Тыныс алу ағзаларының тіршілік үшін ерекшеліктері

1.Кіріспе
2. Тыныс алу жүйесінің маңызы.
3. Тыныс алу ағзалары
4. Тыныс алу ағзаларының тіршілік үшін ерекшеліктері
5. Пайдаланылған әдебиеттер
Адам организмі өзін қоршаған сыртқы ортамен қатты, cұйық және газ түріндегі заттармен алмаспай өмір сүре алмайды. Адам үнемі сыртқы ортадан қоректік заттарды, суды және оттегін алады. Оттегі адам өмірі үшін аса маңызды. Оттегі ұлпалардағы тотығуға қатысады. Тотығу кезінде заттардың ыдырауынан көмір қышқыл газы пайда болып, денеден сыртқа шығарылады. Дем алғанда организм мен сыртқы орта өздерінің құрамындағы газдарымен алмасады. Бұл оттегінің үнемі денеге кіріп және көмір қышқыл газының денеден сыртқа айдалып тұруын қамтамасыз етеді. Бұл қызметті кеуде қуысында орналасқан өкпе орындайды.
1. Рақышев А.Р. Адам анатомиясы І,II том 20042. Рақышев А.Р. Адам анатомиясының атласы, І,II том. Алматы: «Кітап», 2006.

2. Жұмабаев У., Әубәкіров Ә.Б., Досаев Т.М. ж.т.б. Адам анатомиясы, атлас. І,II, III, IV том. Астана: «Фолиант», 2005.

3. Тебенов М.Е. Адам анатомиясы (ас қорыту және тыныс алу жүйесі). Оқу құралы. Қарағанды, 1993.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
>
ФАКУЛЬТЕТІ
КАФЕДРАСЫ
Реферат
Пәні:
Тақырыбы:
Орындаған:
Тексерген:
Ақтау 2014 жыл
Жоспары:
1.Кіріспе
2. Тыныс алу жүйесінің маңызы.
3. Тыныс алу ... ... алу ... ... үшін ... Пайдаланылған әдебиеттер
Тыныс алу жүйесінің маңызы.
Адам организмі өзін қоршаған сыртқы ортамен ... ... және газ ... заттармен алмаспай өмір сүре алмайды. Адам үнемі сыртқы ортадан қоректік заттарды, суды және оттегін алады. Оттегі адам өмірі үшін аса ... ... ... ... ... Тотығу кезінде заттардың ыдырауынан көмір қышқыл газы пайда болып, денеден сыртқа шығарылады. Дем алғанда организм мен ... орта ... ... ... ... Бұл оттегінің үнемі денеге кіріп және көмір қышқыл ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Бұл қызметті кеуде қуысында орналасқан өкпе орындайды.
Оттегінің қысымының ең көбі біз дем алғанда жұтатын сыртқы ауада, өкпе альвеолаларында ... қан ... ... ... Сондықтан ауадағы оттегі организмге қарай диффузды түрде қозғалады, бірақ бұл өте ... ... Бұл ... тыныс мүшелері күшейтеді.
Дем алу мен дем шығарудың ырғақты түрде ауысуы біздің денеміздегі барлық ішкі мүшелерге әсер етеді.
Тыныс алу жүйесі ... ... жас ... ... мүшелері мұрыннан басталады . Тыныс жолдары екіге бөлінеді: а) дем алғанда және дем шығарғанда ауаның ... ... ә) ауа мен ... ... ... ... орыны - өкпе альвеолалары (лат.альвеолус -- ойма қуыс, науа).
Тыныс алуға қатысатын мүшелер тыныс алу ... ... Бұл ... ... ... ... ... жолдары және басты тыныс алу мүшесі - өкпе.
Ауа сырттан өкпеге және өкпеден сыртқа қозғалатын қуыстар - ... ... ... ... ... ... жөне бронхылар жатады. Дегенмен, тыныс жолдарының қызметі ауаны өткізу ғана емес. Мұрын қуысында, көмейде, ... және ... дем ... ішке кіретін ауа шаңнан, микробтардан тазартылып, тыныс ... мен өкпе ... ... ... ... ... үшін ылғалдандырылып, өкпені суық ауаның әсерінен сақтау үшін жылытылады.
Ауа танау арқылы мұрын қуысына кіреді. Мұрын қуысы кеңсірік ... ... оң және сол жақ ... бөлініп, жұп танау тесіктері арқылы сыртқа ашылады да ішкі жағы жұтқыншақпен қосылады. Мұрын қуысы шырышты қабатпен ... ... ... ... шаң-тозаңдарды, микроорганизмдерді ұстап, өлтіріп, сыртқа шығарылуын қамтамасыз ететін эпителий клеткаларының түктері бар және ол өкпеге баратын ауаны ... ... қан ... бай. ... ... ... ... етуі организмге қажетті қорғаныш қасиеттерін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, мұрын қуысында иіс рецепторлары орналасқан, жұтқыншақ - ас ... ... ... ал көмей -- сөйлеу мүшесі.
Тыныс алу жүйесінің маңызды бөлігі - ө к п е. Бұл ... ұсақ ... ... ... ... мен серпімді дәнекер ұлпалардан тұратын жұп мүше. Альвеолалар ... өкпе ... өте ұсақ , шар ... ... ... ... арқылы ғана көруге болады.
Олардың қабырғалары жұқа, көптеген қан ... ... ... Өкпе ... ... ... 200 м2. ... құрылыс альвеолалардағы ауаның және қанның құрамындағы газдардың тез алмасуын қамтамасыз етеді.
Өкпенің дәнекер ... өте ... және ... ... ... ... ... Ішкі күш деп аталатын өкпенің жиырылу күші дем алу мен дем шығаруда аса маңызды.
Тыныс алу жүйесінің құрылысы мен қызметі адамның ... ... және жеке ... ... ... ... сәбидің өкпесінің ұлпасы нашар дамыған, бірақ қан тамырларына өте бай ... ... 3 ... ... және ... ... шағында өкпе қарқынды өседі. Өмірінің алғашқы кезінде барлық нәрестелер ішпен дем алады (еркекке тән дем алу), бірақ жүре ... ... ... ... ... де, ... дем алу ... болады. 3-7 жаста ғана кеудемен дем алу басым болады. Дем ... ... ... дене ... ... бала өсе келе азаяды: жаңа туған сәбиде -- 220 см3, 6 жаста 168 см3, 14 ... ... 128 см3, ал ... адамда 96 см3,
Дем алу көлемі жаңа туған сәбиде - 25 см3, 1 ... - 80 ... ... ... 2 жаста - 140 см3, ересек адамда - 400 см3. ... ... жаңа ... ... - 53 см3, 1 ... - 210 см3, 13 ... - 707 см3, 20-25 ... - 1680 см3, ал 30-40 жаста орта шамамен 1788 см3.
Өкпе альвеолаларының диаметрі ... ... 0,2 мм, ал жаңа ... сәбиде - 0,07 мм. Олай ... ... ... ... жаңа туған балада - 1,617 см3, ал ... ... -67,7 см3. Осы ... ... ... ... шар ... альвеолаларының әрқайсының көлемі жаңа туған нәрестеде 4,108 тең болатынын есептеп шығарған. Олай болса, өкпе қуыстарының жалпы ауданы жаңа туған ... - 6 м2, ... ... - 50 м2, яғни 8 есе ... ... кеңірдектің ұзын дығы балаларда - 4 см, 10 ... -- 7 см, ... ... - 10-12 ... ... ... ... жасына және жынысына байланысты өзгереді. Туған кезде ... ... ... конус тәрізді болады, себебі ұрық кезінде өкпе нашар дамыған, ал бауыры қарқынды өсіп, дамиды. Баланың кеуде қуысы көтеріңкі болып, ... ... ... ... ... түспейді. Сондықтан бала терең дем алып, дем шығара алмайды да, қажетті мөлшердегі ауа мен оттегін ... ... ... ... ... ... сүйектерінің қиғашталуы күшейе бастағаннан кейін терең дем алатын мүмкіндік туғаннан соң дем алу жиілігі ... ... ... аралық еттердің әлсіздігіне байланысты қабырғалардың қиғашталуы артады. Әйел адамның кеуде қуысы ерлермен салыстырғанда қысқарақ ... ... ... ... ... ... ... яғни өкпеге кіретін және шығатын ауаның мөлшері адамның жасына сай өзгереді. Адам қалыпты жай дем ... ... 300-500 мл ауа ... Мүиы дем алу ауасы деп атайды. Қалыпты жағдайда жай ғана дем алғаннан соң, демін шығармай тұрып, тағы да 1,5-2 ... ... ... ... Мұны ... ауа деп ... ... дем шығарудан кейін дем алмай тұрып, тағы да күшпен дем шығарып 1-1,5 литрдей ауаны сыртқа айдауға болады. Бұл ... ауа . Егер дем алу, ... және ... ... ... ... ... сыйымдылығы шығады.
Өкпенің тіршілік сыйымдылығы 6-7 және 15-16 жастарда дереу және айтарлықтай көбейеді. 16-17 жаста өкпенің ... ... ... ... бірдей болады. Балалардың өкпе алвеоласындағы газбен дем шығарғандағы газдың құрамында айырмашылық бар. Балалардың альвеолалық газының құрамында оттегі көбірек болып, көмірқышқыл газы ... ... Бала ... жас болса, соғұрлым бұл айырмашылық көп болады.
Баланың дем алуды реттеу қабілеті де ... Бұл ... ... ... бірге жетіледі де, 11-12 жаста ересек адамдармен бірдей болады. Өкпенің тіршілік сыйымдылығын спирометр деген арнайы ... ... ... ... ... мен қалдық мөлшері өкпенің жалпы сыйым дылығын құрады.
Тыныс алу жиілігі де баланың жасына лайық өзгереді.
Газдың ... Адам мен ... ... үшін ауадағы газдардың ішіндегі оттегінің маңызы зор. Адам дем алғанда ішке кіретін ауаның құрамы, дем ... ... ... ... ... адам 1 минөтте өкпесінен 6-7 л ауаны өткізеді. Алмасатын ауаның мөлшері адамның салмағына және бойына байланысты. Адамның бойы неғұрлым биік және ... ... ... оның ... ... ауа көп ... бұл заңдылықты балаға аударуға болмайды, ауа балаға ... ... ... ... Тіпті 2-3 жастағы баланың өкпесі арқылы 5-6 л, кейде 7 л ауа ... ... ұзақ ... ... ... дем ... ... жатады. Осыған байланысты балалардың организмінен бу ретінде судың көптеп шығуы, ... тері ... ... қышқылының сыртқа айдалуы байқалады.
Тыныс алудың нервтік және гуморальдық реттелуі. Тыныс алу мүшелерінің қызметінің реттелуі әр дәрежедегі реттеу жолдарымен іске ... ... ... ... мида ... Ол ... тығыз байланыстағы дем алу мен дем шығаруға жауапты екі ... ... ... ... ... көмір қышқыл газының концентрациясына байланысты, яғни гуморальдық реттеу жолы. Оның қандағы концентрациясы ... ... ... нейрондарының қозғыштығы күшейеді де, тыныс мүшелерінің қызметіне қозғау салады. Көмір қышқыл газының ... ... ... екі ... ... іске ... а) нейрондарды қоректендіретін қанның құрамының тікелей әсері; б) ... ... ... ... ... ... әсері.
Бұлардан басқа да рефлекторлы түрде болатын тыныс алу мүшелерінің ... ... де ... ... Айталық, дем алғанда өкпе керіледі де, оның қабырғасындағы және қабырға аралық еттер мен ... ... ... ... ... Оларда пайда болған импульстер орталыққа тепкіш жол ... ... миға ... оның ... ... ... де, дем алу ... дем шығару басталады. Өкпенің керіліп созылуы тоқтасымен тыныс алу орталығына баратын импульстер тоқталады, нейрондардың қозғыштығы артады да, ... дем алу ... ... ... ... дем алу ... тірлік те жойылады.
Дем алу мен дем шығаруды реттеуге ми жарты шарларының қыртыстары да қатысады.
Тыныс алудың ... дене ... ... және ... ... Тыныс алу мүшелерінің бәрінің физиологиялық көрсеткіштеріне дене еңбегі мен спорт әсер етеді. Мысалы: Өкпенің тіршілік сыйымдылығы: штангистерде - 4 л, ... - 4,2 л, ... -4,8л, ... - 5,5 л. ... алу ... спортсмендерде минөтіне - 6-8 рет, ал ... ... -14-20 рет. ... ... ... тынысы терең болады, Бұл организмнің үнемді қызмет етуінің белгісі. Мысалы, ... дем ... ... ... айдалған ауасының құрамындағы көмір қышқыл газы 2 есе көп ... ... ... дем алу ... жасайды да, оның қоректенуін жөне физиологиялық қалпын жақсартады. Тыныс алу мүшелерін жаттықтыру, шынықтыру балалар мен ... ... ... арқылы пайда болатын ауруларға қарсы тұру қабілетін арттырады. Олай болса, дене шынықтыру мен спорт денсаулықты ... ... ... ... ... ... білуі де маңызды. Бүкірейіп, кеудесін үстелдің немесе партаның шетіне ... ... ... ... жасалып, тыныс алу мүшелерінің қызметін төмендетеді, жүрек қан-тамырлардың өсуіне кедергі болу арқылы баланың бойының өсуіне бөгет жасайды. Салқын тию, ... ... ... бала ... ... ... өсіп дамуына, қызмет етуіне жағымсыз әсер ететінін естен шығармаған жөн.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Рақышев А.Р. Адам анатомиясы І,II том 20042. Рақышев А.Р. Адам ... ... І,II том. ... , 2006.2. ... У., ... Ә.Б., ... Т.М. ж.т.б. Адам анатомиясы, атлас. І,II, III, IV том. Астана: , 2005.3. Тебенов М.Е. Адам анатомиясы (ас қорыту және ... алу ... Оқу ... ... 1993.

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бала асырап алудың түсінігі,тәртібі10 бет
Меншікті қалыптастыру кезеңдерінің негізгі ерекшеліктері мен нәтижелері7 бет
Құмкөл кен орнындағы жобаланған және жақсы бұрғыланған ұңғыманың сипаттамаларын зерттеу124 бет
Іш ағзаларының жарақатары7 бет
"Организмнің әрбір ағзаларының қалыпты микрофлоралары. Олардың маңыздылығы. Дисбактериоз."5 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
Адамның шығу тегі. Тіршіліктің пайда болуы туралы болжамдар15 бет
Айдың табиғатқа және тіршілікке тигізетін5 бет
Алабұта тұқымдасына сипаттама. Тіршілік формалары, гүлдері, жемістері27 бет
Арамшөптердің биологиялық ереекшеліктері, таралу және олардың тіршілік жағдайларына бейімделуі20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь