Табиғи ортаның антропогенді ластануының биоиндикациялау бағдарламаларымен жумыс жасау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
I тарау. Қоршаған орта және мониторинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
II тарау.Қоршаған ортаның ластануы және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
ІІІ тарау. Қоршаған орта жағдайын бағалау үшін биоиндикация тәсілдері ... ..6
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Табиғат ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру үшін экономикалық критерийге негізделген кешенді тәсіл қажет. Жер планетасының ғасырлар бойғы барлық жануарлар дүниесі мен адамзат баласы үшін тіршілік негізі – таза ауа. Ол тек өсімдіктер дүниесінен бөлініп шығатын оттегі. Бізді қоршаған тропосфералық ауа қабатының 20,9% осы оттегіден тұрады, ол тұрақты ең қажетті газдың бірі. Су оттегін бөліп шығаратын негізгі жасыл фабрика – көпжылдық ағаштар.
Қазақстан аумағының 3,8 %-ын орманды жер алып жатыр. «Қазақстан - 2030» стратегиясында бұл көрсеткішті 5,1 %-ға дейін көтеру жоспарланған.
Кейінгі жылдары республикамыздың орман қоры аумағында 2257 орман өрті орын алды. Бұл өрттердің 70 %-ы отты дұрыс пайдаланбаудың салдарынан болған. Табиғат байлықтарының шектеулі екенін, кейбіреуінің қалпына өздігінен келмейтінін табиғаттың байлығын сақтауға,
молайтуға қамқорлық қажет екнін, олай етпеген жағдайда адамдар өздерін қоршаған ортаны, оның байлығын жойып алатынын түсіну үшін қаншама уақыт өтті. Табиғат ресурстарын қалпына келтірмей, өсіріп сақтамай табиғи ортаның бұзылуына, ресурстарының сарқылуына әкеліп соғады. Ол адамдардың биялогиялық түрі ретінде өздерінің қажеттіліктерін қамтамасыз ете алмай, өмір сүруін тоқтату мүмкін деген сөз.

Зерттеу жұмысының мақсаты: Зерттеу жұмысының мақсаты–қоршаған орта және олардың ластануы,сонымен қатар тазарту әдістерін қарастыру болып табылады.

Зерттеу жұмысының міндеттері:
 табиғи орта жағдайына анықтама беру;
 оның ластану түрлерін зерделеу;
 табиғи орта жағдайын бағалау үшін биоиндикация әдістерін қарастыру болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Федорова, А. И. Практикум по экологии и охране окружающей среды / А. И. Федорова, А.Н. Никольская – М. : Гуман. Изд. центр ВЛАДОС. – 2001.
2. Хамитова, К. К. Методические указания к лабораторным занятиям по дисциплине «Основы биоиндикации загрязнения окружающей среды» / К. К. Хамитова – Астана. – 2005.
3. Егорова, Н. С. Практикум по микробиологии / Н. С. Егорова. – М.: МГУ. – 1976.
4. Небел, Б. Наука об окружающей среде / Б. Небел. – В 2-х т. – М. : Наука. – 1993.
5. Биология: Жалпы білім беретін мектептің, 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - Алматы: Атамұра, 2009.
6. Экология (оқулық) - Алматы, 2008.
        
        Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Табиғат ресурстарын тиімді пайдалануды ұйымдастыру үшін экономикалық критерийге негізделген кешенді тәсіл қажет. Жер ... ... ... барлық жануарлар дүниесі мен адамзат баласы үшін тіршілік негізі - таза ауа. Ол тек ... ... ... ... ... ... ... тропосфералық ауа қабатының 20,9% осы оттегіден тұрады, ол тұрақты ең қажетті газдың бірі. Су ... ... ... негізгі жасыл фабрика - көпжылдық ағаштар.Қазақстан ... 3,8 %-ын ... жер алып ... ... бұл ... 5,1 %-ға ... көтеру жоспарланған.Кейінгі жылдары республикамыздың орман қоры аумағында 2257 ... өрті орын ... Бұл ... 70 %-ы отты ... ... ... болған. Табиғат байлықтарының шектеулі екенін, кейбіреуінің қалпына өздігінен келмейтінін табиғаттың байлығын сақтауға, молайтуға қамқорлық қажет екнін, олай етпеген жағдайда адамдар ... ... ... оның ... жойып алатынын түсіну үшін қаншама уақыт өтті. Табиғат ресурстарын қалпына ... ... ... ... ... бұзылуына, ресурстарының сарқылуына әкеліп соғады. Ол адамдардың биялогиялық түрі ретінде өздерінің қажеттіліктерін қамтамасыз ете алмай, өмір ... ... ... ... сөз. ... ... ... Зерттеу жұмысының мақсаты - қоршаған орта және олардың ластануы,сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... табиғи орта жағдайына анықтама беру;
* оның ластану түрлерін зерделеу;
* табиғи орта жағдайын бағалау үшін биоиндикация әдістерін ... ... ...
І. Қоршаған орта және мониторинг
Қоршаған орта - адамзат қоғамы өмір сүретін табиғи және антропогендік орта; ... мен ... ... ... және ... әсер ... биоталық, абиоталық және антропогендік орталардың жиынтығы; адамдар, жануарлар немесе объектілер тіршілік ететін немесе әрекет ететін орта немесе контекст. ... ... ... ... әсерінен қоршаған орта жағдайының, биосфера компоненттерінің өзгеруін бақылау, баға беру және болжау жүйесі. Мониторинг ... кең ... ... ... және басқа да бақылаулар жүргізілетін салаларда қолданылады. Ғылыми оқулықтарға бұл ұғым Стокгольмдегі БҰҰ-ның ... ... ... ... ... ... конференңиядан кейін енді. Қазіргі таңда мониторинг ұғымы негізгі үш түрлі жұмыстардан тұратын қоршаған табиғи ... ... ... ... қарастырылады:
* қоршаған ортаның жағдайын жүйелі түрде бақылау.
* табиғи және антропогендік факторлардың ... ... ... ... ... ... қоршаған орта жағдайын ретке келтіру шараларын басқару.
Экологиялық мониторинг жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... ерекше роль атқарады. Биологиялық мониторинг - бұл қоршаған ... ... ... тірі ... көмегімен бақылау. Биологиялық мониторингтің негізгі әдісі -биоиндикация, антропогендік факторларға байланысты биотадағы кез-келген өзгерістерді есепке алып ... ... ... ... ... және оның ... ... ластануы - адамға және табиғи экожүйеге зиянды әсер ететін физикалық-химиялық және ... ... ... ортаға нұқсан келтіруі. Табиғат құбылыстары мен заңдылықтарына қайшы келетін және оның ... ... ... ... ... ... және құрамдық өзгерістердің барлығы қоршаған ортаның ластануына алып келеді. Қоршаған ортаның ластануы кейде табиғат ... ... ... адам ... ... ... ... ортаның ластануы табиғи және антропогендік болып бөлінеді. Табиғи ластану күшті табиғи процестер салдарынан (жанартау атқылауы, сел жүру, топан су ... өрт, т.б.), ... ... адамның шаруашылық іс-әрекетінің салдарынан қалыптасады. Антропогендік ластануға өндірістік, тұрмыстық қалдықтар мен әр ... улы ... ... ... ... ... тыс ... табиғи нысандарды орынсыз пайдалану жатады. Семей сынақ алаңында болған ... ... Арал ... ... ... (қ. Арал экологиясы), т.б. қоршаған ортаға нұқсан келтірудің айқын мысалы болып саналады.
Экологиялық көзқарас боынша бұл ... екі ... ... ...
* қоршаған ортаға түсіп жатқан немесе адам мен табиғатқа ... ... ... ... болып жатқан заттар;
* қоршаған ортаны ластайтын затар (мысалы, химиялық заттар).
Тікелей ластанушы объектілер қатарына (ластайтын заттар акцепторы) биотикалық қоғамдастықтың (экотоптық) ... ... ... су, жер ... ... Ал, ... ластанушы объектілер қатарына, биоценоз құраушылары - өсімдікгер, жан-жануарлар және микроорганизмдер жатады. Ластаушы жүйе ... тек қана ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар, күнделікті тұрмыстағы тіршілік, мал шаруашылығы да ластаушылар көзі болып табылады.
Ластаушы заттар мен оны ... ... ... ... ... ластаушы жүйелерді классификациялауды Р.Парсон ұсынды. Бұл классификациялау - ластаушы заттүрін, оны бөлетін жүйені, оның ... ... ... ... Оның ... ластаушы түрлер болып негізінен мыналар саналады:
* сарқынды сулар және оттегін жұтатын өзге қалдықтар;
* инфекцияны ... ... ... ... ... зат ... табылатын дүниелер;
* органикалық қышқылдар мен тұздар, минералдар;
* шайылу барысында түзілген шөгіңділер (твердый ... ... ... ... бүлінуі табиғи апаттардан, атап айтқанда жер ... өрт жөне т.б. орын ... оны ... деп, ал ... ... ... әрекеті барысында ластанса, оны антропогенді деп атайды. Экологиялық тұрғыдан ластану ... ... ... ... ... ... ... қажет. Бұдан өзге, табиғи заттардың бір заттың көптігі немесе онда басқа заттардың болмауы (жаңа қоспалардың) экологиялық факторлардың режимдерінің ... ... ... ... ... өзінің шынайы мәнінде эколгиялық фокторлар болып табылыды. Демек, бұл ... ... ... ... ... ... да ... (немесе қоректік тізбектегі түйіннің) экологиялық қуысының талаптарынан ауытқиды. Бұл кезде зат алмасу үрдістері бұзылады, ... ... ... ... ... биогеоценоздың да өнімділігі кемиді. Осылайша, ауаның, су мен топырақтың құрамында бар кез келген зат алмасушы ... бола ... ... ... құрамына кіретін заттарды құрамдас бөліктер деп атайды. Құрамдас бөліктер табиғи да ... ... ... ... ... жел ... шаң т.б.), ... де (қоғамның іс - әрекетінің нәтижесі) текті бола ... ... ... - ... көп ... үрдіс. өндіріс қалдықтарындағы химиялық қосылыстар әдетте өздері бастапқы болмаған жерлерге тап болады. Олардың көпшілігі химиялық белсенді, әрі тірі ... ... ... ... ... ... ... немесе ауада белсенді түрде тотығуға қабілетті. Мұндай заттардың ... ... ... үшін у болып табылатыны түсінікті.
ІІІ. Қоршаған орта жағдайын бағалау үшін биоиндикация тәсілдері
Бұл факті - биоиндикацияның жаңашыл ... ... ... ... ... биоиндикацияның тікелей және спецификалық формасы, жоғарлауда - тек жанама және спецификалық емес. Бірақ та, соңғысы табиғатқа антропогенді әсерге ... баға ... ... және ... ... ... ... және физиологиялық өту реакциясында құрылған. Оның бағалысы ... ... ... сонымен қатар поллютанттарға сай емес концентрацияға мүмкіндік беретін және оны тез шығаруға. Тек бұл ... ғана ... ерте ... ... ... ... ... биоиндикаторлар-талшықтар және молекулалар күрделі аппаратураны талап ететіні ... ... ... ... ... ... анықтау және ластағыштар кешеніне әсер ететін, агроценоздардың ксенобиотиктармен ластануын объективті бағалау үшін ... мен ... ... ... тәжірибесінде криптомагтардың картографиясымен қатар жоғары өсімдіктердің морфологиялық өзгерістері де ескеріледі. Нидерландыда және басқа елдерде морфологиялық индикаторлар ... ... ... қолданылады. Морфологиялық өсімдіктерге негізделген биоиндикациялық әдістердің көмегімен көптеген антропогендік әсер етулердің картосхемаларының көп бөлігі ... ... ... ... және ... мiнездемелерi функционалдық мiнездемелер бойынша қоршаған ортада тұрған немесе болып жататын ластануын ... ... атап өту ... ... ... ... өзгерiстерi суаттың нәтижесінде ұзақулану, және анық өзгерiстердiң жағдайларында алысқа баратын болып қалыптасады. Сонымен ... ... ... су ... ... құрамын зерттеу оның бағасы уақыттың кейбiр аралығына, су ортасының токсикологиялық қасиеттерiнiң мiнездемесiмен қызмет көрсете бермейдi. Оңайлықпен, ... және ... ... ... сонымен бiрге шартта биоиндикациясының өзектiлiгi айқындалады . Мысалы, өлкелер бойынша мұндай топырақтар тұздалуда тағы да сап ете ... ... ... ... ... жай ғана шығып айқындалуы мүмкiн. Биоиндикация бұл жағдайда өте кiр басқан тұрғын жерлерерді ... ... ... ... ... - бұл әдіс ... жүйелер көмегімен тірі организмге абиотикалық және биотикалық факторлардың әсерлерін анықтау және бағалау.Әдетте тірі ағзалар қандай да болмасын ... ... ... ... ... ... ал кейбір жағдайда бұл өзгерстерді физикалық және химиялық әдістермен анықтау мүмкін емес, себебі кейбір приборлардың немесе химиялық анализдің ... ... Бұл ... мүмкін, мысалға: тек бөлек токсикалық заттектердің өсімдіктер мен жануарлар ағзасындағы биологиялық ... ... ... - ... тек ... ... аз ... ғана емес, сонымен қатар кешенді факторлардың әсерін - синергизм, эмерджент, ингибирлену. Экологиялық потенциал ағзаның факторға әсерін ... ... ... және ... потенция оның индикаторының маңыздылығын анықтайды. Нәтижесінде, ағзалардың жағдайымен қатар олардың саны, популяция құрылымы ... ... ... ... ... ... ... объективті жағдайын бағалау үшін зерттеуді 2 бағытта жүргізу қажет. Біріншіден, инструментальды химиялық анализдерінің әдістерінің жетілуі, ... ... ... ... ... ... Қоршаған ортаның ластануына сыртқы визуалды белгілері арқылы қоршаған ортаның ластануын анықтаудың ... ... ... бар. Бұл ... және ... қиын ... ... қолданылуын қысқартады немесе мүлдем қолданбауға мүмкіндік береді. Биоиндикаторлар ластанудың биологиялық маңызды әсерлерін ... Олар ... ... ... жылдамдығын, экожүйелерде түрлі токсиканттардың жинақталу жолдары мен орнын, адамға ... әсер ... ... ... ... фондық ластануы. Тіпті қорықтарда да соңғы 40 жылда жануарлар саны мен түрі азайып кетті. Бұл ортадағы биоиндикацияға ... ... ... ... ... ... жүреді. Фитоиндикация ортадағы сапаны жақсартудағы өсімдіктердің пайдаланылуы. Ең жақсы эффект өсімдіктер қауымдастығы болып табылады, бұл арнайы атауға да ие ... ... ... ... ... тірі ... бола ... биологиялық молекула, талшықтар, ұлпалар мен мүшелер, ағзалар, популяция (ерекше бір түрдің әлемінің топтамасы), орта, экожүйе және барлық биосфера . ... тірі ... ... ... ... ... бір ... әсер етеді. Алайда,бір қатар жағдайларда мұны физикалық немесе химиялық әдістермен айқындау мүмкін болмай отыр. Өйткені приборлардың ... ету ... мен ... ... тәсілдері шектеулі. Осындай әдістермен,мысалы өсімдіктер мен жануарлар ағзаларындағы дара токсинді заттардың биологиялық жинақталу әрекеті айқындалуы мүмкін,ал сезімтал ағзалары биоиндикатор экологиялық ... ... ... ғана ... ... ақ бірқатар факторлардың әсеріне дәлме дәл әсерін береді. Тәжірибе жүзінде пайдалануға болатын ... ... ... мүмкін болады:
* Биохимиялық және физиологиялық реакция
* Анатомиялық, марфологиялық, биоритмдік, тәлім-тәрбие реакциясы
* Флористикалық, фауналық реакция
* ... ... ... реакция
* Ландшафталық реакция ... ұзақ ... ... ... ... ... болып табылады.
Биоиндикациының негізгі әдісі:
* Поссивті
* Активті ... ... ... ... ... болып табылатын шамадан ауытқып көрінетін немесе сәл көрінбейтін зақымдары мен ... ... ... ... ... ... ... болатын реакциясы қолданады. Бұл бір фактор немесе көп компонентті қосынды болуы да мүмкін. ... ... ... ... ... ... және ... негізінде жүргізілуі мүмкін. Биоиндикацияның ерекше және қарапайым түрлері бар. ... ... орта - ... ... өмір ... ... және ... орта; адамдар мен олардың шаруашылығына бірлесе және тікелей әсер ететін биоталық, абиоталық және ... ... ... адамдар, жануарлар немесе объектілер тіршілік ететін немесе әрекет ететін орта немесе контекст.
2. ... ... ... - ... және ... ... ... әсер ететін физикалық-химиялық және биологиялық заттардың қоршаған ортаға нұқсан келтіруі.
3. Қоршаған ортаныңластануына өндірістік, тұрмыстық қалдықтар мен әр түрлі улы ... ... ... ... ... тыс ... ... нысандарды орынсыз пайдалану жатады. Семей сынақ алаңында болған ядролық жарылыстар, Арал өңірінің экологиялық жағдайлары (қ. Арал ... т.б. ... ... ... ... айқын мысалы болып саналады.
4. Қоршаған ортаны қорғау - қазіргі заманауи уақыттың ең көккейкесті мәселелерінің бірі болып отыр. ... ... ... ... ... қарқынды өсуімен, ғылыми - техникалық прогрестің бұрын соңды болмаған дамуы деңгейімен сипатталады, ал ол өз кезегінде табиғи ... ... ... алып келеді.
5. Биоиндикация тәжірибесінде криптомагтардың картографиясымен қатар жоғары ... ... ... де ... ... және басқа елдерде морфологиялық индикаторлар ұлттық мониторинг жүйесінде қолданылады. Морфологиялық өсімдіктерге негізделген биоиндикациялық әдістердің көмегімен көптеген антропогендік әсер ... ... көп ... ... ... ... А. И. ... по экологии и охране окружающей среды / А. И. Федорова, А.Н. ... - М. : ... Изд. ... ... - 2001.
2. Хамитова, К. К. Методические указания к ... ... по ... / К. К. Хамитова - Астана. - 2005.
3. ... Н. С. ... по ... / Н. С. ... - М.: МГУ. - 1976.
4. ... Б. ... об окружающей среде / Б. Небел. - В 2-х т. - М. : ... - 1993.
5. ... ... білім беретін мектептің, 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - ... ... 2009.
6. ... ... - ... 2008.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беруді ақпараттандыруда педагогикалық технология11 бет
Жобалаудың жалпы сұрақтары6 бет
Электронды ақпарат нарығы7 бет
Биоиндикация экожүйенің ақпараттық компоненттерін іздеу ретінде6 бет
Топырақтың эпидемиологиялық маңызы9 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
«ормандарға антропогенді әсер»6 бет
«Қоршаған ортаның сапасы — қоршаған ортаның құрамы мен қасиеттерінін сипаттамасы»6 бет
Адамда тұқымқуалайтын патологияға ортаның және тұқымқуалаушылықтың ролі7 бет
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь