Өндіріс түрлері және тұрпаттары

Жоспар
Кіріспе
1.1. Өндіріс түрлері және тұрпаттары
1.2. Шығындар және оларды жіктеу басқару есебі
1.3. Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру
1.4. Өнім өндірісіне шыққан шығындардың есебі
2.1. Үстеме шығыстардың есебі
2.2. Еңбекке өтеуге шығатын шығындар
2.3. Әлеуметтік салық
2.4. Негізгі өндіріс шығындарының есебі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі өзі жүргізетін операциялар бойынша ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін, сол сияқты басқа да мүдделендіру мөлшерін белгілейді. Өндіріс шығындарын есептеуге жүргізетін бағыт - өндіріске арналған шығындар есебін мақсатты түрде дербес есептеуді талап ететін қызмет аумағы.
Шешілетін міндеттеріне қарай шығыстарды жіктеу өнімнің өзіндік құны мен алынған пайданы есептеу – келген және шыққан, өндірістік және кезеңдік бағалауда есепке алынатын және алынбайтын, болашақ кезеңнің шығындарын жоспарлау мен шешім қабылдау, қайтарымсыз жүктелген.
Шығындар есебі жүйесі екі негізгі іс –қимыл үшін өндірістік шығындар туралы ақпаратты жинайды: жұмыс күшіне шыққан шығындар, материалдар немесе қосымша шығындар сияқты белгілі бір категориялар бойынша жіктейді және оларды есеп бағыттары бойынша бөледі.
Қолданылған әдебиеттер

1) "Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері"
Қ.К. Келумжанов; Н.А Құдайбергенов
2) "Бухгалтерлік есеп" Назарова Вера Леонидовна
3) "Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп"
В.К. Радостовец ;Т.Ғ. Ғабдуллин; В.В. Радостовец; О.И. Шмидт
4) "Салық және салық салу "А.Д. Үмбетәлиев; Г.Е. Керімбек
Алматы Экономика 2006 ж
5) " Қазақстандағы «Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» " Заңы 26/2 96 ж
6) "Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау "
К. Ш. Дүйсенбаев; Э.Т Төлегенов; Ж.Г Жумагалиева.
7) "Басқару есебі" Назарова Вера Леонидовна
М.С. Жапбарханова. Д.А.Фурсов . С.Д.Фурсова
8) "Бухгалтерлік есеп негіздері" Н.Қ.Қабылова. Ш.А..Доспалинова.
Е.Н. Оразалинов
        
        Жоспар
Кіріспе
1.1. Өндіріс түрлері және тұрпаттары
1.2. Шығындар және оларды жіктеу басқару есебі
1.3. Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру
1.4. Өнім өндірісіне шыққан ... ... ... ... ... Еңбекке өтеуге шығатын шығындар
2.3. Әлеуметтік салық
2.4. Негізгі өндіріс шығындарының есебі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының ... ... өзі ... ... ... қайта қаржыландыру мөлшерлемесін, сол сияқты басқа да
мүдделендіру мөлшерін ... ... ... есептеуге жүргізетін
бағыт - өндіріске арналған шығындар есебін мақсатты түрде дербес есептеуді
талап ететін ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құны
мен алынған пайданы есептеу – келген және шыққан, өндірістік және кезеңдік
бағалауда есепке ... және ... ... ... ... мен шешім қабылдау, қайтарымсыз жүктелген.
Шығындар есебі жүйесі екі ... іс ... үшін ... ... ... ... ... күшіне шыққан шығындар, материалдар немесе
қосымша шығындар сияқты белгілі бір ... ... ... ... есеп ... ... ... Республикасындағы 2002 жылдың 29 қазанындағы №542 «Қаржылық
есепті дайындау мен ұсынуға арналған ... ... ... ұйымның және тағы басқа қызмет барысында туындайтын шығыстар
кіреді. Активтердің ... ... ... өлшенетін міндеттемелердің
ұлғаюына байланысты болашақ экономикалық пайданың кемуі ұйымның ... ... ...... ... ... атты Бухгалтерлік есеп
стандарттарына сәйкес 2003 ж. 28 ... №27 ... ... былайша жіктеледі. Өндіріс бойынша шығындар өндірістік қосымша
шығыстар ретінде жіктеледі, оларға шығынның үш түрі ... ... ... ... ... жанама шығындар, басқа өндірістік
шығындар. Ғылыми ... ... ... ... жаңа ... мен
көрсетілетін қызметті жасау бойынша барлық тәжірибелік үлгілерді ... ... ... ... ... ... шығындарын біріктіреді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі пайыз саясатының басты мақсаты
— айналыстағы теңге деңгейін көтере ... ... ... ... ... ... ақша ... және инфляцияның өсуін төмендетуді қамтамасыз
ету болып табылады. Жоғары ... ... шын ... ... ... өз ... шығынның көлемін құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты
алдағы уақытта немесе ... бір ... ... ... ... ... ... курстық жұмыстың жазылу құрамы кіріспеден, бөлімдерге бөлініп
сегіз сұрақты және сондай-ақ қорытынды, пайдаланған әдебиеттер қамтып отыр.
1.1. Өндіріс түрлері және ... мына ... ... ... ... үшін ... ... өнімді, сондай-ақ сатуға
және ішкі зауыттық ... ... ... ... цехтарына)
қажетті жартылай өнімді дайындауға арналған.
Қосалқы-өндірістік процеске аса қажетті шыныққан жұмысшылары, құрал-
сайманы, аспаптары бар ... ... ... ... ... ... өндіреді және оны мына тарапқа өткізеді (механикалық-
жөндеу, аспаптық, электрмен жүретін көлік ... және тағы ... қоса ... ... және ... өндірісте) мыналар бар:
а) қосалқы цехтар (побочные цехи)-қалдықтарды ... ... ... вата ... ... цехы және тағы ... ... (подсобное)-өнімді негізгі материалдан дайындайды, ... және ... ... ... ... ... және буып-түю материалдарын дайындайды );
б) эксперименттік және ... ... ... ... әр ... ... ... орындайды.
Қосалқы өндіріс-өндірістік процеске аса қажетті шыныққан жұмысшылары, құрал-
сайманы, аспаптары бар ұйымдасқан- оқшауланған кәсіпорын, негізгі өндіріске
қажетті өнімдерді өндіреді және оны мына ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқа).
Өндіріс тұрпаттары.
1. Жеке (жеке ... өнім жеке ... ... аса көп емес,
қайталанатын партиямен дайындалады (бірегей ... ... ... машина жасау), бұл ... ... ... ... ... ... және олардың бөліктерінің көп
бөлігі өндіріледі, әзірлеу және аяқтау жұмыстарына үлкен шығын кетеді,
өндірістік кезең ... ... ... өндіріс-біркелкі бұйымдарды әзірлеу және ... ... ... Сериялардың мөлшеріне байланысты сериялық
өндірістің үш түрін бөліп көрсетуге болады:
а) ірі сериялық өндіріс (өнім үзіліссіз жыл бойы ... ... ... тар болады, ал өндірістік желілер мен
цехтардың пәндік және технологиялық мамандандырылуы болады);
б) ұсақ сериялы ... ... ... ... ... ... формамен шығарылады). Сериялық ... ... ... немесе қайта бөлу (попеедельный) әдісі қолданылады және өнімнің
өзіндік құны калькуляцияланады.
3. Жаппай өндіріс-уақыт кезеңінің ұзақтығында (ұзақ күні) біркелкі өнім
дайындалады.
Сипаттық ... аса көп ... өнім ... ... айтарлықтай
(значительно) болады;
• жабдықтардың жоғары деңгейде мамандандырылуы;
• өндіріс ырғақтығының жоғары болуы.
Жаппай өндіру машина жасауда қолданылады ... ... ... ... ... ... және ... өндірістерде
қолданылады. Жаппай өндірісте шығын ... ... ... және ... ... ... және жаппай өндірісте талдамалы есеп ауысым үшін өнімділік
туралы ... ... ... ... ... ал жеке және ... –кесімді жұмысқа жүктеліммен (наряд) жүргізіледі.
1.2. Шығындар және оларды жіктеу басқару есебі
Басқару есебі ... ... мен ... ... ... іс -әрекетті бақылау мен реттеу үшін ақпарат бере ... ... ... есеп міндетіне қаржылық есептер жасау үшін тікелей
өндірістік шығыстарды (өнімнің өзіндік құны) ... ... ... ... ... сұрақтарды шешу үшін талап етіледі және ... ... мен ... ... ... құру ... ақпаратты жіктеудің көптеген сызбалары бар, ... ... деп бөлу ... ... ... ... сызбасы ақпарат
тағайындауына байланысты. Шығындарды жіктеу әр түрлі белгілер бойынша
жүргізіледі: өндіріс процесіндегі ... рөл ... және ... ... ... ... әдісі (тікелей және жанама); өндіріс
көлеміне ... ... және ... ... ... ... ... бар: өнімнің өзіндік
құны мен алынған пайданы есептеу –келген және ... ... ... ... ... ... және алынбайтын, болашақ кезеңнің
шығындарын жоспарлау мен шешім қабылдау, ... ... ... жүктелген, өсіммен артатын және шектік; бақылау мен ... және ... ... есептеу жүргізетін бағыт - өндіріске арналған
шығындар есебін мақсатты ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялау, яғни шын мәнісінде қайсібір қызмет
адамының пайдаланылған ресурстарды бағалау қажет деп ... бәрі ... ... ... ... бағыттарының мысалы болып табылады.
Шығындар есебі жүйесі екі негізгі іс –қимыл үшін өндірістік ... ... ... жұмыс күшіне шыққан шығындар, материалдар немесе қосымша
шығындар ( немесе шығындар қарқыны ... ... ... ... ... ... белгілі бір категориялар бойынша жіктейді ... есеп ... ... ... ... ... басқару шешімдерін қабылдау үшін ұйымның өндірістік қызметінің
барлық кезеңдеріндегі шығыстарды білу қажет. ... ... ... ... ... шектен тыс болу –болмауын ... ... ... ... бағаны дұрыс ... ... мен ... ... ... мен ... көмектеседі.Сондықтан шығын басқару ... ... бірі ... ... уақыт бойы шығындарды «қазандық» деп аталатын тәсілмен анықтап
келді, ол кәсіпорынға ... ... ... ... болу ... өнім ... бойынша шығындарды бақылау үшін ... ... ... ... 1987 жылы ... ... туралы хабардар болуды арттыратын және оларды бақылауды күшейтуе
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... негізіне шығынды шартты –тұрақты және шартты -өзгермелі деп бөлу
жатты. Ғалымдар мынаны анықтады, шартты ... ... ... ... ... тікелей байланысты емес, ол шартты -өзгермелі ... ... ... ... немесе кемуіне тікелей ұлғаяды
немесе азаяды.
Осы негізде шығарылған және сатылған өнім көлеміне және ... ... ... ... ... және ... -өзгермелі
шығын жолдауға жол алатын «директ -костинг» тұжырымдамасын ... ... ... ... ... ... және дәл анықтау
міндетті емес, өзін -өзі ақтамайтын шығынды болдыртпау күннен ... ... ... Нақты шығындарды мөлшерленгендігімен салыстыратын
«стандарт -кост» жүйесінің өмірге келуі бұл міндеттің шешуі ... ... ... ... ... ... ғана есептеп қана қоймай,
ақталмаған шығыстардың пайда болмауы үшін алдын ... ... ... дами ... ... бұл ... ... қалыптасуына әкелді, соған сәйкес шығындар
кәсіпорын шегінде ғана қарастырылып қоймай, ... ... ... ... ... ... Осылайша, шығындар
есебі өндірістің түпкілікті өніміне назар аударып қана ... ... ... де ... ... ... толық түсіну үшін ... ... ... білу және ... ... ... іс -әрекет барысында (еңбек , өнім өндірісі
құралдары мен ... ... ... ... ... ... көрсетуге
алынған) тұтынылған материалдық, еңбек, қаржылық және басқа ... ... ... ... ... әкелу мүмкіндігі бар кәсіпорын
активі ретінде көрсетілетін құн. Бұдан ... ... ... шыққан шығындар» дегеннен кең екені білінеді өндіріске шыққан
шығындар -өнімді (жұмысты, көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... «шығыстар» мен «шығындар» түсінігі
ұқсастырылып, теңдестіріліп жүр, алайда бұлардың үлкен айырмашылықтары ... есеп ... ... ... сәйкес шығысқа шеккен зиян
да шыққан шығын да кіреді.
Қазақстан Республикасындағы 2002 жылдың 29 ... ... ... ... мен ұсынуға арналған тұжырымдамалық негіздерге»
сәйкес шығыстарға ұйымның және тағы басқа қызмет ... ... ... ... ... немесе сенімді ... ... ... ... ... ... кемуі
ұйымның шығыстары деп танылады.
Басқаша айтсақ, шығыстарды ұйымның кіріс алуына байланысты көтерген
шығындарының бөлігі деп түсіндіруге болады.
Есепті кезең ... орай ... екі ... ... ... ... кезең;
• кейінге қалдырылған.
Ағымдағы есепті кезең шығыстары ағымдағы есепті кезеңнің шаруашылық іс-
әрекетінің фактілеріне ... және осы ... ... мен ... ... танылады.
Есепті кезеңнің кірістермен өзара байланысының белгілері бойынша олар
мыналарға бөлінеді:
• осы есепті кезеңде ... ... ... ... және негізгі емес қызмет шығыстары);
• ағымдағы кірісті алумен байланысты емес есепті кезеңнің осы ... Осы ... ... ... алу ... қарамастан,
кірістер мен шығыстар туралы есепте және ағымдағы ... ... ... Олар ... ... бары немесе жоғынан
(мысалы, активтің амортизациясы, кеңсе бөлмелерін жалға алу жөніндегі
шығыстар) гөрі, кезеңнің бар болуымен негізделеді.
Кейінге қалдырылған ... ... ... ... алу ... ... ... асатын ұйымның ресурстарын қолдану ... ... ... Олар ұйым ... ... ... ресурстарында пайда болу мүмкіндігі белгілеріне
қарай кейінге қалдырылған шығыстар ... ... ... ... қаржы);
• болашақ кезең шығыстары.
Басқару есебінде қолданылатын шығындарды жіктеу
Кәсіпорынның өндірістік қызметінің мақсаты -өнім шығару, оны өткізу ... алу. ... ... да, оның ... ... ... ... жалпы жүйесінде басты орын құрмы оны
қалыптастыратын шығындармен ... ... ... беріледі. Өндіріс
шығындары -өнімді (жұмысты, көрсетілетін қызметті) ... мен ... ... еңбек шығындары.
Өндіріс шығындарының басқару есебі ... ... ... ... ... ... бір ... сәйкес өткен, осы
және болашақ шығынды қолдануды талдаудан тұрады.
Шығындар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін ... ... ... мәні ...... ... негізгі объектілерінің бірі, күрделі және ... ... ... ... ... үшін ... бір белгілер бойынша
шығындарды топтастырудың көздейтін ... ... ... ...... ... есебі» атты Бухгалтерлік есеп
стандарттарына сәйкес 2003 ж. 28 ... №27 ... ... былайша жіктеледі:
• пайда болу орны бойынша - өндіріс, цехтар, учаскелер, құрылымдық
бөлімшелер бойынша. Мынадай ... ... ... ... ... мен ... өндірістік өзіндік құнын
белгілеу үшін қажет;
... ... яғни өнім ... ... -өнімнің өзіндік
құнын анықтау үшін қажет;
• өнімнің өзіндік құнына жатқызу тәсілі немесе шығын ... ... ... мен ... ... ... ... элементтер бойынша - өнім өндірісіне нақты не жұмсалғанын
көрсетеді 7 БЕC –ке сәйкес ... ... ... элементтер жатады:
• материалдық шығындар;
• еңбек өтеуге жұмсалатын шығындар;
• ақша аударулар;
• құралдардың тозуы;
• басқадай ... ... ... ... - өнімнің кейбір түрлерінің ... ... үшін ... 7 БЕC ... ... ... ... өтеу;
• ақша аударулар;
• қасымша шығыстар.
Көрсетілген топтарды салыстыру 3- кестеде келтірілген.
Элементтер мен ... ... ... ... ... мың ... ... ... ... ... | | | ... |78000 ... |25200 ... | | | ... ... |17000 ... ... ... ... | ... | ... ... |3660 ... |2400 |
| | ... | ... ... ... |9100 |
| | ... | |
| | ... отын мен | |
| | ... | ... - |11720 ... өтеу |10000 ... | | | ... |117000 ... ... |1800 ... емес |(3600) ... дайындау|4600 ... (-) | |мен ... | ... | ... | ... ... | | | ... | | | ... | | | ... ... | | | ... және т.б. | | | ... |600 ... ... |17500 ... | | | ... (+) | | | ... | | | |
| | ... ... |1390 |
| | ... | |
| | ... |1010 |
| | ... | |
| | ... | ... |114000 ... |114000 ... ... (117000 теңге) және калькуляция баптары (114000
теңге) бойынша шығындар өндірістік емес шоттарға есеп ... ... ... бойынша жиынтыққа кірмей тұрып сандық жағынан бірдей
болмайды. Шығындардағы айырмашылықтар ... –ақ ... ... мен ... ... ... да болады. Мысалы,
Экономикалық элемент бойынша «Еңбек өтеу шығындары» 17000 ... ... ... өтеу» калькуляция бабы бойынша 100000 ... ... ... жабдықты күтумен ... ... ... өтеу
шығыстарында, яғни қосымша шығыстарда ескерілген.
Алайда экономикалық элементтер мен ... ... ... ... ... ... байланысты екендігін байқаған жөн, өйткені олар
субъектінің ... ... және ... ... бойынша сипаттайды.
Бұл есепте тұтастай шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... қалыптастыруға және оны шығындардың пайда болу орны ... ... ... баптары бойынша мұқият қарастыруға, өзіндік құнды
анық ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Экономикалық элементтер бойынша топтастыру олардың құрылымын оқып-
үйрену, өндірістік шығыстардың ... ... Екі ... да ... ... және өнім ... ... шығынды есептеуге, өзіндік
құнды есептеу мен талдауға мүмкіндік береді.
Өндіріс шығындары бірқатар басқа белгілер бойынша жіктелуі мүмкін:
Өндіріс ... ... ... топ ... ... |
|1 ... ... |негізгі |
| ... рөл ... ... |
|2 ... ... ... ... |тікелей |
| ... ... ... |
|3 ... ... ... |
| | ... |
|4 ... ... ... ... |
| | ... |
|5 ... болу ... ... |
| | |бір ... |
|6 ... ... қатысуы |өндірістік |
| ... ... ... ... |
| ... ... |
|7 ... бойынша ... |
| | ... емес |
|8 ... ... ... ... |
| | ... |
|9 ... ... ... |жалпы |
| | ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... | ... - ... ... ... ... байланыстылар:
шикізат пен материалдар, қосалқы материалдар мен басқадай шығындар.
Қосымшалар - өндірісті ұйымдастыру мен оған ... ... оны ... ... ... ... белгілі бір түрін қндіруге байланысты, оның өзіндік құнына
тура және тікелей кіруі мүмкін ... ... ... ... аударулар). Жеке бөлімшеге жатқызылуы мүмкін шығындар бөлімшенің
шығындары деп аталады.
Жанамалар - өнімнің жеке ... ... ... ... енгізілмейтін
және жанама түрде бөлінеді. Жеке бөлімшелерге ... ... деп ... бір ... үшін ... ... үшін жанама, ... ... ... – кейбір бөлімшелер үшін қосымша шығындар,
алайда бүкіл завод үшін тікелей ... ... ... Тура және ... етіп
бөлу салалық ерекшеліктерге, өндірісті ұйымдастыруға, өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялаудың қабылданған тәсіліне, көмір өнеркәсібінде, энергетикада –
шығындар тікелей ... ... ... ... ... ... ... –бірнеше элементтен тұратындар (құрамына тиісті риске құрамның
еңбекақысы, аударымдар, материалдар, ... мен ... бір ... ... цехтық шығыстар).
Өзгермелілер –мөлшері өндіріс көлемінің өзгеруіне тура ... ... ... ... жұмысшылардың еңбекақысы,
технологиялық энергия, отын және тағы басқалар) және осы ... ... ... –сай бөлінеді.
Мысалы, егер өндіріс көлемі 10%-ке көбейсе, жалпы өзгермелі шығындар
да 10%-ке ұлғаяды.
өндіріс көлемі
3-сурет. Өндіріс ... мен ... ... ... ... және ... көрініп тұрғандай, өзгермелі шығындар өндіріс
көлеміне сайма –сай (пропорционалды) өседі. ... ... екі есе ... ... ... өссе, жалпы өзгермелі шығындар 1000-нан 2000 теңгеге
дейін ұлғаяды. Алайда өзгермелі шығындар өнім бірлігін ... ... ... ... ... ... ... оныншы бірлік болғанына
қарамастан. Сондықтан өзгермелі және тұрақты шығындар ... - ... ...... деп ... ... олар ... рөл атқарады,
бірақ әр түрлі көзқарас тұрғысынан.
Өзгермелі шығындардың өнім ... ... ... ... |Бірлікке ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |10 |1000 ... |10 |2000 ... |10 |3000 ... |10 |4000 ... ... ... ... ... ... емес дерлік
(жылыту, өндірістік бөлмеге жарық беру, ... ... алу ... және тағы ... көлем 10%-ке ұлғайса немесе кемісе, онда жалпы тұрақты ... ... ... бір ... ... түседі.
өндіріс көлемі,бірлік
4-сурет. Тұрақты шығындар жалпы сомасы мен ... ... ... ... ... кезде, тұрақты шығындар, өзгеріссіз
қалатыны көрінеді. Егер өндіріс көлемі 10%-ке азайса, онда ... ... ... ... Егер өндіріс көлемі бір бірлікке тең болса,
онда тұрақты шығындар 300 теңгені құрайды, бірақ тұрақты ... ... бір ... ... тұрақты төмендейді. Соған сәйкес өнімнің
өзіндік құны да ... ... өнім ... ... реті ... бірлік |Бірлікке ... ... |
| ... |жалпы тұрақты |
| ... ... ... ... |
|1 |300 |300 |
|2 |150 |300 |
|5 |60 |300 ... |20 |300 ... |15 |300 ... |12 |300 ... |10 |300 ... ... шаққандағы тұрақты шығындарды 5-сурет пен 6-кестеден көруге
болады.
өндіріс көлемі,бірлік
Өнім ... ... ... ... ... ... ұлғаюына қарай
төмендейді. Ағымдағылар –жиі мерзімде болып ... ... ... ... ... (бір мәрте) – еңбек демалысын, жөндеу
жүргізу және т.б. ... ... Олар ... бекіткен ретпен
тәртіппен және мерзімде бірен ... ... ... ... ... –тауарлық өнімді дайындауға байланысты және оның өндірістік
өзіндік құнына (тауарлық өнім-өз материалынан да, тапсырушының ... ... ... ... ... қабылдаған және қоймаға
тапсырылған дайын бұйымның құны; басқа жаққа босатылған, өзі ... ... ... –ақ субьектінің негізгі құрал –жабдықтары
толықтыруға жіберілген өнімнің ... ... ... ... ... ... жалпы шаруашылық және әкімшілік
мақсаттағы шығыстарға байланысты.
Коммерциялық өткізу ... ... ... алушыларға өнімді өткізуге
байланысты.
Өнімді (жоспарланатын)–тиімді технология мен өндірісті ... ... өнім ... ... ... емес ... технологиясы мен
ұйымдастырудағы кемшіліктер салдары іркілес–шығындары болып табылады.
Реттелетін–егер атқарушы шығындар деңгейіне елеулі әсер етіп ... алса ... ... ... ... шығындарды–цкх
тексерушісі реттейді).
Реттелмейтіндер–деңгейіне еңбекке, (дайындау учаскесінің мастері
конструкторлық бөлім қызметкерінің еңбегін өтеу бойынша шығынға әсер ... ... ... ете ... ... ... ... барлық көлеміне. Орташалар ... ... ... ... ... ... ... –мезгіл шығыстары: жалпы және әкімшілік шығыстар, сыйақы бойынша
шығыстар.
Басқару есебінде шығындарды жіктеу сан ... және ... ... ... қажеттігіне байланысты.
Басқару есебінің негізгі міндеттеріне мыналар жатады:
• өндірілген өнімнің өзіндік құнын ... ... мен ... ... ... ... шешімін қабылдау мен жоспарлау;
• жауапкершілік орталығының өндірістік қызметін ... мен ... ... осы ... келесі бөлімдерінде толық қарастырылған
шығындарды жіктеу сәйкес келеді.
Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру
Өндірістік ... ... ... ... ... ... топтастыруан тұрады. Оған мынадай фактор ықпал етеді:
• Кәсіпорынның қызмет түрі;
• Кәсіпорын басқарудың ұйымдық құрылымын қабылдауы;
• Кәсіпорынның құқықтық түрі;
... өнім ... ... ... ... ... ... болып не
саналатынына байланысты кәсіпорынның белгілі бір топтасуын қарастырады.
Мұндайда: ... ... ... ... ... ... ... шығынды көтерушілер бойынша есептеу болуы мүмкін.
Түрлер бойынша шығын есебі. Бұл шығынды қорытынды ... үшін ... ол ... ... ... ... құны ... – өзіндік
құнның кейбір элементтерінің өндірісі шығындарының жалпы құнына проценттік
ара қатынасын есептеуге, өзіндік ... ... ... қолда бар
резервтерді айқындауға мүмкіндік береді.
Өнімнің өзіндік құнына кірген ... ... ... ... ... ... атты ... есеп стандарттары » және оған
«Өнімнің өзіндік құнына кіретін шығындардың құрамы мен ... ... ... ... ... ... шығындар, еңбекті
өтеуге шыққан шығыстар, әлеуметтік салық аударымдары, қосымша шығыстар.
Шығындарды пайда болған ... ... ... пайда болатын жері – кәсіпорынның құрылымдық бөлімшесі,
жұмыс орындары, участкелері, бригадалар, цехтар кәсіпорын ... ... ... кәсіпорынның шығын пайда болған орын номенклатурасында
белгіленетін өз тіркеу номері беріледі.
Жауапкершілік ... ... ... ... –әрбір
жауапкершілік орталықтары бойынша шығындар мен табыс туралы ... ... ... ... арту үшін ... ... бойынша нақты мәліметтерді қысқа уақыт аралығында ... ... ... есепте бухгалтер –талдаушы көрсетеді. ... ... ... ... әр түрлі баптары бойынша
сметадан ... ... ... ... ... қандай аспектіде жіктеу, ... ... ... ... жан ... және ... жауапкершілік орталықтарымен
ұштастыру керектігін өзі шешеді.
Көрсетушілер бойынша есеп. Технология мен нім ... ... мен ... өнімдер, біртекті бұйым топтары, бір аттас ... ... ... ... ... ... объектілері, құрылыстың
біткен кезеңдері, жұмыс пен көрсетілген ... ... яғни ... болады.
Өндірістік шығындар. Олар төрт элементтен тұрады:
• Тікелей материалдық шығындар;
• Еңбек өтеуге шығатын ... ... ... ... ... ... шығындар.
Өндірістік қорлар кәсіпорын қоймасындағы материалдар, бітпеген өндіріс,
дайын өнім қорларында көрсетіледі. Олар түгендеуге ... ... ... және ... есепті кезеңдерде пайда әкелуге тиісті.
Тікелей материалдық шығындарға ... ... ... ... негізгі
материалдар мен шикізат шығындары кіреді және ... ... ... ... ... және ... аса мол шығынсыз жатқызады. Материалдық
шығындардың шамасын өнімнің нақты түрін ... ... ... бағасына
қолданылуға тиісті, материалдар сынына көбейтіп, санауға болмайды.
Еңбекті өтеуге шығатын ... ... ... ... ... ... түрде дайын бұйымның белгілі бір түріне ... ... ... төлейтін барлық шығыстар: бұйым дайындаумен тікелей ... ... ... ... ... жұмысшылар, менеджерлер мен
мастерлер, қосалқы күрделі қызметкерлері де өндіріспен байланысты.
Олардың еңбекақысы өндірістік шығындар құрамына ... ... ... ... ... ... бір ... тікелей және үнемді түрде
жатқызуға болмайды, оларды қосымша (жанама) еңбек шығындары деп ... ... ... шығындар сияқты мұндай шығыстар жалпы өндірістік
шығындардың бөлігі ретінде қарастырылады.
Еңбек өтеу шығындарын тікелей және жанама деп бөлу едәуір дәрежеде нақты
жағдайларға ... Егер ... бір өнім ... онда тек ... ... ғана емес, басқару қызметкерлерінің де еңбекақысы
да тікелей шығындар ретінде жіктеледі.
Оқу, ... ... ... ... ... ... ... мерзімнен
тыс жұмысқа төлеу сияқты шығындарға байланысты айтыстар туады. Әдетте бұл
шығындарға жанамалар ... ... ... ... төлемдер аударымдарымен бірге еңбекке шығатын
тікелей шығындар болып саналады.
Тікелей материалдық ... мен ... өтеу ... ... ... олардың шамасы өндіріс көлеміне тура сайма–сай өзгереді.
Жалпы өндірістік (қосымша) шығыстарға ... ... ... ... ... ... ... бірақ тура, тікелей және үнемді дайын
бұйымның нақты түрлеріне жатқызуға болмайды. ... ... ... ... ... ... таңдалған база өнімдерінің түрлері бойынша
бөледі. Бөлудің нақты тәсілдері төменде келтірілген.
Кейбір жалпы өндірістік шығыстар, электр энергиясына, құрал –аспаптарға,
қосалқы ... ... ... ... ... ... тура ... өзгереді және өзгермелі ... ... ... ... ... ... шығыстар тұрақты, мысалы, сақтандыру
жарнамалары, жал төлемі, жабдыққа амортизациялық ... ... ... ... ... үшін ... коммуналдық қызмет.
Басқа шығындарды нақты өнімге ... ... және ... жатқызуға
болмайды. Бұлар тікелей емес немесе ... ... ... таңдалған
әдістемеге сай бұйым бойынша бөледі. Бөлу тәсілдері төменде қарастырылған.
Өндіріс бойынша шығындар өндірістік қосымша шығыстар ретінде жіктеледі,
оларға шығынның үш түрі ... ... ... ... еңбекке
жұмсалатын жанама шығындар, басқа өндірістік шығындар. Ғылыми –зерттеу
жұмыстарына арналған шығындар жаңа өнімдер мен ... ... ... ... ... үлгілерді жасау, жаңа бұйымдарды сынау, ғылыми
зертхананы ұстау шығындарын біріктіреді.
Баламалы шығындар –пайдаланылмаған мүмкіндіктердің ... Олар ... ... ... ... ... болдырмаған кезде қолдан шыққан
пайданы білдіреді. Баламалы ... ... ... ... көп
жағдайларда туындайды.
Мысалы, спорттық сөмкелер өндіруші ... ... ... ... Егер кәсіпорын бұл тапсырысты қабылдаса, спорт тауарларын сататын
дүкендердің тұтас ... үшін ... ... ... ... өндіру
мүмкіндігі (машиналық және жұмыс уақыты) болмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... алмайтын, спорттық
сөмкелер өндірісінің пайдалана алмаған пайдасы. ... ... ... сөмкелерді сатудан түскен болуы ықтимал табыс минус оны өндіру
бойынша шығындар болып есептелінуі мүмкін.
Қайтарымсыз шығындар ... ... ... шығындар. Олар болашақ
шығындарға ықпал ете ... және ... осы ... ... ... ... оны өзгерте алмайды, мәселен, сатып алынған жабдықтың бастапқы
құны мен материалдық қорларды ... ... ... бұл ... ... ... кезінде есепке алынбайды.
Ғылыми –зерттеу зертханасы жабдық алды делік. Жыл ... ... ... мерзімі өтті, ол сыр бере бастады. Жабдықтың бұзылу себебін
талдау бұл ... ... ... мен ... ... қатты әсер
ететінін көрсетті. Зертхана жылытылуы нашар және кондиционері жоқ ескі ... ... ... ... жұмыс жасайды, оны жөндеу үшін
шоттар ұлғаюда, қызметкерлер ашулы. ... ... ... ... ... ... бірақ зертхана басшысы бұлай ... бас ... ол үшін алты млн ... ... ... –қайтарымсыз шығынның рөлін бағаламаудың ... ... ... ... ... ... бұл құнды қайтара алмайды. Болашақ
шешімдер ... үшін ... ... ... және жылу жүйесімен
жабдықтау үшін шоттар сияқты болашақ шығындарға қатысты болады.
Дифференциальды шығындар–екі ... ... ... кезде
шығындарды ажырататын шама. Қалалық жаңа бассейнді салу үшін екі ... ... ... Егер А ... ... ... ... бойынша жыл
сайынғы шығындар шамамен 65000 теңге болады. Егер В ауданы таңдалса, ... ... 60000 ... ... ... ... ұстау бойынша
дифференциальды шығындар былайша есептеледі.
65 000-60 000 =5000 тенге.
Дифференциальды шығындар да қосымша немесе өсетін шығындар деп ... ... ... оны ... үшін жыл сайын өсетін ... ... ... егер ... ... В ауданынан А ауданына көшсе.
Дифференциальды шығындар көптеген экономикалық шешімдерден ... ... жаңа ... қала ... орналастыруға орай шығарған
қосымша шығындары –жаңа кәсіпорында орналастырудың ... ... ... ... шет жаққа орналастырып немесе ... ... ... ... – егер жаңа бөлімше ұйымдастырылса,
шешімнің өсетін шығындары. ... жаңа ... ... ... немесе ауруханада медбике штатын ұлғайту туралы шешімдер ... ... ... ... ... ... ... емес, бірлігіне
шаққандағы қосымша шығындар.
Бір қосымша «Стилон» тоңазытқышын шығарып, кәсіпорын шегетін ... ... ... ... ... ... 9 –кестеде
өндірілген бұйымның әр түрлі санында маржиналды ... ... ... ... ... мың теңге
|Шығарылатын |Тоңазытқыш өндірісі ... ... ... саны ... ... ... ... шығындары |
|1 ... –1800 |2 – ші ... |
| | |1800 |
|2 | | ... ... –1790 |11 – ші ... |
| | |1790 ... | | ... ... –995 |51 – ші ... |
| | |1000 ... | | ... шығындар әдетте әр түрлі өндіріс көлемінде сан қилы ... ... ... ... ... өзгереді, олар шығару
ұлғайғанда, азаяды. Маржиналдық шығындар мен орташа шығындарды ... ... ... ... ... ... 1800 мың теңгені құрайды.
Алайда ... ... ... екі ... ... ... мың теңгеге тең болады.
11–тоңазытқыштың маржиналдық шығындары ұқсас–1790 мың теңге, бірақ 11
тоңазытқыш жасап шығарғандағы бірлікке шаққандағы жалпы ... 1708 ... ... ... ... ... тағы бір бірлігі
жасалғанда шығатын қосымша ... ... ... ... ... санына бөлінген өнімнің кез келген ... ... ... ... ... ... ... инкрементті шығындар да бар. Олар
өнімнің ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау нәтижесінде тұрақты шығындар өзгерсе, онда олардың
ұлғаюын өсетін, басқаша айтсақ, инкрементті шығындар деп қарастырады. ... ... ... ... ... ... ... тұрақты шығындарды
ұлғайтуға әкеліп соқтырса, инкременттік шығындар нөлге тең болады.
1.4. Өнім өндірісіне шыққан ... ... ... есебі 90 «Негізгі өндіріс», 92 ... ... ... ... бөлімшелерінің шоттары қолданылады.
Өнім өндірісіне шыққан шығындардың есебі
|№ ... ... ... ... |
| ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... |
|1 ... ... |8011 ... 8012 |524 000 |
| ... ... ... |«Материалдар» | |
|2 ... ... |8012 ... 000 |
| ... ... ... |еңбекақы бойынша | |
| | ... ... ... | |
| | ... өтеу» | | |
|3 ... ... ... |17 189 |
| ... еңбегін |өтеуден |салық» | |
| ... ... ақша ... | | |
| ... | | | |
|4 ... ... ... ... |310 439 |
| ... қосымша |шығыстар» |шығыстар» | |
| ... ... | | | |
|5 ... ... ... ... ... |
| |шығындары жинақталып |өндіріс» ... ... |
| ... | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... |310 439 |
| | | ... | |
|6 |Ай ... ... ... ... |18 000 |
| ... шығындары |өндіріс» |негізгі өндіріс» | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | |
|7 |Ай ... бітпеген |8020«Аяқталмаған |8010«Негізгі |21 000 |
| ... ... ... ... |өндіріс» | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | |
|8 ... өнім ... |8040 «Дайын өнім»|8010«Негізгі |1 084 628 |
| ... ... | ... | |
| ... (өндірістік | | | |
| ... ... | | | ... ... ... |
|9 ... босатылды |8041 |7470-8010, 8012 |263 800 |
| | ... ... | ... ... өндірістік |8042 |3350 |150 000 |
| ... ... ... ... | |
| ... ... еңбекақы |лермен еңбекақы | |
| | ... есеп ... есеп | |
| | ... |айырысу» | ... ... ... |8043«Еңбекті |3150 |11789 |
| ... өтеу ... ... ... ... | |
| ... ... ... | | ... |Негізгі құрал |8044«Негізгі ... ... |76 000 |
| ... ... ... ... 8012 | |
| ... ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... есеп | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... емес |8045 ... |12300 |
| ... ... ... |«Материалдық емес | |
| ... және ... ... | |
| ... ... ... мен ... | |
| ... ... ... емес ... | |
| | ... ... құрал | |
| | ... » ... ... | ... ... ... ... |3310«Жабдық |9360 |
| ... ... ... және | |
| | | ... есеп | |
| | | ... | ... |Жал ... ... ... төлемі» |3210«Басқадай |32400 |
| | | ... ... ... ... ... ... |Әр түрлі |27600 |
| ... ... ... | | ... ... ... ... ... |583 249 |
| ... құны ... |шығыстар» |шығыстар» | ... ... ... есептеу ... ... ... |8031 ... 8012 |300 000 |
| | ... ... | ... |Негізгі өндірістік |8032«Өндіріс |3350 |100 000 |
| ... ... ... |«Қызметкер | |
| ... ... ... |лермен еңбекақы | |
| | | ... есеп | |
| | | ... | ... ... жұмысшыларының |8033«Аударымдар» |3150 |12 592 |
| ... өтеу ... | ... ... | |
| ... ... | | | |
| ... ... 21%) | | | ... ... ... ... |8049«Қосымша |272 810 |
| | ... ... | ... ... ... |8030«Қосалқы |8031-8034«Қосалқы |685 402 |
| ... ... ... |өндіріс» | |
| ... құны ... | | | ... ... өндіріс |8010«Негізгі |8030«Қосалқы |545 855 |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... |Қосалқы өндіріс |7010«Өткізілген |8030«Қосалқы |139 547 |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... құны» | | ... ... ... ... ... өндіріске қызмет көрсетумен және негізгі және
көмекші цехтардың жұмыс ұйымдастырумен байланысты шығыстары ... ... ... өнім ... ... ... шығыстар, әдетте, біршама жалпы сипатқа ие болады:
– кешендік сипаты–шығыстар құрамында барлық экономикалық элементтер
шығыстары көрініс табады;
– екі және одан да көп ... ... ... бұл ... ... бір ... жатқызу қиынға түседі, демек олар дайын
өнімнің ... ... және ... ... де
жатқызылады.
Үстеме шығыстарды тарату тәсілі өндірістің ерекшелігіне және есептік
саясатына тәуелді болып келеді. Негізінен ол шаруашылықтың есеп ... ... ... ... ... ... ақысына пара –пар етіп таратылады;
– тікелей материал шығыстарына пара –пар етіп ... ... өнім ... немесе өңделген шикізаттың салмағына ... етіп ... цех ... пара ... етіп ... ... ала белгіленген шығындардың тұрақты коэффициенттері бойынша
таратылады;
... да ... ... ... ... ... шығындар» бөлімшесі мынадай шоттардан тұрады:
8040– «Үстеме шығындар», онда транзиттік әрі бір элементтік шоттарды
есепке алатын үстеме ... ... оның ... ... ... ... материалдардың барлық түрлерін
есепке алу үшін арналған;
8042– «Қызметкерлердің еңбегіне еңбек ақы төлеу» ... ... ... жұмысқа қосумен айналысатын жұмысшыларға және басқа да
жұмысшыларға, сондай–ақ цех ... ... ... есепке
алуға арналған;
8043– «Еңбекақыдан аударылатын аударымдар» –8042–шотында есептелген еңбек
ақыдан ... ... ... ... арналған;
8044– «Негізгі құралды жөндеу» –өндіріс қызметіне ... ... ... ... ... ... ... көрсету үшін
арналған;
8045– «Негізгі құралдардың ... және ... емес ...... ... пайдаланатын материалдық емес
активтердің амортизациясының және негізгі ... ... ... ... үшін арналған;
8046– «Тұрғын – үй» – тұрғын –үй қызметінің барысында тұтынылған құнын
көрсетуге арналған, оған ... ... ... немесе сыртқы
ұйымдардан да көрсетілуі мүмкін;
8747– «Жал ақысы» – өндірісте пайдаланатын ... ... ... беру ... жал ақысының сомасын көрсетуге арналған;
8048– «Басқа да» –әлеуметтік сфераға ... және ... ... ... шығысын көрсетуге арналған.
Мысалы: Аяқ киім тігетін өнеркәсіп кәсіпорны төрт өнім түрін шығарады
делік:
теріден тігілген аяқ киім – 100 мың жұп ... ... ... ... – 7 мың жұп ... ... ... әйелдердің туфлиі – 12 мың жұп айына;
үйде киетін әйелдер туфлиі – 12 мың жұп ... ... ... ... мыналар қабылданды:
–алдымен құрал–жабдықты пайдалану ме күтіп–ұстау шығыстары ... ол ... ... ... ... кеткен осы шығыстың
деңгейі және тиесілі өнім түрін ... ... ... ... ... ... Бұл үшін ... жұмыс істеу машина
/сағаты туралы сандық мәліметтің негізінде ... ... соң ... үстеме шығыстары өндіріс жұмысшыларының жалақысына
пропорционалды түрде таратылады.
Сметалық нормативтік мөлшерлеме ... үшін мына ...... ... мөлшерлеме;
С – құрал–жабдықтың бір сағатына кететін сметалық шығыстың сомасы;
Р – құрал–жабдықтың жұмыс ... ... ... ... ... ... көрсеткіштің деңгейі өнімнің бір түрін ... ... ... ... ... /сағатын түзету
коэффициентіне көбейту арқылы есептелінеді.
Түзету ... ... ... ... ... ... ... анықталады, мысалға, детальдарды
штамповка жасау үшін арналған пресс (тығыздау), токарь станогі, фрезерлік
станок тағы ... ... ... үшін ... ... топтарының
қажетті жұмыс сағатының санын технологиялық құжаттарының негізінде
анықтайды.
2.2. Еңбекке өтеуге шығатын шығындар
Өндірістік саладағы ... ... ... 7210 шоты
кредиттеліп, 9 бөлу шоты ... ... ... өндіріс жұмысшыларына есептелетін еңбекақы
сомасы;
8032 «Еңбекақы» – қосалқы өндіріс жұмысшыларына есептелетін ... ... ... ... ... қызметкерлеріне есептелетін еңбекақы
сомасы.
Еңбекақы төлемі «Ұлттық валюта кассасындағы қолда бар ақша» 7210 дебет
шоты бойынша және 1010 кредит шоты бойынша көрініс ... ақы» ... ... ... үшін жұмысшылар мен
қызметшілердің сыйлықақыларын қоса алғанда, ... ... ... ... төлеуге жұмсалған шығындар,
ынталандырушы және өтемділік ... ... –ақ ... ... ... қызметке жататын қызметкерлердің жалақысына жұмсалатын
шығындардың құрамына мыналар енгізіледі:
– кәсіпорында қабылданған ... ақы ... ... және ... –ақ жеке еңбек келісім шартына сәйкес лауазымды айлық ақысы және
тарифтік мөлшерлемесі, еңбекке кесімді ақы төлеу ... ... ... жұмысқа есептелінген жалақысы;
–ынталандыру сипатындағы төлемдер: өндірістік нәтижелер үшін берілетін
сыйлықақылар, кәсіптік ... ... ... табыстары және тағы
басқа, көрсеткіштері үшін төленетін тарифтік ставкалары мен айлықақыларға
қосылатын үстеме ақылар;
–жұмыс режимімен және ... ... ... ... сипаттағы
төлемдер, оның ішінде: түнгі уақыттағы жұмыс, мерзімнен тыс жұмыс, көп
ауысымды режимдегі жұмыс, демалыс және ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету аймақтарын кеңейткені үшін,
ауыр зиянды, ерекше зиянды еңбек ... және тағы ... үшін ... ... ... үшін тарифтік ставкалар
мен айлықақыларға қосылатын үстемақылар мен ... ... ... ... ... жекелеген салалардағы
қызметкерлеріне тегін көрсетілетін коммуналдық қызметтердің, ... ... ... қолданылып жүрген заңдарға сәйкес қызметкерлерге
берілетін тегін тұрғын үйге ақы ... ... ... ... ... сәйкес тегін берілетін, тұрақты әрі жеке
пайдалануында қалатын заттардың құны;
–қолданылып ... ... ... ... және қосымша демалыстарға
ақы төлеу, сондай –ақ мемлекеттік міндеттерді орындаумен, медициналық
тексерулерден өтумен байланысты ... ... ... ... мен ұйымдардың қайта
құрылуына, қызметкерлер мен ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген заттарға сәйкес еңбек сіңірген жылдары үшін бір
мезгілдік сыйақылар ... ... ... ... сәйкес аудандық, экологиялық
коэффициенттер бойынша шөлейтті, сусыз және биік таулы ... ... ... ... ... ... ... экологиялық қолайсыз
жағдайлары бар аудандардағы үздіксіз жұмыс стажы үшін жалақығы ... ... ... ... ... ... түлектерге және жоғары немесе
арнаулы орта оқу орындарын бітіріп шыққан жас мамандарға ... ... ... ақы ... және ... жоғары және арнаулы орта оқу орындарында, сырттай
аспирантура, кешкі оқу орындарында, ... ... ... ... ... білім беретін мектептерде ойдағыдай білім алып жүрген,
сондай –ақ аспирантураға түскен жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... сәйкес ақы төлеу;
–заңдарда көзделген жағдайларға сәйкес еңбек ақысы төмен жұмыстарды
атқарғаны үшін ақы ... ... ... қабілтін жоғалтқан жағдайда іс
жүзіндегі жалақы мөлшеріне дейін заңдарда белгіленген қосымша ақылар
төлеу;
–бұрынғы ... ... ... ... мөлшерін белігі
бір мерзім ішінде сақтай отырып ... ... мен ... орналасқан, сондай –ақ уақытша басқа жұмысын атқарған
қызметкерлерге төленетін ... ... ... ... ... ... орналасқан жерінен жұмыс
орнына дейін және кері қарай жолда жүрген күндері үшін, ... –ақ ... ... ... және ... ұйымдарының кінәсінен жолда кідіріп
қалған ... үшін ... ... ставка мөлшерінде төленетін
сомасы;
–жұмысшы донарға тексеруден өткен, қан тапсырған және ... ... ... ... демалыс алған күндері үшін ақы төлеу;
–егер атқарылған жұмыс үшін есеп айырысуды тікелей кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... –құқықтық сипатта жасасқан шарттары бойынша ... ақы ... ... ... шарт ... жұмыс атқарғаны үшін
қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу жұмсалатын ... ... ... және ... ... ... негізге алына отырып
белгіленеді.
Өндірістік шығындар 8010 бойынша бухгалтерлік жазбалар
|№ |Шаруашылық операцияларының мазмұны|Нор шот |
| | ... ... |
|1 ... ... басындағы аяқталмаған|8010 |1340 |
| ... ... ... | | |
|2 ... өндіріс жартылай |8010 |8020 |
| ... ... ... | | |
| ... шығару | | |
|3 ... ... ... |8010 |1310. 1350 |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... |8010 |8030 |
| ... ... жұмсалған | | |
| ... ... ... ... | | |
|5 ... ... |8010 ... |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... құны | | |
|6 ... ... қызметтегі |8010 |3350 |
| ... ... ... | | |
|7 ... ... ... |8010 |3150 |
| ... ... үшін ... | | |
| ... | | |
|8 ... ... ... |8010 |3150 |
| ... еңбекақыға әлеуметтік | | |
| ... | | |
|9 ... ... ... |8010 |8040 |
| ... | | ... ... ... ... |8040 |8010 |
| ... ... норма шегінде | | |
| ... ... | | ... ... ... ... |8010 |
| ... тыс өзіндік құнын есптен | | |
| ... | | ... ... ... ... өнімді|1320 |8010 |
| ... ету | | ... ... ... | |8010 |
| ... ... | | |
| |а) ... апаттан |7470 | |
| |ә) ... ... ... |7510 | |
| |б) ... ... |1250 | |
| ... | | ... ... ... ... |1350 |8010 |
| ... ... бойынша кіріске | | |
| |алу | | ... ... ... ... |1340 |8010 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | ... ... салық
Қазақстан Республикасының әрекет етіп тұрған заңына сәйкес жалақыдан
аударылатын аударым бабында есептелген әлеуметтік салығы ... ... ... ... салу ... болып жұмыс берушілердің
еңбеккерлерге ақшалай немесе заттай нысанында төлеген шығысы жатады, оған
салық ... ... ... ... ... ... ... –заңды тұлғалардың бюджетке төлейтін салықтарының
бірі. Оның басқа салық түрлерінен ... бұл ... ... ... мен қызметкерлеріне олардың атқарған қызметі мен
орындаған жұмысы үшін ... ... ... ... ... ... табылады. Яғни бұл салық ұйымның еңбекақы төлеу қорының белгілі бір
пайызы ... ... ... ... қосылып отырады. Бірақ та
жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбекақыда ұсталмайды. Әлеуметтік
салықты төлеушілердің ... ... ... ... мен кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын жеке тұлғалар жатады.
Әлеуметтік салық салу обьектісіне, яғни еңбекақы төлеу қорына табыстың
барлық түрлері ... оның ... әр ... ... ... ... жеңілдіктер және тағы басқадай төлемдер.
Шаруашылық жүргізуші ұйымдарда әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қаралған пайызы мөлшерінде есептеледі де келесі айдың
он бесінші күнінен кешіктірілмей төленуі тиіс. ... ... ... ... оның ... мынадай жазу жазылады:
Д –т: «Жалпы және әкімшілік ... деп ... ... –т: ... ... деп аталатын шот;
Ал ол сомада бюджетке есеп айырысу шотынан төленгенде:
Д –т: «Әлеуметтік салық» деп ... ... –т: ... деп ... шоты ... ... жазуы
жазылады.
2.4. Негізгі өндіріс шығындарының есебі
Өндіріс шығындарын есептеу үшін 90 «Негізгі өндіріс» бөлімшесінің
шоттары ... олар ... ... ... ... ... шығындарды қорытындылау үшін 8010«Негізгі
өндіріс» шоты арналған. Осы шоттың 8011 ... ... ... ... ... өтеуден аударымары» , 8014 «Үстеме
шығыстары» жинақталады, содан соң жыл слоңында ... ... ... Шикі ... мен ... ... ... негізінде
пайда
болатын немесе осы әзірлеу кезінде қажетті компоненттер болып табылатын
шикізат пен негізгі ... ... ... Осы ... ... құны ... ... ұйымдардың жүргізетін жер
құнарлығын арттырудың ... ... ... ... және ... –накладнойы жұмсалған шикізат пен
негізгі материалдарды, сондай –ақ сатып алынған материалдарды өндірісте
есептен ... үшін ... ... ... Осы құжаттардың деректері
цехтар, калькуляция немесе есеп объектілері бойынша ... ... деп ... ... ... ... және
«Цехтар бойынша шығындарның» ведомосы немесе ... ... ... жазылады.
Көмекші материалдар –тұрақты технологиялық процестерді қамтамасыз ету
үшін негізгі материалдарды ... ... ... ... ... Бұндай көмекші материалдардың құны белгіленген шығыс
номасы бойынша өнімнің өзіндік құнына енеді, ол үшін өнім ... ... ... ... ... мен ... өзгеретін болса, аталған мөлшерлеме қайта
қаралуы мүмкін.
Көмекші материалдардың нақты шығысы ... ... ... ... ... және ... өндіріске сметалық мөлшерлеме ... ... ... ... ... ... көмекші және қосалқы
өндірістердің қалдығы. Өнімнің ... ... ... ... ... ... өндіріс қалдықтарының құны
қосылмайды. Қайтарылған қалдықтар ... ... ... ... ... материалдар тағы басқа, материалдық
ресурстары –саналады, бірақ олар өзінің сапасын, тұтыну қасиетін жоғалтуына
байланысты тікелей өз ... ... ... ... технологияға сәйкес өнімнің басқа түрін өндіру үшін толық
қанды материал ретінде берілген материалдық ресурстар қалдыққа ... –ақ ... ... ... де жатпайды, олардың тізімі шығындарды
есепке алу және өнімнің ... ... ... ... ... ... ... тәртіпте бағаланады:
– егер де қалдықтарды негізгі өндіріс мұқтаждығы ... ... ... ... немесе қосалқы өндіріс мұқтаждығы
үшін, сондай –ақ кеңінен тұтынатын тауарларды дайындау үшін
пайдаланса, онда ... пен ... ... ... ... ... қалдықтар қайта өңдеуге немесе сыртқа сатуға кетсе,
олардың жинау мен ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша;
– егер де қалдықтар шартқа сәйкес шиізат ... ... ... пайдалану үшін сатылса, онда шикізаттар
немесе материалдар бастапқы ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды
нормалау қажет, ал оларды кіріске ... ... ... ... жолға қю
керек. Қайтымды қалдықтарды қоймаларға тауар құжаттамалары бойынша кіріске
алады, олардың құнына «Шикізат пен материалдар» бабы ... ... ... ... ... ... ... 1315- шоттың дебеті және 8010- ... ... ... 8010 ... ... талдамалық есеп
регистрлеріне жазылады.
Сатып алынатын бұйымдар, шалафабрикаттар және тараптық кәсіпорындар мен
ұйымдардың өндірістік ... ... ... ... ... ... ... мен сатып алынған бұйымдарға немесе
дайын өнім алу үшін кәсіпорынның өзнде қосымша өңдеуге түсетіндерге ... ... ... ... ... өндірістік сипаттағы
қызметтеріне ақы төлеуге ... ... сол ... ... ... ... тікелей жатқызылуы мүмкін, сондай –ақ материалдар
мен шикізатты өңдеуге, өнімді дайындау бойынша ... ... және ... ... процестерді сақтау үшін бақылау
жасауға, орталық қоймаға дейін запастарды жеткізіп беру бойынша сырт ... ... ... ... ... ... ... және өз қызметкерлерінің күшімен жеткізілген ... да ... ... ... ... қосылады.
Дайындау –көліктік шығыстарына шығынның келесі түрлері жатады:
• жабдықтау –сату ұйымдарына ... ... ... ... үшін қосымша кіре ақысы;
• субъектінің қоймасына материалдарды ... беру мен ... ... ... ... ... және қоймаларды,
кеңселерді ұстау шығыстары;
• материалдарды тікелей дайындаумен байланысты іс ... ... ... ... ... ... ... бір өлшем бірлігіне
шаққандағы материалдардың шығындары 12300 теңге ... ... пен ... бабы ... ай ... аяқталмаған өндіріс
қалдығы 328000 теңгені құраған.
Өнімнің өлшем бірлігіне жаңадан белгіленген норматив 12160 теңге құраған.
Осы баптар бойынша ... ... ... 1,138% ... ... өндірістің баға айырмасы сомасы – 3732 теңге болған.
Жаңа нормаларды негізге алғанда аяқталмаған өндіріс қалдығы 324267 ... ... ... ... баптарын тікелей шығындардың жаңа
нормасына көбейтіп, сосын оны 100 бөліп жанама ... ... ... ... ... ... жұмысымды қорытындылай келе, мынадай мәселелерге
көңіл бөлінгенін айтуға болады. Мемлекет ... ... ... салық жүйесінің қайта құрылуымен, жаңаруымен қабаттаса ... ... ... ... ... үшін ... шоты ... 8011 «Материалдар», 8012«Өндірістік жұмысшылардың
еңбек ақысы», 8013«Еңбекті өтеуден аударымары» , 8014 ... ... ... соң жыл ... ... өндіріс» шоттары толықтай
қолданылады.
Осы жоғарыда келтірілген мәселелер курстық жұмыстың толықтай
мазмұнын ашады және ол ... ... ... үшін өз ... тигізеді .
Бірақ та бұл жұмыста келтірілген деректер салық жүйесін бастағысы келген
адамға аз болады, ... әлі де ... ... ... ... ... Республикасының өндіріске арналған шығындар есебін мақсатты
түрде дербес есептеуді ... ... ... кездегі қиыншылықтары
анықталды және одан шығудың жолдарына сипат берілді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі 1995 ... ... ... ұзақ ... ... қабылдап, онда еліміздің салық
жүйесі мен ... ... ... ... ... ... ... көзделді. Осыған байланысты «Салық және
бюджетке төленетін басқада міндетті төлемдер туралы»1995 жылғы ... ... ... ... Президентінің заң күші бар жарлығы шықты.
«Еңбекке өтеуге шығатын шығындар» деп аталатын шотта жүргізіледі.
Қандайда бір кәсіпорын ... ... ... ... ... тұлғалар,
еңбекақы қорына жарналар аударып тұруға міндетті. Осы ... ... ... есептелген шығындарының есебі «Негізгі өндіріс шығындарының есебі» деп
аталатын шотта жүргізіледі. Бұл шотта негізгі ... ... ... ... ... салаларының шығындарын жабуға арналған
және тағы да басқа жасалған резервтер сомаларының есебі жүгізіледі.
Курстық жұмыстың ... ... және ... мазмұнын ашуда белгілі
авторлардың оқулықтары, ... ... ... ... ... ... отыр.
Қолданылған әдебиеттер
1) "Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері"
Қ.К. Келумжанов; Н.А Құдайбергенов
2) "Бухгалтерлік есеп" Назарова Вера Леонидовна
3) "Кәсіпорындағы ... ... ... ;Т.Ғ. ... В.В. ... О.И. Шмидт
4) "Салық және салық салу "А.Д. Үмбетәлиев; Г.Е. Керімбек
Алматы Экономика 2006 ж
5) " Қазақстандағы «Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру ... Заңы 26/2 96 ... ... ... ... ... "
К. Ш. Дүйсенбаев; Э.Т Төлегенов; Ж.Г Жумагалиева.
7) ... ... ... Вера ... Жапбарханова. Д.А.Фурсов . С.Д.Фурсова
8) "Бухгалтерлік есеп негіздері" Н.Қ.Қабылова. Ш.А..Доспалинова.
Е.Н. ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Мемлекеттің пайда болуы."21 бет
Адамның шығуы мен қалыптасуы туралы6 бет
Басқарушылық бақылау жүйесі22 бет
Басқарушылық есеб17 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Қазіргі кезеңдегі ҚР-ның салық саясаты5 бет
Әлеуметтік институт түсінігін анықтау, негізгі белгілері15 бет
Әлеуметтанудың институттары мен процестері14 бет
12 жылдық білім беру жағдайында жаңа тұрпатты тарихшы мұғалім дайындаудың мәселелері24 бет
Бизнес жоспардың тұрпаттамасы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь