мен кеңірдекті зерттеу кезде мынадай үлгі аркылы
тексеруде: бас пен ... ... ... ... ... ... ... бүтінділігі, температурасы, сезімталдығы,
сезілетін шулары, аускультация жасаған кездегі шуылдарына ... ... ... жақ және маңдай қуыстарын зерттеу
Жоғары айтылған қуыстарды ... ... нұқу және ... ... арқылы жүргізіледі. Керек болған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... тесу, бұрғылау. Қарау кезінде назарды ... ... жақ ... қуыстары шеңберіне аударады. Кейде қуыс аймақтарында ... ... ... ... ... ... ... құбылыстар кілегейлі қабықтар, аумақ терілері қабынғанда, рахитте
және остеомаляцияда кездеседі. Сипау кезінде қуыс ... ... және ... ... Тері ... ... ... қызу
сезгіштерінің жоғарлауы, ісінуі, ... ... ... ... бірге қуыстардың сүйек қабырғасының бүтіндігін, консистенциясын
және басқа да өзгерістерін анықтайды. Қуыстардың сүйек қабырғасының ... ... ... ... ... болады. Қуыстарды перкуссиялау
бүгілген сұқ саусақпен немесе перкуссия балғашықпен жүргізіледі. Асау ... ... ... ... ... ... көзін жауып тұрады,
жақындатпаған жағдайда ерніне бұрау ... ... ... сыбырлы
тықылдаған ерекше бәсеңдеу тимпаниялық дыбыс естіледі.
Жоғарғы жақ (эксудаттың деңгейі шықшыт доғасынан жоғары ... ... ... ... ... ... ... қалыңдап
кеткенде сыбырлы дыбысестіледі. Жоғарғы жақ қуысында эндоскопияны ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Дені сау жылқыларда бұл кезде қуыстардың сыртқы ... ... ... ... қара ... ... ... ісіктерде қара
көлеңке оның пішініне сәкес болып тұрады.
Қарау арқылы көкірек қуысының пішініне, көлеміне, ширактығына, тыныс
алу қозғалысының ... ... ... ... ... ... ... аударады.
Пальпациялау (сипалау) аркылы көкірек кабырғалардын сезімталдығын,
сезілетін шуылдарды және ісіктердің бар-жоғын аныктайды. ... ... ... сол жағынан, және оң жағынан, ал ұсак малдарда ... да ... ... және ... ... ... ... жаксы сыйымдылығын көрсетеді.
Қысаң, басылған көкірек куысы өкпе ... ... ... ауруларда
(мешел, остеодистрофия, өкпенің эмфиземасы) көкірек қуысының ... ... ... ... ... ... бөшке тәрізді
болып калады. Көкіректің бір жағының ұлғаюы бір жақты плевритте, ... ... ... ... ... ... ... үлкен саусақпен қабырға аралығына басып
тексереді. Плевриттің бастапқы кезінде, немесе кабырғалардьщ ... ... ... ... ісік және ... қабынуында
пайда болады. Мешел ауруында қабырғалардын үстіңгі жағы ... ... ... ... ... пен бронхитте аныкталады ... ... ... ... ... ... сезіледі).
2.5 Ауалы қапшықтарды зерттеу
Жылқыда және басқа тақ тұяқты малда ауалы қапшықты зерттеу үшін қарау,
сипау, перкуссиялау және ... ... ... ... тесу ... ... қапшықты қарағанда оның аумағына назар аударамыз, ол құлақтың
түбіне орналасқан, ал оның сыртқы ... ... ... ... яғни
жоғарғы жағы төменгі жақ ... ал ... жағы ... ... ... ... қапшық көлемінің үлкеюі, ауалы қапшық ... ... ауа мен ... ... тыс ... ... ... қапшықтың ішінде
эксудат жиналған жағдайда, малдың басын еңкейткенде немесе ауалы қапшықты
уқалап ... ... су ... және ... ... ... ... Сипау арқылы көлемінің өзгеруін, қалыпты жұмсақтығын, ішіндегі
судың деңгейін, ... ... ... ... ... ... ... балғашығы көмегімен ауалы қап сыртынан тығыз орналастырған
темір ... ... соғу ... ... дені сау ... ... сыбдырлы, тыңқылдаған дыбыс естіледі. Ал егердн
қашыққа эксудат су ... ... ... ... ауа толғанда
шыңқылдаған ащы дыбыс естіледі.
Жылкы және басқа тақ тұяктыларда ауа қапшықтарды ... ... ... ... және ... тесу ... ... Ауа
қапшықтардың аймағы құлақ қалқанынан төмен, атлант омыртқаның канаты мен
төмен жақтың арткы шетінің аралығында ... ... ... мынадай
қасиеттеріне назар аударады: басы мен мойынның ұсталуы, ұлпалардың пішіні,
консистенциясы, ... ... ... ... ... ... ... катар қабынуында ауа
қапшықтардың тұсында томпаю байқалады. ... ... ... ... жасаған кезде немесе мал басын төмен түсіргенде мұрын қуысынан ... ауа ... ... азаяды.
Перкуссияны балғашық пен плессиметрді тақай басып жасаған кезде сау
малдарда ашық (тимпаникалык) дыбыс естіледі. Егер ... ... ... ал ... ... (ауа, газ ... - атимпаникалық дыбыс
шығады.
3. Көмекейді және кеңірдекті ... және ... ... және ... ... ... Олар сырттай қарау, сипау, тыңдау тәсілдерін қолдану арқылы
жүргізіледі. Қарау кезінде ... ... ... ... ... ... еңкейтіп, мойнын жоғары созып тұрғанын, қиналып дем алғанын,
кейде көмекей мен кеңірдек аумағы маңындағы ... ... ... ... ... ... ... Кеңірдекті қарап зерттегенде оның
сырт пішінінің өзгерісіне, қисайып, майысқанына, ... ... ... және ... ... ... ... кезінде
көмей мен кеңірдек аумағының қызулығын, сезгіштігін және ... ... ... ... ... және ... ... мен кеңірдектің қабыну
салдарына болады. Егер кеңірдектің алдыңғы ... ожау ... ... ... ... ... қабынуынан жөтел пайда болады.
Көмей мен кеңірдектің қуысы тарылған жағдайда ысқырған, тұншығу, ... ... ... ... ... ... пленка жиналғанда сипау
кезінде шуылдар байқалады.
Көмей мен кеңірдекті тыңдау екі тәсілмен ... ... ... ... тыңдау. Дені сау малдарда "Х" әрпіне үндес дыбыс естіледі,
көмей тұсын тындағанда мұндай дыбыс естілсе, онда оны ... ... ... ... ... басқа патологиялық жағдайларда мынадай
дыбыстар естіледі.
- көмекей мен кеңірдектің тыныстану ... ... ... ... кілегейлі қабығының қабынуы салдарынан болады;
- стридор, ысқырғанда немесе пышырлағанда ұқсас дыбыс, ол ... ... ... тарылған кезде (гемиплегия, көмей ісігінде, ісікте) пайда
болады.
- қырыл. көмей мен кеңірдектің кілегейлі қабығы ... ... ... ... ... ылғалды немесе құрғақ болып бөлінеді.
Көмейді іштей зерттеу, ауыз қуысын ашып көру ... ... ... ... мысықта және құста ол жақсы көрінеді. Көмейді көру
кезінде оның түсіне және кілегей ... ... ... ... және
онда жарық қара немесе басқа жаралар жоқ па соны анықтайды. Ірі ... ... үшін ... аспабын қолданады. Ол үшін малдың басын
бекем ұстап, ... ... ... ... ... оны жылы суға ... ... соң маймен майлап, төменгі танау жолымен көмекейге дейін
енгізеді. Тексеру ... ... ... ... ... дауыс қуысын,
дауыс сіңірін, көкпір (ожау) ... ... ... ... ... ... ... көмей шеміршегінің сүйектенгенін, көмей
кілегейлі қабығы қабынғанда ауруды анықтау үшін қолданған жөн.
Қозғалыстарының жиіленуі - полипноэ, ... - ... ... ... өкпе ... ... ісуі, қатерлі ісіктер), плевра
(плеврит) ауруларында және кұрсақ қуысының ішкі кысымы көбейген ... ... ірі ... кеңірдектің тарылуында, бас сүйегінің ... ... ... ... ... т.б. ... ... алудың тереңдігін калыпты жағдайда дем шығару мен дем ... ... ... ... ... ... мен қатарда кездеседі.
Бұл кезде демді ішке тарту мен шығару ... ... ... ... ... ... ... перкуссиясы. Өкпенің перкуссиясын өкпе шекараларын және
перкуторлы дыбыстардың қасиетін анықтау үшін жасайды.
Ірі ... ... ... ... ... ... ... дигиталды (саусақ арқылы) перкуссияны қолданады.
Топографиялық ... ... - ... ... анықтау. Бүл
перкуссияны легато тәсілмен, әлсіз сокқылап жасайды. ... ... - ... және ... ... ... айыру,
Бұл перкуссияны қысқаша стокатто әдісімен іске асырады. Перкуссияны жасаған
кезде ... ... ... ... ... ... Сау ... өкпенің
перкуторлық дыбысы - анык, ұзаққа созылған, төмен, атимпаникалық. Бұл
дыбысты айқын өкпе дыбысы деп ... ... - ... үш ... ... орын ... ... Алдыңғы өкпе шекарасы арткы ... ... ... ... ... бойынша көкірек қуысына карай келеді. Жоғарғы өкпе шекара -
артқы жауырын бұрышынан ... ... ... ... ... төмен өтеді. Артқы шекарасынын клиникалық манызы өте зор. ... үш ... ... ... ... ... (мыкын) сызығы,
2. Шонданай сызығы,
3. Иық буын сызығы.
Ірі қара мен ұсақ малдарда 2 сызық ... ... ... Иык буын ... (шонданай мен сербек сызықтар бір деңгейінде
орналасады).
Бұл сызықтармен перкуссияны ... ... ... ... ... малдың екі жағынан жүргізеді, яғни өкпе дыбысы басқа, қатар жаткан
ағзалардың дыбыстарына айналғанға дейін.
Зерттеудегі нәтижелерді қалыпты жағдайдағы өкпе ... ... ... ... ... ... (әдеттегідей, үлкейген, кішіреген).
Ірі қара мал, қой, ешкілерде өкпенің, мыкын сызығы бойымен алғандағы
шекарасы сол жақта 12-ші қабырғаға, оң ... 11-ші ... ... ... оң және сол жағынан 9-шы кабырғаға дейінгі аралықта.,
Жылқыларда мықын сызығымен - 17 кабырға, шонданай темпешегімен - ... иық ... ... ... ... жүк ... және ... кабырға) келеді.
Түйелерде - 12-10-8 қабырғалар, солтүстік бүғысында - ... ... - 12-10-8, ... 12-11-9 ... артқы шекарасынын үлкеюі, артқа қарай жылжуы эмфиземада, өкпе
кабынуында, ала өкпеде, эхинококкозда болады, ал ... алға ... іш ... ішек ... ... ... кездеседі.
Өкпе шекараларын тексеріп болғаннан кейін малдың өкпе алаңында
салыстырмалы перкуссияны іске асырады.
Дені сау ... ... ... ... кезде айкын екпе
дыбысын естиміз. Сырқат малдарда нүку (перкуссия) дыбыстары ... ... мына ... ... ... (шел, өкпе қабығы, өкпе қабынғанда);
• сызданған сыбырлы ... ... ... ... ... ... плевропневмонияда, ала өкпеде);
• даңғырлаған (өкпедегі тесік каверна, бронх түтігінің ... ... ... ... доп ... қуыс пайда болғанда, ішкі
қабаты тегіс, қатты болганда);
Алдыңғы белімі. Мұрын ағындылары: байқалмайды, бар, бір не екі жақты.
Мөлшері - көп, аздаған, ұдайы, ... - ... ... ... сарғышжасыл, қызғылтьш,
қызыл, шиедей қызғылт, қоңыркара болады.
Жылтырлығы - жылтыр, жылтыр емес.
Конституциясы - сулы, ... ... ... ... ... - ... ... кілегейлі, кілегейлі-
іріңді, іріңді, ихорозды, қан аралас.
Қоспалар - ауа (ұсақ ... ірі ... қан, ... ... ... ... ауа - температурасы - орташа жылы, ыстық.
Иісі - иіссіз, шіріген иісті, уремиялық, ацетон иісті.
Жанама (қосалқы) куыстар - ... жақ, ... ауа ... ... - шығынкы, сүйектер енуі, симметриялы, симметриялы
емес.
Температурасы - жоғарылаған, жоғарыламаған, ... - ... , ... ... - ... қалыңдаған, жүмсарған, жүкарған, борпылдау
сезіледі.
Перкуссиялық дыбыс - ... ... ... ... Ауа
капшықтарын зерттеу кезінде тығыздығы мен консистенциясын да анықтайды.
Ауа қапшығын тесу ... ... ... ... ... ... қан.
Кемекей. Қарау арқылы бас ұстамы өзгерісін (төмен түсірілген, алға
созыңкы), ісіктердің болуын анықтайды. Пальпация арқылы - ... ... ... ... өзгерулері (ожау тәрізді шеміршек ... - ... ... ... - жоғарылаған, жоғарыламаған.
Көмекейді ішкі жағынан қарау. Ірі малдарда жарық көзі орнатылған
шпатель, ... ... ... ... ... ... бар-
жоқтығы, шеміршек конфигурациялары анықталады. Аускультациялау арқылы
стенотикалық шуылдар, ... ... ... ... ... ... Ісіктер бар-жоғы, сақиналар жағдайы - ... ... ... ... не ... ... жоғарылаған, жоғарыламаған.
Аускультация - трахеалдық тыныс алуы - күшейген, орташа, әлсізденген,
стенотикалық шуыл, қырылдар - күрғак, ылғалды.
Жәтелу ... ... ... ... жасанды түрде тудырады -
сақталған, жоғарылаған, ... ... жоқ. ... - жиі, ... - ... ... бар, кысқа. Күші-күшті (катты), орташа, әлсіз
(үнсіз). Сипаты - ашық, бәсең, күрғақ, ылғалды, тырысып өтеді, ... ... не ... ... без. ... - ... ұлғаймаған. Беткейі - жылтыр,
бұдырлы. Жылжымалығы - жылжымалы, жылжымайтын.
Консистенциясы - тығыз, қатты, жұмсақ. ... - ... ... ... ... - ... (жалпақ), орта деңгейде, бөшке
тәрізді, дөңгеленген, үзын, қысқа.
Симметриялығы - ... ... емес ... сол не он жағы
жалпайған, жергілікті шығыңқылар не керісінше енулер).
Тыныс алу түрі - кеудедік ... ... ... ... ... алу қозғалыстары.
Тыныс алу жиілігі. Жиі, сирек, калыпты (мөлшері келтіріледі).
Қүші - терең (күшейген), орта ... ... ... ... - инспираторлы, экспираторлы, аралас. Түрақты, күш
түскенде не тұрған күйінде. Демігу ... ... - ... ... емес ... оң не сол жақ ... ... шығып немесе еніп тұруы).
Ырғактылық - ырғақты, ырғақтысыз - сатылар ара қашықшғы созылыңкы,
саккадирленген (ауық-ауық), Биотовтік, ... ... ... алуы, Грокктың диссоцирленген тыныс алуы.
Қарау арқылы қабырғалар мен кабырға ... ... ... ... ... ... ... бұлшық етгер мен
қабырғалардьщ жасырын бұзылулары мен ауырсынулары аныкталынады. Өкпенің
артқы перкуторлык ... ... ... ... ... қай ... ... дыбыс сипаты - ашық өкпелік, тимпаниялық, қорашық,
қаталдау, катқыл, ... ... ... металл дыбысы.
Патологиялық дыбыс шығу орны белгіленді - кеуде маңының қай бөлігінде
(жоғарғы, ортаңғы, төменгі), қабырға ... ... ... ... ... ... ... түзу емес, майысқан).
Плегафония - қатаң дыбыстар, ... ... күрт ... ... күрт ... ... ... тәртіпте өткізіледі: ортаңғы-алғы бөлік және
ортаңғы-артқы бөлік, жоғарғы-алғы және жоғарғы-артқы, кеуде маңының теменгі
бөлігі мен жауырын алды ... ... алу ... - везикулярлы және бронхиалды тыныс алулар.
Везикулярлы тыныс алу - күшейген (қатал), ... ... ... ... ... ... ... (патологиялық) - бронхиалды тыныс алу (сау малда
болмауы керек орындарда), ... ... ... ... ... кұрғақ,
ылғалды; ірі, орта, ұсак түйіршікті, кіршілдейтін (крепитация) ; кіршілдеу,
жерге түскен тамшы ... ... ... шалпылдау, өкпе фистүласы
шуылдары. Аңғарылу орны белгіленеді.
Тыныс алу ... ... ... ... ... - (3-5 ... бойы жүгірту үлгісі, «апноэ» үлгісі
- 1-2минут).
Жеңіл дәрежелі кемістіктер - тұрған күйінде ... алуы ... ... ... және ... Айкын және ауыр дәрежелі кемістіктер -тұрған
күйінде күшейген және жиілеген ... алу, ... ... ... күрт күшеюі мен жиілеуі.
Плевроцентез (көрсеткіштері бойынша) - экссудат (жалқаақ), транссудат,
қан. Түсі бойынша - ... ... ... консистенциясы бойынша -
сулы, кілегейлі, иісі бойынша - ... ... ... ... деп
сипаттайды.
3.1 Көкірек қуысын перкуссиялау
Көкірек қаңқасын перкуссия жасау арқылы ... ... ... ... ... ... ... анықтайды, ірі малда
аспапты, ал ұсақ малда көбіне дигитальды ... ... ... тұрған малда, тыныш, жабық тұрған бөлмеде өткізген жөн.
Топографиялық ... яғни өкпе ... ... ... ... ... яғни ... және плевра қуысындағы
өзгерістерді анықтау үшін қысқа, үзілісті перкуссия ... Оны ... ... ... ... жүргізеді. Перкуссиялауды жай ... ... ... қаңқасының қалыңдығына және ... ... ... ... Есте ... ... перкуссиялаған кезд
перкуссияланған ұлпаның шайқалысы 7 см тереңдікке ... ... ... зақымдалған жерді табу үшін зақымдалған жердің диаметрі итте ... ... 7-10 ... кем ... керектігін ескерген жөн. Қалыпты
жағдайда өкпенің перкуторлы дыбысы айқын (жоғарғы), толық ... ... ... ... Бұл ... ... айқын перкуторлы
торшасындағы өкпенің айқын дыбысын анықтайтын аймақ. ... ... ... ... ... ... келеді және үш шекарамен
шектелген: алдыңғы, жоғарғы, ... ... ... ... ... ... ... арқылы анықтайды, яғни сыбдырлы немесе шыңқылдаған дыбыс.
Алдыңғы перкуторлық шекара жауырынының ... ... ... ... ... сызығымен төс сүйегіне дейін созылады.
Ірі қара малда алдыңғы аяғын созғанда жауырын алды перкуссия аймағы
байқалады.
Азған малда ол 1-3 ... ... ... ... ... Жауырын
алды перкуссия аймағы төс сүйегінен басталып, жоғары ... ... ... ... иық ... үстінде 6-8 см көлемді алады. Перкуссия
кезінде бұл аймақтан өкпенің айқын ... ... ... және ... ... ... алды ... кіші болып келеді. Ол иық
буыны үстінде 2-3 саусақ көлемде, перкуссия кезінде өте әлсіз, қысқа және
жоғары дыбыс ... алды ... ... ... тұрғыдан өте мәні
зор, ол ... ала өкпе ... ... ... ... ... Өкпенің жоғарғы перкуторлық шекарадан жауырынның артқы ... ... ... көкірек омыртқасының қырлы есігіне параллель
орналасқан қырлы есіктің бойымен малда ... ... ... ... ... ... ал ұсақ малда 2 саусақ аралығында төмен орналасқан.
Өкпенің артқы перкуторлық шекарасының клиникалық ... мәні ... ... ... ... ... үш түзу ... анықтайды:
-мықын түзуі(сербек);
-шонданай төмпешігі түзуі;
-иық буыны түзуі.
Әр түзуді алдынан артқа қарайғы бағытты кезекпен перкуссия жасау
арқылы ... ... ... ... ... ... әр ... болады. Олардың орналасуын өкпенің айқын дыбысының, сыбдырлы немесе
шыңқылдаған дыбысқа өзгеруі ... ... ... ... ... жатады:
-шекараның үлкеюі, ол өкпе эмфиземасында, пневматорокста байқалады;
-шекараның ... ... ... құрсақ ішіндегі ... өсер ... ( ... ... ішек ... мес ... ), бауыр ісінгенде, жүректің ... ... ... және ... ... дыбыстар өкпенің және плевра қуысының ... ... ... сау ... көкірек қуысындағы өкпенің анық перкуссия дыбысы
перкуссия аймағының қақ ортасында жақсы шығады. Перкуссия аймағының ... ол ... ... ... ... ... еттердің күшті жетілу
салдарынан бәсең, қысқа және жоғарғы болып ... Ал ... ... ... ... бұл ... төмен және созылмалы болады. Ұсақ малда ірі
малға қарағанда перкуторлық дыбыс қаттырақ, созылмалы болады.Ірі малда ... ... ... жасаған дұрыс (қабырға аралығында жоғарыдан төмен
қарай әр аумақ бойынша анконееустерден перкуссия аймағының артқы шекарасына
дейін).
Перкуторлы дыбыстардың ... ... мына ... дыбыстар
байқалады: бәсеңдеу, тимпаниялық, шіңкілдеген, түбі тесік қауақ дыбысындай
бәсең.
Бәсең дыбыс өкпе ұлпасында ... ... ... болғанда,
көкірек қуысының жақтауы қалыңдағанда (тері астының сулануы) естіледі.
Катаральды пневмонияда шектелген ... ... ал ... ... ... жалпы үнсіз сыбдырлы дыбыс естіледі.Үнсіз
сыбдырлы дыбыс, бұл дыбыс плевра қуысына сұық ... ... өкпе ... (өкпе ауа жоғалғанда) пайда болады. Егер үнсіз сыбдырлы дыбыс
көлденің түзудің бойымен естілсе және ... ... ... ... ... ... онда плевра қуысына сұық жиналғандығын білдіреді
(экссудат, транссудат, қан). Бұл кезде мал өз денесін, ... ... түзу ... мал денесі өзгерген бағытына параллель, әсіреск
ұсақ малда жақсы ... ... ... ... ... үнсіз бәсең дыбыс пайда болады. Жоғарғы ... түзу ... ... ... ол мал тұрған ... ... ... ... ... бәсең дыбыс, бәсең және жоғары болады.
Шіңкілдеген дыбыс- нұқу кезінде өкпенің жоғарғы беткейінде ауалы ... және ... ... ... ... ... және де пневмотораксте,
экссудативті плевритте ... ... ... ... жиналған газдың
салдарынан шіңкілдеген дыбыс қаттырақ, созылыңқы, ... үні бар ... бұл ... ... ... ... ... сыңғырындай дыбыс (қорабты дыбыс) - яғни ... ... ... ... ... ... Ол ... жоғарғы қабатында шар
тәріздес қуыс каверна пайда ... ... ... ішкі қабаты тегіс
мықты қабырғамен шектелген және пневматораксте, егер ... ... ... ... бар ... диафрагмальді жарық кезінде кездеседі.
Түбі тесік құмыраның шіңкіліндей ... бұл ... ... ... ... ... ... кездегі дыбысқа ұқсас. Мұндай дыбыс
өкпедегі қуыс (каверна) бронхымен жіңішке қуысы бар түтікше ... ... ... ... ... ... тыңдау
Көкірек құысын тыңдаудың мақсаты ондағы шуылдың сипатын және ... Ол ... ... жұмыс істеу қимылының әсерінен туындайтын
шуыл.
Көкірек қуысын тыңдау тәсілі – малдың түріне, күдіктенген құбылыстың
сипатына және ... ... ... болады. Ірі қара малда әдетте
тікелей тыңдау тәсілі қолданады, тек бір кішігірім аумақтағы дыбысты ... ... ... ... есту үшін фонендоскоп және стетоскоп
қолданылады. Тыңдау үшін ... ала ... ... ... ... келіп,
оның бас жағына қарап тұрады. Малдың ... ... ... сол жақ өкпесін
оң құлақпен, ал оң жақ ... сол ... ... ... өкпесінің артқы бөлігін тыңдаушы басын артқы құйрық жағына
бұрып, сол ... сол ... оң ... оң ... ... ... ... құралдардың көмегімен жүргізілген дұрыс, ... ... ... ... тұрып, тыңдауды ортаңғы аумақтан бастайды.Сонан соң
жоғарға ауысып, соңында төменгі аумақтармен бітіреді, ... ... ... ... ... отырып қорытындылайды.
Күйіс қайыратын малда жауырын алды аумақты тыңдайды. Әр нүктеде ... ... ... Егер ... ... ... ... онда оны күшейту үшін
малды әрі-бері жүргізеді, оның танау тесігін 20-30 ... ... ... ... ... ... ... шуылы үрмелі және бронхиалды тыныстан тұрады. Үрмелі
дыбыс көкірек қуысына нәзік үрмелі шуыл болып естіледі.
Ол тыныс алған кезде және ... ... ... ... Қалыпты
жағдайда үрмелі тыныс көкірек ... әр ... күші ... ... ... ... ... үшбұрышының ортаңғы аумағында
айтарлықтай қаттырақ, басқа бөлігінде біршама әлсіз естіледі.
Жылқыда және түйеде бұл ... ... ... ... ал ірі қара малда,
қойда, ешкіде, итте және мысықта ол ара тұра күшті және ... ... ... өзгеруі мынандай болуы мүмкін: күшеюі, әлсізденуі және
мүлдем естілмеуі.
Бронхиальді тыныс – көмей қысылғандағы ... ... ... ... ... дейін жеткен және көкірек клеткасына естіледі, ... ... ... ... дыбысқа ұқсайды, күшті, терең тыныс алған және
терең тыныс шығарған кезде ... ... ... ... ... ... ... көкірек қуысында жауырын мен иық тұсында
жылқы, есек, қашыр және ... ... ... ... ... ... дем ... және дем алу фазасында естіледі. Қосалқы
тыныс шуылы өкпеде немесе плевра қуысында кез-келген бір ... ... келе ... ... ... ... табылады.
Қосалқы тыныс шуылына мыналар жатады: Бронхиалдыпатологиялық, амфорлы және
аралас тыныс, құрғақ ылғалды және ... ... мен ... және ... ... ... шалпыл және басқа шуылдар.
Бронхиалды патологиялық тыныс көкірек қуысында өкпенің нығыздалған
бөліктері бар ... ... ... ... өткізу қабілетін
өзгертпеген. Әдетте бұл ... нұқу ... ... ... дыбыс естіледі.
Бронхиалды тыныс екі тыныс алу ... ... Ол ала ... экссудативті плевритте және гидротораксте горизонтальді
сызданған ... ... ... ... ... дыбыс өкпеде қуыс
бар екендігін білдіреді және бұл ... ... ... ... ... ... арқылы сыртқы ортамен байланыста болады. Мұндай тыныс
өкпеде қуыс болғанда, өкпеде туберкулез және ... болу ... ... ... аса ... ... ашық пневмотораксте кездеседі.
Аралас немесе бронховезикулярлы тыныс кезінде үрмелі және бронхиальды
тыныстың белгілері бар ... ... ... ... өкпенің қалыпты
жағдайдағы ұлпасының қасында, үрмелі тыныс өкпе ұлпасы ... ... ... ... ... құбылыс. Бұл тыныс
шектелген пневмонияда, ... ... ... Құрғақ
сырылдар бронхы түтікшелері тарылғанда, кілегей қабықтың қабыну салдпрынан,
бронхоспазмада, бронхтың жақын жатқан ұлпалар мен лимфа ... ... ... Бұл жағдай бронхы түтікшесінде қою, ... ... ... ... жиналуынан болуы да мүмкін. Құрғақ сырылдар
үлкен бронхыларда төмен дыбыспен естіледі, ... ... ... жоғары дыбыс естіледі. Көбінесе құрғақ сырылдар бүкіл тыныс алу,
тыныс шығару фазасы естіледі. Құрғақ сырыл айқынырақ ... дем ... ... ... ... Бұл ... бронхитте, туберкулезде, өкпенің
альвеолярлы эмфиземасында, диктиокаулезде кездеседі.
Ылғалды немесе көпіршікті сырылдар – тыныс ... ... ... экссудат, қан жиналған кезде болады. Дыбысына және ... ... ... олар ... орта және ... ... ... болып
бөлінеді. Ұсақ көпіршікті сырылдар көбіне ұсақ ... ... ал ... көпіршікті сырыл үлкен бронхиттерде болады,
олар бронхэктазда, микробронхиттің қуысында кездеседі. Кейде тыңдау ... ... орта және ұсақ ... ... ... естіледі
(диффузиялы бронхитте, өкпе ісінгенде). Кеңірдекте сұйық өте көп жиналғанда
қырылдаған шуыл естіледі.
Шатырлаған немесе шытынаған дыбыс – ... ... ... ... ... ... ... келеді. Олар тыныс шығару ... Бұл ... ... эмфиземада пайда болады. Демек ауа
жыртылған альвеолярлыр арқылы ... ... ... ... ... кезінде соны бойлай жүріп отырады. Бұл қырылға шалдыққан ауру малда
бірден ентігу байқалады және тері асты эмфиземасы ... ... Тері ... ... ірі қара ... туберкулезбен зақымдалған өкпенің
жыртылуы кезінде байқалады. Крепитация дегеніміз – ... ... ... олар дем ... ... ... Бұл ... естілуі
ұзақ тұзды жанып тұрған отқа тастаған кездегі шытырлаған дыбысқа ... ... ... ... ... ... болғпн кезде
байқалады, ауа шыққан кезде альвеолялар қабырғасы жабысып, ал ауа ... яғни дем ... ... ... ... қабырғалары шытырлап
ажырай бастайды, міне осы кезде дыбыс пайда болады.
Крепитация ала ... ... ... және ... ... ... байқалады.
Плевра үйкелісінің шуылы аяқ астындағы қардың ... ... ... ... ... ол ... дыбысқа ұқсас ... ... ... ... қуысының төменгі үштен бір бөлігінде
байқалады. Шынтақтың астында ол екі тыныс фазасында естіледі. Кейде үйкелес
шуылы тексеру жүргізген ... ... ... ... ... ... ол тұрақты болмайды және плевра қуысына экссудат жиналған
кезде естілмейді.
Плевра үйкеліс шуылы плевриттің ... ... ... ... ... ... жұқпалы плевропневмониясында, ірі қара малда
плевраның туберкулезбен зақымданған кезінде білінеді. Плевра үйкеліс ... ... ... ... ... ... ауырсыну байқалады. Сұйық
шалпылы плевра қуысында бір ... ... ... ауа және газ ... Ол ... ... плевритте, өкпе гангренасында және
пневмотораксте естіледі.
Өкпе фистуласының шуылы – (қырылдаған және бұрқылдаған) шуыл өкпеде
ашық каверна ... ... ... яғни каверна фистула арқылы сүйек
экссудаты бар плевра ... ... ... ... дем ... ... ... Оның пайда болуы
былай түсіндіріледі: ауа бронхы, каверна, фистула ... ... ... жол бойы ондағы сұйықтар арқылы өтіп қырылдаған шуыл ... ... ... ... ауа ... ... байланысты
пневмоторакске әкеп соқтырады.
3.3 Плегафония, көкірек қуысын ... ... ... ... тексеру әдістері
Кеңірдекті перкуссиялау –плегафония. Плегофонияны экссудативті плеврит
пен ала ... ... ... ... қолданады. Зерттеу
техникасы мынадай: көмекші ... ... ... ... төсеніш)
төсеп перкуссия балғашығымен ырғақты бірдей күшпен соғады. Бұл уақытты
зерттеуші ... ... ... ... ... ... ... шыққан аймағын тыңдайды.
Көмекші мал кеңірдегінен балғашықпен жоғарыдағыдай ... ... ... дыбыстың күшін анықтайды. Экссудативті плевритте кеңірдекті
перуссиялау кезіндегі дыбыс ... ... өте ... және сау ... ... еастілетін сияқты болып жетеді немесе мүлдем естілмейді.
Ал фибринозды пневмонияда дыбыс көкірек ... ... ... ... ... ... ... естіледі.
Көкірек қуысын тексеру мақсатымен сынама тесу. Бұл зерттеу ... ... ... ... ... туған кезде қолданады. Оны жиналған
сұйықтың сипатын анықтау ... ... қан, ... ... ... және оны ... ... мақсатымен қолданады.
Тесуді сыртқы көкірек венасынан неғұрлым ... ... ... аумағында жүргізеді. Жылқыда сол жағында жетінші қабырға аралығында
оң жағында алтыншы, күіс қайыратын малда және шошқада сол ... ... ... бесінші қабырға аралығында тесеті, бұл кезде ірі малды тұрған
күінде байлайды, ал ұсақ малды ... ... ... жүнін қырып,
терісін спиртті эфирмен сүртіп, 5%-дық йодтың спиртті ерітіндісін жағады.
Тесу үшін жуан ... ... ... қосылған ине қолданылады.
Оны жоғарыда айтылған қабырғаның алдыңғы жағынан, алдын-ала терісін артқа
немесе алға жылжытып енгізеді.
Инені ... ... ... ... ... ал ұсақ ... 1-2 см-ге
дейін енгізеді. Иненің оңай жылжуы қуысқа енгендігін білдіреді. Сонан ... ... ... ... ... ... ... алады. Щприцті
ағытпай инені суарып алады. Ал терісн бұрынғы қалпында ... ... ... ... ... ... микроскопиялық зерттеулер
жүргізеді. Тесу кезінде асептика, антисептика, ережелерін ... ... ... алу ... ... ... зерттеу
Графикалық зерттеу әдістерінің ішінен малдәрігерлік салада ... ... ... үшін екі ... ... ... және ринография.
Пнефмография – көкірек қуысының тыныстану қозғалысын ... ... Оның сырт түрі ... Мареев капсуласын еске түсіреді, ол
жұқа резинамен жылқыда 9-13 қабырғаның ортасында, ал ... ... ... бекітілген. Капсулада пайда баолған ауа толқыны жіңішке резина
түтішесі арқылы кіші марея капсуласына беріледі, онда жазылатын ... ... ... ... қағазына қисық сызықтар пневмограмманы түсіреді.
Сонымен қатар хронографтың ... ... ... ... ... ... санын, тереңдігін және де әр ... ... ... ... – дем алу, дем ... кезіндегі ауа қозғалысының ағынымен
тыныстануды жазу. Осы мақсатпен екі танау тесігінің біреуіне шыны ... ... Ол ... ... ... Мареев капсуласына жалғанған,
жазу құралы бар. Ауа ағыны жазу ... ... ... сол ... ... ... сызықтар ринограмма пайда ... Осы ... ... ... ... жазылады.
Ринографияны қолдану малда тыныс алу өзгешіліктерін толық анықтауға
мәлімет береді (саны, ырғағы, күші, тыныс алу мен шығарудың ұзақтығы ) ... ... ... ... ... ... алу ... функционалды зерттеу әдістері. Тыныс алу жүйесінің
функционалды қабілетін анықтау үшін төмендегі екі әдісті ... ... ... (желдірту) әдісі. Жылқыда тыныш тұрған кезінде тыныстану
қозғалысының 1 ... ... ... алады. Сонан соң жылқыны жеңіл
шабыспен 15 минут желдіртеді, желдірткеннен кейін қайтадан ... және ... ... ... ... ... ... Дені
сау жылқыда желдірткеннен кейін тынысы сәл ғана жиіленеді ... 20-24 ... алу ... ... ... жетіспеушілігінде, желдіргеннен
кейін бірден тыныстың жиіленгені байқалады (1 минутта 45-ке ... және ... ... ... жағдайға келмейді (20-30 минут аралығында).
2. Шарабрин әдісі. Тыныстану ... ... ... ... ... ... алу ... жауып қояды, қинала тыныс алған секілді
кеіппен қанша уақыттан кейін жұтқыншақ қозғалысқа келгенін ... дені сау ... бұл ... ... 10-40 ... ... ауру ... бұл уақыт көпке кемиді.
Жоғарыда көрсетілген әдістерді қолданған кезде малдың жүрек тамыр
жүйесінің жағдайын және де ... ... ... ... ескеру
керек.
4.2 Тыныс алу жолдарының аурулары
Тыныстану жүйесі ауруларын тудыратын көптеген себептерді негізгі екі
топқа бөледі: малдарды күту мен ... ... ... ... ... қарсылық кұшінің төмендеуі (уыз еметін және
сүтпен қоректенетін кезеңдерде азықтандыру мөлшерін сақтамау, ...... ... ... ... ... шаңдануы немесе газданып кетуі,
серуендетпеу т.б.) және микроорганизмдер әсері.
Тыныстану жүйесі ауруларын дұрыс және дер ... ... ... ем ... ... ала ... ... ұйымдастыру үшін тыныс
жолдары мен өкпенің атқаратын әр алуан ... ... ... ... білу ... Тыныстану ағзалары жүйке жүйесі, қан және лимфа
арқылы организмдегі барлық жүйелермен өте ... ... ... ... ... қан – ... азық ... несеп шығару және
басқа да жүйелердің қызметтері өзгереді.
Тыныстану ағзалары ... ... ... аз келуінен газ алмасу
нашарлап, ентігу пайда болады. Ауа алмасу ... өкпе ... ... үш ... дәрежеде өтеді:
-ентігу, малға ауыр жұмыс істегеннен кейін ғана пайда болады;
- ентігу, малға аздап ... да ... ... ... ... ... жұмыс істемей тыныштық күйінде тұрса да тұрақты ... ... ... ... және екінші дәрежелерінде өтсе, газ
алмасуының бұзылғандығы онша ... ... ... оттегінің
жетіспеушілігі байқалмайды. Өкпелер кемістіктері үшінші дәрежеде ... ... ... ... ... яғни қан ... ... қанығулары төмендейді, осы құбылыстардың сырт белгілері
ретінде малда жалпы әлсіздік пайда болып, көрнекті кілегейлі ... бұл ... ... ... душар етіп (комотозды жағдайға)
өлімге әкеліп соқтыруы мүмкін.
Малдың жас шамалары мен түрлеріне байланысты өтетін ... ... ... ... есепке алған жөн. Төлдерде ... ... ... ... ... көбінесе өлім – жетіммен аяқталады.
Тақ тұяқты малдарда өкпе қабынулары, ағзалардың морфологиялық ... ... ылғи да кең ... тез өтумен сипатталады
(альвеолалар беттерінің үлкендігі, ... ... ... ... ... жүйесі ауруларын, анатомиялық принципке негіздеп, екі топқа
бөледі. Олар ... ... ... (танау қуыстарының қабынулары,
гаймор қуыстарының қабынулары, сір ... ... ... ... ... ... сары ... жиналуы, өпені ауаның кернеуі)
бөлінеді.
Танау қуысының қабынуы – Ринит, барлық малдарда, әсіресе төлдерде жиі
кездеседі. ... және ... жіті және ... ... ... ... түрлерін ажыратады.
Негізгі себептері:
- малдарды күту және азықтандыру тәртібінің бұзылуы, әсіресе рационда
каротиннің жеткіліксіздігі;
- организмде салқын ... ... және де ... ... ... әсерлері;
- малдардың шаңды жерде дем алуы;
- Организмде ... ... ... мен ... ... көбінесе аурудың крупозды,
фолликулярлы түрлері пайда болады;
- мал ... ... ... құрт және ... емес ... асқынуы.
Дамуы. Аурудың себептері кілегей қабықты тітіркендіру арқылы қабыну
процесін тудырады.Кілегей қабықтары ... онда ... ... ... ... қиындатады. Ары қарай тыныс алудың жеткіліксіздігі дамиды.
Зат алмасу, бірінші кехекте газ алмасу процесі бұзылады. Патогенді
микро ... өсуі ... ... ... түзілген улы
заттар қанға өтіп, дене қызуы көтеріледі.
Ауру асқынғанда ... ... ... ... ... ... ... Аурудың жіті түрінде ауру мал аздап жабырқаған,
дене қызуы ... Мал ... ... кейде танауларын бөгде
заттарға үйкелейді.
Дем алысы ... ... ... ... Дем алу мен дем шығару
уақыттары ... ... ... ... ... домбығып-ісінеді.
Алғашқыда ұйымалы, артынан ұйымалы – сарысулы ақпа ... ... ... ... ... ... ... қалады. Ауру қолайлы жағдайда
өтсе, ауру мал 5-10 күннің ішінде толық айығып кетуі мүмкін.
Созылмалы ... ауру мал ... ... ... ... ауық ... ... Танаудың кілегей қабықтары бозарып
семеді, жалақтанады, кейде жерлері ... ... Ауру ... ... ... ... мал ... жабығады, азыққа тәбеті жоқ,
қызуы көтеріледі, ентікпе пайда болады. Жақ асты ... ... ... түрінде қан кернеледі, кілегей қабықтарына сұрғылт сары.
Немесе қызғылт сары ... ... ... ... ... ... кезде орнына қанталаған жалақ пайда болады.
Фолликулярлы түрінде, Әсіресе жылқыларда, ... ... ашық – ... не ... – сары ... бір –біріне жақын
орналасқан көптеген дөңгелек түіншіктер пайда ... ... ... ... ... ... ол түіншектер сарғыштанып, бір –бірімен
қосылып, тұтасып кетеді. Ол ... ... ... ... ... себептерін жойып, уақытында дұрыс ем қолданғанда ауру малдар 2-
3 аптаның ... ... ... ... ауру ... ... мәліметтерге және клиникалық
белгілеріне сүйенеді.
Ауруларды саралауда кейбір індетті және құрт ... ... ... ... ... еске ... жөн.
Емі төмендегідей жүргізіледі:
- аурудың себептерін дұрыс анықтап, оны жою;
- суықты, ыстық пен ... ... ... ... қамтамасыз етіп, қора ауасындағы аммиактың,
күкірт сутегінің мөлшерін азайту шараларын жүргізеді;
- Шаң аралас, ... ... ... ... ... ... 0,25% ... 5% натрийдің бикарбонат, 3% бор
қышқылының, 2% цинк ... 2% ... ... ... Жалқаяқтың кеуіп қалған қабыршақтарын тазалау;
- Танау қуыстарына майдаланған стрептоцид, ... ... ... ... ... ... енгізу.
- Созылмалы түрінде 1 күміс нитраты, немесе ... ... ... бір рет бір апта бойы ... шайып отыру;
- Крупозды, фолликулярлы түрлерінде басқа емдермен ... мен ... ... ... ... ... және ауа ... қабынулары көбінесе
қосалқы түрде кездесетін аурулар. Ауру ... ... ... ... жағымсыз иісті ақпалар ағады және малдың басын еңкейткенде ақпа үдей
түседі. ... ... ... ... пішіндерінің өзгергені
байқалады.
Жақсы ем ретінде ... ем ... Бас ... ... ... ... жерін тесу арқылы 0,2 этакридин
ерітіндісімен жуып – ... жіті және ... ... және ... ... кездеседі. Негізгі клиникалық белгілері: құрғақ, күркіл жөтел,
ауырсыну, ... ... ... ... ... үшін арнайы аспап ларингоскопты қолданады.
Емі. Қақырық түсіретін дәрілік заттар жақсы көмектеседі (ас содасы,
мүсәтір – аммоний хлориді, ... ... ... және т.б.).
Аурудың созылмалы түрін аздап асқындырып барып жіті түрін ... ... (0,2 ... ... 5 ... сыртынан скипидар жағу).
Мал тұншыға бастаған ... ... ... ... алу ... ... ... қабынуы қосалқы ауру ретінде кездеседі. Кейде жылқыларда
қамыттың соғуы, иттерде қарғыбаудың дұрыс ... да ... ... ... ауруда жиі байқалатын жағдай: малдың тынысы тарыоып, организмде
улы заттардың жиналуынан газ алмасу процесінің бұзылуы.
Емдеу процесінде ... ... ... ... лампаларын,
диаметрия, ультра жоғарғы жиіліктегі тоқтарды пайдалану поцедуралары ... ... алу ... ... сақтандыру шаралары:
- мал түрлерінің, шарушылық бағытының, табиғат – климат жағдайларының
ерекшеліктерін ескере отырп жүргізіледі;
- малды бағып – ... ... ... ... сапалы азықтандыруды қамтамасыз ету,
- ұйымдастыру, малдәрігерлік – санитарлық іс - ... ... мал ... саларда оның орнын дұрыс анықтау;
- Қора микроклиматын зоогигиеналық тұрақтылықта ұстау. Оны ғылыми
тұрғыдан малдың ... ... ... сәйкес реттеу;
- Мал қораларында, әсіресе ... ... ... артық
болмауын қадағалау;
- Канализация жүйесінің жұмыстарын реттеу;
- Цементі еденге төлдерді төсенішсіз жатқызбау;
- Малды жазда, әсіресе ыстық күндері көлеңкеде, ауа ... ... ... Шаңды болдырмауға тырысу, малды шаңды жолмен ... ... ... ... Шөп ұнын ... ... беру;
- Малдарды тасымалдағанда стреске қарсы әрекет жасау;
- Жаңадан келген малды мұқият тексеруден өткізу;
- Мал қораларын, әсіресе жас ... ... ... бос ... бос ... ережесін сақтай отырып пайдалану;
- Жаз айларында аналық малды төлдермен бірге лагерде ұстау;
- Организмді суыққа шынықтыру;
- Төлдерді ... ... ... ... ... ету;
- Организмнің жалпы қарсыласу күшін және ... ... ... ... ... жұмысымды қорытындылай келе, жоғарғы (алдыңғы тыныстану)
тыныстану ағзаларын зерттеу, көкірек қуысын ... ... ... ... ... ... ... тыңдау әдістері, плегафония,
кеудені сыналы тесу, тыныстану жүйесін графикалық және ... ... ... ... ... перкуссиялық дыбыстардың
өзгеруі, физиологиялық және патологиялық шуылдар жайында жаздым.
Тыныстану жолдарын белгілі бір желіспен ... яғни ... ... және шыққан ауаны танау қуысы мен оның кілкгейлі қабығын,
қосалқы қуыстарды, көмей мен кеңірдекті және жөтелді ... сау ... ... ... аз ... тамшылап
кілегейлі қабықтың экссудаты бөлініп тұрады. Танау қуысынан ақпа бөлінсе ол
тыныстану ағзалары сырқатының белгісін ... ... ... ... ... екі ... да бірдей білінуі мүмкін. Тек ... ... ... ... ... мен ... ... кілегейлі қабықтарының
бір жақты қабынуында байқалады, ал екі ... ... ... мен ... ... ... екі ... яғни оң және сол жағы бірдей
қабынғанда, ... ... ... ... ... кеңірдек
ауруларында байқалады.
Танудан бөлінген сұйықты анықтап тексергенде оның мөлшеріне, түсіне,
иісіне, ... және ... ... ... ... аударып көңіл
бөлеміз. Танаудан аққан сұйқтың ... ... ... ... ... тыс қан ағу ... сақау, кілегейлі қабықтың жіті
қабынуында, ірі қара малдың қатерлі катаральді ... ит ... ... ... ... Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1.Молдағұлов «Жануарлардың ішкі аурулары »
2.Б.В.Уша, И.М ... ... ... ... животных » М:Колос,2004г
3.Данилевский В:М «Справочник по ветеринарной терапий»М:Колос,1983 ... ... И.Н ... ... в ... ... ... хана
5.И.Н Жубантаев, Ф.Б ... ... ... по
дисц.«Внутренние незаразные ... с ... ... ... ... по кредетитной системе обучения »
6.Кармилев Р.С,Беглецов В.Е «Диагностическая и терапевтическая техника ... ... ... ,РИО ... им ... хана ... А.М, Конопелько П.Я ,Постникоа В.С «Кленическая диагностика
внутренних ... ... ... »М:Колос,1981 г
8.Беляков И.М,Дугин Г.Л,«Практикум по ... ... ... ... Васильев,Е.С.Воронин,Г.Л Дугин,Под.ред.Акад.Е.С Воронина «Практикум
по клинической диагностике болезной ... ... ... Ветеринарные препараты.Справочник Агропрамиздат,1988г
11. Под.ред П.С Ионова «Диагностическая и ... ... ... ... ... ,1979
12. И.П.Кондрахин ,Н.В Курилов.А.Г Малахов ... ... в ... издание »М:Агропролиздат,1985
13. В.М Данилевского,И.П Кондрахина «Практикум по ... ... ... ... Е.С. « ... по клинической диагностике болезней
животных» М.: «Колос»,2003г .
15. Несіпбаев «Жануарлар ... ... ... ... А.М., ... П.Я., Постников В.С., и др. ... ... ... болезней сельскохозяственных».
Ленинград «Долос», 1981 г.- стр.78-130.
17. ... В.М., ... С.Г., ... И.Д., ... ... в ... ... ветенария и животноводство».
Минск, 2000 г.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жас ерекшелік физиологиясы және мектеп гигиенасы14 бет
Жүрек құрылысы мен жұмысы6 бет
Негізгі тыныс алу шулары. Амфорикалық тыныс алу жайлы3 бет
Құстардың табиғатта және шаруашылықтағы ролі4 бет
Тыныс алудың жүзеге асуы15 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
Азаматтық бірегейлік мәселелерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздері27 бет
Балалар неврологиясын зерттеудің негізгі әдістері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь