Балықтардың рикетсиоздық ауруларын ветеринариялық санитариялық сараптау және бағалау

Кіріспе
Балық ауруларын инфекциялық(жұқпалы),инвазиялық(паразиттік) және жұқпайтын аурулар деп үшке бөлінеді.
Балықтың инфекциялық ауру қоздырғыштары – вирустар,бактериялар,рикетсиоздар және дара клеткалық паразиттер болып саналады. Ауру қоздырғыштарының түрлеріне қарай жұқпалы аурулар,вирустік аурулар,бактериоздар,рикетсиоздар,альгоздар және микоздар деп ажыратылады.
Ал балықтың инвазиялық ауруларын қоздырушыларға протозойлық организмдер,паразит құрттар,шаяндар мен моллюска тектес паразиттер жатады. Анықтай түскенде қарапайым жәндіктерден пайда болған ауруды протозой ауруы,паразиттік құрттардан болғанын – гельминтоздар,паразиттік шаян тәрізділерден болғанын – крустацеоздар,моллюскадан болғанын – моллюскооздар деп атайды. Ол балықтың желбезегін,терісін және іші-бауырын зақымдайды.
Балықтың жұқпайтын аурулары сыртқы ортаның механикалық, физикалық және химиялық әсерлерінен болады.
Аурудың пайда болуы мен таралуының көптеген себептері бар, сондықтан олардың түрін анықтаған кезде бұл жайларды ескеру керек.Атап айтқанда ең алдымен аурудың тарихымен толық танысады. Судың құрамына көңіл бөледі. Бұдан кейін төмендегі мәселелерге баса назар аудара отырып,тыңғылықты зерттеу жүргізіледі.
Тексерілетін суға ( өзен, көл,бөгет,су қоймасы) басқа жақтан ағып келген су құйыла ма,егерде құйылатын болса,ол қандай су (қайнар,бұлақ,өзен,көл,қар немесе жаңбыр суы ) екенін ескереді.
Жұқпалы аурулардың түрін дұрыс анықтау үшін күдікті аурудың қоздырғышын білу қажет. Осы мақсатпен балықтың ( сойылған ішкі органдарын – бауыр,жүрек,өт қабы т.б.) жақсылап тексереді де,қоректі
ортаға себеді ( ет пен пептон агары және ет пен пептон сорпасы) және оны термостатқа қояды.
Судағы химиялық заттардың құрамына (оттегі,көмір қышқылы,метан,күкіртті сутегі т.б.) көңіл бөлінеді.
Заводтар мен фабрикалар пайдалағаннан кейінгі лас судың балық өсетін суға құйылатын-құйылмайтынын зерттеледі.[1]
VI Пайдаланылған әдебиеттер.
1.Наиятинский В.Ф., Мирзоева Л.М., Поддубная А.В. Болезни рыб. 2.Ичдательство "Пищевая промышленность" М., 1979, 236 б.
3.Агапова А.И. Паразиты рыб водоемов Казахстака, Ллма-Ата, 1966, 342.
4.Ляйман Э.М. Болезни рыб, М., Изд-во "Высшая школа". М. 1966, 325 с.
5.Щербина А.К. и др. Болезнн рыб и основы рыбоводства, М, 1964 295 с.
6.Грищенко Л.И., Акбаев М.Ш., Васильков Г.В, Болезни рыб и основы рыбоводства, М., 1999,456 с.
7.Жизнь пресных вод СССР. /Под ред. проф. В.И. Жадина и акад. Е.ІІ.
8.Павловского/. М.-Л., 1940, т.1; 1947, т.2; 1950, т.З; 1956, т.4, ч.І; 1959,
9.Зенкевич Л.А. Биология морей СССР, М. 1963.
10.Зернов С.А. Общая гидробиология. М.Л. 1949.
11.Константинов А.С. Общая гидробиология. М., Высшая школа.1986 и
12.Липин А.Н. Пресные воды и их жизнь, М, 19650.
13.Иванов А.И. Рыбоводство в естественных водоемах, М., 1991
14.Сборник нормативно-технологической документации по товарному рыбоводству (в 2-х томах), М., 1986, 576 б.
15.Козлов В.И., Абрамович Л.С. Товарное осетроводство, М., 1986, 117 б.
16.Козлов В.И., Абрамович Л.С. Справочник рыбовода, М., 1992.
17.Привезенцев Ю.А., Власов В.А. Рыбоводство, М., 2004, 456 б,
18.Михеев В.П. Справочник по садковому рыбоводству, М., 1989, 200 б.
19.Справочник по озерному и садковому рыбоводству, п/р Руденко Г.П., М,
1983,3126.
20.Федорченко В.И., Новоженин Н.П., Зайцев В.Ф. Товарное осетроводство, М,1986,1176.
21.Засосов А.В. Теоретические основы рыболовства. - М., 1970.
22.Карзиңкин Г.С. Основы биологической продуктивности водоемов. - М.: Пищепромиздат. 1952.
23.Мина М.В. Микроэволюция рыб. -М.: Наука. 1986. 326 с.
24.Монастырский Г.Ң. Динамика численности промысловых рыб. Тр. ВНИРО.т.21, 1952. 352 с.
25.Никольский Г.В. Теория динамики стада рыб как биологическая основа рациональной эксплуатации и воспроизводства рыбных ресурсов. М.: Наука. 1965. 382 с.
        
        Кіріспе
Балық ауруларын инфекциялық(жұқпалы),инвазиялық(паразиттік) және жұқпайтын аурулар деп үшке бөлінеді.
Балықтың инфекциялық ауру қоздырғыштары - ... және дара ... ... ... саналады. Ауру қоздырғыштарының түрлеріне қарай жұқпалы аурулар,вирустік ... және ... деп ... ... ... ... ... протозойлық организмдер,паразит құрттар,шаяндар мен моллюска тектес паразиттер жатады. Анықтай түскенде қарапайым жәндіктерден пайда ... ... ... ... ... ... - ... шаян тәрізділерден болғанын - крустацеоздар,моллюскадан болғанын - ... деп ... Ол ... ... және ... ... ... аурулары сыртқы ортаның механикалық, физикалық және химиялық әсерлерінен болады.
Аурудың ... ... мен ... көптеген себептері бар, сондықтан олардың түрін анықтаған ... бұл ... ... ... ... ең алдымен аурудың тарихымен толық танысады. Судың құрамына ... ... ... ... ... ... баса ... аудара отырып,тыңғылықты зерттеу жүргізіледі.
Тексерілетін суға ( ... ... ... ... ... ағып келген су құйыла ма,егерде құйылатын болса,ол ... су ... ... жаңбыр суы ) екенін ... ... ... дұрыс анықтау үшін күдікті аурудың қоздырғышын білу қажет. Осы мақсатпен ... ( ... ішкі ... - ... қабы т.б.) ... тексереді де,қоректі
ортаға себеді ( ет пен пептон ... және ет пен ... ... және оны ... ... ... заттардың құрамына (оттегі,көмір қышқылы,метан,күкіртті сутегі т.б.) ... ... мен ... пайдалағаннан кейінгі лас судың балық ... суға ... ... шолу
Риккетсийлер дегеніміз - өзіне тән ерекшеліктері бар, бактериялар мен вирустардың аралығынан орын алатын микроорганизмдер тобы. Олардың бактериялармен морфологиясы, ... Keй6ip ... ... жэне антигенді қасиеттер жағынан ұксас. Риккетсийлер шартты паразиттер қатарына жатады. Олар тек қана тipi ... ғана өсіп - өніп өмір сүре ... Бұл ... олар өте мөте ... жақын тұрады. Риккетсийлер сырткы пішініне қарай полиморфты микроорганизмдерге жатады, яғни олар шар ... ... ... ... түрінде де кездесуі мүмкін. Спора мен капсула түзбей козғала алмайды. Риккетсийлерде ішкі жэне сырткы қабыкша ... ... ... рибосомага ұксас гранулалар жэне вакуоль тәріздес заттар кіреді.[4]
Шар жэне таякша тәріздес риккетсийлер жай бөлінy аркылы, ал жіпше тәріздестepi -- ... ... ... қатары үш тұқымдастан тұрады:
1) Rickettsiaceae,
2)Bartonellaceae,
3)Anaplasmataceae.
Rickettsiaceae тұқымдасының өзі үш трибтардан тұрады:
1)Rickettsiae,
2)Ehrlichieae,
3)Wolbachieae.
Трибы (tribus; лат. mribuo -- ... ... ... мағынаны көрсетеді. Бұл таксономиялык категорияда тұкымдаспен туыстық ортасынан орын алады. Риккетсийлердің ішінде жануарларда ауру коздыратын түрлері де ... ... ... ipi қара ... ... ... ... жатады. Суда өсетін өсімдіктердің түрлері ... ... ... мал мен құс ... және ... егіс ... анықталады.
Судың маңындағы жерлердің сипатына (орман,шабындық, ... т.б.) ... ... ... және ... судағы оттегінің жеткіліксіздігінен балық ... ... ... судағы табиғи және жасанды ... ... және онда ... балық өсетініне,олардың тығыздығына көңіл бөлген жөн.
Суда немесе суға жақын жерде балықпен ... әр ... ... ... және ... ... түрлері бар екені анықталады.
Осылардың ... ... ... бере ... ауру ... туралы ақпарды толық жинайды және балықтың өзін жан-жақты тексергеннен кейін ғана ... түрі ... ... бір ... ... Ауру ... ең алдымен түрін (тұқымын) анықтап,ұзындығы мен ... және ... ... Тері ... ... мен ... сүйектері арқылы шамамен жасын ... Ол үшін ... 5-6 ... алып сумен немесе мүсәтірлі спиртпен жуады да,лупамен қарайды. Сонда ... ... ... және жуан ... сызықтар көрінеді. Бір жастағы балықтың қабыршағында бір жуан,бір жіңішке екі ... ... ... балықтың қабырғасында екі жуан,екі жіңішке сызығы болады.
Желбезек сүйектеріне қарап балықтың жасын ... үшін ол ... ең ... ... суға ... ... ... ұстап, оның жылдық шығыршықтарын санайды.
Жұқпалы аурулардың түрін дұрыс анықтау үшін күдікті ... ... білу ... Осы ... ... ( ... ішкі ... - бауыр,жүрек,өт қабы т.б.) жақсылап тексереді де,қоректі
ортаға себеді ( ет пен ... ... және ет пен ... ... және оны ... ... Келесі күні жаңадан өсіп-өрбіген микробтың формасын,қозғалысын анықтайды,жағынды жасап Грам бойынша бояйды.Керек болған жағдайда ... ... сау ... ... ... асты, құрсағы т.б.) егеді. Балық терісінің сыртын жалпы денесін тексереді,жарақаттанған жерлері мен ... ... ... ... ... ... ... басым көпшілігінде,денесінің үстінде көгілдір сұрғылт шырыш пайда ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Судың температурасы әдеттегіден төмендеп,балыққа салқын тисе немесе судағы ұнамсыз ... ... ... ... де балықтың терісі шырыштанады.Мұның нақты себебін дәл анықтау үшін шырышты микроскоппен тексереді.[2] Дерматомикоз ... ... ... ақ ... ұқсас, ашық қоңыр түсті белгі көрінеді. Ал карптың шешек ауруында тері ... ... ... ақ түсті,қатты,томпақ ісік байқалады.
Ихтиофириоз,миксоболез т.б. осы сияқты споразолық ауруларда ... ... ... ... ... дәнінен де ұсақ,ақ түсті түйіршіктер пайда ... мен ... ... ... ... ... кейбір жұқпалы ауруға шалдыққан балықтың терісі судағы жағымсыз заттардың әсерінен қызарады.Дегенмен,мұндай белгі кейбір балықтарда(лосось,алабұға т.б.) уылдырық ... ... ... ... бір түрлерінде балықтың жақ сүйектері мен ... және жүзу ... ... ... ауруында жүзу қанаттары мықтап бүлінеді, тіпті жойылып ... ... бір ... және ... ... ... тері ... қабыршақтары зақымданады. Карптың краснухасы,сангвиниколезі, кокцидиозы т.б.жұқпалы ауруларында, балықтың қабыршақтары үрпиіп, көздері бадырайып ... ... ... жиналады.
Лигулезде балықтың құрсағы паразитке толып, іші кебеді, тіпті ... та ... ... гүлі - ... ... балықтың жақ сүйектері мен тұмсығы зақымданады.
Бахтақтың авитаминозы мен лососьтың вертеж ауруларында балықтың ... ... ... ... ... ауруларда денесі сарғаяды.
Кейбір ауруларда балықтың көзі қоңыр тартады,екіншісінде қызарады.Желбезегінің бір жері ... бір жері ... жері ... бір ... ... мозаикалық суретке ұқсайды. Осындай өзгеріс бронхиомикоз, сангвиниколез ауруларында жиі кездеседі.
2.1.Балықтың инфекциялық ауру ... ... ... ... ... ... ... жері шіріп түседі. Балықтың желбезектерін,терісін және көздерін судағы ... ... ... ... де ... Агапова А.И. Паразиты рыб водоемов Казахстака, Ллма-Ата, 1966, 342.)
Балдыр сияқты құрамында улы заты бар өсімдіктер де ... ... ... ... ... ... тексеріп, оның құрсағын аздап қысқанда,сау балықтың тік ішегінен анус қоңыр көк түсті қи шығады. Ал ... жіті ... ... ... жіп тәрізді тастай болып қатып қалған ... ... Ал ... жіті ... ауырған балықтан жіп тәрізді тастай болып қатып қалған нәрсе шығады. Кокцидиоз ауруына шалдыққан балықтың осындай жіп ... ... түсі сары ... ... ... ... тік ... қан аралас ірің шығатыны практика жүзінде дәлелденді.
Балықтың терісін тексеру. ... ... ... ... (инфузория,сүлік,шаяндар т.б.) жай көзбен көруге болады. Ал көрінбеген жағдайда,терінің әр ... ... ... ... ... ... Көрінген паразитті санайды.
Желбезекті тексеру.Ең алдымен желбезектің іш жағы мен сыртын жақсылап тексереді, оның ... ... ... көрінген паразиттерді шыны ыдысқа ... ... Жай ... ... ... ... болса, онда желбезектің жапырақшаларын компрессорлық әдіспен тексереді. Ол үшін ... екі ... ... ... стекло арасына салып қысады да, микроскоппен қарайды.
Көздерін ... ... сырт ... ... қарап, паразиттерді іздейді. Кейбір ауруларда көздің алмасы ... ... ... ... ... ... қабығы қоңыр тартады.
Көздің ішкі жағындағы ұсақ паразиттерді тексеру үшін ... ... ... ... ... да, таза ... ... салып кеседі,компрессорлық әдіспен тесереді.
Дене қуыстарын тексеру. Балықтың дене қуыстарын тік ішегінен бастап ... үшін тік ... ... сұғып,құрсақтың терісін аздап кеседі де,қайшыны ... ... ... ала ... ... ... Ішкі ... кесіп кетпеу үшін қайшыны мүмкіндігінде қарай ... ... ... ... органдарын кесіп кетпей үшін қайшыны мүмкіндігі қарай жотаға ... ... ... ... ішін ... Лигуля,амфилина,филометр сияқты органдарды ас қорыту аппараты,бауыр мен өт ... ... ... қорыту аппаратын тексеру. Ең алдымен ас қорыту аппаратын жалпы ... ... Онан соң ... ... жиналған қырындыны компрессорлық әдіспен тексереді.
Ішектегі паразиттерді тексерудің тағы бір әдісі мынадай:суы бар цилиндр шыны ... ішек ... мен қиды ... да, ... ... араластырып шайқайды. Онан соң 30 минут бойына тұндырады,сонда гельминттер ыдыстың түбіне шөгеді. Көрсетілген ... ... ... ... ... (3/4) ... төгіп,оның орнына жаңадан су құяды. Оны тағы да 30 минут ... ... ... ... су әбден мөлдір болғанша бірнеше рет осы тәртіппен қайталайды. Мұнан ... суды ... ... қара ... салып,ондағы паразиттерді тексереді. Ұсақ паразиттерді айқын көру үшін лупа немесе микроскоп ... ... ... және оның ... қай бөлігінен табылғанын мұқият анықтайды.
Бұл әдіс компрессорлық әдіспен салыстырғанда онша ... - дәл ... бере ... шапшаң атқарылады. [4,6]
2.2.Ауру қоздырғыштарының түрлеріне қарай рикетсиоздарға сипаттама
Риккетсиялар (Rickettsiales катары) микроорганизмдердің ... ... ... ... ... Rickettsiales, Bartonellaceae,Anaplasmataceae тұқымдастары жатады. Клетка қабырғасының құрылымы РНҚ және ДНҚ ерекшеліктері, сондай-ақ басқа қасиеттеріне қарай бұл микроорганизмдер бактериялар ... ... және ... ... ең ... болып саналады. Басқа бактериялардан айырмашылығы -- оттегінің мүлде қатысынсыз ... ... ... ... етеді.. Rickettsiales катарының ішінде едәуір айырмашылықтар болады, түптеп келгенде шын мәнінде риккетсиялар -- Ricketrsiales түрінің тұқымдасы. Олар бөртпе ... ... ... ... ... және ... ... Осылардан катар баска екіншілік риккетсиялары -макгар деп жене олардың арасындағф елеулі өзгешіліктерді ескере отырып Ehrlichia-ны эрхиялар, Cowdria ... ... ... ... -- ... Bartonellaceae тұқымдасын -- бартонеллалар, Anaplasmataceae тұқымдасын -- анаплазмалар деп жәнеолар туғызатын патологияны ... ... ... ... деп ... ... (1-кесте).Rickettsiales қатарлы микробтардың үш тұқымдасын жене 17 туысын, chlamydiales қатары -- бip ... жене ... ... ... ... ... ... алқабында қоздырғышын тапкан жене бөртпе сүзектен қайтыс болған американ микробиологы У. Риккетсий құрметіне риккетсиялар деп аталады. Риккетсиялардың 12 түpi ... ... ... олар үш ... ... ... жануарларда клетка ішінде паразиттік тіршілік ететін облигатты микробтар. Ол буынаяқтыларда да паразиттік өмip сүреді.Бұлар полиморфты ... ... ... таяқша, бацилла жене жіпше тәрізді болады. Кокк (0,3 мкм х0,4 мкм) ... ... ... ... ... кездеседі, жіпше диплоформаларқұрайды. Үш қабатты клетка қабырғасы, үш қабатты цитоплазмалық мембранасы болады, мембраналар арасында пептигликан қабаты орналасады, бұл Грам ... ... ... тән ... ... ауруларға шолу
Талшығы болмайды, козғалмайды, Грам бойынша Tepic болады, Гимза --
Романовский, Макиавелло, Здродовский, Гименее ... ... ... Tipi тканьде бинарлық әдісіменен көбейеді.
1 кесте. Риккетсиялар жене олар коздыратын аурулар (Rickettsiales катары,
Rickettsiaceae тукымдасы, Rickettsieae трибасы)
Rickettsia туысы Rochalimaea ... CoxieUa ... ... ... ... ... ... және Брилл ауруы.
R. quin tana В о л ы н
кызбасы
С. burnetii Ку-
кызбасы
R. typhi ... ... canada ... ... ... ... сузеп
R. sibirica Солтуспк Азиянын
бертпе сузеп
R. conorii Марсел кызбасы
R. akari Везикуллез
риккетсиозы
R. parkeri белпаз
R. tsutsugamushi Цуцугамушы кызбасы
R. australis Солтүстік ... ... РНҚ және ДНҚ ... углеводтар, липидтер, ли-
пополисахаридтер болады. Rickettsia-ның ДНҚ негізі құрамы 30 %-ке, Coxiella-да 43-%ке, ... 38,5 %-ке ... ... ... ... келеді. Жануарлар мен адамның риккетсиозын қоздырады (Қу-кызба, бөртпе сүзек).Риккетсиясы мактардың (эрлихиялар, коудриялар, неориккетсиялар, бартонеллалар, анаплазмалар) биологиялық қасиеттері,цитотропизм ... ... ... ... жэне ... үлкеюі болады. Барлығының сипаттамасын кестеден қара.
Эрлихиялар ұсақ ... ... олар ... шал-
дыгатын жануарлардың лейкоциттерден цитоплазмасында енеседі.Олардың сатылары мынау: элементарлы денесі- инициал денешігі (ретикулярлы) -- аралык денешік ~ элементарлы ... ... ... ... -- ... ... көк ... боялады,қозғалмайды. Клеткасыз ортада немесе тауық эмбрионында өседі.Тетрациклинге сезімтал келеді. Ipi қараның, кой мен ... ... және ит ... жануарлардың ауру коздырғышы болып саналады.
Коудриялар - полиморфты кокк немесе эллипс тәрізді микроорганизмдер, eнi 0,2-0,5 мкм. Күйіс қайыратын жануарлар ... ... ... ... Грам ... ... Анил бояуларымен Гимза -- Романовский бойынша көк түске ... ... мен ... ... ... Аты ... ... түрі иксод кенелеpi тасымалдайды. Кенелердің ауруды қалай жұқтыратыны белгісіз. Жүрек шемені тұғызады - Африкада күйіс қайыратын жануарлардың індет ... Ауру ... ... ... 20 -- 95 % өлім-жітімге ұшыратады.
Неориккетсиялар -- ұсақ ... ... ені 0,3 -- 0,4 ... ит ... ... ... ... клеткаларының
цитоплазмасында өсіп-өнеді.. Грам бойынша боялмайды, қозғалмай­
ды. Анил бояуларымен көк түске ... ... ... ... ... ... өспейді. Тетрациклинге сезімтал келеді.[9]
2.4. Риккетсийлердің морфологиясы мен құрылысы
Трематодтар ... ... ... ... ... ... ... балық тұқымдастардың ауруын коздырады.
Бартонеллалар -- адамның және ... ... ... паразиті. Эритроцитгердің ішінде немесе өсіндісінде дөңгелек,
эллипс немесе жұка, түзу, қисык, ... ... ... ... 3 мкм ... ... Анил ... боялады, бipaқ ең жақсысы -- Гимза ... ... ... ... ... ... ... ядро табылмайтын
416 болады, ал мұны болып отырган микробтың эритроцитті паразитті тіршілік ететін қарапайымдылардан айырмашылығы. Грам ... ... Tipi ... ... ... ... ... клеткасының қабыкшасы болады. Бартонеллезі қоздырады. Бартонелла шыбыннан да табылды. Бул ауру Оңтүстік Америка құрылығында кездеседі.
Grachamella туысы тек сүтқоректілердің эритроциттерінен ... ... ... ... ... ... ... Кеміргіштертердің арқасында коздырады. Географиялык жағынан кен тараған.
Анаплазмалар -- ... ... мен ... эритроциті облигатты паразиттері. Олар таякша, сфера, кокк немесе сакина тәрізді денешіктер, диаметрі 0,2-0,4 мкм. Анил ... ... ... ... түске боялады. Грам бойынша боялмайды.
Риккетсиясы макгар туралы мәліметтер 18-кестеде келтірілген.
Ку-кызбаның коздырғышы.Ку-кызбаны Coxiella burnetii ... burnetii жэне R. ... ... Оның ... ... сол, ... ... иесінде клетка ядросында емес цитоплазманың куысында өніп-өседі, сондай-ак физикалык жэне химиялык агенттерде ерекше болып келетін, ішінде ... ... ауру -- ... ол ... сондай-ак адамды закымдайды. Эдетте жануарлардын Қу-кызбаның басты белгілері байқаусыз болып өтетін ауру болып ... ... ... орын ... ... ... ... шалдыққан жағдайда ұрықтары риккетсиялар болғанның өзінде өте сирек кездеседі, емшек безі бірқалыпты ... ... ... қою ... ... ... ... ауыр өтеді, талағы және басқа ішкі мүшелері ... ... ... Бул ... 1937 жылы ... ... ... рет мал сойылатын орынның қызбасы ретінде баяндады. Кейіннен ол ағылшынның "кемесю, белпаз" деген сөзі алғашкы opны бойынша қу кызбасы деп ... ... ... жоқ ... ... ғалымдары кызбаның коздырғышын иксод кенелерін тапты.
Морфологиясы жэне тинкториальды қасиеттері. С. burnetii -- ... ... ... кокк жэне ... ... болады.
Олардың өлшемі 0,2 -- 0,4x0,4 -- 1,0 мкм. Жұп ... ... ... құрылымындай.. Клетка кабырғасы құрамында
мурам және диаминопимелин кьппкылдары, әр түрлі протеиндер болады. Микроб фуксинмен қызғылт түске боялады. Грам ... ... ал ... бір ... Грам ... боялады. Екіге бөліну аркылы көбейеді,қозғалмайды,талшыктары болмайды.
Keй6ip құрамындағы заттармен жэне антигендіқасиеттер жағынан ұксас. Риккетсийлер шартты паразиттер қатарына жатады. Олар тек қана тipi ... ғана өсіп - өніп өмір сүре ... Бұл ... олар өте мөте вирустарға жақын тұрады. Риккетсийлер сырткы пішініне қарай полиморфты микроорганизмдерге жатады, яғни олар шар тәрiзді, таякща немесе жіпше ... де ... ... ... мен ... түзбей козғала алмайды. Риккетсийлерде ішкі жэне ... ... ... ... ... ... ұксас гранулалар жэне вакуоль тәріздес заттар кіреді.
Шар жэне таякша ... ... жай ... аркылы, ал жіпше тәріздестepi -- бөлшектену арқылы көбейеді.[14]
2-кесте. Риккетсиялы мактар жэне олар коздыратын аурулар
(Rickettsiaceae)
Rickettsiaceae ... ... ... ... ... туысы Bartonella туысы Anaplasma туысы
Е. canis
E .phagocyt
ophile
Иттің эрлихиозы
Күйістілер мен ет қоректілердің эрлихиозы
В. bacilliformis - Оройя ... ... ... ... ... бизон, буты ауруга ушырайды жэне т.б.
Cowdria туысы Crachamella туысы 1 Paranaplasma туысы
С. rumi- / Гидроперикарnantum
G. talpae- ... ... ... ... ... ... кара ауырады.
Neorickettsia туысы IIAegyptianella туысы
W olbachieae трибасы Haemobartone туысы
Насекомдар ауырады Жабайы кеміргіштер
Коздырғышы мысықта, итте паразитті тіршілік ... ... ... ... үй ... және ... паразиті
2.5. Клиникалық белгілері,диагноз
Культурасын өcipy. Tipi клеткалар ғана пайдаланылады. 35 °С температурада тауық эмбрионының сары уызы ... ... ... ... клеткаларда жэне басқаларда), органдарда жене лабораториялык жануарлардың тканьдерінде тез арада көбейіп кетеді.
Төзімділігі. Сырткы ортаның әр түрлі ... ... ... ... ... ... 180 күн, кененің құрғақ нәжісінде 586 күн, 40 ... ... ... 150 күнге дейін, қайнатылғаннан кейін, сүтте (63 °С) 30 ... ... 4 °С ... май мен ... -- 40 ... ... несеп пен қида бірнеше аптаға дейін сақталады. 1 % фенолдың немесе 1 % формалиннің мөлшері 24 сағат бойы төзе ... ... ... ... ... Табиғи жағ­
дайда бұл микробпен суткоректілердің 70 түpi, құстың 50 түpi және
иксод, аргал кенелерінің 40 түpi ... ... адам ... және ... ... ... зерттелінеді. Инфекция организмге закымдалған тepi және жоғар-
гы тыныс жолдарында кездеседі, ас ... ... ... ... ... ... -- эндотеллиал жүйесінде асқынып кеткен
инфекция кездеседі, бұл орында риккетсиялар көптеп өседі. Генитал
жуйесінің ... ... ... ... ... ... кезінде iш тастау, ұрык сұйыктығымен, жолдаспен, сүтпен
біргe риккетсиялардың барлығы отыруы орын алады.
Антигендік құрылымы. Rickettsia өзгеше. Басқа ... ... ... жоқ. ... тепе ... түрлерше тән болатын фазаларды құрайды. Мәселен, I фаза --
микроорганизмдердің тіршілік ету ... , ал бұл ... ... ... II фаза -- ... ... арқылы түзіледі және ол қабылдағыш жануарлар организмі
аркылы ... ... I ... ... Жұқа ... әр ... ... байкалып отыр, сондай-ақ патогенді,
антигенді жэне баска касиеттерінде де айырмашылық болады. I фаза-
дағы риккетсияларда бела полисахаридті антиген, II ... -- ... ... ... ... мен ... ... реакциясы I фазада 40 -- 60 күн аралығында; ал II ... 7 -- 10 күн ... оң ... ... I фазадағы антигендердің титрі жоғары болуы іщінде созылмалы түрге айналғанын ... және ... кою ... ... ... ауру ... жене ... қасиеттері II фазаға қарағанда бірінші фаза-
сында айқынырак ... ... жете ... ... ... өтyi, ... ... және организмнің екінші
рет закымдалуы болып тұрады. Жануарлардың ку-кызбасына диагноз
комплемент байланыстыру реакциясы, иммунофлуоресценция реакциясы,
биологиялық, улап жасау әдісімен ... титpi ... (КБР) ... ... ... фаза кезінде антигенді пайда-
ланғанда да (8-ретте) айтарлықтай нәтиже алынады. Арнайы биопре-
параттар жасалған жоқ. Медицина саласына қу-лихорадканың екінші
кезеңінде М-44 ... ... ... бар. ... қата-
рындағы антибиотиктер емдеуге жақсы нәтиже бepiп жүр.
Балықтың эрлихиозының қоздырғышы
Балықтың эрлихиозының қоздырғышының әдебиеттерде риккетсиозды моно-
цитоз (Дорофеев, 1975), ағылшын әдебиетінде ... ... ... ... (Donatien et Lestoguard, 1935) Ehrlichia canis козды-
рады. Олмоноциттердъе, лимфoциттepдiң, тромбоциттердің және
нейтрофиллердің клеткасында тіршілік ететін облигатгы паразит-
тер. Эрлихиоз -- ... ... ... ол ... ... ... орын алады, кілегей қабык пен тepi қан-
талайды, қоздырғыш жануар қанында ұзак ... ... ... ... байкалатын кезең шартты түрде кызуының көтерілуі, суб-
клиникалык және терминальды фаза болып бөлінеді.
Морфологиясы мен тинкториальды қасиеттері. Е. canis-тin ... ... ... ... ... -- ... ... -- кокк тәрізді немесе сопақша тәрізді, оның
көлемінің мөқлшері 0,4 мкм ... ені ... ... ... ... ... ... аткара алады, сау
клетканы зақымдайды. Клетка ішінде карапайым денешіктер көбейеді,
инициал денешікке -- ... ... ... ... айналады,
оның мөлшері керісінше 1 -- 2 мкм-ге жетеді.
Инициал дене пішіні бірте-бipтe қайта құрылу нәтижесінде тұт ағашының жeмici ... ... ... Бұл Е. ... даму цикліне тән түзіліп, оның мөлшері 2 -- 4 ... ... ... ... бip ... бөлініп тұрады. Моруланың ішінде қарапайым денешіктер болады, кейін морула осы денешіктерге байқалады.. ... ... ... ... ... көк ... Романовский бойынша қызғылт түске боялады.
Клиникалық белгілері. Е. canis ... ит ... ... ecipuiefli, ортаға 20 % ит канының сарысуы косылады температурасы 37 °С. Е. canis-TiH биологиялык қасиеттері химиялық жэне физикалык агенттерге төзімді ... ... ... Арканзас штаммының ауру коздырғыштығы шамалы, моноциттер мен лимфаны закымдайтын Оклахома штаммдарының ауру қоздырғыштығы алдыңғыдан басым болады. Ал ауру ... күні ... ... ... алынған штаммдарында жоғары болады. Эрлихиозды неғұрлым қабылдағыш болатын ит тұкымдары: овчарка мен тазы (гончая). Эксперимент жолымен итке ... ... ... ... кейін 12-14 күндер коздырғыш табылады. E.canis-Ti макака-резустер, тута, койот кабылдайды. Лабораториялык жануарлар (тышкан, атжалман, ... ... ... жене тауық эмбрионы кабылдамайды.
Патогенезі. Е. canis айналымдағы лейкоцитгерде етенесе солардың салдарынан лейкопения, тромбопения, ... орын ... ... ... тepi асты ... жэне ішкі ... ... қанталауы байқалады, бұлардың ішінде көбісі жүрек, өкпе, ... ішек ... ... жолы зақымдалады. Жануарлар осы ауруға ұшырағанда олардың өлшемі 18,5 -- 19,4 % ... ... ... жануардың қанында коздырғыш бар
жылға дейін сақталып, табылып отырады. Иттің неориккетсиозына алмаспалы иммунитет байкалмайды. Иттің Е. canis -- не ... 7-mi куш ... және ... gM-ге, gA-ra ... 21 ... қарағанда gG пайда болады.[15]
Диагноз қою. Ең қарапайым және тыныш лейкоциттерде қоздырғышын морулдар табу (Гимза -- Романовский ... ... ... ... ... жэне иммунофлуоресценция реакциясын қою). Морулдар ауру басталганнан кейін бірнеше аптадан бастап, 2 -- 5 жыл бойы табылып отырады. Қосалқы ... ... ... тромбоцитопения,гаммаглобулинемия пайдаланылады.
Биопрепараттары. Арнайы ем және аурудың алдын алу ... ... 0,45 кг ... ... 30 мг тетрациклин
беріп 14 күн бойы емдеу аурудың қызба ... ғана ... ... ... ... және талғаусыз коректі жануарлар эрлихиозының
Коздырғышының Ehrlichia phagocytophila (син.R. ovis, R. bovis) ... ... ... Tepi3fli микроорганизм, ауруга шалдыккдн жануардың лейкоциттерінде еншісінде ... ... және ... қоректі жануардың эрлихиозы трансмиссиялы қызба ауру. Ауруға шалдыққан қой арықтайды. Аурудың 3 -- 4 аптадан кейін қайталанып, ... ... ... ... ... ... ... туралы жазылды, жануардың іш тастауы, койдың кысыр ... ... ... да қызуы көтеріледі, тәбеті нашарлайды,босаңдайды, салданады. Морфологиялык, тинкториальдык қасиеттерi даму циклдеріне ... ... ... ... ... 4-8 °С температурада 10 кунге дейін -- 70 ... 18 айға ... ... ... ... ... 10 ... дейін сақталады. Қоздырғышты тасымалдаушылар -- иксод кенелері емдік
дәрі ретінде тетрациклин қатарындағы антибиотиктер жэне сульфаниламид препараттары колданылады. Бул аурумен ... ... ... ... ... (коудриозды) коздырғышы.
Гцдроперикардитт Cowdria ruminantium коздырады. Kүйіс қайыратын және талғаусыз қоректi жануарлардың осы ауруға шалдығатынын алғашкы рет 20-шы жылдары Коудри ... Ауру ... ... ... ... ... куысында және жүректе cipi экстракт пайда болады. Қанталанған диатез, кызба орын алады.
3.2.Алдын алу,емдеу және күресу шаралары
Ең кауіптісі -- ... аяқ ... ... бола ... ... ... жок, бұл жағдайда жануар аурудың белгілері байқалмаған шақта ақ алып ... Бұл ... ... ... тән ... осы шақта ipi караның, кой мен ешкінің және күйіс қайыратын жабайы жануарлардың организмінде коздырғыш 60 -- 90 ... ... ... Осы ... ... ... карағанда өзгешелеу болады. Олар кокк, эллипс немесе таякша тәрізді, диаметрі 0,2 -- 0,5 мкм . ... кан ... ... ... ... бойынша жэне баска анил бояуларымен кара көк түске боялады. Ауру коздырғыштығы 20-дан 95 % жетеді. ... ... өcipy ... ... ... ... жэне тетрациклинге сезімтал келеді. Диагноз ipi қан тамырларының (қуыс көк тамыр, күре тамыр) эндотелийнен жасалған жағындыны микроскоппен ... ... және ... ... ... ... койылады.
Балықтың неориккетсиозының коздырғышы
Балықтың неориккетсиозын Neorickettsia helmintoeca коздырады. Бұл қоздырғышты 1953 жылы Филипп ... мұны ол ... ... жаңа түpi және ... деп ... ... -- ... жэне Canidae тұкымдас баска жануарларды,кызба ауруы, бул ауру кезінде лимфа ... ... ... ... ... әлсірейді, тебәті мүлде жойылады, кейде iшкі бергі кетеді.Балықтардың 90 % өлім-жітімге ... мен ... ... ... ... ... ... көбісі полиморфты организмдер, олар закымдалған клет-каның цитоплазмасында орналасады. ... Canidae ... ... ... ... клеткаларын закым-дайды және еш уакытта ағынды лейкоциттерді закымдамайды, бұл Ehrlichia туысы түрлеріне тән ... N. ... жұқа ... зертегенде оның борпылдақ орталық денесі болады, оны үш қабатты мембрана қоршап туратыны белгілі .
Риккетсиялар ... ... оның ... иесінің клеткасынан құрылады. Грам бойынша боялмайды, Гимза бойынша көкшіл түске боялады, ал Макиавелла ... ... және ... ... ... ортада өспейді.
Тауық эмбрионында өcipy мүмкін ... ... ... инфекцияны итке жұктырып, туғызуға болады. Қоздырғыш 20 °С-де және лиофилизацияланған стерильді сүтте ұзақ мерзім (159 күнге дейін) ... ... бар ... ... жас ... ... Cottidae және ... туыстарына жататын) жегенде Canidae тұкымдастар ит,койот, туша ауруға ұшырайды. Табиғи жағдайда бұл ... ... ... ... ... ... организмін мекендейді. Риккетсиялар иесімен бipгe күрделі даму жолынан етеді. Трематодтар өсіп өнуі ... ... ... жұқтыратыны белгілі болып отыр. Инфекцияның өзіне тән табиғи ошақта сакталуына иттен тepi ... иeci ... ... баска жануарлар көбірек ықпал ететін болса керек. Олар балықтың ... ... ... ... және ... ... ортаға түскенде инфекцияның дессиминациясына себепті болады. Қоздырғыштың антигендік қасиеттері зерттелмеген, комплемент байланыстыру реакциясы үшін антиген ... ... ... ... созылады, итке тәжірибе койғанда оның қайтадан ауруға шалдығатыны анықталды. Неориккетсиялар мен эрлиммлар арасында шатыс реакция байқалмайды.
Ауру жануардың лимфа түйіншектерден ... ... ... қарау және иммунофлуресценция әдісін қолдану арқылы койылады. N. helminthoeca кәдімгі риккетсияларға тән көптеген
антибиотиктерге, сондай-ак сульфаниламид препараттарына
сезімтал болады. Емді ... ... ... ... ... ... нәтиже береді.[13]
3.3 Сезімдік зерттеу және санитариялық бағасы.
Адамға жұқпайтын паразитарлық аурулар анықталғанда, балықтың ветеринарлық санитарлық бағасын органолептикалық ... және ауру ... ... ... ... береді.
Яғни балықтың сыртқы түр-түсіне көңіл аударамыз.Оның тығыздығы,иісі мен сыртқы жабынында осы ихтиофтириоз ауруына тән ... ... ақ ... ... қадағалаймыз.Балықтың рикесиоздық ауруында терінің, желбезектің,жүзу жарғақтарын қабындыруына байланысты осы ағзаларға бірінші ... ... ... ... түсі ... қызыл тартады және қан құйылу байқалады.Аурудың дамыған сатысында ... ... ... ... ... ... және ... да сапрофитті микрофлоралар жиналады.Және ауырған балықта терінің ақшылт ұсақ дермойдты төмпешіктермен жабылуына қарап ... ... ... ... ... қасаң қабығында және ауыз қуысында пайда болады.Көз зақымдалғанда креатит дамып,балықтар соқыр болады ,осы белгілер балықта көрінетін болса бұл балықтар ... ... ... ... ... ауруы адамға жұқпайтындықтан балық жеуге жарамды,және аурудың жеңіл сатысында балықтар өзінің тауарлық құндылығын жоғалтпайды.Яғни тағамға жарамды ... ... ауру жіті ... ... - ол ... ... ... болуы,көптеген мүшелердің некрозға ұшырауы және желбезек,жүзбе қанаттарына қан құйылуына байланысты, балық денесінде бозғылт төмпешіктердің болу себебінен ... ... ... ... паразиттермен зақымданған тері қабаты
2-сурет.Микроскоппен қараған кездегі паразиттер
3-сурет.Рикетсиоздық ауырған балықтың ... ... ... ... ... ... ... инфекциялық(жұқпалы),инвазиялық(паразиттік) және жұқпайтын аурулар деп үшке ... ... ауру ... - ... және дара ... ... болып саналады. Ауру қоздырғыштарының түрлеріне қарай жұқпалы аурулар,вирустік аурулар,бактериоздар,рикетсиоздар,альгоздар және ... деп ... ... ... - өзіне тән
ерекшеліктері бар, бактериялар мен вирустардың аралығынан орын
алатын микроорганизмдер тобы. Олардыц ... ... ... Keй6ip ... ... жэне ... жағынан ұксас. Риккетсийлер шартты паразиттер қатары­
на жатады. Олар тек қана тipi клеткаларда ғана ecin-eHin eMip ... Бұл ... олар өте мөте ... жақын тұрады. Рик­
кетсийлер сырткы пішініне қарай полиморфты микроорганизмдерге
жатады, яғни олар шар тәрiзді, ... ... ... ... де ... ... мен капсула түзбей козғала алмайды. Риккетсийлерде
ішкі жэне сырткы қабыкша болады, цитоплазмасының құрамына
рибосомага ұксас гранулалар жэне ... ... ... кіреді.
Шар жэне таякша тәріздес риккетсийлер жай бөлінy аркылы, ал
жіпше тәріздестepi -- бөлшектену ... ...
V ... ... ... бастысы ауру шыққан шаруашылыққа осы рикетсиоздық ауруларды таратпау мақсатымен қойылатын барлық талаптарды ескере отырып уақытында дезинфекция жасап,балық ... ... ... отырса.
2.Аурулардың шығуына кедергі жасау үшін балықтар түрін араластырып ұстамаса,себебі ересек балықтар тоғышарларды тасымалдайды да басқа балықтарға ... ... ... ... ... ... міндетті түрде тұз ерітіндісінде домдаса ауру шықпас еді.
4.Сонымен қатар аурулардың таралуына судың жағдайы да әсер ... ... ... және ... ... үнемі қадағалап отыруы қажет.
VI Пайдаланылған әдебиеттер.
1.Наиятинский В.Ф., Мирзоева Л.М., Поддубная А.В. Болезни рыб. 2.Ичдательство ... ... М., 1979, 236 ... А.И. ... рыб ... ... ... 1966, 342.
4.Ляйман Э.М. Болезни рыб, М., Изд-во "Высшая школа". М. 1966, 325 с.5.Щербина А.К. и др. ... рыб и ... ... М, 1964 295 ... Л.И., Акбаев М.Ш., Васильков Г.В, Болезни рыб и основы рыбоводства, М., 1999,456 с.
7.Жизнь пресных вод СССР. /Под ред. ... В.И. ... и ... Е.ІІ.
8.Павловского/. М.-Л., 1940, т.1; 1947, т.2; 1950, т.З; 1956, т.4, ч.І; ... Л.А. ... ... СССР, М. 1963.
10.Зернов С.А. Общая гидробиология. М.Л. 1949.
11.Константинов А.С. Общая гидробиология. М., Высшая школа.1986 и
12.Липин А.Н. Пресные воды и их ... М, ... А.И. ... в ... ... М., ... ... документации по товарному рыбоводству (в 2-х томах), М., 1986, 576 б.15.Козлов В.И., Абрамович Л.С. ... ... М., 1986, 117 ... В.И., ... Л.С. ... рыбовода, М., 1992.17.Привезенцев Ю.А., Власов В.А. Рыбоводство, М., 2004, 456 б,18.Михеев В.П. Справочник по садковому рыбоводству, М., 1989, 200 ... по ... и ... ... п/р ... Г.П., М, ... В.И., ... Н.П., Зайцев В.Ф. Товарное осетроводство, М,1986,1176.21.Засосов А.В. Теоретические ... ... - М., ... Г.С. ... ... ... водоемов. - М.: Пищепромиздат. 1952.
23.Мина М.В. Микроэволюция рыб. -М.: Наука. 1986. 326 с.
24.Монастырский Г.Ң. ... ... ... рыб. Тр. ... 1952. 352 ... Г.В. ... ... стада рыб как биологическая основа рациональной эксплуатации и воспроизводства рыбных ресурсов. М.: Наука. 1965. 382 с.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балықтарды инфекциялық аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық бағалау алдын алу.24 бет
Қазақстан суқоймаларындағы (Балқаш көлі, Арал (Кіші Арал) теңізі, Жайық өзені) кәсіптік маңызы бар тұқы балықтардың қазіргі жағдайдағы гельминтофаунасы57 бет
Жабайы жануарлар етін ветеринариялық - санитариялық сараптау кезіндегі ұйымдастыру жұмыстары9 бет
Саз құндыз жабайы жануар етінің құндылығы және індетті, инвазиялық, жұқпайтын ауруларына ветеринариялық-санитариялық сараптау12 бет
Соттық ветеринариялық-санитариялық сараптау пәні7 бет
Қоянның сойыс өнімдерінің жұқпалы аурулар кезінде ветеринариялық- санитариялық сараптау8 бет
Құс шаруашылығы туралы ақпарат6 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
1)вирустық аурулардың спецификалық алдын алу.вакцина дайындау принциптері.адьюванттар,иммуномодуляторлар 2)құтырық,аусыл,шмалленберг,блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу шаралары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь