Шошқа тілмесі. Шаруашылықты аурудан сауықтырудың күнтізбелік жоспары

Жоспар:

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2. Негізгі бөлім. 2.1 Шаруашылықты аурудан сауықтырудыңкүнтізбелік жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.2 Ауруды жою және одан сақтандыру шаралары ... ... ... ... ... .27 2.3 Шаруашылықтың эпизоотологиялық жағдайы туралы акт...31
2.4 Акт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
4. Қорытынды және ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
5. Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
Шошқаның тілмесі / Erysipelas suum, рожа свиней / - жіті өткенде өлі тиіп, терінің қабынып қызаруымен, ал созылмалы түрде жүрек пен буындардың қабынуымен ерекшеленетін жұқпалы ауру.
Ауру қоздырғышын алғаш анықтаған, ажыратып жазған Р.Кох (1878), Леффлер (1881), Л.Пастер және Л.Тюлье (1882). Микропты қоян организмінен өткізіп, тірі вакциа дайындаған Л.Пастер (1883), ал тілмеге қарсы қан сарысуын ұсынғандар Лоренц пен Лапланш (1885). Кейіннен Д.Ф. Конев (1899) өзінің атымен аталған вакцинаны, ал Виноградник ВР – 2 вакциналық штамды ұсынды.
Қоздырушысы – Eyrsipelothrix insidiosa – Lactobacillacea туқымдастығы, Erysipelothrix туыстастығына жатады. Ұзындығы 0,5 – 1,5 мкм, көлденеңі – 0,2 - 0,3 мкм, қозғалмайтын спора және капсула түзбейтін, грамоң, полиморфты қысқа таяқша. E. Insidiosa сыртқы ортаның кез – келген обектілерінде кездесетін (убикветарлы) және соған байланысты морфологияалық, уыттылық, антигендік және иммуногенік қасиеттері өзгеріп отыратын микроп. Тығыз қоректік ортада S - , R - , O – колониялардың түзеді. Қоздырғышының антигені бойынша 3 түрін – А,В,N ажыратады. Ауру қоздырушылық қасиет негізінен А, сирегірек В, ал өте сирек N – түріне тән. Сонгысы сау жанурларда кезігеді. В түрінің иммуногендік қасиеті өте жоғары болады да, көбінесе вакцина дайындауга пайдаланылады. Лабораториялық жануарлардан ақ тышқан мен көгершін аурады.
Тілме боктериясы жануарлар әлемінде ең кеңінен тараған микроптардың қатарына жатады. Шошқада тілмеспорадия немесе індет түрінде дүние жүзінің барлық елдерінде дерлік кездеседі. Ауруғ көбінесе 3 – 12 айлық жас шошқалар бейім келеді. Сондай ақ табиғи жағдаида қозы, тауық, үйек, күрке тауық, көгершін, кемірушілер
(тышқан, егеуқұйрық) ауырады. Тілмемен адамда ауырады. Адамда
5. Қолданылған әдебиеттер

1. Ахметов Ж.Б. «Паталогиялық анатомия» Алматы. Ана тілі-1993ж.
2. Әбутәліков Ә., Асанов. Әр түлік малдардың жұқпалы ауруы. Орал-1993 ж.
3. Бакулов И.А., Індеттану және микробиологиялық негіздері. Алматы-1993 ж.
4. Боль К.Г., Боль Б.К. Основы патологический анатомий СХЖ. Москва-1961г.
5. Визнер Э. Болезнь крупного роготого скота. Москва.Колос-1970г.
6. Добин М.А.Кокуречев П.Н.Практикум по вет-ной потологической анатомий и вскрыию Ленинград.Колос 1976г.
7. Жаров А.В.Шинков В.П.и др. Патологическая анатомия СХЖ.
Москва-2003г.
8. Малахов Ю.А. Сабалива Р.Л. и др. Эпизоотическая ситуация по
бешенстве в России. Москва.
9. Жаров А.В. Иванов И.В.и др. практикум по поталогический
анатомий СХЖ. Москва-1989г.
10. Нуралиев М.М. Есенгалиев Ғ.Ғ. Бірнеше түлікке ортақ жұқпалы
ауыруларды балау және күресу шаралары. Орал -1998ж.
11. Кузнецов Г.C. Протов И.А. Мал дәрігерінің анықтамалығы
Алматы-1971ж.
12. Көпбосынов Б.Қ. Мал санитарының кітапшасы. Алматы, «Қайнар»,
1978 ж.
13. Жанұзақов Н.Ж. Мал фельдшерінің анықтамалығы. Алматы-1985ж.
14. Махышев Т.Құтырыққа қарсы шаралар қолдану /жаршы/2001ж #3.
15. Махышев Т. Құтыру ауруы туралы мәлімет /жаршы/2001ж #6.
16. Махышев Т. Құтыру ауыруын алдын алу /жаршы/2001ж #12.
17. Махышев Т. Құтырық ауыруының таралуы /жаршы/2002ж #6.
18. Налетов Н.А.Паталогическая физиология и патотологический
анатомия СХЖ. Москва 1970г.
19. Канапаткин А.А. Бакулов И.А.и др. Эпизоотология и инфекционные
болезний СХЖ .Москва,Колос-1984г.
20. Орлов Ф.М. Инфекционные болезни R.P.C. Москва 1974г.
21. Сайдулдин Т. Ветеринарлық індеттану /I кітап/ Алматы 1989ж.
22. Тормис М.Р. Черкасский Б.Л. Болезни животных опасные для
человека. Москва-1997г.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министірлігі
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық – техникалық университеті
«Морфология және физиология» кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: ... ... топ ... в.ғ.доктор,профессор
Жоспар:
1. Кіріспе
............................................................................
........................3
Әдебиетке
шолу........................................................................
..5
2. Негізгі бөлім.
2.1 Шаруашылықты аурудан
сауықтырудыңкүнтізбелік
жоспары.....................................................................
.................................25
2.2 Ауруды жою және одан сақтандыру шаралары.....................27
2.3 ... ... ... ... ... Қорытынды және
ұсыныстар..................................................................3
7
5. Қолданылған әдебиеттер
тізімі...........................................................39
Шошқаның тілмесі / Erysipelas suum, рожа свиней / - жіті
өткенде өлі тиіп, терінің қабынып қызаруымен, ал ... ... ... ... қабынуымен ерекшеленетін жұқпалы ауру.
Ауру қоздырғышын алғаш анықтаған, ажыратып жазған Р.Кох
(1878), Леффлер (1881), Л.Пастер және ... (1882). ... ... ... тірі вакциа дайындаған Л.Пастер (1883), ал тілмеге
қарсы қан ... ... ... пен ... (1885). Кейіннен Д.Ф.
Конев (1899) өзінің атымен аталған вакцинаны, ал ... ВР – ... ... ...... ... – Lactobacillacea
туқымдастығы, Erysipelothrix туыстастығына жатады. Ұзындығы 0,5 – 1,5 мкм,
көлденеңі – 0,2 - 0,3 мкм, қозғалмайтын спора және ... ... ... қысқа таяқша. E. Insidiosa сыртқы ортаның кез – ... ... ... және ... байланысты
морфологияалық, уыттылық, антигендік және иммуногенік қасиеттері өзгеріп
отыратын микроп. Тығыз қоректік ... S - , R - , O – ... ... ... ... 3 түрін – А,В,N ажыратады. Ауру
қоздырушылық қасиет негізінен А, сирегірек В, ал өте сирек N – ... ... сау ... ... В ... иммуногендік қасиеті өте жоғары
болады да, көбінесе вакцина дайындауга пайдаланылады. Лабораториялық
жануарлардан ақ тышқан мен ... ... ... ... әлемінде ең кеңінен тараған
микроптардың қатарына жатады. Шошқада тілмеспорадия ... ... ... ... ... елдерінде дерлік кездеседі. Ауруғ көбінесе 3 – 12
айлық жас шошқалар бейім келеді. Сондай ақ табиғи жағдаида қозы, тауық,
үйек, күрке ... ... ... ... ауырады. Тілмемен адамда ауырады. Адамда
эризипелоид көбінсе алақанында, саусақтарында, тері асты ... ... сөл ... ... сипатталады.
Организмге енгеннен кейін тілме боктериялары алғашқы
орналасқан (жұтқыншақ, сөл түйіндері, ішек фолликулалары, жарақаттанған
теріде) жерлерінде көбейіп, бірте – ... ... ... ... ... Егер ... табиғи төзімділігі жоғары
организмге түссе, дерт сол енген жермен ғана шектеліп, жасырын түрде немесе
клиникалық белгілері айқын білінбей, иммунитет түзумен аяқталады. ... ... ... ... стрестер ауру қоздырғышының алғашқы
енген жердеі қорғаныс күштерін жеңіп, қанға еніп, көбйіп, бүкіл денеге
тарап, өлі тиу процесіне мүмкіндік жасайды.
Әдебиетке шолу
Жаров пен ... ( ) ... ... ... ...
ауру жануарлардын өлуі, өнімділігінің төмендеуімен, емдік алдын алу мен
сауықтыру ... ... ... экономикалық шығын әкелетін, кең
тараған жұқпалы аурулардын бірі.
Ауру қоздырғышы – грамм оң, қозғалмайтын Eryspelothrix rhusiopathiae.
Ауру ... ... ас ... ... арқылы жүзеге асады. Аурудың пайда
болуы таралуына мен сыртқы орта факторлары, жануар организм
резистентілігінін төмендеуі, азық құрамында ... ... ... ... жануарлардың ыстық, нашар желдетілетін қораларда
бағылуы, тағы басқалары әсер етеді.
Ж.Оразбековтың (1997) мәліметеріне сүйенсек шошқа тілмесінің
қоздырғышы организмге әр түрлі жолмен ... Ауыз ... ... ... безінде және ішектің солитарлы фалликулаларында орналасады, ал тері
сызатын арқылы ...... ... лимфа саңылауында орналасады,
олардың айналасында жергілікті қабыну процессі жүріп жатады. Бірнеше күнен
кейін бактериялар қорғаныс кедергілерін бұзып, қанға түседі де, ... ... ... ... реакциясы қызба реакциясын туғызады,
тканьдегі зат алмасу процесі бұзылады, ... ... мен ... ... ... ... ... өлі еттеніп өзгереді, бұл қан
тамырларының бітеліп қалуына ісіктердің пайда болуына әкеліп соқтырады,
ақырында жануарлар өліп кетеді.
Радчуктің (1996) ... ... ... ... ... ... қарғада, торғайда, қоқиқаз және басқа құстарда,
итбалықта, дельфинде, сондай – ақ иксод кенелерде және зоопарктік
сүтқоректі хайуанаттарыңда – ... ... ... ... Өзен ... ... үшін ... бактериясы – сапрофит. Тілме бактериясына адам да
сезімтал бұл, ауру белгілі бір орында эризипелоид түрінде өтеді, тері
қабынады, лимфа жолдары кеңейеді, бірақ өлі ... ... тері ... жұқтырғанда ауруға әсіресе
тышқан,көгершін шалдыққыш келеді, олар 2-5 күннен кейін өледі, үй
қояндарының ауруы біршама төмен, дегенмен көктамырға жұқтырғанда
3-6 күннен кейін өліп ... ... ( ... бойынша ауру қоздырушысы сора түзбегенмен
де сыртқы орта жағдайында төзімді келеді. Аузы балқытылып бекітілген сұйық
қоректік ортада 17 – 35 жыл, ... ... ... ай, өзен ...... ... тұнбасында – 108 тәулік сақталады. Жоғары температураға
төзімсіз 50С қыздырғанда 15 минутта, ал 70С – 5 ... ... ... ... етті ... ... тек қана 2,5 ... кейін өледі. Еті
қуыру бұқтыру ондағы тілме боктериаларын зарарсыздандырмайды, ал ысталған
шошқа етінде бұл микроб 90 тәуліктен кейін, ал ... ... ... ... дейін күшін жоймайды. Тілме боктериасы антибиотиктерге, ультра күлгін
сәулеге және күйдіргіш натрийге, формальдегид, хлорлы әк сиақты
қолданылатын дезинфектанттардың кәдуелдігі ерітінділеріне ... ... ( ) ... сүйене отырып ауру қоздырушының
бастауы – ауру және микроб алып жүруші шошқалар. Микроб алып ... ... ... ... сөл түйіндерінде және ішек
фолликулаларында орналасып, әртүрлі стресстердің, әсіресе ... және ... ... ... ... ... клиникалық
белгілері байқалады. Осы себептен шаруашылққа көбінесе басқа ... өз ... ... ... ... жем, су, ... ... құрал саймандары, өлексе, сойыс өнімдері, топырақ, т.б жатады. Ауру
қоздырғышының тасмалдауға кемірушілердің, көк шыбынның, ... ... ... ... ... ал ... ... және
трансмиссивтік жолдармен жұғады.
Жаровтың ( ) деректері бойынша ... ... ... оның ... топырақтың алатын орны ерекше. Ауру көбінесе
көктемгі – жазғы маусымда негізінен мал басынтолықтыруға және бордақылауға
бөлінген жас шошқалардың арасында жиі кездеседі. ... ... ... ... ... ыссы және ауаның ылғалды болуы, шошқаларды жақсы
желдетілмейтін тар қораларда ... ... күн өту, ... протеин,
витамин, минералды заттар жетіспеуі сиақты қолайсыз жәйттер әсерін
тигізеді. Сонымен, ... ... ... ... бір аймаұта және көбінесе
жылдың жылы мезгілінде қайталанып отыруы оның індеттік ерекшелігі болып
есептелінеді.
Қоздырушының ... ... ... ол ... ... ауру ... ... немесе созылмалы түрде байқалып, жүректің,
буынның қабынуымен және теріде шектелген қабыну, әр түрлі ... ... ... ... сипатталады. Ауру қоздырушысы тұрақтаған жерлерде
иммунологиялық қорғаныс реакциялары жақсы байқалады.
Б.Т. Толысбаевтың (2008) дерегі бойынша шошқа тілмесі – септикалық
антропозоонозды індет ауруы, ауруға ... ... қан ... іші
өтеді, бүйрегі қабынады, кілегей қабықтары қанталайды, талағы ұлғаяды.
Шошқа тілмесі көптеген елде тараған. Шошқа тілмесінің қоздырғышы –
Erysipelothrix zhusiopathiae. Бұл ... ... ... ... ... балықта, сондай-ақ адамда табылды.
Шошқа тілмесінің қоздырғышының мөлшері 0,2 – 0,3 х 0,5 – 1,5
мкм болатын қысқа таяқша. Жеке дара немесе ... ... ... мен ... құрмайды. Спорамен капсула құрмайды.
Электронскопиялық зерттеулердің мәліметтеріне қарағанда еріген (лизис)
клеткаларда протоспоралар көзінеді.
Т.Сайдулдиннің (1999) мәліметіне ... ... ...... өлі ... ... ... қызаруымен, ал созылмалы түрде жүрек пен
буындардың қабынуымен ерекшеленетін жұқпалы ауру.
Табиғатта көптген үй және тағы жануарлардың ... ... ... және ... ... ... алып жүрушілік кеңінен
таралған. Қоздырушысының табиғатта кең таралуы және сыртқы орта жағдайына
төзімділігі аурудың тұрақты қорламасының құрылуын және ... ... ... бір ... тұр ... ... анықталған
жағдайда, ол шаруашылық тілме жөнінен сау емес деп есептелінеді, шектеу
қойылады. Нұсқауға сәйкес ... ... ... ... ... ... жем – шөпті шығаруға шектеу қойылады.
Барлық мал басын клиникалық тексеруден өткізіп, аурудың
белгісі барларын ... ... ... ... ... 10 ... ... Қажет болған жағдайда ауырған шошқаларды арнайы жерде
сояды. Олардың етін қайнатқаннан кейін пайдалануға рұқсат етіледі. Әрбір
ауру мал ... ... ... ... ... тазалап, жуып, хлорлы әктің
тұнбасымен немесе күйдіргіш натрийдің 4 пайыздық ыстық ерітіндісімен
зарарсыздандырады.
ақтануын қарастырады.
Қ.Көпбасыновтың (1974) ... ... ... қарқынды
көбеюі және пайда болатын уытты заттардың әсерінен көптеген ағзалар мен
ұлпаларда қабыну, дистрофия процесстері кең өрбейді. ... одан ... ... ішкі ... ... зат алмасу бұзылып, домбығу, қан
іркілу, қан ұю кездеседі. Ауру жіті өткен жағдайда өлі тиюдің ... ... анық ... ... ... созылмалы түрі өз алдына сирек кездеседі, көбінесе
ол жіті, жітіден төмен түрлерінің жалғасы ретінде өтеді. ... ... ... ... ... ... ... байқалады.
Терінің өліеттенген жерлері бір – бірімен жалғасып қатты, Құрғақ қабыршаққа
айналып, іріндеп түсіп қалғанша шошқа жүдеп оңалмайды.
Конановтың ( ) ... ... ... тұтанудың ұзақтылығы
және шығын көрсеткіші шошқаны өсірудің технологиялық жүиесіне, ауруды
жылдам және дәл балауга, қоздырушының ... және ... ... ... ... ... шараларын
ұйымдастыруға байланысты болады. Әдетте індеттік тұтану қорадағы ... ... ... ... ... 20 – 30% тен ... шығын 55
– 80% ке жетеді.
Интернеттен (goоgle) сайтынан алынған мәліметтер бойынша шошқа
тілмесін көптеген елде таралған. Шошқа тілесі 1882 жылы Пастер ашты. ... ... ... түйетауықта, қозыда, балықта, үйректе сондай –
ақ адамда табылды. Сондықтан бұл ауруды шошқа тілмесі емес эризипелойд деп
атаған дұрыс.
Шошқа тілмесі – септикалық ... ... ... ұшыраған
жануарлардың қан аралас іші өтеді сонымен қатар талағы ұлғайып, бүйрегі
қабынады.
Тілме бактериясы ... ... кең ... Табиғи жағдайда
шошқаны, қозыны, көгершінді, т.с.с. жануарларды ауруға ұшыратады. Бұл
бактерия қарғада, торғайда, қоқиқазда және ... ... ... – ақ ... кенелерде және зоопарк сутқоректі хайуанаттарда – тиінде,
теңбіл бұғыда ... өзен және ... ... ... ... ... ... шошқаны, жылқыны, өгізді немесе қойды
гиперимминизациялану арқылы шошқа тілмесіне қарсы қолданылатын иммунды
қанның сарысуы алынады.
Стерильдігі ет – пептон сорпасы құйылған ... бес ... ... майы ... ет – ... бауыр сорпасында өсіріліп
тексеріледі. Егер 37С температурада он күн бойы ұстап сынағанда стерильді
болса, сарысу пайдалануға ... деп ... ... ... ... екі ақ ... (салмағы
15 – 18 г, 0,5 мл) мөлшерінде және бір теңіз шошқасына ... ... кем емес 10 мл ... тері ... ... ... ... егілген жануарлар тірі қалу керек.
2.1 Патогенезі.
Тілменің қоздырушысы оргонизмге әртүрлі ... ... ... түскенде әуелі көмекей безінде және ішектің солитарлы
фолликулаларында орналасады, ал тері сызаты арқылы түскенде – зақымдалған
орнының ... ... ... ... ... жергілікті қабыну
процесі жүріп жатады. Бірнеше күннен кейін бактериялар қорғаныс
кедергілерін бұзып, қанға түседі де, ... ... ... ... ... қызба реакциясын туғызады, тканьдегі зат алмасу процесі бұзылады,
маңызды органдар мен жүрек қан тамыры жүйсі ... (нәр ... өлі ... өзгереді, бұл қан тамырларының бітеліп қалуына,
ісіктердің пайда болуына әкеліп соқтырады, ақырында жануар өліп кетеді.
Жануар организмі ауру ... ... ... ... ... жиі ... міні осындай кезде микроб аурудың бастама
шағында өзінің уытымен лейкоциттері мен РЭС макрофагтарына шабуылдап,
олардың қарсыласуын тежейді, сонғылар микробтарды ... ... ... де, ... ... ... алмайды (аяқталмаған фагоцитоз).
Агглютининнің, прециптиннің және комплемент байланстырғыш заттардың,
антиагрессиндердің пайда болуы және фагоцитоздың антителдерімен біріккен
әрекеті ауру қоздырғышын жойып жіберуге мүмкіндік ашады.
Аурудың ... ... 2 – 5 ... ... ... ... Шошқаның тілмеге беймділік дәрежесіне, қоздырушының уыттылығына
және мөлшеріне, ену ... және ... ... ... байланысты
ауру аса жіті, жіті, жітіде төмен, созылмалы түрде өтеді. Сонымен қатар
аурудың және ... ... ... жіті түрі ... ... ... 7 – 10 айлық
бордақылауға қойған жас шошқалардын күтімі нашар болғанда, тасмалдаған
кезде ... ... ауру мал ... күйзеліп, қызу көтеріліп, жүрек
жұмысы бірте – бірте ... ... ... ... ... жіті түрі ... қаны қағынуы арқылы көбінесе
індеттік тұтанудың алғашқы кезеңінде жие кездеседі. Ауру шошқаның жалпы
күйі нашарлап, дене ... ... 42 С, ... ... ... ... көбінесе жатып, көп қозғалмай, жүргенде аяқтары тәлтіректеп, жемге
қарамай, іші қатып, дірілдеп, жүрек ... ... ... құсады, ал
торайларда іші өту байқалады. Жүрек жұмысының нашарлауының әсерінен ... ... ... ... нәтижесінде, тамақ асты, мойын, іші
терісі көкшіл тартады. Кейбір шошқаларда ауру басталғанан кеиін 1 – 2 ... ... ... әр түрлі, әуелі қызғылт, кейіннен қошқыл – қызыл
түске өзгеретін дақтар пайда болады. Ауру жануарларға уақытында ем
көрсетілмесе 2 – 4 ... ... ... ... ... жітіден төмен түрінде малдың терісінде өзгерістер
болып ( есек жем ) ... ... ... дене ... 41 С, ... ... ... тәбеті төмендеп, шөлдейді. Бір – екі күннен
кейін шошқанның бас және тұла бойы терісінде көлемі және ... әр ... ... ромба, дөнгелек ) қабынған, қатты, қызғылт түсті ісікшелер пайда
болады. ... ... түрі ... ... ... 7 – 12 ... ... Қызғылт дақтар бозарып, бірте – бірте жойылады, ... ... ... ... ... ал ауру ... тері өліеттеніп, орны
тыртықтанады. Кей жағдайларда ауру асқынып, өлітію түрінде өтуі мүмкін .
Аурудың созылмалы түрі өз ... ... ... ... ол
жіті, жітіден төмен түрлерінің жалғасы ретінде өтеді. Мұндайда дерт
асқынып, терінің өліеттенуі, жүректің, буынның қабынулары байқалады.
Терінің өліеттенген жерлері бір – бірімен ... ... ... ... ... ... қалғанша шошқа жүдеп оңалмайды.
Жүректің қабынуының әсерінен жүрек қақпақшаларының жұмысы
бұзылып, сонын әсерінен жануар әлсіреп, демігіп қан азайып жүдейді. Буынның
қабынуы ... ... ... ... ... ... ақсайды.
2.2 Патологиялық өзгерістер
Өлекседегі өзгерістер дерттің өтуіне, түріне байланысты болып
келеді. Аурудың жіті түрінде өлекседегі өзгерістер өлітіюге тән болады.
Кеуде тұсы, шабының ... ... ... бүйірінде, жонында әр түрлі
келген қошқыл – қызғылт дақтар кездеседі. Ішкі қуыстар мен ағзалардың сірі
қабықтарында уақ қан құйұлулар, фибрин ... ... Сөл ... ... ... ... Көк бауыр үлкейіп, бауырда дистрофиялық
өзгерістер кездеседі. Бүйрек қабынып, қанталаулар байқалады. Өкпе домбығып,
қабыну ошақтары кезігеді. Жүрек еті бозғылт тартып жұмсарады. Қарынның, ... ... ... болады. Аурудың созылмалы түрінде
жүрек қақпақшаларында, буындарда өзгерістер ... пен ... ... тыс үлкеюі (күрең қызыл түсті),
лимфа түйіндерінің үлкеюімен гиперемиясы, бүйректің ісінуі (шие ... ... ... ... ... ... Ауру созылмалы өткенде
асқазан ішек трактысында катаральды геморрагиялық гастроэктирит ... ... ... ... диагнозды эпизоотологиялық, клиникалық, патологиялық
мәлеметтерге және лабораториялық зертеу нәтижелеріне сүйеніп қояды.
Тілменің маңызды эпизоотологиялық деректеріне жас шошқалардың бейімділігі,
маусымдылығы (көктемгі, жазғы кезең) және тағы ... ... дене ... 42 С ... ... ... жүрек, асқазан ішек жолы қызметінің бұзылуы. Емдік көмек
көрсетілмеген кезде ауру 2 – 4 ... ... ... өлімімен
аяқталуы мүмкін. Клиникалық белгілеріне байланысты тілмені септикалық,
терлік, жасырын түрге бқледі, ал өтуіне қарай өте жіті, жіті, жітілеу,
созылмалы деп ... ... ... ... жарылып сойылмаған жүрек
жіберіледі. Зертханада микроскопиялық, боктериологиялық, биологиялық
зерттеулер жүргізіледі. Био сынама қою үшін 2 ақ тышқан пайдаланылады.
Оларға поренхиматоздық органдардан алынған ... ... ... 0,1 -0,2 мл дозасында ендіріп ауру жұқтырады. Оларды 5 күн бақылайды.
Егерде тілме ... ... ... 2 – 4 ... соң өледі. өлгн
тышқан органдарынан ЕПА, ЕПС себінділері даярланады.
Шошқа ... ... ... ... ... күн ... ... балау қажет.
Оба жылдың кез келген уақытында барлық жастағы шошқаларды
зақымдайды. Талақ ұлғаймаған, әсіресе оба кезінде талақ шнттерінде
геморагиялық инфарктілер табылады. Талақтарында қан ... ... ... қан ... ... ... оба ... түзіледі.
Пастереллез – шошқаның жекелеген топтарында кездеседі. Плевра
мен өкпенің фиброздық қабынуы мен сипатталады.
Сібір жарасы шошқаларда сирек ... ... ... Күн тиулер жаз айындағы ыстық уақыттарда жиі кездеседі.
Нақты диагноз мал өлгеннен кейін бактериологиялық зерттеуден
кейін қойылады.
Тілмені індеттанулық, клиникалық, патологиялық – анатомиялық
деректер, ... ... ... анықтайды. Індеттанулық
деректерден аурудың маусымдылығын, тұрақтылығын, ауыратын малдардың жас
мөлшерін еске ... ... ... ... ... дақтарға
көңіл аударады. Сондай – ақ ауру шошқаларда емдегенде тілмеге қарсы сарысу
мен антибиотиктердің жақсы әсер ететінін ... ... ... ... ... ... ... қарыны мен аш ішектің
кілегейлі қабығының, сөл түйіндерінің, бүйректің қабынып, қанталаулар
кездесетінін ескеркді. Зертханаға көкбауырдың, бауырдың, бүйректің
кесінділерінің және жілік сүйегін жібереді.
Патологиялық материалдан ... ... Грам ... ... ... Қоректік орталарға сеуіп, қоздырушының таза өсіндісін
алады. Ажырату үшін флуоресценттік микроскоппен тексеру қолданылады.
Қажетті жағдайда үлпершек мүшелерден дайындаған езіндімен
биосынама қояды. Ол үшін ... ... ... ақ ... егіп ... нәтиже берсе, олар үш – бес тәулікте ауырып ... ... ... ... ... ... ... қылаудан, ыстық және күн өтуден, ал созылмалы түрін обаның
созылмалы түрінен, микоплазмалық полисерозиттен, стрептококкоздан,
постиомаляциядан, рахиттен ажырату керек. Оба өте жұғымтал келіп,көп
шығынға ... ... ... ... ... ... ... ангиналық белгілерімен білінеді. Жалпы бактериалық
ауруларда сонғы қорытынды лабораториялық зерттеулердің нәтижесіне
негізделеді.
Бактериалогиялық диагноз бактерияскопия жасау, культура алу
және биопроба қою ... ... ... ... ... бүйрек
кесінділері, Тері пұшпағы (есекжемде), жүрек (эндокордитте), ажыратылған
буын (артритте) жіберіледі. Патологиялық ... ... ... ... ... ... өңделеді. Түтікті сүйекті бұлшық еттен және
сіңірден айырған соң карбол қышқылының 2 пайыздық ерітіндісі ... ... ... ... ... Грам ... ... даярланады, олар осыдан кейін микроскопиялық талдаудан өткізіледі.
Жағындыдан бойынща ... ... ... олар ... және ... жеке – дара және топ – топ ... ал ...
таңбаларда эндокордит жіп өрімі тәрізденіп жүрек клапондары үстінде
орналасады. Іріп – ... ... ... ... ... ... ... культурасын талақтан, бүйректен алады, ал егер
бұл материал ескіріп ... ... ол ... ... кемігінен, лимфа
түйіндерінен, сондай – ақ терінің зақымданған жерінен ... ... ауру ... ( ... ... ... 3 – 5 күннен кейін тіршілігін тоқтататын маңызды ... ... ... ... ... ... ... болады. Іріп
– шіріген өлекседен тері пұшпағы немесе түтікті сүйектің кемігі алынады.
Көбіне көгершіндерге жұқтырылады, өйткені шіріген материалда ақ ... ... ... ... ... ... ... және өләмге ұшырататын формулаларын анықтау
үшін екі түрлі агглютинация реакциясы жүргізіледі: оның біріншісіне
зерттеліп отырған жануардың қан сарысуы немесе қаны алынады, бұл
пластинкалық әдіс деп ... ...... деп аталынады, ол
үшін қан сарысуы алынады.
Тілме бактериясын паталогиялық материалдан табу және ... ... ... үшін ... антиденелер әдісін
қолдануға болады.
2.4 Сақтық пен күресу шаралары
Тілменің алдын алу негізгі әдісі болып 2 айлық жастан бастап
шошқаларды ... Ол үшін ... тірі ... ... ... ... сұйық тірі вакцинасын, ВР 2 штамының құрғақ тірі вакцинасын
қолданады.
Депонирленген тірі культуральді вакцина қолдану: Вакцинаны
мойын ... ... ... тері ... ... Аналық шошқаларда тууға 1
ай қалғанда, ал туған шошқаларда 1 айдан соң ... Жас ... ... ... 14 күн ... соң және 12 – 13 күн ... 1 ... – 0,3 мл, қайталап – 0,5 мл вакцина ендіреді.
Иммунитет 1 вакциндеуден кейінгі 7 – 10 күннен соң ... 6 ай ... 2 ... ... тірі ... 2,5 ... және одан
жоғары жастағы шошқаларды иммундайды. Алдымен 2 – 4 айлық ... 0,5 ... ... ... бұлшық етке ревакцинаны 25 – 35 күннен соң 1,0 мл
жүргізеді, ... әр 4 – 5 ... 1,0 мл ... иммундайды. 4 айдан
жоғары жастағы шошқаларды 1 мл көлемінде иммундап, әр 4 – 5 ... ... ... ... дауалау үшін арнайы және жалпы
сақтандыру шараларын жоспарлы түрде жүргізу қажет.
Жалпы дауалау шараларына малдәрігерлік – санитариялық
ережелерді қатаң сақтау, шошқалардың ... ... ... ... ұйымдастыру, рационның құрамын қажетті протеин,
микроэлементтер, витаминдермен қамтамасыз ету жатады.
Арнайы шаралардан ең маңыздысы шаруашылықтан және
жекеменщіктегі 2 ... ... ... ... вакциналау.
Шаруашылықта тілме анықталған жағдайда, ол шаруашылық тілме
жөнінен сау емес деп есептелінеді, ... ... ... ... шошқаны әкелуге, шығаруға, зарарсыздандырмаған шошқа
өнімдерін, жем – шөпті шығаруға шектеу қойылады.
Барлық мал басын клиникалық тексеруден өткізіп, аурудың
белгісі барларын оқшаулап, ... ... ... ... 10 ... ... ... болған жағдайда ауырған шошқаларды арнайы жерде
сояды. Олардың етін ... ... ... ... ... Әрбір
ауру мал бөлінген сайын шошқа тұрған үйшікті тазалап, жуып, хлорлы әктің
тұнбасымен немесе күйдіргіш натрийдің 4 пайыздық ыстық ерітіндісімен
зарарсыздандырады.
Өлекседен сыпырған ... ... ауру ... ... 1 пайыздық тұз қышқылы бар ас тұзының 10 пайыздық ертіндісіне 48
батыру арқылы зарарсыздандырады.
Шаруашылықтан (фермадан) шектеуді соңғы тілмемен ... ... ... ... ... ... жануарларды вакциналап, қорытынды
дезинфекция жүргізгеннен кейін 14 күн өткесін алады.
Шошқа тілмесін алдын алу оның пәрменді (вакцина) немесе
пассивті (қан ... ... ... ... ... ... ... қарсы қолданылатын вакцинаны алғаш рет Пастер мен Тюлье
1883 жылы шошқа тілмесі бактериясын аттенуациялау (әлсірету) арқылы ... ... ... үй ... ... олар үшін ... күшейе түсетінін, ал шошқа үшін уыттылығының кемитінін байқады,
көгершінге пассаждағанда микробтың ауру қозрғыштығы шошқа мен көгершін үшін
күшейе түседі. Пастер мен ... ... ... ... ... (1896), одан кейін Конев (1899) өзіндік вакциналар алды. Коневтің
бір вакцинасы 7 үй қоянын пассаждау арқылы алынды. Бұл вакцина
көгершіндерді өлтіре алмайды, ... ауру ... ... ... төрт ... ... ... алынды. 2 вакцинаның матриксі
балапан көгершін мен тышқанды өлтірді. Коневтің вакциналары отыз жылдан
артық уақыт қолданылады. Олар ... ... және ... ... ... ... 1933 – 1935 ... ВГНКИ – жаңғыртылды.
Қазіргі кезде бірнеше вакциналар пайдаланылады. Солардың
біреуі депонирленген вакцина – алюминий тотығы ... ... ... ... ... ... ... Коневтің екінші
матриксінің тірі культурасы. Вакцина күңгірт түсті болады, ұзақ уақыт
сақтағанда флакон түбінде ақшыл тұнба пайда ... ... ... ... ... ... ... сұйықтықпен оңай араласады. Вакцина
мұндай жағдайда қолданылыды:
(1) флаконнан алынған вакцина қоректік ортада өссе және жағындыны
бактериоскопиядан өткізгенде таза ... ... 0,5 мл ... ... етке ... көгершін 10 күн ішінде тірі
қалса, тері астына 0,1 мл мөлшерінде енгізгенде тышқан 5 – 12 күн ішінде
өліп кетсе.
3. Жарып – сою ... ... ... зертханасында торайдың жарып сою
хаттамасы.
Торай 10. 10. 2010 жылы ауырды, емханаға емханаға 13. 10. ... ... 11: 00 де ... Орал ... ... ... Е.М. ... жүргізді. Оған бақылаушы ретінде бакдиагностика
меңгерушісі С. Л. Төлеғалиев қатысты.
Анамнез.
Торайдың температурасы 41С – ге көтерілді, тамақтан бас
тартты, әлсіреді, іші өткен, жүрісі ... ... бас және ... ... ... және ... әр түрлі қабынған, қатты, қызғылт түсті
ісіктер пайда болған және жүдеген ауырған мал 3 күн өткен соң 16. 10. ... ... ... ... ... белгілері. Шошқа өлексесі 3 айлық, еркек жынысты,
жергілікті асыл тұқымды, ақ түсті, дене бітімі қалыпты, қондылығы орташа.
2. Өлекседегі ... ... ... өлексе ісінген,
іріңді иіс шығады.
3. Арнайы бөлім.
3. 1. Көзі ісіңкі болады, ауыз қуыстарының ... ... қан ... кездеседі.
3. 2. Тұяғы мүжілмеген, қисаймаған, еш өзгерістер байқалмайды.
3. 3. Құлағы, мойны, ... ... ... әр ... ... ... ... дақтар көрінеді. Дақтар бірте – бірте қосылып
бүкіл ... алып ... 4. ... түйіндері ісініп үлкейген, пышақпен тілгенде қан
ағады.
3. 5. Терісінің кей жерлері өлі еттенген.
Б. Іштей қарау.
1. Кеуде тұсы шабының терісі көкшіл ... ... ... ... қошқыл қызғылт дақтар кездеседі.
2. Буындары існген.
3. Суйегі – мүжілмеген, сынбаған, ... ... еті ... тартып жұмсарған, жүрек клапондары зақымданған.
5. Диафрагма 6 – шы ... ... ... аш ... кілегейлі қабығында қанталаулар бар.
7. Ішектердің кілегей қабықтарына нүкте тәрізденіп қанталаған, үстін
кілегей басқан.
8. Бауырда дистрофиялық өзгерістер кездеседі, үлкейген, некрозға
ұшыраған жерлері байқалады.
9. ... ... ... сәл ... ... ... ... Өкпе домбығып, қабыну ошақтары кезігеді.
12. Талағы ұлғайып, қанға толған.
13. Бас миы қалыпты, өзгермеген, ұлғаймаған, қабынбаған.
14. Жұлыны қалыпты еш өзгеріс ... Нерв ... ... ... – анатомиялық диагноз.
1. Пневмония
2. Гепотит
3. Гастроэнтерит
4. Эндокордит
5. Артрит
Қорытынды.
Патологоанатомиялық диагнозға сүйене отырып ауырған торай
шошқа тілмесінен өлгені анықталды. Бұл ауруға нақты ... қою ... ... ұсынылған.
Патологиялық – анатомиялық өзгерістерін көкбауырдың ұлғаюы,
қарын мен аш ... ... ... сөл түйіндерінің, бүйректің
қабынып, қанталаулар кездесетінін ескереді. Зертханаға көкбауырдың,
бауырдың, бүйректің кесінділерін және жілік сүйегін жібереді.
Жарып союды ... ... ... ... ... қорытындылай келе шошқа тілмесі ауруы,
малдар үшін қауіпті аурулардың түрі. Сондықтан малды зарарлы аурудан сәтті
шаруашылықтардан алып, жаңадан әкелінген барлық мал 30 күн бойы ... осы ... ... жүйелі түрде клиникалық тексерулер жүргізіледі,
ол қажет болса, малдарды, құстарды арналған туберкулинмен шошқа тілмесіне
тексеру ... Егер осы ... ... мал ... сәтті болған
жағдайда ғана, қолданысқа жіберуге болады.
Жаза келе тоқталған тұжырымдамам бұл аурумен тек ... ... ... ... басқада жануар түрлері ауырады. Бұл жұмысымды мен шошқа
тілмесі ауруын толық зерттеп оның қоздырушыларына, бактерия тасушыларына,
жұғу жолдары мен таралуы нұсқаларына, ... ... бұл ... ... ... ... алу ... да тоқталып өттім.
Бұл курстық жұмысымда аурудан өлген мал өлексесінің поталого –
анатомиялық өзгерістерін ... ... ... ұқсас аурудардан ажырата
қарастырылды.
5. Қолданылған әдебиеттер
1. Ахметов Ж.Б. «Паталогиялық анатомия» Алматы. Ана ... ... Ә., ... Әр ... малдардың жұқпалы ауруы. Орал-1993 ж.
3. Бакулов И.А., Індеттану және микробиологиялық негіздері. Алматы-1993
ж.
4. Боль К.Г., Боль Б.К. ... ... ... СХЖ. ... Визнер Э. Болезнь крупного роготого скота. Москва.Колос-1970г.
6. Добин М.А.Кокуречев П.Н.Практикум по вет-ной ... ... ... Ленинград.Колос 1976г.
7. Жаров А.В.Шинков В.П.и др. Патологическая анатомия СХЖ.
Москва-2003г.
8. ... Ю.А. ... Р.Л. и др. ... ... ... в России. Москва.
9. Жаров А.В. ... И.В.и др. ... по ... СХЖ. ... ... М.М. ... Ғ.Ғ. ... түлікке ортақ жұқпалы
ауыруларды балау және күресу шаралары. Орал -1998ж.
11. Кузнецов Г.C. Протов И.А. Мал ... ... ... Б.Қ. Мал санитарының кітапшасы. Алматы, «Қайнар»,
1978 ж.
13. Жанұзақов Н.Ж. Мал фельдшерінің анықтамалығы. Алматы-1985ж.
14. Махышев Т.Құтырыққа қарсы шаралар қолдану /жаршы/2001ж ... ... Т. ... ... ... ... ... #6.
16. Махышев Т. Құтыру ауыруын алдын алу /жаршы/2001ж ... ... Т. ... ... ... ... ... Налетов Н.А.Паталогическая физиология и патотологический
анатомия СХЖ. Москва 1970г.
19. Канапаткин А.А. Бакулов И.А.и др. Эпизоотология и ... СХЖ ... ... Ф.М. Инфекционные болезни R.P.C. Москва 1974г.
21. Сайдулдин Т. Ветеринарлық індеттану /I кітап/ Алматы 1989ж.
22. Тормис М.Р. ... Б.Л. ... ... ... ... ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Шошка тілмесі кезіндегі қолданылатын биопрепараттар6 бет
Шошқа тілмесі кезінде қолданылатын биопрепараттар3 бет
Шошқа тілмесі кезіндегі биопрепараттар4 бет
Шошқа тілмесі кезіндегі биопрепараттар жайлы мәлімет4 бет
Шошқа тілмесі кезіндегі қолданылатын биопреапараттар12 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь