Лейкоз

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2.Патологоанатомиялық жарып сою хаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
3.Диагноздеу жағдайды талдау
3.1.Аурудың сипаттамасы мен мағынасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
3.2.Аурудың этиологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
3.3.Аурудың патогенезі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3.4.Клиникалық және анатомиялық сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
3.5.Ауруды балау және емдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
3.6.Дауалау және күресу шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
3.7.Ұқсас аурулардан дифференциалды диагноздеу ... ... ... ... ... ... ... ... .30
4.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
5.Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Кіріспе

Лейкоз (грек. leukos — ақ) - қатерлі ісік шалу негізінде жетілмеген қан түзу және лимфоидты торшалардың шамадан тыс көбейіп, әртүрлі ағзаларды жайлап алуы, сондай-ақ ісікті үлпалардың пайда болуымен ерекшеленетін жұқпалы ауру. Лейкоз — қан түзетін органдар жүйесінің қатерлі ісіктері. Ісік жілік майындағы клеткалардың тоқтаусыз өсуімен және сол жердегі қалыпты қан жасалу процесінің бұзылуымен сипатталады. Соның нәтижесінде қан түйіршіктерінің (эритроцит, тромбоцит) саны азайып, ал жетілмеген лейкоциттер саны көбейіп кетеді. Лейкоз иондаушы сәулелердің (радиацияның), кейбір химиялық заттардың (бензол, бензпирен, т.б.), вирустардың әсерінен дамиды. Клиникалық ағымы бойынша және қан элементтерінің цитохимиялық өзгерістеріне қарай лейкозды жедел және созылмалы деп бөледі. Жедел лейкоз кенеттен басталады.
Сиыр лейкозы үлкен экономикалық шығынға ұшыратады. Малдың өнімділігі төмендейді, малды ерте жарамсыздыққа шығаруға, сонымен қатар міндетті түрде лажсыз сойылған малдың ұшасын жоюға тура келеді. Қазіргі уақытта лейкоз мәселесі бірінші орында тұр. Ең алдымен жоғары өнім беретін сиырлар зақымдалады. Әсіресе қазіргі нарықтық жағдайда айтарлықтай зиян келтіруде. Лейкозбен күрес шараларының басты буыны балау. Қандағы лейкоциттер саны 1 мкл қанда 10 мыңнан 100 мыңға дейін жетеді, олар негізінен жетілмеген клеткалардан тұрады. Шырышты қабықтардағы, денедегі қанталау ошақтары қан ұюына қатынасатын тромбоциттер санының азайып кетуіне байланысты болады. Қан тамырларының қабырғасына лейкоз клеткаларының сіңіп қалуы — миға қан құйылуына әкеледі. Лейкоз клеткаларының ми қабықтарына таралуы өте қауіпті жағдай туғызады.
Лейкоз қоздырушысының бастауы - ауырған жануарлар. Ауруға шал-дыққан сиыр ауру белгісі біліне бастаған мезеттен бастап вирусты сүт пен уыз арқылы бөліп шығарады. Сиыр лейкозының вирусы табиғи жолмен жұққанда сиырлардың сүті мен уызындағы торшаларда орын тебеді, ал сілекей, танаудан аққан сора, несеп пен шәуеттен вирусты бөліп алу мүмкіндігі дәлелденген жоқ. Ауру бұқаның шәуетінде сиыр лейкозының вирусы болмайды, бірақ жыныс жолдарында қабыну процесі болса, шәуетке вирус алып жүретін лимфоциттер өтіп кетеді.
Табиғи жағдайда сиыр лейкозының вирустық инфекциясы туғанға дейін және туғаннан кейін беріледі. Туғанға дейін вирустын гамета арқылы (генетикалық немесе хромосомдық трансмиссия), ал бүтін вирион эпигенетикалық немесе экстрахромосомдық трансмиссия жолымен беріледі. Туғаннан кейін вирус сүтпен немесе жанасу арқылы беріледі. Жанасу тікелей немесе аралық себепкер арқылы (жәндіктер, әр түрлі заттар мен аспаптар) болуы мүмкін. Лейкоз қоздырушысы кенелердің лейкоциттерінде ұзағырак сақталып, осы жәндіктер арқылы сау малға берілуі ықтимал. Жатырдағы төлге енесінен буаздықтың соңғы 6 айында беріледі. Әйткенмен де жануарлар инфекцияға негізінен жанасу арқылы шалдығады. Вирус
5. Қолданылған әдебиеттер

1. Сайдулдин.Т. Індеттану және жануарлардың жұқпалы аурулары/ Т.Сайдулдин−А.:−Полиграфия Сервис и К. 2009.−272−279 б.
2. Патанатомия сельскохозяйственных животных/ А.К.Жаров.[и др.] – М.:- Колос.2003.-234-239c.
3. Бусол.В.А. Эпизоотология лейкозов крупного рогатого скота/ В.А.Бусол−М.:Агропромиздат.−178c.
4. Егорова.В.Д. Испытание латекстеста для серологической диагностики лейкоза крупного рогатого скота/ В.Д.Егорова, Л.М.Притула. −М.:Ветеринария. −1967. −№4.−45c.
5. Егорова В.Д.Обнаружение поверхностных антигенов лейкоцитовкрови непрямым методом иммуннофлюоресценции при лейкозе крупного рогатого скота.−Доклады ВАСХНИЛ. −1974. №8 -47−48c.
6. Валихов.А.Д.Вирус типа С в культуре лимфоцитов крови коров больных лейкозом/ Валихов.А.Д//Ветеринария.−М.:1974.№4.−43−45c
7. Ахметов Ж.Б.Патологиялық анатомия/Ж.Б. Ахметов.−А.: «Ана тілі».-1993.-13-16б.
8. Ветеринарная микробиология и иммунология /Н.А.Радчук.[и др.]. – Агропромиздат.:1991.-267-268c.
9. Канопаткин.А.А. Эпизоотология и инфекционные болезни сельскохозяйственных животных. А.А. Канопаткин, А.И.Бакулов, Я.В.Нуйкин.−М.:Колос, 1984.−289-299c.
10. Індеттану және микробиология негіздері / И.А.Бакулов.[т.б.].−А.:Қайнар, 1993. -265-269 б.
11. Лейкозы и злокачественные опухоли животных. /Г.Бурба, А.Ф.Валиханов, В.А.Горбатов.−М.: Агропромиздат.−123с.
12. Лемеш.В.М. Лейкоз крупного рогатого скота / В.М. Лемеш. −Минск.:Ураджай 1978.−190-191c.
13. Орлов.Ф.М. Инфекционные болезни крупного рогатого скота. / Ф.М.Орлов.−Колос.:1974.−234с.
14. Б. К. Толысбаев “ Микробиология және иммунология”/ Б.Т. Толысбаев, К.Б. Бияшев.−А.:−2008−233-234 б.
15. Нахмансон В.М. Дифференциальная диагностика инфекционных болезней / В.М. Нахмансон. Л.Т Бурба. с.х.ж.". Колос-123−124с.
16. Жұмабеков.Х.С. Жануарлардың патологиялық анатомиясы/ Х. С. Жұмабеков, К. Ю. Дербышев.−А.:2011−165 б.
17. Жанұзақов.А. Мал дәрігерінің анықтамасы/ А. Жанұзақов – А.: - Қайнар.1976−333-334 б.
18. Гаврим В.Г "Справочник ветеринарного врача."/ В.Г Гаврим. И.И.Калюжный.− Феникс.:-1999 −344-345с
19. Макаров.В.А.Ветеринарно-санитарная экспертиза в основами технологии и стандартизации продуктов животноводства // В.А.Макаров, В.П.Фролов, Н.Ф.Шуклин.− М.: Агропромиздат.−144с.
20. Аленечкина.Г.Е. Изучение антигенной структуры ткани при лейкозе крупного рогатого скота./Г.Е. Аленечкина. –Бюлль.ВИЭВ.−1974.Вып.−34-35c .
21. Ығылманұлы.Ө.Ы. Малдың жалпы патологиялық анатомиясы/.- Ө.Ы.Ығылманұлы -А.:1997.−225-226 б.
        
        Жоспар:
Кіріспе...................................................................
.............................................3
1. ... ... ... ... ... сипаттамасы ... және ... ... ... және ... ... дифференциалды
диагноздеу.................................30
4.Қорытынды...............................................................
.....................................31
5.Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
............32
Кіріспе
Лейкоз (грек. leukos — ақ) - ... ісік шалу ... ... түзу және ... ... ... тыс ... әртүрлі ағзаларды
жайлап алуы, сондай-ақ ісікті үлпалардың пайда ... ... ... ... — қан ... органдар жүйесінің қатерлі ісіктері.
Ісік жілік ... ... ... ... және сол жердегі
қалыпты қан жасалу процесінің бұзылуымен сипатталады. Соның нәтижесінде қан
түйіршіктерінің ... ... саны ... ал ... саны ... ... Лейкоз иондаушы сәулелердің (радиацияның),
кейбір химиялық заттардың (бензол, бензпирен, т.б.), ... ... ... ... ... және қан ... ... қарай лейкозды жедел және созылмалы деп бөледі. Жедел лейкоз
кенеттен басталады.
Сиыр лейкозы үлкен экономикалық шығынға ұшыратады. Малдың ... ... ерте ... шығаруға, сонымен қатар міндетті түрде
лажсыз сойылған малдың ұшасын жоюға тура келеді. Қазіргі ... ... ... ... тұр. Ең ... ... өнім беретін сиырлар
зақымдалады. Әсіресе қазіргі нарықтық ... ... зиян ... ... ... ... ... балау. Қандағы лейкоциттер саны 1
мкл қанда 10 ... 100 ... ... ... олар ... ... ... Шырышты қабықтардағы, денедегі қанталау ошақтары ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Қан тамырларының қабырғасына лейкоз клеткаларының сіңіп қалуы — миға ... ... ... ... ми қабықтарына таралуы өте қауіпті
жағдай туғызады.
Лейкоз қоздырушысының бастауы - ... ... ... ... ауру ... біліне бастаған мезеттен бастап вирусты сүт пен уыз
арқылы ... ... Сиыр ... ... ... ... жұққанда
сиырлардың сүті мен уызындағы торшаларда орын тебеді, ал сілекей, танаудан
аққан ... ... пен ... ... ... алу мүмкіндігі дәлелденген
жоқ. Ауру бұқаның шәуетінде сиыр лейкозының ... ... ... ... қабыну процесі болса, шәуетке вирус алып жүретін лимфоциттер
өтіп кетеді.
Табиғи жағдайда сиыр лейкозының ... ... ... ... туғаннан кейін беріледі. Туғанға дейін вирустын гамета арқылы
(генетикалық ... ... ... ал ... вирион
эпигенетикалық немесе экстрахромосомдық трансмиссия жолымен беріледі.
Туғаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... тікелей
немесе аралық себепкер арқылы (жәндіктер, әр түрлі заттар мен ... ... ... ... ... лейкоциттерінде ұзағырак
сақталып, осы жәндіктер арқылы сау ... ... ... ... ... ... соңғы 6 айында беріледі. Әйткенмен де жануарлар
инфекцияға негізінен жанасу ... ... ... ... бірге
болатындықтан, қан жұққан аспаптар ауру таратуда өте қауіпті. Болымсыз ғана
қанның жұғыны инфекция беру үшін жеткілікті. Жаппай қан алу, ... т.б. ... ... ... ... жеке ине ... ... сау шаруашылықтарға негізінен ауру тараған аймақтан өсімге әкелінген
жас төл арқылы ... ... ... үшін малдың лейкозға генотиптік
(тұқымы), фенотиптік (сүттілігі) бейімділігі айтарлыктай роль ... ... ... ... ... сиыр ... ... зор.
Табиғат жағдайының, географиялық ортаның, жыл мезгілінің лейкоздың шығуы
мен таралуына әсері жоқ. Лейкоз кең ... ... ... ... көрсеткіші 10-20%, ал өлім көрсеткіші 15%-ға дейін жетеді.
Сиыр лейкозынын вирусына сиырмен қатар ... ... қой және ... ... ... қой ... да гөрі тез ... Вирусты жаңа
туған козылардын организміне ... ... ... оның ... ... ... болады. Адамның лейкозы мен сиыр лейкозының арасында
байланыс анықталған жоқ.
Лейкозбен сиыр малының ... ... қай ... ... ... де ауру 4-8 жас ... жиі байқалады. Басқа тұқымдарынан
гөрі қара-ала және қызыл тұқымды сиырлар бұл ауруға ... ... ... ... Ірі қара лейкозын анықтау және ауруға
шалдығудың алдын алу шараларын қарастыру және лейкозды ... ... ... ... патоморфологиялық зерттеулермен танысу.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Лейкоз туралы түсінік беру және сиыр ... ... ... ... ... Сиыр ... белгілері туралы түсінік беру, дауалау және күресу
шараларымен танысу.
2. Әдебиетке ... ... ... сиыр ... ... bovium,
лейкоз крупного рогатого скота) - қатерлі ісік шалу ... ... түзу және ... ... ... тыс ... әр ... ағзаларды
жайлап алуы және ісікті ұлпалардың пайда болуымен ... ... ... ... бойынша қой лейкозы-жетілмеген қан
түзу ... мен ... ... ... ... ... қуалайтын созылмалы ауру [2].
В.А.Бусолдың деректерінде комплемент балау реакциясы үшін лейкозбен
ауырған ірі қара ... ... ... ... және
серофлюоресценция реакциясы үшін лейкозбен ауырған сиырлардың қан сарысуын
пайдаланылады ... ... ... бойынша ірі қара малдың лейкозын
балау мақсатымен қан сарысуын және ауру сиырлардың лимфа бездерінің ... ... ... та ... ... өз түріне ... қан ... ... оң ... ... ... агар геліндегі преципитация реакциясына ауру сиырлардың ядро-
цитоплазмалық және ... ... ұлпа ... ол ойдағыдай тиімділік бермеген [4].
В.Д. Егорованың айтуы бойынша агглютинация реакциясын қоюға лейкозбен
ауырған ірі ... ... ... ... ... ... Бұл
жағдайда оң, теріс реакциялардың қорытындылары бірдей болған, ... ... ірі ... ... ... ... жарамсыз [5].
Осыған сәйкес А.Д. Валихов және т.б өз жұмыстарында ... алу ... ... ... Бұл үшін олар ... ... себіндідегі жиынтығын аяқ асты ауырған сиырдан алды. Себіндідегі
вирустың белсенділігін ... эфир ... Осы ... ірі ... ... ... лейкоз вирусыменен залалданғанын анықтауға мүмкіндік
берді. Дегенмен лейкозбен ауырған немесеонковирутың «С» типімен ... ... ... ... ... ( монокультура) алу
Қазақстанда жүргізілмеген.
Ауру сиырлардан немесе денесіне онковирустың «С» типі дарыған ... ... ... алу ... ... үшін алатау
және латвиялық қоңыр тұқымдардың ... ... ... ... ... ... ... 40-жылдығы атындағы лейкоздан сәтсіз шаруашылық алынды.
Бұл шаруашылық малдардың бруцеллез, туберкулез және қан ... ... ... 46 ... қан ... бұл ... 2-5 жыл ... болып, көк тамырынан қан алынып, әр тоқсанда ... ... ... ... ... Осы ... 8-і
серопозитивті, ал 5-і гематология бойынша ауру болды. Олар лифмоцит ... тез ... ... ... ... ретінде қолданылды.
Бақылау үшін гемотологиялық көрсеткіштері дұрыс клиникалық сау 2 ... ... ... лабораторияда стерильді флакондарға құйып, 1500д, 15
мин центрифугирлеп, содан соң стерильді ... ... ... ... ... түбі ... шыны ... құйдық. Лейкоциттерден
түзілген қабыршақтарды үш мәрте Хэнкс ... ... та, оған 25 ... ... орта қосып магнитті араластырғышта қопсыттық. Лейкоцит
суспензияларын 1500д, 15 мин центрифугадан өткізген соң түбі ... шыны ... ... ... ... ... ерітіндісімен үш мәрте жуған соң 25 мл көлемде 199-
қоректік орта ... ... ... ... ... ... жеке 3 ... дәкеден сүзген соң клеткалардың санын
5-6 млн/мл жеткізу үшін санадық. Одан соң ауру ... ... ... тепе-тең сау бұзаулардан алынған лейкоцит қостық.
199-ортаға ірі қараның 2% есебімен қан сарысуын қостық, 10мл клетка
тұнбасына 10 ... 0,2 мг ... ... ... 100 ... және 50 ... ... қостық. Сонымен сау сиырлардан
алынған ... ірі ... ... қан ... 10 мл ... 0,2 мл ... ФГА, 100 ... пенициллин және 50 мкг/мл
стрептомицин қостық. Клетка тұнбасын жеке-жеке көлемі 50 см3 ... ... Одан соң, ... ... 37С0 ... орналастырып,
6-9 тәулік өсірдік. Қоректік ортаға 20 ... ... ... 3г/л ... 35%-тік полиэтиленглюколмен өңделген ірі қараның 10%-тік ... ... ... ... ... ... ... соң, әр партиядан
жекелеп алдық, ал қалған флакондардағы клеткаларды ... ... ... ... қан ... ФГА, ... срептомицин, инсулин РН 7,2-
7,4 ортада термостатта алғашқы субкультура алғанша қайта өсірдік.
Жүргізілген тәжірибелердің нәтижесінде in vitro ... ... 48, 72, 96 ... ... соң лимфоциттер мен
лейкоциттердің алғашқы және ... ... ... ... бар көп ... синцития түзейтіндігіне көз жетті.
Бұл лимфоциттер мен лейкоциттер клеткалардың өсінділерінде лейкоз вирусының
өсіп өнетінін көрсетті [6].
Ж.Б.Ахметов дерегі бойынша ... деп қан ... ... және ... ... өсіп кетуімен сипатталатын ісіктерді түсінеді
[7].
Н.А.Радчук дерегінде ... ... ... – «ақ қан» ... ... ... ... ол «лейкемия» деген (лейкоциттер санының қанда көбейіп
кетуі) терминге ауыстырылды. Бірақ лейкоздардың ... яғни ... ... ... түрі түрі де бар, ... ... 20- ... ... - яғни қан ... ... ... деген термин қабылданды. Қазіргі кезде лейкоздың орнынына
гемобластоз термині қоданыла ... Бұл сөз қан ... ... ісігі
деген мағынаны береді [8].
А.А.Канопаткиннің дерегінше тауықтар ... ... ... Одан ... тышқан, құстар, теңіз шошқасы, ит, мысық лейкоздарын
да вирустар тудыратыны анықталды. Дегенмен де адам ... ... ... әлі де ... дәлелденбеген. Тек Энштейн-Барр вирустарының
Бернет лимфомасының дамуына қатысы бар екендігі жөнінде ғылыми деректер
жиналуда ... ... құс ... – қан түзгіш тканьнің
уытты ісігімен сипатталатын созылмалы жұқпалы ауру.Сол ісіктерді құрайтын
қан ... ... ... ... ... ... ... ең көп
тарағаны лимфоидты лейкоз [10].
А.Ф.Валихановтың көптеген зерттеулеріндегі деректер бойынша ... ... ... ... ... көрсетіп отыр. Мысалы, атомдық
жарылысты басынан кешірген Хиросима мен ... ... ... ... ... ... 11-18 есе жиі ... анықталған.
Семейдегі ядролық полигон айналасындағы тұрғындар арасында лейкоздар мен
лимфосаркомалар санының ... ... ... ... рет ... анық ... ... Рентгенологтар басқа дәрігерлерге
қарағанда лейкозбен 8 рет жиі ауыратыны белгілі [11].
В.М.Лемештің дерегінше лейкоз өнім ... ... ... ... жастағы малдарда кездесе береді,негізінен малдың 4-8 жас аралығында
[12].
Ф.М.Орловтың айтуынша ірі қара лейкозы кезінде олардың ... ... ... мен ... ... ... ... бүйректен
ақшыл-сұр ошақты ісіктерді көруге болады [13].
К.Б.Бияшев пен Б.К.Толыcбаевтың деректері ... ... ... ... ... вирус әрекетінің себебінен,инфекцияланған малдың
генетикалық ... ... ... иммундық қорғанысының
төмендеуінен болады [14].
В.М.Нахмансон мен ... ... ... ... (бензпирен, холантрен және т.б. ) ісіктерімен қатар лейкозды
шақыра алады. Лейкоздардың пайда болуында гендер мутациясының маңызы ... ... ... ... ... ... көлемінің
кішілігі әрдайым кездесетін құбылыс. Оны филадельфия хромасомасы деп ... ... ... ... ... Германияда бұл дертке адам (Р. Вирхов), жылқы мен ... сиыр ... ... туралы басылғаны жөнінде
айтылған..Аурудың ... мен ... ... вирус әрекетінің
себебінен,инфекцияланған ... ... ... мен ... ... ... ... болады. Қазіргі уақытта бұл
ауру барлық жануарларда, тіптен салқын ... да ... ... отыр ... ... бойынша лейкоз ауруының белгілі бір
тұқымдармен линияларға жататын малдың арасында басымдықпен таралуы жөнінде
бақылаулар бар ... ... ... ... ... ... тек
эндогендік және экзогендік факторлардың ... соң ... ... жатқызады [18].
В.П.Фролов,В.А.Макаровтың айтуынша алейкоз ауруын таратпаудың негізгі
шарасы –аурудан сәтті шаруашылықтарға лейкоздың вирусын тасымалдаушы малдар
мен оны ... ... ... ... –ала сақтандыру.Сәтсіз
шаруашылықтан ірі қараны әкелуге тиым салынады [19].
Г.Е.Аленечкинаның деректерінде ірі қара малдың ... ... ... ...... ... қоса осы ... тест қолданылады [20].
Ө.Ы.Ығылманұлының дерегінше ірі қара малының лейкозының вирусына ... ... ... ... басқа ісіктер сияқты көп себепті және бір ... ... ... ... айтылған әсерлер нәтижесінде қан
жасаушы ұлпалардың арасында қалыпты құрылысы өзгерген (мутацияға ұшыраған )
клеткалар пайда болады. ... ... ... ... ... ... ғана дами алады, себебі қалыпты жағдайда осы өзгерген клеткалардың
бәрі де бүтіндей жойылып отырады. ... ... бір ... бір клетканың
көбеюі салдарынан басталады да, кейін бүкіл организмге тарап жүйелі ісікке
айналады. ... ... ... тән ісік ... әуел ... ... ... әулеті екені анықталған.
Барлық гемобластоздар өзінің даму дәуірінде екі кезеңнен өтеді. ... ... ... пайда болады. Кейін ісіктің дамуына
байланысты осы ... ... жаңа ... ие ... ... әрқайсысы өз алдына көбейе бастайды. Осылайша гемобластоздың ... ... ... ) кезеңі басталады.
Лейкоздардың жіктелуі. Лейкозды клеткалардың сипатын ... ... екі ... ... ... ... ... лейкоздар. Қандағы
лейкоциттер, сонымен бірге лейкоз клеткалары санының өсу дәрежесіне қарай
лейкоздардың: ... ... ... және ... ажыратады.
Жіті лейкоздар. Жіті лейкоздар жіті жұқпалы ... ... ... ... өте жоғары болуымен, некрозды ... ... ... ... ... ... ... көтерілуі
қалыпты лейкоциттердің аздығымен, аутоинфекциялардың қозуымен, ал терідегі
қанталау қан ... ... ... ... өте ... ... ... қан құйылу ошақтары, мысалы миға қан құйылу, қан
тамырлары қабырғасының ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар жіті лейкоздар үшін екіншілік
инфекциялардың дамуы өте тән. Ауыз ... ... ... ... ішекте және басқа ағзаларда бактериялы инфекциялар мен бірге
саңырауқұлақтар ... ... да ... ... ... ең ... кандидамикоз бен аспиргилез. Кандидамикоз ауыз қуысынан
басталып сепсиске дейін дамыса, аспергилез көбінесе ... ... ... бүкіл организмге тарайды. Бұл инфекциялардың дамуына иммунодепрессия
шакырушы химиялық препараттармен (цитостатиктер), гормондармен ... ... ... өте ... себепші болады.
Жіті лейкоздардың морфологиялық жіктелуі лейкоз клеткаларының
гистохимиялық өзгерістеріне негізделген. ... ... жіті ... ... ... ... Лимфобласттар;
3) Миелобласттар;
4) Монобласттар;
6) ... ... ... жіті ... қан ... ... белгілі бір
топқа жатпайтын, ең жетілмеген клеткаларынан дамиды. Бұл лейкоз үшін
ешқандай ... ... оң ... тән.
Жіті лейкоздар жалпы лейкоздардың 2% қамтиды. Төлдерде лейкоздардың
ішінде ең көп кездесетіні жіті ... ... Бұл ... ... ... ... көк ... үлкеюімен, жілік майында,
бүйректерде, ішек-қарын жүйесінде жетілмеген лимфоциттерден ... ... ... тыс асып ... сипатталады. Осы лейкемиялық
сіңбе нәтижесінде айырша бездің салмағы әдеттегіден 30-40 есе ... ... ... ... ... және шажырқайдағы лимфа
түйіндері де ... ... ... ... ... ... көрінеді.
Үлкейген бездер айналасындағы ағзаларды басып қалуы мүмкін.
Ұзын сүйектердің жілік майы қып-қызыл, нәрлі ... ... ... ... ... жілік майындағы лимфоциттердің Т-
лимфоциттері қатарына кіретіні анықталды. Лейкоз клеткалары ми және ... да ... ... ... ... ... ауырғанда
асқынады. Дегенмен де лейкоздың тек осы түрімен ауырған мал түліктерінің
қайтадан оңалып кетуі екіталай.
Жіті ... ... ... ... майына, лимфа түйіндеріне,
бауырға, өкпелерге, шырышты қабықтарға миелобласт ... ... ... Кейде сүйектердегі, бауыр және бүйректердегі ... ... ... боялады. Сүйек майындағы ісік тіпті сүйектің ... ... ... Ішек- қарын жолдарындағы лейкоздық сіңбелер ауыз
қуысында, бадамша бездерде, асқазанда ... ... ... пайда
болуына соқтырады. Жіті миелобластты лейкоз үшін ... ... өте тән. ... ... қан ... ... ... шырышты және сірі қабықтарға) кесіп көргенде ала–шұбар болып
көрінеді. Ауырған мал ... осы ... ... қан ... ... ... сепсистен өледі.
Жіті монобластты лейкоз лимфа түйіндеріне, ... ... ... әртүрлі пішіндегі, цитоплазмасы эозинофилді,
ядролары бұршақ ... ... ... қалуымен сипатталады. Олардың
арасында бірлі-жарымды алып клеткалар да кездеседі. Лимфа түйіндері, бауыр,
көкбауыр үлкейеді. Терідегі ... ... ... ... ... ... қатар қан құйылу ошақтары да табылады.
Жіті миеломонобластты лейкоз жіті миелобластты лейкозға ұқсайды.
Жіті эритромиелобластты лейкоз қызыл қан жасаушы клеткалардың ең жас ... ... ... ... ... миелобластардың, монобласттардың
пайда болуымен сипатталады. Қан элементтері түрлерінің пайда ... ... ... ... және осы ... ... ... плазмобластты лейкоз клеткалары патологиялық иммуноглобулиндер –
парапротеиндер бөліп шығарады. Қан ... ... ... ағзаларында
плазмобласттардан тұратын лейкоздық сіңбелер табылады.
Жіті мегакариобластты лейкоз дифференциалданбаған бласттардың арасында
мегакариобласттардың, ... ... ... ... ... саны 1-1,5 ... жетеді.
Созылмалы лейкоздар бірнеше жылдар бойы моноклонды, жетілген ісік
түрінде дамиды. Олардың тек ... ... ғана ... ісік ... ... 3-6 айға созылады. Бұл кезде қан құрамында жас клеткалар саны күрт
көбейіп, ісік әртүрлі ... ... ... ... ... ие
болады. Созылмалы лейкоздар:
1)Миелоциттерден;
2)Лимфоциттерден;
3)Моноциттерден туындайтын лейкоздар деп үш топқа бөледі.
Миелоциттерден туындайтын ... ... ... ... ... созылмалы эритромиелоз, эритремия және нағыз
полицитемия (Вакез-Ослер сырқаты).
1.Созылмалы миелоидты лейкоз ... ... ... ... массасы 6-8 килограмға, бауыр 1,5-3 килограмға
жетеді. ... қан ... ... және ... ... табылады.
Көкбауырды кесіп көргенде ол қызыл түсті, ... жаңа ... ескі ... анықталады. Бауырдағы лейкоз сіңбелері сұр түсті ... ... ... ... ... түйіндері үлкейеді бірақ та бір-біріне
жабыспайды. Жалпақ ... майы ... ... ал ұзын ... ... сұрғылт-сары түрде көрінеді. Созылмалы миелоидты
лейкоздан өлген ... ... ... қансызданып тұрады. Сонымен
қатар теріде қан ... ... ... Бұл аурудың асқыну кезеңі
шырышты және сірі қабықтардың көпшілігіне қан ... ... ... лейкозды сіңбелер шырышты қабықтардың ... ... ... некроздануына соқтырады. Лейкозға тән өзгерістер
бүйректерде және басқа ... де ... ... қан ... ... ... қан ... ұлпаның эритроциттер және
миелоциттер түзетін бөлімдерінің қатар пролиферациясы нәтижесінде дамитын
лейкоз.
3.Эритремия ұзақ уақыт қатерсіз ... ... ... ... ... эритроциттердің, сонымен қатар нейтрофилді лейкоциттердің
және ... ... ... Бұл қан ... ... ... көкбауырдың ұлғайып кетуіне әкеледі.
Симптомдық гипертонияның дамуына байланысты жүректің сол қарыншасы ұлғаяды.
4.Нағыз полицитемия морфологиясы бойынша эритремияға жақын ауру.
Лимфоциттерден ... ... ... ... ... ... лейкоздар кіреді.
1.Созылмалы лимфолейкоз қанда жетілген лимфоциттер санының ... ... ... ... түйіндерінің, аз мөлшерде көкбауырдың,
бауырдың үлкейіп кетуімен сипатталады. Қандағы лимфоциттер В- лимфоциттерге
жатқанмен ... ... ... ... ... ... әртүрлі аутоинфекциялар қозып, ... ... ... Созылмалы лимфолейкоз негізінен кәрі кісілерде болып, көбінесе
отбасылық тұқым қуалау ... ... ... есебінен дамиды. Осы
сырқаттың пайда болуына хромосома ... ... де ... бола ... ... өте үлкейіп кетуі созылмалы лимфолейкоз үшін ... олар ... ... ... жабыспаған жұмсақ, кесіп қарағанда
ақшыл-сүр түсті пакеттер түрінде көрінеді. Олар кейде үлкейген ... ... ... ... қалып, олардың қызметін бұзады.
Көкбауыр 600-800 грамға дейін үлкейіп, кесіп қарағанда қызғылт-сұр түсті
болады.Бауыр да ... ... ... ... лейкозды сіңбелерге
сай келетін сұрғылт ошақтар табылады.Жіліктер және жалпақ сүйектер ... ... ... ... осы ... ағзаларда және
бүйректерде, миокардта, сірі және ... ... ... ... ... ... ... лимфа түйіндерінің,
көкбауырдың құрылыс ерекшеліктері бүтіндей жойылады. Сонымен қатар бауырда
бүйректерде, жүректе белокты және ... ... ... ... майында лейкоздық сіңбелер сүйек пластинкаларының жұқарып, сорылып
кетуіне соқтырады, ал ... ... ... ... ... ... кезеңі үшін өте ауыр, бактериялар кейде
саңырауқұлақтар ... ... ... өте тән. ... организмдегі аутоиммундық өзгерістерге байланысты, аутоиммунды
гемолиздік анемия немесе ... ... Осы ... ... өлімінің бірден-бір себебі бола алады.
2.Тер лимфоматозы. Созылмалы лимфолейкоздың бір түрі, теріде, ... ... ... ... сіңіп қалуымен ерекшеленеді.
3.Парапротеинемиялық лейкоздар ісік клеткаларының ... ... ... ... яғни ... ... сипатталады. Осы жағдайларда қанда иммуноглобулиндердің тек бір
түрі көбейіп ... ... ... ... иммуноглобулиндер деп
атайды. Осы сырқаттар тобына: миеломды сырқат, Вальденстремнің ... және ... ауыр ... ... ... сырқат (плазмоцитома ) - Рустицкий – Калер сырқаты сүйек
ұлпасында ісікке тән, ... ... ... қан
элементтерінің өсіп кетуімен сипатталады. Бұларды миеломды клеткалар деп те
атайды. Оларды сүйек ... ... ... ... ... ... немесе сәл басқанда сынатындай морт ... ... ... ми ... төс ... ... мен омыртқаларда
қоңыр-қызыл, жұмсақ ісік түйіндері табылады. Рентгенмен қарағанда сол ... ... ... Микроскоппен тексергенде сүйектерде остеолизис
және остеопороз құбылыстары байқалып ісік түйіндерінің әртүрлі клеткалардан
тұратыны ... ... ... ... ... көп
пішінді клеткалы және майда клеткалы деп ажыратады.
Ісік клеткалары бір жерде немесе таралып өсе ... осы ... ... сырқатты екі түрге бөледі:
1)Солитарлы плазмоцитома;
2)Генерализацияланған плазмоцитома.
Солитарлы плазмоцитома - ... ... ... ішкі ... ... сантиметрге жететін ісік түйінін түзеді. ... ісік ... ... ... ... түрде көрінеді.
Сүйектердің сынуы және сынған сүйектердің ыдырап ... ... ... тұздарының көбеюіне және олардың кейбір (бүйректерге, өкпеге, қан
тамырларына ) ... ... ... Миелома клеткалары ... ... ... ... Осы ... ... ... амилоидоздың және парапротеинемиялық ісінулердің дамуына
себепші болады.
Әртүрлі қабыну процестері, парапротеинемиялық ... ... ... осы аурумен ауырған мал түрлерінің өліміне алып келеді.
Біріншілік макроглобулинемия ... ...... ... ... ... туындайтын созылмалы лейкоздар
қатарына жататын сырқат. Оны Вальденстрем сырқаты деп те ... ... кәрі ... ауырып, науқастың тез арықтап кетуіне, анемияға
соқтырады. ... ... ... көкбауырда, бауырда лейкоздық
сіңбелер пайда болып, осы ... ... қан ... ... ... ... қан ... ұлпасы селдіреп қалады. Иммуноморфологиялық зерттеулер нәтижесінде
сүйек майында, лимфа түйіндерінде, көкбауыр ... JgM ... ... ... Бұл ... жалпы ұзақтығы 12-14 жыл.
Моноциттерден туындаған созылмалы лейкоздарға созылмалы моноцитті
лейкоз және гистоцитоздар деп аталатын бір топ ... ... ... ... ... бен лимфолейкозға
қарағанда едәуір сирек кездеседі. Бұл сырқат ұзаққа созылып, кейде ... ... ... ... ... мен ... саны көбейеді.
Лейкоздың басқа түрлері сияқты моноцитты лейкоз да жас ісік ... тез ... ... олардың санының сүйек майында, қанда және
басқа лейкоздардағыдай сүйек ... ... ... ... ішек ... ... өзгерістері көрінеді. Көкірек
аралығында және құрсақтан тыс ... ... ... ... ... кесінділерін микроскоппен қарағанда өте ірі, өзгерген,
ядролары ... алып ... ... Олар бір ... көп ... ... гистиоциттердің көбеюімен сипатталатын,
пайда болу себебі белгісіз аурулар тобы. Бұлардың нағыз ісіктер ... әлі ... ... ... ... гистиоциттердің көбеюін
иммунды жүйенің әртүрлі себептер салдарынан бұзылуының нәтижесі деп
қарайды. Бұл ... ... ... т.б.аурулар кіреді.
Эозинофилді гранулема негізінен сүйекте, кейде теріде және басқа да
ағзаларда да ұшырайды. Сүйек ... ірі ... және ... ... ісік ... пайда болады. Бірақ осы ісікті қырып
алып тастағанда ол ... ... сол ... ... өз құрылымын толық тіктей
алады.
2. Жарып -сою хаттамасы.
Ірі қара 10.09.12 ж. ... ... 20.09.12 ж. ... түсті.
Жарып-сою 22.09.12ж. сағ.10:00-де жүргізілді. Жарып-сою Орал қалалық
зертханада машықтанушы студент Максотова А-мен жасалды.Оған ... ... А.У. ... ірі ... иесі ... ... жеке шаруақожалығының қожайыны Исламов ... қара ... ... тез ... береді .Жем шөпті
нашар қорытады. Іш өтуі мен іш ... алма ... ... ... ... қарындардың атониясы мен тимпаниясы ... ... тез ... ... жүрек қызметінің бұзылуы байқалды. Кілегей
қабықтары сарғыш тартып, ... ... алуы ... ... ... тұсы ... Дене температурасының жоғарылығы байқалды. Ауырған
ірі қара 10 күннен соң ауырып, 15.05.12 ж.өлді.
Клиникалық балау.
Ірі қара ... ... 20.09.12 ... ... қара ... – 5 жаста,ұрғашы жынысты,жақсартылған сүтті
тұқымды,қоңдылығы жақсы.Ерекше белгіcі-құлағында ені бар.Өлген мал
өлексесінің күйі өте нашар,қатты арыған,кілегей қабықтары сарғыш-бозғылт
тартқан.
1.Көздері-гиперемияланған,цианозды.
2.Табиғи тесіктері-іш өтуіне байланысты ... ... ... мен жүні – ... асты ... – ісінген,бозғылт тартқан,тері асты сөл түйіні
ұлғаюы бар.
6.Бұлшық еттері –серпімділігін жойған,былжыр.
7.Сүйектері- әлсіз,сірескен.
8.Лимфа түйіндері-шамадан тыс ұлғайған,қабынған.
Ішкі қарау.
1.Құрсақ қуысы –сұйық экссудатқа ... сүт) және ... ... ... қабықтары – домбығып, ісік жайлаған.
4.Шажырқай бездері-ұсақ қанталаулар бар,тығыз ұлпалы,ісінген.
5.Аш ішек пен ... ... ... ... ... ... көтеріңкі.
6.Талағы-ұлғайған, қалындаған, қансыраған.
7.Сүйектерін-ақшыл-cұры тартқан кілкілдек ұлпа ... және ... ойық ... ... Бауыры-ұлғайған, ошақтанған ісіктер жайлаған.
10. Бүйрегі-кернелген, ұлғайған, ошаталған ... асты - ... ... ісікті.
12.Мидың қан тамырлары- білеуленген,қанмен кернелген.
Патологоанатомиялық диагноз.
1. Талақтың ... ... ... ... ... жарып - союды жүргізу барысында ауырған ірі
қара ... ... ... Бұл ауруға нақты диагноз қою үшін қосымша
зерттеулер ұсынамын.
Қосымша зерттеулер.
Қосымша зерттеуге Орал ... ... ... ірі ... талағы, ұлтабары, бауыры, жүрегі, лимфа
түйіндері, ішек қатпарлары жіберіледі.
Жарып - союды жүргізуші: Максотова А. М.
Қатынасқан: ... А. ... ... мен ... ... ... bovіum, лейкоз крупного рогатого скота) -қатерлі
ісік шалу негізінде жетілмеген қан түзу және лимфоидты торшалардың
шамадан тыс ... ... ... ... алуы және ісікті ұлпалардың
пайда болуымен ерекшеленетін жұқпалы ауру .
Лейкоз туралы алғашқы хабарлар ... бұл ... адам (Р. ... мен ... ... сиыр ... ... туралы
басылды.Аурудың шығуы мен дамуы спецификалық вирус ... ... ... ... ... мен ... ... қорғанысының төмендеуінен болады. Қазіргі уақытта бұл ауру барлық
жануарларда, тіптен салқын қандыларда да (балық, рептилий) анықталып отыр.
Лейкоз ... ... ... ... ... АҚШ, ... ... Европада, Таяу Шығыста кең тараған. Көбінесе асыл тұқымды мал
шаруашылығы дамыған аудандарда ... ... ... ... Балтық жағалауындағы елдер мен Белоруссиядан экелінген сиырлар
арқылы тарады.
Қоздырушысы -Bovine leucosis ... ... ... ... тармағына жатады. Құрамында РНҚ бар, көбейгенде
ДНҚ көшірмесі бар провирус түзеді. ... ... ... ... торшаның негізгі қалпын өзгертіп трансформацияға
ұшыратады. Сиыр лейкозының ... (СЛВ) ... С ... зерттеулер бойынша оның антигендік құрамы және ... ... ... ... ... ... лейкозының
қоздырушысымен бірге онковирустардың ерекше Е ... ... ... лейкозының вирусы сыртқы ортада төзімсіз. Жоғары температураға
сезімтал.560C-та 15 минутта жойылады.Сүт пастерленгенде 740C-та 15секундта,
ашыған ... (рН 4,75) ... ... үшін ... ... және тағы ... дезинфектанттар әдеттегі
концентрациясында пайдаланылады. Сиыр лейкозының ... ... ... қой мен ешкі ... сиыр ... ... тұқымының қай жастағысы болмасын ауырады.
Әйтседе ауру 4-8 жас аралығында жиі байқалады.
Бұл ауру ... іш ... ... ... іш ... өту
және алдыңғы қарынның гипотониясымен біліне бастайды.Кейде жүрек ... ... де ... ... ... ... ... көгеруі секілді белгілері байқала
түседі.Сауылатын сиырлардың көбінесе сүт беру деңгейі төмендеп ... ... сөл ... шамадан тыс ұлғаюымен сипатталатын ауру.
3.2.Аурудың этиологиясы
Аурудан сәтсіз жаңа мекендердің білінуі мен ... ... ... ... ауру ... ... ... Ауру жиірек әр түрлі
уақыт аралығында кездесетін жекелеген аурулармен көрініс ... ... бір ... мен ... ... ... дамуы.
Лейкоздың қоздырушысының бастауы−ауырған жануарлар. Ауруға шалдыққан сиыр
ауру белгісі ... ... ... ... ... сүт пен уыз ... ... лейкозының вирусы табиғи жолмен жұққанда ... сүті ... ... орын ... ал ... ... аққан сора, несеп
пен шәуеттен вирусты ... алу ... ... ... ... сиыр ... вирусы болмайды, бірақ жыныс жолдарында ... ... ... ... алып ... ... өтіп ... жағдайда сиыр лейкозының вирустық инфекциясы туғанға дейін және
туғаннан кейін беріледі.
Туғанға дейін вирустын гамета ... ... ... ... ал ... ... эпигенетикалық немесе экстрахромосомдық
трансмиссия ... ... ... вирус сүтпен немесе жанасу арқылы беріледі. Жанасу
тікелей немесе аралық ... ... ... әр ... ... мен
аспаптар) болуы мүмкін.
Лейкоз қоздырушысы кенелердің лейкоциттерінде ұзағырак ... ... ... сау ... ... ... Жатырдағы төлге енесінен
буаздықтың соңғы 6 ... ... ... де ... ... ... арқылы шалдығады. Вирус лимфоцитпен бірге болатындықтан,
қан жұққан аспаптар ауру ... өте ... ... ғана ... жұғыны
инфекция беру үшін жеткілікті. Жаппай қан алу, туберкулинмен ... ... ... әрбір малға жеке ине пайдалану қажет.
Лейкоз сау шаруашылықтарға негізінен ауру тараған аймақтан ... жас төл ... ... ... үшін ... лейкозға генотиптік (тұқымы), фенотиптік
(сүттілігі) бейімділігі айтарлыктай роль атқарады. ... ... ... ... сиыр тұқымының ықпалы зор. Табиғат жағдайының,
географиялық ортаның, жыл мезгілінің лейкоздың шығуы мен ... ... ... кең ... ... шаруашылықтарда ауруға шалдығу көрсеткіші
10-20%, ал өлім ... 15%-ға ... ... ... ... ... ... енеке, қой және ешкі бейім. Қолдан
жұқтырғанда қой сиырдан да гөрі тез ауырады. Вирусты жаңа ... ... ... жасау арқылы оның лейкоз қоздыру қабілетін арттыруға
болады. ... ... мен сиыр ... ... ... ... сиыр ... барлық тұқымының қай жастағысы болмасын ауырады.
Әйтсе де ауру 4-8 жас аралығында жиі ... ... ... ... және қызыл тұқымды сиырлар бұл ауруға бейім келеді.
Сиыр лейкозына диагноз індеттанулық деректерді ескере отырып, клиникалық
белгілері ... ... ... ... ... ... ... тексеру.
Әдістің негізі шеткері қандағы лимфоидты қатардағы көп ... ... ... торшаларды, сонымен қатар
полиморфты, тән емес түрдегі қан түзетін ... ... ... ... ... ... рет, арасына 30 күн салып,
зерттейді. Егер 2-ші және 3-ші қосымша зерттеулер ... ... ... ... ... ... деп ... ал қанда күдіктілерге тән
өзгерістер анықталса, оларды ауру деп санаған.
Лейкоздың ерекшелігі ауырған малдың қанында бос ... ... ... қосылысы басым болады.Түзілген иммундық кешендер
әдетте лимфоидты ағзаларда тұтылады,ал лейкоз ... ... ... ұзақ ... Аурудың патогенезі
Лейкоз вирусының геномы иесінің лимфоидтық торшаларында өмір ... ... ... ... ... жетілген вирус
стациясына ауыспай-ақ беріле ... Ал бір ... ... ... kissing" (жасушалардың түюсуі) деп аталған құбылыс арқылы беріле
алады. Вирустың геномы мен ... ... өз ... ... организмінің лейкозға бейімділігі генетикалық механизмдер ... іске ... ... ... және ... ... ... белсенді қалыпқа түсіп, иесінің организмінде патологиялық
құбылыстар ... ... қан ... ... ... ... мен жетілуі бұзылады. Негізінен лейкобластық торшалар
зақымданып, соның әсерінен қан түзу ... ... ... көк ... сөл ... әр ... ... жедел қарқынды пролиферация
өрбиді. Тежеусіз ... қан ... ... ... жайылып, әр-түрлі
мүшелер мен ұлпаларда беріліп, ошақтарын қалыптастырады. Қызмет атқаратын
негізгі торшалардын жетілуі кері кетіп, зақымданған ... ... ... ... ... клеткалық, органдық деңгейдегі зиянды
өзгерістер мен қан торшаларының ... ... ... тыс ... ... соқтырады.
Онкорновирустармен зақымдалу әуелі жасырын инфекцияның дамуына ... ... тек ... ... және ... активтенуінен соң тудыратын ... ... ... ... ... ... ... қан
жасаушы және лимфоидтық торшалардың ісікті трансформациялауына әкеліп
соғады.
Сиыр лейкозы негізгі екі ... ... ... және спорадиялық.
Энзоотиялық лейкоз бұл аурудың клиникалық және патологиялық анатомиялық
белгілері айқын ... ... ... ... ... 5-8 жас
аралығында жиі байқалады. Жасырын кезеңі табиғи жағдайда 2-6 жыл, қолдан
жұқтырғанда 2 ... 2 ... ... ... белгілерінің айқындалуы 3
кезеңге (байқалғанға дейінгі, бастапқы жайылған және титықтаған) бөлінеді.
Лейкоздың байқалганга дейінгі ... ... ... ... және вирусологиялық зерттеулер арқылы ғана диагноз ... Бұл ... ... өзгерістер байқала қоймайды.
Бастапқы кезеңінде қан жасушаларының сандық және ... ... ... ... саны ... лимфоциттердің проценті
артады, шала түрленген, жетілмеген, үлкендігі әр түрлі, дертке шалдыққан
жасушалар ... ... ... ... ... қанда гемотологиялық өзгерістермен
қатар аурудың әр ... ... ... ... ... ... ... тез шаршайды, жем шөпті нашар қорытып, іші өтуі мен іштің
қатуы алма кезек байқалады, іші кеуіп алдыңғы ... ... ... ... ... мал тез арықтап, жүрек қыз меті ... ... ... ... ... Тыныс алуы нашарлайды. Әукесі,
төсі, кіндік тұсы домбығып, артқы бір немесе екі аяғы да ... ... ... буаз мал іш ... бедеу қалады. Желінінің бір немесе
бірнеше ... ... ... тән ... ... сөл ... ... құлақ түбіндегі, жақ астындағы, шабындағы, желін
үстіндегі), тік ішек арқылы сипап ... ... ішкі сөл ... ... ... соңғы титықтаған кезеңінде дерт процесі тым асқынып, жануардың
әлі әбден бітеді. Қан түзу мүшелерінін қызметі мүлдем бұзылып, ... ... ... ... да, ... ... ... сирек кездеседі, оған 3 жасқа ... жас ... ... лейкоз 3 түрге бөлінеді: бұзаудың, ... ... ... 6 айға ... жануарлар ауырады. Ауырған
бұзаулардың сөл ... ісік ... ... ішкі ... ... ... ... азғындаған жасушалар шоғырланады. Ауру белгілері
білінгеннен кейін бірнеше апта ішінде мал өледі.
Тимустық лейкоз 6-18 ай ... ... ... ... ... без ... ... да, малдың әукесі қабынып тұрады.
Ісінген ұлпа көкірек куысына да ... Ісік сөл ... ... ... ... ары ... ... шаба қоймайды.
Тері лейкозы - бұл аурудың бірден—бір жазылатын түрі, негізінен 1 жастан
3 жасқа дейінгі жас ... ... ... ... ... әр ... ... пайда болады да, бірнеше аптадан кейін
сола бастайды. Жазылып кеткеннен соң ... ... ... кездеседі.
3.4. Клиникалық және анатомиялық сипаттама.
Лейкоз қашанда созылмалы ... ... ... ... ... бойы ... ... мүмкін.Бұл кезеңде вирустасушылықты
иммунологиялық зерттеулердің көмегімен анықтауға болады.
Лейкемиялы өтудегі лейкоздың алғашқы кезеңіндегі көрініс беруі тұрақты
лейкоцитозбен ... ... ... өту ... ... ... аурудың белгілері лейкомиялық көбеюдің топталуы мен ... ... ... іш ... ... ... іш кебу, іш өту
және алдыңғы қарындардың гипотониясы белгі береді.Жүрек қызметінің ... ... ... жеделденген тамыр соғуы,ісіну, кілегейлі
қабықтардың көгеруі.Сауылатын сиырлардың көбінесе сүт беру деңгейі едәуір
төмендейді.Бірақ, ең тән ... сөл ... ... ... (мойынның,иықтың,желін үсті).Тік ішек ... ... ... ... сөл ... ... ... Кейде
тері асты ұсақ сөл түйіндері,әсіресе аш қарындық шұқырлар тұсындағылары
қолмен басқанда байқалады.
Патологиялық ... ... ... ... түрі ... Біріншісі лимфоциттердің қан түзу
ағзаларына шоғырланып, дерттің сүйек майына шабуымен ... ... қан ... ... түрлеріне байланысты лимфоидты, миелеоидты,
шала түрленген (гемоцитобластоз), түрленбеген (дифференцияланбаған) деп
аталады. Екінші түрі ... ... ... сөл ... көк ... және басқа да лимфоидты ұлпаларды
зақымдайды. Өлексені сойғанда қан түзу ... сірі ... ... ... ... ... және басқа ағзаларда ошақты
немесе шашыранды пролиферация (азғындаған) ... ... Көк ... ... пульпаның консистенциясы жұмсақ, қызыл түсті
(1-сурет).
1-сурет
Сиыр талағы: 1- ауырған малдан, 2- сау малдан
Лимфа түйіндері ... ... ... кесіп көргенде сұр түсті қан
құйылу болады (2-сурет).
2-сурет
Сиыр ... ... ... ... жиі ішкі ... ... өзгеріске ұшырайды, ал сыртқы сөлі
түйіндерінде, ... О.Ч. ... ... өзгерістер 50%
жағдайында кездеседі. Зақымдалған бездердің салмағы 25 г. - 2,5-3 кг. ... ... ... ... өсіп өніп ... ... 50-60 кг дейін болады. Әдетте бездердің сырты біркелкі
тегіс, тілік беті сұрғылт, ұлпа ... май ... ... ... ... ... және ... қабаттарының шекарасы анық
көрінбейді (3-сурет).
3-сурет.
Лимфоид торшаларының гиперплазиясы ошақты процесс ... ... ... Без ... ... ... байланысты, оның
қыртысты қабатының ретикулярды ұлпасы мен астыңғы ... ... ... ... ... ... да, ... тән құрылым
мүлдем жойылады, сөйтіп бірте-бірте без паренхимасын жетілмеген ... ... ... ... мен ... бағаналары қысымға ұшырап семе
бастайды. Осыған орай үстіңгі қыртысты қабат жұқарады. Кейбір ... ... ... ... ... ... көрінеді. Мұндай
өзгеріс без төңірегіндегі май ұлпасында да байқалады.
Талақта да, сөл ... жас ... ... аурудың алғашқы сатысында байқалады. Нәтижесінде оның көлемі
қүрт ұлғайып, үзындығы 60-125 см, ені 20-30, ші ... 10-15 ... ... қомақты өзгеріске ұшыраған ағза салмағы 32 кг ... ... ... қабы мен ... ... құрсақ ішіне қан құйылып,
мал қансырап өледі.
Сырттай қарағанда талақ қошқыл-сұрғылт көкшілдеу. Тілік беті қоңырқай-
қызыл түсті, онда ... ... ... анық ... ... 1-2 см. ... май ... ұқсас. Әдетте лимфоид
торшаларының өрбіп, өсуі фолликулдердің орта ... ... ... ... ... ағзаның қаңқасында да (трабекуласы) байқалады(4-
сурет).
4-сурет.
Лимфолейкозда ең алды мен лимфопоэз ағзалары залалданады лимфа без
дері (түйіндері) мен ... ... ... ... де зақымдалады Сүйек
кемігіндегі лимфолейкозға байланысты өзгерістер тұрақты емес. ... май ... оның ... ақшыл-сұр, кілкілдек ботқа тәрізді ұлпа
жайлап алған.
Жүрек 85%-да зақымдалады. Бірде онда май ұлпасына ұқсас ... ... ... олар құлақшаларды, кейде жүрек етін залалдайды. Бұл
ісіктер көбінесе құлақшаның эпикард астында өсіп шығады(5-сурет).
.
5-сурет.
Сонымен қатар ісік ... ... етін ... өсуі ... ... оның салмағы 3-5кг дейін. Кейде ісіктер, әсіресе оң құлақшаның
қуысын толығымен ... ... ... орай құлақшаға тән құрылым жойылған,
оның өне бойы ... ісік ... ... бездер қанталаған, тіпті гематома тәрізді көлемді
«ісіктер» кездеседі. Көлемі тым ұлғайған сөл түйіндерінде сұрғылттау
немесе capғыш-қызғылтым, ақ ірімшік ... ... ... ... ... Олар секвестрацияға ұшырауы мүмкін, демек оларда талшықты
дәнекер ұлпамен қапталу (инкапсуляция) байқалады(7-сурет).
7-сурет.
Несеп шығару ... ... ... ... тән ... ... ал осыған орай олардың салмағы 4,6-кг – 14кг ... ... ... ... өзгерістер жиі кездеседі; май ұлпасы сияқты ошақтардың
диаметрі 0,5см-3,5см болады(8-сурет)
.
8-сурет.
Лейкозға тән өзгерістер ас қорыту ... де ... - ауыз ... тік ... дейін. Демек малдың ұлтабары өте жиі зақымдалады. Ісік
ұлпасы оның қабырғасын жаппай залалдауы мүмкін немесе ошақты түрде өсуі
ықтимал. Кейде ... ағза ... ... 6-10 см ... ... ... құрылым жойылып, олардың орнын лейкоз торшалары
жайлап алады. Ұлтабардың кілегей қабығында эрозиялар мен ... ... ... ... ... ... тегіс емес, кілегей қабық
деңгейінен көтеріңкі. Эпителий торшалары дистрофиялық өзгерістерге ұшырап,
опырылып түскен, жаралардың пайда болуы осы десквамация (үгітіліп опырылу)
нәтижесі.
Жіңішке ішекте де ... ... ... Олар ... мен ... ... байқалады. Олардың көлемі ұлғайып,
кілегей қабық деңгейінен көтеріңкі ... ... ... ... ... жетілмеген лимфоциттер мен ретикулоциттердің
шоғырлануымен сипаталады.
Бауыр Бендиксеннің мәліметіне қарағанда өте жиі - 58%-да зақымдалады.
Оның көлемі ... ... 4-6 кг. ... ... ... ал ... ... тіпті 40 кг. дейін жетеді. Онда ісік ұлпасы бүткіл ағзаны
жайлай өседі немесе ошақтанады.
3.5.Ауруды балау және емдеу
Сиырдың лейкозын ... ... ... ... ... патоморфологиялық өзгерістердің және де сиырдың лейкозының
вирусына спецификалық антиденелерді табуға негізделеді.
Алдын ала диагноз індеттанулық деректерді ... ... ... ... ... Клиникалық балаудың басты әдісі ... ... ... ... бұзаулық түрі лейкемия
арқылы, ал тимустык және ... ... ... ... ... ... энзоотиялық лейкоз кезінде құнды. Ауруға шалдыққан,
бірақ, көзге түсер клиникалық ... жоқ ... ... ... ... диагноз гистологиялық тексерудің нәтижесінде
патологиялық-анатомиялык әдіспен қойылады.
Қазіргі күнде лейкозды балау үшін ... ... ... ... ... Жоғарыда аталған гематологиялық, гистологиялық әдістермен
қатар вирусологиялық, серологиялық, цитогенетикалық, цитоиммунологиялық
зерттеулер қолданылады.
Гематологиялық зерттеуте күре ... ... ... әр ... ретінде 0,02 мл есеппен 10% этилендиаминтетраацетат сірке
қышқылын ... яғни ... Б) ... ... ... 15 ... дейін және
15 күн өткенге дейін кан алынбайды. ... ... ... жасы ... асқан жануарлардан 5-6 мл шамасында алып, мұз салынған термоспен
зертханаға жөнелтеді. Лимфоциттердің ... ... үшін ... 30-50 мл қан ... ... ... ... пайдаланылады.
Цитогенетикалық тексеру төс сүйегінің 2-3 ... ... ине ... ... ... ... 0,2-0,3 мл ... әр миллилитріне 1-2 мкл
0,02% колхидин қосылған 10-15 мл вирусологиялық 199 ... ... ... ... ... ағзалардан (көк бауыр,
жүрек етінің оң құлақшасы, ұлтабар, жатыр, борша еттері) кесіп алып, қолма-
қол мұз ... ... ... 2x2 см ... 10% ... ... жөнелтеді.
Вирусологиялық зерттеулер электрондық микроскоптың кемегімен қан
лейкоциттерінің аз мерзімді өсінінде, бір ... ... ... ... ... ... Вириондар клетка аралық кеңістікте немесе
лимфоидтық торшалардың сыртқы ... ... ... қатар
синцитий түзу тесті ... Ол СЛВ ... ... бір қабатты
торшалар өсіндісінде синцитий (көп ядролы торшалар) түзілуіне негізделген.
Вирусологиялық ... ... ... ... ... ... ... қояды да, 3-6 апта өткенде қан сарысуымен ... ... ... бласттрансформация реакциясы созылмалы лимфоидты
лейкозды балау үшін ... Бұл әдіс ... ... трансформацияға (аралық торшалар, бласттар, митоздар)
ұшырауына негізделген. Егер сау сиырда бласттрансформация ... ... ... ... ... ... ... дейінгі кезеңінде-ақ
күрт төмендеп кетеді.
Гематологиялық зерттеу ақ қан түйршіктерін электрондық есептегішпен
немесе Горяев камерасында санауға негізделген. Сау малдың ... ... ... ... саны ... ... ... лейкоциттері мен ауру малдың лимфоциттерінің көрсеткіші
|Малдың жасы |Сау кездегі ... |
| ... | |
| | ... ... ... ... |12000-ға дейін ... |100000 ... ... |12000-ға дейін ... |9000 ... ... ... ... дейін |5500-8000 |8000 ... ... ... ... хромосома саны, үлкендігі, пішіні
және центромерлердің орналасуын анықтауға негізделген. ... ... ... ... ... ... саны күрт ... бірінші жұбы ұлғайып, нүктелік хромосомдар ... ... ... ... ... ... хромосомдық және хроматидтік типтерге
ажырайды.
Серологиялық ... ... ... үшін ... ... ... Сонымен қатар, иммунды флуоресценция
реакциясының тура және тура емес нұсқалары, ... ... ... ... ... ... комплементті
байланыстыру реакциясы, иммуноферменттік талдау ... және ... ... тәсілдердің әр түрлі нұсқалары ұсынылды.
Емі. Лейкоз кезінде емдік шаралар жүргізілмейді. Ауру ... ... ... ... толық зерттелген жоқ. Лейкоздың
вирусына қарсы қанда антиденелер пайда болады. ... ... ... ... ... ... Лимфоидты ағзаларды зақымдайтын
болғандықтан лейкозды иммунодефицит ауруларының қатарына жатқызуға негіз
бар.
3.6. Дауалау және күресу шаралары
Серологиялық зерттеу ... ... ... ... ... ... қоюға мүмкіндік береді. Бұл індеттік ... ... да ... мәліметтер алуға көмектеседі.
Лейкоздың ерекшелігі ауырған малдың ... бос ... ... ... ... қосылысы басым болады. Түзілген
иммундық кешендер әдетте лимфоидты ағзаларда тұтылады, ал ... ... қан ... ұзақ ... ... ... циркуляциядағы
(айналымдағы) деп атайды. Циркуляциядағы иммунды кешендерді (ЦИК) анықтау
үшін турбодиметриялық әдіс және ... деп ... ... ... ... ... шөгеруге негізделген) қолданылады.
Лейкоздың алдын алу үшін сау шаруашылықтарға ... мал ... осы ауру жоқ ... алу керек және осы ауруға шалдыққан
малдары бар жерлермен ... ... ... койылады. Сау
шаруашылықта лейкозды уақыттылы анықтау үшін 2 жастан ... ірі ... 1 рет ... ... ... ... ... ал 6 айдан
асқанда серологиялық әдіспен жылына 1 рет, аталық ... ... 1 ... ... (ДПР) және қанын гематологиялық тексеріп,
лейкоцитарлық формуласын шығарады. ... ... ... шаруашылыкка
шектеу қойылады да, сауықтыру шаралары ... ... ... жолы бар. ... ауру ... табынды түгелдей алмастыру. Екіншісі,
жүйелі түрде лейкозға тексеріп (клиникалық, серологиялық) ... ... ... ... ... сиырдың сүтін 5 мин қайнатып, бордақылынатын малға
беріледі. Ауруға күдікті сиырдың сүтін 5 мин қайнатып немесе 85°С 10 ... ... ... ... ... ұшасы, егер борша ... мен ішкі ... ... ... ... утилге жатқызылады. Егер борша
еттері зақымданбаса, ет пен зақымданбаған ішкі ... ... ... күдікті мал бөлініп әкетілгеннен кейін қораны ... ... ... ... ... ... мал ... кейін екі жыл өткен соң
сауықтырылды деп ... Одан ... екі жыл бойы ... мал ... рет ... тексеруден өткізіледі.
Вирус лимфоцитпен бірге болатындықтан қан жұққан аспаптар ауру
таралуда өте ... ... ған ... жұғыны індетті беру үшін
жеткілікті. Жаппай қан алу, ... ... т.б. ... ... ... жеке ине ... кажет. Лейкоз сау
шаруашылықтарга негізінен ауру тараған аймақтан ... ... жас ... ... ... ... деңгейіне өсіріліп отырған сиыр тұқымының
ықпалы зор.
3.7.Ұқсас аурулардан дифференциалды ... ... ... жіті және ... өтетін туберкулез,
паратуберкулез, бруцеллез,инвазиялық аурулар,жүрек қабының жарақаттанып
қабынуы, ретикулитті лептоспироз, актиномикоз және т.б. аурулардан ажырата
білуіміз керек.
Негізінен күйіс ... жиі ... ... ... жылдай созылмалы және симптомсыз жүреді.Жиі іш өтіп,денедегі сұйықтың
азаюына байланысты көзінің ішке еніп ... ... ... жануар
шөлдей береді.Сиырдың аш ішегінде, мықын ішегінде т.б.мүшелерінде негізгі
патологиялық-анатомиялық өзгерістер кездеседі.Ішектерінің кілегей қабықтары
бірнеше есе қалыңдап,жиырылып, қатпар түзеді.Бетінде қоймалжың ... ... ... сиыр ... ... өте жиі ішкі ағзалар бездері өзгеріске
ұшырайды, ал сыртқы сөлі түйіндерінде өзгерістер 50% ... ... ... бездер қанталаған, тіпті гематома тәрізді
көлемді «ісіктер» кездеседі. Көлемі тым ұлғайған сөл түйіндерінде
сұрғылттау немесе capғыш-қызғылтым, ақ ... ... ... ... ошақтар табылады. Лейкоздың байқалғанга дейінгі кезеңінде клиникалық
белгілері болмайды. Серологиялық және вирусологиялық зерттеулер арқылы ғана
диагноз қоюға болады. Бұл кезеңде ... ... ... ... қан түзу ... сірі қабықтарда, ішекте,
жүректе, бауырда, бүйректе, жатырда және басқа ағзаларда ошақты немесе
шашыранды пролиферация (азғындаған) жасушалардың ... ... екі ... ... ... басты ұқсастықтары- шажырқай
бездерінде көптеп сөл түйіндерінің ұлғаюлары , қандағы лейкоцит мөлшерінің
шамадан тыс артуы және де ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен бұл реакциялар лейкозбен
салыстырғанда басқаларында қыска мерзімді қамтидыАл лейкоз кезінде қандағы
өзгерістер ұзақ ... ... ... ... ... және ... құрылымға
әсер етеді.
Қазіргі күнде лейкозды балау үшін бірнеше бағытта зертханалық
зерттеулер ұсынылып отыр. Жоғарыда аталғандай гематологиялық,
гистологиялық әдістермен қатар вирусологиялық, серологиялық,
цитогенетикалық, цитоиммунологиялық ... ... ... ... нәтижесінде патологиялық -
анатомиялык әдіспен қойылады.
4.Қорытынды
Өзімнің бұл курстық жұмысымды қорытындылай ... сиыр ... ... сіздерді біраз мағлұматтармен хабардар еттім деп ойлаймын. Жалпы
сиыр лейкозы дамыған сүт бағытындағы шаруашылықтарда жиі кездесетін ... ең ... ... ... ... Сиыр лейкозы үлкен экономикалық
шығынға ұшыратады. Әсіресе қазіргі нарықтық жағдайда ... ... ... өнімділігін төмендетіп, малды ерте ... ... ... ... ... ... ... малдың ұшасын жоюға
тура келеді. Қазіргі уақытта лейкоз мәселесі бірінші орында тұр,себебі ең
алдымен жоғары өнім ... ... ... Бұл ... ... ... ... кең тараған ауру болып отыр.
Сиырдың лейкозы- қатерлі ісік шалу негізінде жетілмеген қан түзу ... ... ... тыс ... ... ағзаларды жайлап алуы
және ісікті ұлпалардың пайда болуымен ... ... ... Бұл ... іш ... ... қайталанатын іш кебулер,іш өту және алдыңғы
қарынның ... ... ... ... ... ... де байқалуы мүмкін.Әлсіз жеделденген тамыр соғуы,ісіну,кілегейлі
қабықтарының көгеруі секілді белгілері байқала түседі.Сауылатын сиырлардың
көбінесе сүт беру ... ... ... ... ... ... шамадан тыс ұлғаюымен сипатталатын ауру.
Лейкоз қоздырушысының бастауы - ауырған ... ... ... ... мен ... ... ... сәтсіз аймақтардан ауру
малды әкелуге байланысты. Лейкоз сау шаруашылықтарға негізінен ауру тараған
аймақтан өсімге әкелінген жас төл ... ... ... ... лейкоциттерінде ұзағырак сақталып, осы жәндіктер арқылы сау
малға берілуі де ықтимал. Жатырдағы ... ... ... соңғы 6
айында беріледі. Әйткенмен де жануарлар инфекцияға негізінен жанасу арқылы
шалдығады. Туғанға дейін вирустын ... ... ... ... ... ал бүтін вирион эпигенетикалық ... ... ... ... ... ... ... жанасу арқылы беріледі. Жанасу тікелей немесе аралық себепкер ... әр ... ... мен аспаптар) болуы мүмкін.
Вирус лимфоцитпен бірге болатындықтан, қан жұққан аспаптар ... өте ... ... ғана ... ... ... беру үшін
жеткілікті. Жаппай қан алу, ... ... т.б. ... ... ... жеке ине ... ... мал шаруашылығын өркендетейік десек,болашақ ветеринария
маманы ретінде барлық мал, қора–жайларда санитарлық –гигиеналық талаптарды
сақтауға,алдын-алу ... ... ... дауалау мен күресу
шараларын назардан тыс қалдырмауға шақырамын!
5. Қолданылған әдебиеттер
1. ... ... және ... ... аурулары/
Т.Сайдулдин−А.:−Полиграфия Сервис и К. 2009.−272−279 б.
2. Патанатомия сельскохозяйственных животных/ А.К.Жаров.[и др.] – ... ... ... ... ... ... скота/
В.А.Бусол−М.:Агропромиздат.−178c.
4. Егорова.В.Д. Испытание латекстеста для серологической ... ... ... ... ... ... −1967. −№4.−45c.
5. Егорова В.Д.Обнаружение поверхностных антигенов лейкоцитовкрови непрямым
методом ... при ... ... ... ... −1974. №8 -47−48c.
6. Валихов.А.Д.Вирус типа С в ... ... ... ... ... ... Ахметов Ж.Б.Патологиялық анатомия/Ж.Б. Ахметов.−А.: «Ана тілі».-1993.-13-
16б.
8. Ветеринарная микробиология и ... ... др.]. ... ... Эпизоотология и ... ... ... А.А. ... ... ... ... және микробиология ... ... 1993. -265-269 ... ... и злокачественные опухоли животных. /Г.Бурба, А.Ф.Валиханов,
В.А.Горбатов.−М.: Агропромиздат.−123с.
12. ... ... ... ... ... / В.М. ... 1978.−190-191c.
13. Орлов.Ф.М. Инфекционные болезни крупного рогатого скота. ... Б. К. ...... және ... Б.Т. ... ... б.
15. Нахмансон В.М. Дифференциальная диагностика инфекционных болезней /
В.М. Нахмансон. Л.Т ... ... ... ... ... ... анатомиясы/ Х. С. Жұмабеков,
К. Ю. ... ... ... Мал ... ... А. ... – А.: ... б.
18. Гаврим В.Г ... ... ... В.Г ... ... ... Макаров.В.А.Ветеринарно-санитарная экспертиза в основами технологии и
стандартизации продуктов животноводства // В.А.Макаров, В.П.Фролов,
Н.Ф.Шуклин.− М.: Агропромиздат.−144с.
20. ... ... ... ... ... при ... ... скота./Г.Е. Аленечкина. –Бюлль.ВИЭВ.−1974.Вып.−34-35c .
21. Ығылманұлы.Ө.Ы. Малдың ... ... ... ... б.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жедел лейкоздар9 бет
Сиыр лейкозын балау22 бет
Қан жүйесінің аурулары5 бет
Биология пәнінен тесттер8 бет
Дәрістер жинағы27 бет
Жануар қанындағы нысанды элементтердің циркадианды динамикасының ырғақтылығын зерттеу56 бет
Жылдам тамақтандыру мейрамханаларының түрлеріне сипаттама16 бет
Липидтер. Простагландиндер-липидтердің маңызды өкілі5 бет
Организмнің ішкі ортасы 6 бет
Паразитизм, оның таралуы және пайда болуы36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь