Желдің ауыл шаруашылығына тигізетін әсері және күрес шаралары

Ι. Кіріспе
ΙΙ. Негізгі бөлім
1. Жел және оның түрлері
2. Қазақстандағы желдер
3. Желдің ауыл шаруашылығына тигізетін әсері
4. Жел ағысы және оның энергетикасы
5. Желдің жылдамдығын, бағытын анықтау
ΙΙΙ. Қорытынды
ΙY. Пайдаланылған әдебиеттер
Жел — ауаның жер бетіне қатысты көбінесе горизонталь бағытта қозғалуы; метеорологияның негізгі ұғымдарының бірі.
Жел атмосфера қабаттарында қысымның біркелкі таралмауынан пайда болады әрі жоғары қысымнан төменгі қысымға қарай бағытталады. Ауа қысымы уақыт пен кеңістікте тұрақты болмайтындықтан желдің жылдамдығы мен бағыты үнемі өзгеріп отырады. Желдің бағытын көкжиектің қай тұсынан соғуына байланысты анықтайды және оны градуспен немесе румбымен (16 румбылық жүйемен), ал жылдамдығын – м/с, км/сағ, узелмен немесе балмен (Бофорт шкаласы бойынша) өрнектейді. Биіктікке көтерілген сайын үйкеліс күшінің азаюына байланысты жел қуаты өзгереді, сонымен қатар ол градиенттердің өзгеруіне де тәуелді болады. Жел үлкен аумақты қамти отырып, көлемді ауа ағындарын (муссондар, пассаттар, т.б.) туғызады, осыдан жергілікті және жалпы атмосфералық айналым пайда болады. Қазақстанның барлық өңірінде (әсіресе, жазық жерлерде) күшті желдер жиі болып тұрады, оның максимумы қыс айларына (40 – 45 м/с) және көктем мен күзге (20 – 35 м/с) келеді. Өте күшті желдер Каспий жағалауы және биік тау асулары мен аңғарларында байқалады. Дүниежүзілік желдер жіктеліміне Қазақстан аумағында тұрақты соғатын 23 жел тіркелген. Оларды Қазақстан бойынша мынадай аймақтарға бөледі: ашық далада (Жосалы, Сілеті, т.б.); шөл және шөлейт, үлкен ашық су қоймалары төңірегінде (Каспий теңізі, Балқаш, Алакөл көлдері, т.б.); тау аңғарларында және тау аралық өңірлерде («Жетісу қақпасы», «Шілік аңғары», «Жаңғызтөбе», «Қордай», т.б.); орташа биіктіктегі таулар мен қырқаларда («Ерейментау», «Ұлытау», «Қарқаралы», «Мұғалжар», т.б.) соғатын желдер. Жел арзан электр энергиясын өндіру, құдықтан су тарту, диірмен айналдыру, егін суару, т.б. үшін пайдаланылады.Жел Жел-ауаның горизонталь бағытта қозғалуы. Желдің пайда болуы-қысым айырмашылығына байланысты. Желдің бағытын өлшейтін құрал-флюгер жел бағар Желдің жылдамдығын өлшейтін құрал-анемометр Желдің күшін 12балмен есептейді. Жылдамдығы-1м\с Бриз-французша-жеңіл жел, тәулік ішінде соғатын жел, күндіз құрлықтан теңізге, түнде теңізден құрлыққа қарай соғады. Муссон-арабша-маусым, қыста құрлықтан теңізге қарай, жазда теңізден құрлыққа қарай соғады. Тұрақты желдер-Пассат, Батыс желдер. Пассат дегеніміз-тропиктік ендіктен экваторға қарай соғатын жел. Батыс желдері-оңтүстік тропиктен қоңыржай ендіктерге қарай соғады. Көгілдір отын-желдің энергиясы. Ауа райы дегеніміз-белгілі бір жердегі белгілі бір уақыттағы тропосфераның күйі. Ауа райын зерттейтін ғылым-метеорология Климат-ауа райының белгілі бір жерге тән көпжылдық режимі. Климаттың элементтеріне температура, жауын-шашын, қысым, жел т.б Алисов күн сәулесінің түсуіне байланысты жер бетін 13 климаттық белдеуге бөлді. 1. Негізгі климаттық белдеулер-7 2. Өтпелі климаттық белдеулер-6 Суб-таяу, маңы дегенді білдіреді. Экваторлық климаттық белдеу-температура мен жауын-шашын жыл бойы біркелкі таралатын жыл мезгілінің ауытқуы байқалмайтын климаттық белдеу. Температура-25 градус, жауын-шашын-2000-3000мм. Қоңыржай климаттық белдеу-жылдың 4 мезгілі айқын байқалады. Жылу белдеулерінің саны-5 Атмосфералық фронт-әр түрлі ауа массасының арасындағы өтпелі аймақ:2-ге бөлінеді:жылы және суық фронт. Атмосфералық радиация-күннің жылу мен жарығы.3-ке бөлінеді: 1.Тура 2.Шашыранды 3.Жиынтық Ауадағы су буы 2-ге бөлінеді: 1.Абсолюттік ылғалдылық-1м куб ауадағы су буының нақты граммен алынған мөлшері. 2.Салыстырмалы ылғалдылық-1м куб ауадағы су буының сол температураға қатынасы. Ылғалдылықты өлшейтін құрал-гигрометр. Изогиета-жауын-шашынның бірдей нүктелерін қосатын сызық. Ылғалдану коэфициенті-жауын-шашынның булануға қатынасы. Ы=Ж\Б 1-ге тең болса жеткілікті, 1-ге жетпесе жеткіліксіз Бұлт дегеніміз-ауадағы су тамшыларының шоғырлануы. Будақ бұлт-аппақ мақтаға ұқсас нөсер жауын жауады. Шарбы бұлт-майда тұз кристалдарынан тұрады, жауын-шашын әкеледі. Қатпарлы бұлт-ақ жауын жауады. Шық-атмосфераның жоғарғы қабатынан жер бетіне түсетін ылғал.
1.Атақұлов Т.А , Ержанова К.М Агрометерология. Жел және оның ауылшаруашылығына әсері. Алматы 2011ж Агроуниверситет баспасы . 117-123 беттер
2.Атақұлов Т.А. , Ержанова К.М.Агрометеорология практикумы. Алматы. 2007ж.
3.Атақұлов Т.А., Дәндібаев Б.Д. Агрометеорология курсы бойынша оқу-әдістемелік құрал. Алматы. 1998.-34 б.
4.Әуезов Ә.Ә., Атақұлов Т.А., Сүлейменова Н.Ш., Жанабаев К.Ш. Егіншілік, ЖЖС «Сөздік-словарь», Алматы, 2005.-344 б.
        
        Жоспар
Ι. Кіріспе
ΙΙ. Негізгі бөлім
1. Жел және оның түрлері
2. ... ... ... ауыл ... тигізетін әсері
4. Жел ... және оның ... ... ... бағытын анықтау
ΙΙΙ. Қорытынды ... ... ... ... ... -- ... жер бетіне қатысты көбінесе горизонталь бағытта қозғалуы; метеорологияның негізгі ұғымдарының бірі.
Жел атмосфера ... ... ... ... ... ... әрі жоғары қысымнан төменгі қысымға қарай бағытталады. Ауа қысымы уақыт пен кеңістікте тұрақты болмайтындықтан ... ... мен ... үнемі өзгеріп отырады. Желдің бағытын көкжиектің қай тұсынан соғуына байланысты анықтайды және оны градуспен немесе румбымен (16 румбылық ... ал ... - м/с, ... ... ... балмен (Бофорт шкаласы бойынша) өрнектейді. Биіктікке көтерілген сайын үйкеліс күшінің азаюына байланысты жел қуаты өзгереді, ... ... ол ... ... де ... ... Жел үлкен аумақты қамти отырып, көлемді ауа ағындарын (муссондар, пассаттар, т.б.) туғызады, осыдан жергілікті және жалпы ... ... ... болады. Қазақстанның барлық өңірінде (әсіресе, жазық жерлерде) күшті желдер жиі болып тұрады, оның максимумы қыс айларына (40 - 45 м/с) және ... мен ... (20 - 35 м/с) ... Өте ... желдер Каспий жағалауы және биік тау асулары мен аңғарларында ... ... ... ... ... ... ... соғатын 23 жел тіркелген. Оларды Қазақстан бойынша мынадай аймақтарға бөледі: ашық далада (Жосалы, Сілеті, т.б.); шөл және шөлейт, үлкен ашық су ... ... ... ... ... ... ... т.б.); тау аңғарларында және тау аралық өңірлерде (, , , , т.б.); ... ... ... мен ... (, , , , т.б.) ... ... Жел ... электр энергиясын өндіру, құдықтан су тарту, диірмен айналдыру, егін суару, т.б. үшін пайдаланылады.Жел Жел-ауаның ... ... ... ... ... ... айырмашылығына байланысты. Желдің бағытын өлшейтін құрал-флюгер жел бағар Желдің ... ... ... Желдің күшін 12балмен есептейді. Жылдамдығы-1м\с Бриз-французша-жеңіл жел, тәулік ішінде соғатын жел, күндіз құрлықтан теңізге, түнде теңізден құрлыққа қарай соғады. ... ... ... теңізге қарай, жазда теңізден құрлыққа қарай соғады. Тұрақты желдер-Пассат, Батыс желдер. Пассат ... ... ... ... ... жел. Батыс желдері-оңтүстік тропиктен қоңыржай ендіктерге қарай соғады. Көгілдір отын-желдің энергиясы. Ауа райы дегеніміз-белгілі бір ... ... бір ... ... ... Ауа райын зерттейтін ғылым-метеорология Климат-ауа райының белгілі бір жерге тән көпжылдық режимі. Климаттың ... ... ... ... жел т.б ... күн сәулесінің түсуіне байланысты жер бетін 13 климаттық белдеуге бөлді. 1. Негізгі климаттық белдеулер-7 2. ... ... ... ... маңы ... ... Экваторлық климаттық белдеу-температура мен жауын-шашын жыл бойы біркелкі таралатын жыл мезгілінің ауытқуы ... ... ... ... градус, жауын-шашын-2000-3000мм. Қоңыржай климаттық белдеу-жылдың 4 мезгілі айқын байқалады. Жылу белдеулерінің ... ... ... ... ауа ... ... ... аймақ:2-ге бөлінеді:жылы және суық фронт. Атмосфералық радиация-күннің жылу мен жарығы.3-ке бөлінеді: 1.Тура 2.Шашыранды 3.Жиынтық Ауадағы су буы 2-ге ... ... ... куб ... су ... ... ... алынған мөлшері. 2.Салыстырмалы ылғалдылық-1м куб ауадағы су буының сол температураға қатынасы. Ылғалдылықты өлшейтін құрал-гигрометр. Изогиета-жауын-шашынның бірдей нүктелерін қосатын сызық. Ылғалдану ... ... ... Ы=Ж\Б 1-ге тең ... ... 1-ге ... ... Бұлт дегеніміз-ауадағы су тамшыларының шоғырлануы. Будақ бұлт-аппақ мақтаға ұқсас нөсер жауын жауады. Шарбы бұлт-майда тұз кристалдарынан тұрады, жауын-шашын ... ... ... ... ... Шық-атмосфераның жоғарғы қабатынан жер бетіне түсетін ылғал.
Атмосфералық қысымның біркелкі таралмауынан және жоғары кысымның төменгі қысымға карай ағылуынан туындайды. Қысымның ... және ... ... ... өзгеруінің салдарынан желдің жылдамдығы мен бағыты үнемі өзгеріп отырады. Желдің ... оның ... жағы ... анықталады да, градуспен не румбпен (16 румбтық жүйе бойынша) анықталады; ал ... м/с, км/с, ... ... ... ... шкаласы бойынша балмен өлшенеді. Жел үлкен аумақтың үстінде өте кең ауа ағыстарын (муссондар мен пассаттарды) түзеді, олардан атмосфераның ... ... мен ... ... ... Жел ... карай үйкеліс күшінің азаюының салдарынан, сондай-ақ бар градиенттерінің ... ... ... ... ... және оның ... деп - ауаның көлденең бағыттағы қозғалысын айтамыз.Бір мөлшер жер бетіне түскен күн сәулелерінен жер беті әр түрлі ... ... ... ... ... ... отырады.Жер бетіндегі ауа темперетурасының әртүрлі болуы ауа қысымының өзгеруіне де әкеліп соғады.
Температура ... ... ... ауа ... ... алл ... ... болған жерде ауа қысымы жоғары болады.Осындай өзгерістердің нәтижесінде ауа қысымы жоғары ауданнан, ауа қысымы төмен ... ауа ... ... бастайды. Осы үрдістердің әсерінен жел пайда болады. Неғұрлым ауа қысымдарының айырмасы көп болған сайын ... ... ... Жел үш түрлі мөлшерде сипатталады: бағыты
(румбы,градустар), жылдамдығы ( м/с, км/сағ), күші (баллдар).
Желдің жылдамдығы, күші мына факторларға байланысты:
1.Ауа ... ... беті ... - жер беті ... ... өсімдіктер көп болса, желдің жылдамдығы төмендейді, өйткені ауаның жер бетімен байланысы күшейеді.
3.Жыл ... ... және ... ... Қыс айларында желдің күші, жылдамдығы артады, өйткені қар ... ... жер беті ... ... ... жақын желдің жылдамдығы, түнге қарағанда артады, қйткені температура және ауа қысымы айырмашылықтары артады.
4.Жердің ... ... - ... ... биіктеген сайын желдің жылдамдығы артады.
Желдің түрлері. Желдің тұрақты және ауыспалы бағыттарда соғатын негізгі екі түрлері болады. Тұрақты ... ... ... антициклондар және пасаттар, антипасаттар жатады.
Циклон - ауа қысым ... ... ... ... ... ... атмосфералық қысым барлық жерлерде бірдей емес, бір жерлерде ... ал бір ... ... Осы ... ... ... ... сызықтарымен белгіленеді. Изобар-атмосфералық қысымдары бірдей жерлерді көрсететін ... ... ... ... ... ... ... корінеді. Олардың радиусы 1000 км айналасында болады.
Бұл жағдайда ең төменгі ауа қысымы ... ... ал ... қарай қысым көбейе бастайды. Нашар циклондарда, антициклондарда ортасындағы ауа ... ... ... аз ... ... ал кейбір циклондарда ортадағы қысым өте төмендеп кетеді(950 мб дейін)
Антициклон - ауа ... ... ... ... ... ... ... сызықтарымен белгіленеді, циклондардан айырмашылығы- ең жоғары ауа қысымы ... ал ... ... ... төмендей бастайды.
Мұндай жағдайда ауа массасы орталықтан жан-жаққа қарай беттеледі, соның әсерінен ауа жоғарыдан төмен түседі.Сондықтан антициклонда ... ... күн ашық және ... ... және ... ... ... олар пайда болады және жоқта болып кетеді.Циклондар және антициклондар бір аймақтан екінші аймаққа ... ... Олар ... шығысқа қарай 30-40 км/сағ жылдамдықпен жылжып отырады, осы мәліметтерге сүйене ... ауа ... ... ... күн ... ... тік ... де топырақты, ауаны өте қатты қыздырады, сондықтан солтүстіктен экваторға қарай ауа ... ... ... Экваторда ол ауа массалары жоғары көтеріледі. Жердің айналуына байланысты бұл ауа ... ... ... ... ... Мұндай ауа ағымы пасаттар деп аталады.Күн радиациясының экваторға әсері әрдайым тұрақты болып келеді, сондықтан пасаттар тұрақты желдерге жатады. Дәл осындай ... ... де ... ... ... ауа ... жоғары көтеріліп салқындайды да, қайтадан солтүстік және оңтүстікке ... ... Бұл ауа ... оңтүстік батыстан солтүстік шығысқа қарай бағытталады.Осындай бағытталған тұрақты желдерді антипасаттар деп атаймыз.
Ауыспалы бағытта соғатын желдер- белгілі бір ... ... ... ... ... ... болатын желдер бағыттарын өзгертіп соғады. Ондай желдерге мыналар жатады:
* Cамал жел (бризы)- ... екі рет ... ... ... мен мұхиттардың, көлднрдің жағасында болатын жел.
* Муссондар- өз бағытын жылына 2 рет ауыстыратын жел.
* Тау-далалы желдер- қызған ауа тау ... ... ... оның орнына даладан жаңа ауа массасы келе бастауы далалық жел, ал түнде жер бетінде сәулелену көп ... соң тез ... ол ... ауа салқындап, тау беткейінен төмен жылжи бастауы тау желі деп аталады.
* Фен- таудан соғатын өте жылы, құрғақ жел.
Қазақстандағы желдер. ... ... ... ... ... мен жер ... тікелей байланысты. Желдің климатқа әсері зор. Ол ауа массаларын қозғалысқа келтіреді, сонымен бірге жылу мен суық, ылғал әкеледі. Қазақстан ... ... ... ... ... 50° с.е. ... ... кысым (Воейков белдеуі) кесіп өтеді. Қыста да, ... да ... бұл ... ... ... ... ... бөлігіндегі негізгі жел айырық болып есептеледі. Қыста осы жоғарғы қысымды белдеуден солтүстікке карай оңтүстік және оңтүстік-батыс желі, ал оңтүстікке қарай ... және ... желі ... ... ... ... белдеуден алыстаған сайын желдің жылдамдығы баяулайды. Қаңтар ... ... ... ... айлық жылдамдығы 4-6 м/сек, ал оңтүстігінде ол 2-4 м/сек-қа дейін баяулайды. Жазда желдің жылдамдығы баяулайды. Олардың орташа ... ... ... солтүстік аймақта 2-3 м/сек., оңтүстікте 1-2 м/сек.
Қазақстанда ең күшті желдер Жетісу кақпасымен соғатын және ... ... ... ... ... Олардың орташа жылдамдығы 6-8 м/сек.
Қазақстанның биік таулы аймақтарында қыста да, жазда да желдің ... ... ... болады. Сендер өткен курстан Жердегі ауаның тұрақты ағымы қалай пайда болатынын және ... ... ... ... желі ... және ... екенін білесіңдер. Тауларда желдің негізгі бір түрі -- ... ... және ... ... бағытын өзгертіп отыратын (таңертең жазықтан, кеш бата таудан) жел түрлері ... ... may ... жел деп атайды.
Тау аралық аңғарларда және қазаншұңқырларда, мысалы, Жетісу қақпасы мен Іле ... ... ... ... ... жел де бар. ... қақпасы арқылы жергілікті сайқан және Ебі желі, Іле ... ... желі ... ... 15-20 ... немесе сағатына 72 км/сағ-тан асатын қатты соққан желді дауыл деп ... 30 ... ... ... ... ... ... желі -- Жетісу Алатауының оңтүстік шығысында ... ... ... көлі қазаншұңқырында, жоғарғы қысым пайда болғанда соғады. Мұндай антициклонда шығыс желі тұрады да, Қазақстан аумағындағы Алакөл көліне ... ... Осы ... ... ... аймағы пайда болады. Жетісу кақпасы ені тар тектоникалық жарық, ені 20 ... 40 км ... ең тар жері 10 км ... Ауа тау ... ... ... үйкеліске ұшырап өтеді, жылдамдығы секундына 60-80 м-ге жетеді. Қыс кезінде ... ... ... ... ... ... 8-10°С ... болады. Сондықтан ол жылы желге жатады. Жалпы бұл жел жыл ішінде орта есеппен 70-100 күндей соғады. Жазда Еуразия материгі қызған ... ... ... ... ... қысым сирек кездеседі. Ебі желі де баяулайды. Ебі желін алғаш рет сипаттап жазған қазақтың ғұлама ғалымы Шоқан Уәлиханов. ... ... ... ... жел ... көлі ... балық аулауды қиындатады, жол қатынасына, басқа да шаруашылыққа ... ... желі Ебі ... кері ... Жетісу қақпасы аркылы Орталық Азияға карай соғып тұратын жел. Алакөл үстінде жоғары қысым орнағанда, антициклон тұрақтап күшіне енген кезде, ... желі ... ... ... ... Желдің жылдамдығы 5060 м/сек. Алакөл ойысында температура -- 30-37°С-қа дейін төмендейді. Сайқан жоталарын бойлай ... ... ... желі деп ... Жел қыркүйек пен сәуір айлары аралығында күшті соғып, ... ... ... ... ... ... ... су деңгейі 1 м-ге дейін көтеріледі. Табиғат ... ... ... ... көп. ... желі 2-3 ... созылуы мүмкін. Жауған қарды ұшырып, топырақты қүрғатады, мал басын шығынға ұшыратып, жол қатынасын қиындатады, балық ... ... ... желі Шілік өзені бастау алатын мұздықтар өңіріндегі салқын ауаның Іле аңғарына қарай ығысуынан пайда болады. Жел өзен ... ... ... солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа, түнде керісінше бағытта соғады. Жыл бойғы жылдамдығы 8-10 м/сек. Қыста үдей соққан жел қарды ұшырып, жол ... ... желі ... ... ... беткейіндегі Арыстанды өзенінің аңғарымен соғады. Жел Мойынқұмның үстімен өткенде құм түйіршіктерін суырып, құмды қара бұрқасын тұрады, ... ... ... ... ... бұл ... ... деп атаған. Оның күшті болу себебі, біріншіден, ауа ағыны ... және ... ... тау ... ... ауа ... жылдамдығы артады, екіншіден,Арыстанды өзенінің аңғарында оның екпіні одан да күшейе түседі. Арыстанды-Қарабас желі солтүстіктен үзбей соғып ... Оның ... 35 ... желі -- ... ... ... Жетіжол жотасы мен Кіндіктас тау аралығындағы Қордай асуының үстінен соғатын жел. ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығы 40 м/сек-қа (сағатына 144 км-ге) жетеді. Бұл өңірде жылына шамамен 55 күн күшті жел соғады.
Мұғалжар желі Мұғалжар тауынан соғады, ... ... ... ... ... оңтүстігінде байқалады. Мұғалжар желі күзде осы өңірге солтүстік-батыстан және батыстан келетін циклонға Арал теңізінің солтүстік-шығыс жағалауындағы ойпаттар ауасының сорылып-тартылуынан ... ... ... ... 50 м-ге ... қатты дауыл түрінде оңтүстік және оңтүстік-батыстан соғады.
Қазақстан жеріндегі жел жылдамдығының географиялық таралуын талдағанда 4 м/сек-тан күшті желдерге ерекше көңіл аударылады. ... ... ... жел ... ... ... күші бар. ... Арал-Балқаш ендігінен солтүстікте желдің жылдамдығы 4 м/сек-тан артық. Бұл желдердің энергетикалық коры 1 млрд квт. Жел күшін Қазақстанда ... су ... жел ... ... ... ... ауыл ... тигізетін әсері. Ауыл шаруашылығында желдің маңызы үлкен.Жел- ... ... ... көзі ... ... ... жел двигательдері пайдаланылады.Оларды құдықтан су көтеруге, мал фермаларын сумен қамтамасыз етуге егіншілікте дақылдарды суаруға ... мен ... ... ауа алып ... жел ... ... ... етеді.
Атмосфера және топырақ арасында газ алмасуды жақсартады.
Топырақ ... бір ... ... ... ... ... ... тұқымдарын таратып, олардың табиғи қайта жаңаруына ықпал етеді
Өсімдіктердің тозаңдануына көмектеседі, ауаны тазартады.
Желдің ауыл шаруашылығына келтіретін ... ... ... ... ... ... жоғалуын көбейтеді.
2.Жылдамдығы жоғары желдердің әсерінен өсіп тұрған ... ... ... ... ... ... ... өнімді жинау қиындыққа әкеліп соғады.
3.Кейбір агротехникалық шараларды авиация көмегімен ... ... ... ... ... ... мен зиянкестердің таралуына, көбеюіне желдің әсері үлкен.Кейінгі уақытта шегірткенің ауыл шаруашылығына қаншалықты ... әсер етіп ... ... ... ... топырақты құрғатып оның құнарлы заттарын ұшырып кетеді-жел эрозиясына ... ... ... ... жел ... салдарынан әр гектардан 10,6 тонна, ал аңыз қалдырып өңделген танаптардан 1,2 тонна құнарлы топырақ ұшып ... ... ... және жел энергетикасы. Жел ағысы-мұхит пен теңіз суының жоғарғы қабатында (үйкеліс қабаттары деп аталатын 100 м, ... 200 м ... жел мен ... ... ... ... ... ағыс. Бір бағытта ұзақ соғатын желдің әсерінен пайда болған жел ... ... ... ағыс ... ... және Оңтүстік пассаттық ағыстар, Батыс желдердің ағысы, т.б.) деп те атайды.
Жел энергетикасы - жел ... ... жылу ... ... энергиясына түрлендірудің теориялық негіздерін, әдістері мен техникалық құралдарын жасаумен айналысатын энергетиканың саласы. Ол жел ... ... ... ... пайдалану мүмкіндіктерін қарастырады. Қазақстанда жел күшімен алынатын электр энергия-сы қуатын кеңінен және мол ... ... ... ... ... жел ... ... Жел энергиясының басқа энергия көздерінен экологиялық және экономикалық артықшылықтары көп. Жел энергетикасы қондырғыларының технологиясын жетілдіру ... оның ... ... ... Жел ... ... пайдалану үшін жел энергетикасы қондырғыларын басқа энергия көздерімен кешенді түрде ұштастыру қажет. Республиканың шығыс, оңтүстік-шығыс, оңтүстік аймақтарында су электр ... мен жел ... ... біріктіріп электр энергиясын өндіру өте тиімді. Қыс айларында жел күші ... жаз ... ... ал су керісінше, қыс айларында азайса, жаз айларында көбейеді. Сөйтіп, энергия өндіруді біршама тұрақтандыруға болады.
Алматы облысының ... ... ... ... ... ... орасан зор ауа массасының көлемі ауысатын -- ... ... деп ... Жетісу қақпасындағы желдің қуаты мол. Ол екі таудың ең тар жеріндегі (ені 10 - 12 км, ұзындығы 80 км) ... ... ... ... Қазақстанның Балқаш - Алакөл ойпатын Қытайдың Ебінұр ойпатымен жалғастырады. Осы жердегі жел ерекшеліктерін зерттеу ... оның ... ... ... өте ... ... анықталды. Қыс кезінде желдің соғатын бағыты оңтүстік, оңтүстік-шығыстан болса, жаз айларында солтүстік, солтүстік-батыстан соғады. Желдің орташа жылдамдығы 6,8 - 7,8 м/с, ал жел ... ... 4 - 5 ... ... энергия бере бастайды. Желдің қарама-қарсы бағытқа өзгеруі сирек болуына байланысты мұнда турбиналы ротор типті жел ... ... ... ... ... ... 5000 ... астам деп болжануда. Бұл өте зор энергия ... әрі ... мен ... ... үнемдеуге, сонымен қатар қоршаған ортаны ластанудан сақтап қалуға мүмкіндік береді.
Желдің жылдамдығын, бағытын анықтау. Желдің бағытын- қай жақтан соғуын румба ... ... ... ... ... ... ... төрт бұрышына, яғни солтүстік (С), оңтүстің (О), шығыс (Ш), батыс (Б) арқылы ... ... ... ... ... метр ... яғни 1 ... ауа ағынының өтетін қашықтығы, кейбір кезде жел км/сағ өлшемінде көрсетіледі.Желдің күшін Бофорт шкаласы ... ... ... жылдамдығын, бағытын анықтайтын құралдар:
* Вильд флюгері
* Третьяков жел өлшеуіші
* Қол анемометрі
* Анеморумбометр
Вильд флюгері желдің бағытын және ... ... көп ... ... ... Бұл құрал арқылы желдің бағытын темір
қондырғыға орнатқан қос алқалақты флюгер арқылы ... ... ... қос ... ... мен ... реттеуіштің орналасуы бойынша анықталады.
Қол анемометрлері. Есептеу механизмы бар қол анемометр жел жылдамдығын өлшеу үшін қолданылады. Онымен белгілі бір ... ... ... ... ... өлшеуге болады.Чашкалы анемометр 1-ден 20 м/с дейінгі орташа жылдамдықты ... үшін ... ... ... ... ... желдің жылдамдығын анықтау үшін өте қолайлы.
Қол анемометрі табақшалы төрт ... ... ... ... темір өске бекітілген айналғыш.
Қанатты қол анемометрі өсімдік арасында жеңіл ... ... ... (орманды, жемісті дақылдар арасында желдің жылдамдығын өлшеуге қолайлы).
Қабылдағыш- құбырға құрылған 8 лопастан ... ... ... жел дөңгелегі болып саналады. Анемометр астындағы бұранданы керек биіктікте бағанаға бұрап ... не ... ... алып 20-30 ... кейін көрсеткішінен есеп алынады. ... М-63М- 1 ... орта ... және орта, ең жоғарғы тез жылдамдықтарын білу үшін пайдаланады. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... сымнан тұрады.
-16510-327025
Қорытынды
Жергілікті желдер -- белгілі бір аймақтың табиғи-географиялық ерекшеліктеріне (орографиялық құрылымына, үлкен су қоймаларының ... т.б.) ... ... ... ... Олар ... бағыты, қайталанып соғуы, т.б. ерекшеліктерімен байқалады. Жергілікті желдер жергілікті атмосфералық айналымға байланысты да туады ... ... ... ... ... фен, т.б.). ... қатар, жергілікті жердің табиғи ерекшеліктеріне байланысты туындайтын жергілікті желдер бар (Ауған желі, сирокко, хамсин, Құралай желі, Ебі желі, Шілік ... т.б.). ... ... әдебиеттер
1.Атақұлов Т.А , Ержанова К.М ... Жел және оның ... ... ... 2011ж ... баспасы . 117-123 беттер
2.Атақұлов Т.А. , Ержанова К.М.Агрометеорология практикумы. Алматы. 2007ж.
3.Атақұлов Т.А., ... Б.Д. ... ... ... ... ... ... 1998.-34 б.
4.Әуезов Ә.Ә., Атақұлов Т.А., Сүлейменова Н.Ш., Жанабаев К.Ш. Егіншілік, ЖЖС , Алматы, 2005.-344 б.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Молдашев алтынбек бәкірұлы4 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
1960 ж. екінші жартысы - 1980 ж. бірінші жартысындағы Қазақстан5 бет
Жер ресурстарын тиімді пайдалану4 бет
Жылқы көшпенді халықтың негізгі байлығы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь