Ақша-қаражатының аудиті және талдауы

Мазмұны

Кіріспе

«Қожадар» ЖШС өндірісті басқаруының ұйымдастырылуы және ұйымның қаржы.экономикалық сипаттамасы

«Қожадар» ЖШС даму тарихы
Ұйымның негізгі қаржы.экономикалық көрсеткіштерін талдау

Ақша қаражаттарының қазіргі кездегі даму тенденциялары мен перспективалары

ЖШС «Қожадар» ақша қаражаттарымен есеп айырысудың аудиты

Ақша қаражаттарының аудиті
Есеп айырысу шотының есебінің аудиті
Валюталық шоттағы нақты ақша есебінің аудиті

«Қожадар» ЖШС ақша қаражаттарының қозғалысының жалпы сипаттамасы және оның талдауы

Ақша қаражаттары қозғалысының мәні мен маңызы
Ақша қаражаттарының қозғалысының элементтері
Ақша қаражаттарының қозғалысын талдау
Ақша қаражаттарының ішкі бақылау жағдайын бағалау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі

Тіркеме
Кіріспе

Нарықтық экономикада кәсіпорындар арасында еңбек құралдары мен заттарын сатып алу, өнімдерді, жұмыстар мен қызметтерді сату жөніндегі мәмілелер тұрақты түрде жасалып отырады.
Ақша қаражаттарының бір бөлігі қызметкерлерімен еңбекақы бойынша қолма-қол есеп айрысу үшін, қолма-қол ақшаға құндылықтарды сақтану үшін есеп беретін адамдар пайдаланады. Мұндай қаражаттар кассада сақталып, сол арқылы айналымға түседі. Есеп айрысу операцияларының тиімділігі көбіне ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебінің жағдайына тәуелді.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілерде өндірлген өнімді сату барысында, сондай-ақ материалдық құндылқтарды, негігі құралдарды, тауарларды сатып алғанда немесе көрсетілген қызметке және бюджетке немесе бюджеттен тыс басқада мекемелерге әртүрлі төлемдерді төлеуге байланысты түрлі операциялар пайда болады. Әрбір кәсіпорын, ұйым, мекеме немесе фирма әдетте бір уақытта өндірілген өнім сатып немесе қызмет көрсетіп, жабдықтаушы ретінде, болатын болса, екіншіден сол өнімді өндіріп шығару үшін қажет болатын шикізаттар және материалдармен жабдықтайтын жабдықтаушылар алдында сатып алушы болып табылады. Осындай кәсәпорындар мен ұйымдардың, фирмалардың арасында алшақ және берешек операциалар көбіне қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз төлеу жолы арқылы жүргізіледі. Ақша қаражаттарын сақтау үшін және заңды түлғалар арасында есеп айрысу үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелерінде банк шоттарын ашады.
Есеп жүргізу саясатын қалыптастыру маңызды да жауапты рәсім болып табылады, ол қаржы есептемелерін дайындауға және тапсыруға ықпал етеді.
Есеп жүргізу саясаты - бұл есеп объектілерін есепке алу мен бағалаудың варианттарын ұйымдастыруды таңдау, сондай-ақ бухгалтерлік есеп принциптерінің негізін қалаушы бекітілген талаптарды орындай отырып бухгалтерлік есепті жүргізу мен ұйымдастырудың формасы мен техникасы.
Есеп жүргізу саясаты қаржы есептеріне берілетін түсініктеме жазбахатта бірінші болып ашып көрсетілуі тиіс. Егер есеп беру кезеңінде есеп жүргізу саясатында өзгерістер болса,олардың себептерін көрсете отырып ашуы қажет. Ал егер бұл өзгерістер елеулі қаржы және материалдық зардаптарға душар етсе, ондаашып көрсету кезінде осындай өгерістердің зардаптарын баға беру қажет.
Есеп саясатын қалыптастыру әр стандартта ұсынылатын тәсілдердің бірін таңдаумен, субъект қызметінің жағдайын басшылыққа ала отырып оларды негіздеумен және қаржы есептемесін тапсыру үшін оларды негіз ретінде қабылдаумен тұжырымдалады.
Басқарушы қызмет жүйесі баскару мақсаттарына бағынады. Басқару мақсаты шаруашылық субъектінің болашақтағы дамуы мен қызметінің нақты нәтижелерін талдау; түпкі мақсатқа қол жеткізудегі және шаруашылық субъектінің ішкі бөлімшелерінің қызметтерінің нәтижесін бағалау және бақылау; ішкі есеп беру арқылы басқару деңгейі мен бір деңгейдегі әр түрлі өндірістік бөлімшелер арасында ішкі коммуникацияны ұйымдастыру; жедел басқару шешімдерін қабылдау және бақылау, ағымдағы жоспарлау үшін басқарудың барлық деңгейлерін қажет ақпаратпен қамтамасыз ету сияқты кызметтердің орындалуы басқарушы есептің қатысуымен шешіледі.
Басқарушылық қызмет іс жүзінде басқыру процесін есеп процесімен байланыстырады, өйткені олармен бірдей объектілері бар:
-субъектінің шаруашылық қызметінің процесінде адамдардың мақсатқа сәйкес еңбегін қамтамасыз ететін өндірістік ресурстар;
-шаруашылық субъектілердің өндірістік қызметінің жиынтығын құрайтын, шаруашылық процестері және олардың нәтижелері
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Қазақстан. Алматы. -1995-20б.
2. Қазақстан республикасының Азаматтық Кодексі. Баспа 1995
3. "Бухгалтерлік есеп туралы " Заң. Қазақстан Республикасы Президентінің 26 желтоқсан 1995 ж. 2732 Жарлығы Бухгалтерлік бюллетені -1996 ж.
4. Қазақстан Республикасының "Аудиторлық іс әрекеттер жөніндегі" заңы. Астана, 20 қараша 1998ж. "Казахстанская правда". 24 қараша 1998 ж.
5. Салық және бюджетке міндетті түрде төленетін басқа төлемдер жөнінде" 24.04.1998ж. 2235 Заң күшіндегі Қазақстан Респуб-ликасы Президентінің Жарлығы
6. Бухгалтерлік есеп пен аудитті жетілдірудің 1998-2000 жылдағы мемлекеттік бағдарламасы. 28.01.1998 ж. 3838 Казақстан Республикасының президентінің жарлығы бухгалтер бюллетені 1998ж. 18 (212) сәуір 2-7 б.
7. "2001 ж. Республика бюджеті туралы" Заң. Астана, 22 желтоқсан 2000 ж. 131-ІІЗРК "Бухгалтер бюллетені" 2001 3
8. Аудит жөніндегі Қазақстан стандарттары Қазақстан аудит. Алматы қаржы-өаражат, 1995ж. -152б.
9. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттары : Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы. 1996ж.
10. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттарына арналған әдістемелік нұсқаулар : Қазақстан Республикасының қаржы министрлігі. Бухгалтерлік есеп және аудит әдістеме департаменті, 1997 ж.-164б.
11. Андреев В. Д. «Практический аудит» (справочное пособие) – М: Экономика, 1994 – 336 с.
12. Артеменко В.Г., Беленндир М. В. Финансовый анализ: Учебное пособие – М: Издательство «Дис», 1997 –128 с.
13. Алборов Р. А. Аудит в организациях промышленности, торговли и АПК. –2 – е изд., перераб. и доп. – М: Издательство «Дело и сервис», 2000 – 432с.
14. Баканов М. И, Шеремет А.Д. Теория анализа хозяйственной деятельности.2 – е изд. М.: Финансы и статистика, 1987 – 320 с.
15. Балабанов И. Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта: Учебн. Пособие. – М.: Финансы и статистика, 1998 –112 с.
16. Безруких А. С. «Бухгалтерско – аудиторский портфель» - М.: Соминтэк, 385с.
17. Барнгольц С. Б.,Белобжецкий И. А. Экономический анализ хозяйственной деятельности предприятий и объединений. Учебное пособие –М.: 1986 –320с.
18. Безруких П. С., Кондраков Н. Г., Палий В. Бухгалтерский учет. Учебник / Под ред. П. С. Безруких – М.: Бух. Учет, 1994 – 520 с.
19. Глушков И. Е. Практический аудит на современных предприятиях. – М. –Новосибирск: КНОРУС – ЭКОР, 1997 – 288 с.
20. Друри К. Введение в управленческий и производственный учет. Учебн. Пособие для вузов/Пер. с англ. Под ред. Н. Д. Эрмашвили; предисловие проф. П. С. Безруких. -3 -е изд. Перераб. и доп. М: - Аудит, ЮНИТИ, 1998 – 783 с.
21. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия. Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2000 – 293 с.
22. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие / К.Ш Дюсембаев.,С.К. Егембердива, З.К. Дюсембаева. – Алматы: «Каржы – Каражат», 1998 –512 с.
23. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами (Теория и методология). Алматы: Экономика, 2000 – 293 с.
24. Данилан Н.А. Бухгалтерский учет на сельско-хозяйственных предприятиях. М., ВО «Агроиздат», 1990-287 с.
25. Демченко В. С., Милета В. И. Системный анализ деятельности предприятия М.: Финансы и статистика, 1991 – 400 с.
26. Ержанов М.С., Ержанова С.М. «Учетная политика на казахстанском предприятии» (практический аспект), Алматы, изд. дом «Бико»1997- 52 с
27. Ермолович Л. П.,Ермолович В. В. «Анализ эффеутивности промышленных предприятий и объединений »(справочное пособие) – Минск: Высшая школа, 1988 – 496 с.
28. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Гылым, 1994 – 235 с.
29. Ивашкович В.В. «Организация бухгалтерского учета с применением ЭВМ» М.: Финансы и статистика, 1998 – 246 с.
30. Ковалев А. И., Привалов В. П. Анализ финансового состояния предприятия.М.: Центр экономики и маркетинга, 1995 – 380 с..
31. Крейнина М. Н. Анализ финансового состояния и инвестиционной привлекательности акционерных обществ в промышленности, строительстве и торговле. – М.: АО «Дис»; «МВ - центр», 1994 – 250 с.
32. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной деятельности и аудит. – М.: Перспектива, 1994 – 420 с.
33. Ковалев В. В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности. –2 – е изд., перераб. и доп. – М.: Финансы и статистика, 1997 – 512 с.
        
        |
Мазмұны
| | |
|Кіріспе | |
| | |
|1 ... ЖШС ... ... ... және ... | |
| ... ... | ... ... ЖШС даму ... | ... |Ұйымның негізгі қаржы-экономикалық көрсеткіштерін талдау | |
|1.3 |Ақша қаражаттарының ... ... даму ... мен | |
| ... | |
|2 |ЖШС ... ақша ... есеп ... ... | |
|2.1 |Ақша қаражаттарының аудиті | ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ақша ... ... | |
|3 ... ЖШС ақша қаражаттарының қозғалысының жалпы сипаттамасы| |
| ... оның ... | ... ... ... ... мәні мен маңызы | ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... | ... |Ақша қаражаттарының ішкі бақылау жағдайын бағалау | |
| | | |
| ... | |
| ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| | | ... ... кәсіпорындар арасында еңбек ... ... ... алу, ... ... мен қызметтерді сату жөніндегі
мәмілелер тұрақты түрде жасалып отырады.
Ақша қаражаттарының бір ... ... ... бойынша
қолма-қол есеп айрысу үшін, қолма-қол ақшаға құндылықтарды сақтану үшін
есеп беретін адамдар пайдаланады. Мұндай ... ... ... ... ... ... Есеп ... операцияларының тиімділігі көбіне ақша
қаражаттарының бухгалтерлік есебінің жағдайына тәуелді.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілерде өндірлген өнімді сату барысында,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген қызметке және бюджетке немесе бюджеттен тыс
басқада мекемелерге әртүрлі төлемдерді төлеуге байланысты түрлі ... ... ... ... ... мекеме немесе фирма әдетте бір уақытта
өндірілген өнім сатып немесе қызмет көрсетіп, жабдықтаушы ретінде, болатын
болса, екіншіден сол өнімді ... ... үшін ... ... шикізаттар
және материалдармен жабдықтайтын жабдықтаушылар алдында сатып алушы болып
табылады. Осындай кәсәпорындар мен ұйымдардың, ... ... ... ... операциалар көбіне қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз төлеу
жолы арқылы жүргізіледі. Ақша қаражаттарын сақтау үшін және заңды ... есеп ... үшін ... ... банк мекемелерінде банк
шоттарын ашады.
Есеп жүргізу саясатын қалыптастыру маңызды да жауапты рәсім ... ол ... ... ... және ... ... ... жүргізу саясаты - бұл есеп объектілерін есепке алу мен бағалаудың
варианттарын ұйымдастыруды таңдау, ... ... ... ... ... ... ... орындай отырып
бухгалтерлік есепті жүргізу мен ұйымдастырудың формасы мен техникасы.
Есеп жүргізу саясаты қаржы есептеріне берілетін түсініктеме ... ... ашып ... ... Егер есеп беру ... есеп жүргізу
саясатында өзгерістер болса,олардың себептерін көрсете отырып ашуы қажет.
Ал егер бұл ... ... ... және материалдық зардаптарға душар
етсе, ондаашып көрсету кезінде осындай өгерістердің зардаптарын баға ... ... ... әр ... ... ... бірін
таңдаумен, субъект қызметінің жағдайын ... ала ... ... және қаржы есептемесін тапсыру үшін ... ... ... ... ... жүйесі баскару мақсаттарына бағынады. Басқару мақсаты
шаруашылық субъектінің болашақтағы дамуы мен қызметінің нақты нәтижелерін
талдау; ... ... қол ... және ... ... ... ... нәтижесін бағалау және бақылау; ішкі есеп беру
арқылы басқару деңгейі мен бір деңгейдегі әр ... ... ... ішкі ... ... ... ... шешімдерін қабылдау
және бақылау, ағымдағы жоспарлау үшін басқарудың барлық ... ... ... ету ... ... ... басқарушы есептің
қатысуымен шешіледі.
Басқарушылық ... іс ... ... процесін есеп процесімен
байланыстырады, өйткені олармен бірдей объектілері бар:
-субъектінің шаруашылық қызметінің процесінде адамдардың ... ... ... ететін өндірістік ресурстар;
-шаруашылық субъектілердің өндірістік қызметінің ... ... ... және ... ... «Қожадар» ЖШС өндірісті басқаруының ұйымдастырылуы және ұйымның қаржы-
экономикалық сипаттамасы
1.1«Қожадар» ЖШС даму тарихы
«Қожадар» ЖШС ... ... ... ... ... ... ... құқықтық формада,
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес , сонымен қатар Қазақстан
Республикасының ... ... және ҚР заң ... ... ЖШС 2002 жылы 12 ... ... және 2002 жылы ... Жамбыл облысы әділет басқармасында ... ТОО ... ... қызмет түрлері:
- технологиялық жабдықтарды, бу және ыстық су кұбырларын орнату, бу және
су жылытатын ... жүк ... ... ... ... ... ... орнату
- өнеркәсіптік ғимарат және құрлыстарды, тұрғын үй құрылысы мен қайта
жабдықтау кезіндегі құрлыс монтаждық жұмыстарды орындау
- ... ... және ... ... ... ... газ
құбырларының құрлысы, және заңға қарсы келмейтін кез келген ... ... ... ... шаруашылық қызметін кешенді түрде
сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесі есеп беру деп ... Есеп ... ... есеп ... ... сатысы. Оның деректерін салық және
басқада өндірістік толемнінің дер кезінде әрі толық төленуіне бақылау ... ... ... ... беру ... ... ... шаруашлық
қызметінің нәтижелері туралы есеп» деп аталады. № 3 БЕС ... ... ... ... ... ... ... мен шығындарының әр
түрлі баптарын есепке алғандағы есеп саясатын және қаржы есебін берудегі
қателерді түзету ... ашу ... ... ... қалу ... жатса, салық органдары және
статистикалық органдары ... ... ... ... үшін ... тергеу органдарына хабарлайд.
Қаржы-шаруашылық қызметін талдау үшін кәсіпорынның экономикалық
көрсеткіштерінің және ... ... ... ... олар
жоспардың, есеп берудің және басқа ақпарат көздерінің көрсеткіштерінде ... ... ... ... ... ... қызмет нәтижелерін және басқаларын көрсетудің ... ... ... бухгалтерлік есепке алудың стандарттары есеп
жүргізу саясатын қалыптастырудың базасы болып табылады.
Есеп жүргізу саясатын қалыптастыру маңызды да ... ... ... ол ... ... ... және ... ықпал етеді.
1.2 Ұйымның негізгі қаржы-экономикалық көрсеткіштерін талдау
Негізгі қаржы – экономикалық көрсеткіштер көрсетілген қызметердің
көлемін өткен жылмен ... ... ... ... егер ... ... жылдан көп немесе аз болғанда өзгермеге әсер еткен
факторларды анықтау қажет.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... ... жүргізіледі және осы мәліметтер бойынша
талдау жүргізілуін көрсетейік
Қаржы-шаруашылық қызметінің ... ... ... ... мынадай
ақпаратты: негізгі қызметтен ... ... ... ... ... ... құны; жалпы табысты; кедендегі
шығындарды; жалпы және әкімшілік шығындарды; проценттерді төлеуге жұмсалған
шығындарды; ... ... ... ... негізгі қызметтен келген
табысты (зиянды); негізгі емес ... ... ... табыс салығын;
әдеттегі қызметке келген салық салынғаннан дейінгі ... ... ... ... ... ... таза табысты (зиянды) ашу
қажет.
Егер бухгалтерлік есеп үлгілері басқа ... ... ... ... ... не ... анықтағанда есепті кезеңде танылған табыстар мен
шығындардың барлық ... ... ... таза ... ... зиян шоттар жоспарының мынадай
бөлімдерінен: әдеттегі қызмет еткеннен келген табыс не зияннан; ... ... ... не ... шығарылып анықталады, олардың әр
қайсысы қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... тиіс.
Төтенше жағдайлардан келген табыс не залал қаржы-шаруашылық қызметінің
нәтижелері туралы берілетін ... жеке ... ... төтенше
жағдайдың мәні мен сомасын түсініктеме жазбада ашқан жөн.
Әрбір тоқтатылған ... ... ... тоқтатылуының
мәні; қаржы жөніндегі есеп беруге дайындық ... ... және ... ... құрамына енетін операцияларын;
есепке алу мақсатымен, операцияның нақты тоқтатылған кұнін; тоқтатылу жолын
(сатылуын, таратылуын т.б.); тоқталыған операциядан ... ... ... ... ... не зиянын өлшеу үшін қолданылатын есеп саясатын;
өнімді (жұмыстарды, қызметтерді) өткізуден келген табысын; ... ... ... ... кезеңдердегі тиісті сомалармен бірге, есепті
кезеңдегі әдеттегі ... ... ... және зиянды ашқан жөн.
Есеп бағаларындағы өзгерістердің нәтижесі, егер өзгеріс тек сол кезеңге
ғана ықпал ететін ... онда ... не ... осы ... ... ал егер ... ... есепті кезеңдегі, өзгерістер келесі есепті
кезеңге ықпал ететін болса, онда таза табысты не зиянды осы соңғы ... ... ... кезеңдерде берілетін қаржы есептерінің салыстырылуын
қамтамасыз ету мақсатында, есеп бағаларындағы ... ... ... ... ... ... бұрын да баға үшін
пайдаланылған баптарына енгізіледі.
Есеп ... ... ... кезеңнің немесе келесі есепті
кезеңдердің нәтижелеріне елеулі ықпал ететін мәні және көлемі ашылуға тиіс.
Егер өзгеріс нәтижесін құн ... ... ... ... мұны ... алдындағы кезеңдердің қаржы есептерін бергенде жіберілген
қателердің түзетілу сомасы есепті кезеңдегі табысқа не ... ... ... ... қатысты елеулі қателердің түзетілу сомасы
берілетін есепте ... ... ... сальдосын өзгерту жолымен
көрініс табады; есепті ... таза ... не ... анықтағанда
енгізіледі.
Елеулі қатені бөлінбеген табыстың бастапқы сальдосын өзгерту жолымен
түзеткенде ... ... егер ... ... ... ... елеулі қатенің сипатын; есепті кезеңдегі және осының ... есеп ... ... түзеті сомасын; салыстырмалы деректерді
немесе ... ... ... мүмкін болмайтын себептерін ашу қажет.
Есепті кезеңнің нәтижелеріне енгізу жолымен осының алдындағы кезеңнің
елеулі қатесін ... ... ... ... алдындағы кезеңнің
қаржы жөнінде берілген есептерінде көрсетілген күйінде беріледі.
Алайда ... ... ... ... ... ... есепті кезеңдегі және осының алдындағы кез келген
кезеңдердегі таза табысты ... ... ... үшін жеке кестелер түрінде
берілуі мүмкін.
Мұндайда заңды тұлға елеулі қатенің ... ... ... ... ... ... таңылған түзету сомасын; қосымша деректер
берілген енгізілген кезеңдердің алдындағы ... ... ... ... беру деп кәсіпорынның өткен кезеңдегі қаржылық-шаруашылық қызметін
кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін ... Есеп ... ... есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз ... ... ... ... ... ... мәнді және пайдалы акдараттарды бөру болып
табылады. Қаржылык есеп берудің пайдаланушыларынын катарына ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар, т.б. кіреді.
Қаржылық есеп беру басқарушы органдардың ... және ... ... және ақша ... ... ... несие беру бойынша шешімдерге және инвестициялық шешімдерді
қабылдауға пайдалы ақпараттарды береді.
Кесте 1 - ЖШС ... ... ... ... ... ... |өлшем |Жылдар ... |
| | ... | |(+,-) |
| | | |2007 |2008 | |
|1 ... ... |мың ... |211935,439 |84413,342 |-127522,1 |
| |түскен кіріс,мың тг | | | | |
|2 ... ... ... ... ... |-106679,24 |
| |өзіндік құны | | | | |
|3 ... ... (1-2) |мың ... ... |934,373 |-20942,9 |
|4 ... ... |мың ... |169,172 |- ... |
|5 ... ... |мың тенге |21708,057 |934,373 |-20773,684 |
| ... ... | | | | |
|6 ... емес |мың ... |10,75 |- |-10,75 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|7 ... ... барлығы |мың тенге |21718,807 |934,373 |-20777,43 |
| |(5+6) | | | | |
|8 ... ... |150 |73 |-77 |
| ... ... саны| | | | |
|9 |Бір ... |мың ... |1412,9 |1156,35 |-256,55 |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ақы қоры |мың ... |34380 |13402,8 ... ... |Бір ... |мың тенге |229,2 |183,6 |-45,6 |
| ... ... ... | | | | |
| ... (9/8) | | | | ... ... қорлардың |мың тенге |144173,8 |90767,1 ... |
| ... ... құны | | | | ... |Қор ... (1/11) |тенге |1,47 |0,93 |-0,54 ... ... ... ... ... ... көрсетуден
түскен кіріс -127522,1 теңгеге төмендегенін ... ... ... ішінде көрсетілген өнімнің өзіндік құны -106679,24
теңгеге кеміді. ЖШС «Қожадар» қаржы нәтижелері – есеп беру ... ... ... -20942,9 теңгеге кеміді. Мерзімдік шығындар -169,172
теңгеге кеміді. Негізгі ... ... ... 2008 ... 2007 жылмен
салыстырғанда -20773,684 теңгеге азайды, ал негізгі емес қызметтен ... ... ... ЖШС ... барлық кіріс (залал) -20777,43
мың теңгеге кемігені көрсетіледі. Өнімдер көлемдерінің ... ... ... және ... ... тиімді пайдаланумен
байланысты факторлар әсер етеді. ... ... ... ... ... ... түскен кірістердің кемуіне көрсетілген факторлар
тобының әсер етуі талданады. Қызметкерлердің ... ... саны ... 2007 ... ... 77 ... ... Қызметкерлердің еңбекақы
қоры -20977,2 мың теңгеге кеміген. Осының нәтижесінде бір ... ... ... -45,6 мың ... ... Негізгі құралдардың
орташа жылдық құны есептік жылы ... ... ... -53406,7 ... ... Қор ... 2008 ... салыстырғанда 2007 жылы ... ... яғни ... ... тиімсіз жүргізіліп отырғаны
көрсетіледі
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бұрмаланған есеп бергені үшін кәсіпорыннын басшысының бас ... ... ... етіп ... ... ... жауап береді.
Қаржылық есеп -берудің негізгі кағидалары болып:
Есептеу. ... есеп беру ... ... ... жасалады,
соған сөйкес өнім жөнелтілген, жұмыс аткарылған кезінен бастан, олардың
тадену нәтижесіне қарамастан табыс ... ... ... ... ... мен ... орын алынған кезден бастап танылада.
Толассыздык,. Субъект өз қызметін жақын арада тоқтатпауды ... ... ... көз ... ... пайда болуын да мақсат түтпайды.
Түсініктілік. Қаржылық есеп беруде берілген ақпарат пайдаланушыларға
түсінікті болуы тиіс.
Маңыздылық. Қаржылық есеп ... ... ... ... ... қаржылық, шаруашылык, жедел жағдайларын (оқиғалары)
бағалаған кезде олардың қабылданған шешіміне ... ... ... өз септігін тигізуі керек.
Мәнділік. Каржылық есеп беру ... ... ... ... ұғымдарының дүрыстығына немесе дүрыс еместігіне әсер етуі
мұмкін.
Дұрыстық. Есеп беру ... анық ... ... егер де онда ... ... немесе күні бүрын пішілгеи ойлар
болмаса.
Шындық жэне алалықсыз ұсыну. Қаржылық есеп беру ... ... ... операцияның нәтижесі, каржылық жағдайы туралы
пайдаланушыларға шындық және алалықсыз ... ... ... ... есеп ... ... ... күні бүрын
ойластырылған мәліметтен алшақ болуы керек, яғни сенімді ... ... Кез ... шешімді кдбылдаған кезде сақтық деңгейін сақтаған
жөн, белгісіз жағдайда ... мен ... ... ... ... ... ... барынша жол бермеу керек.
Аяқтау және салыстыру. Қаржылық есеп берудегі ақпараттардың анықтылығын
қамтамасыз ету ... ... ... толық болуы тиіс. Ақпараттың
пайдалылығы мен мазмұндылығын арттыру үшін бір ... ... ... ... ... ... тиіс.
Жүйелілік. Пайдаланушы субъекттің каржылық есеп беруін, оның ... ... ... мүмкіндігін қалыптастыру керек, өйткені ... ... ... тенденциялық өзгерістерін анықтай алады, демек
қабылданатын шешімдердіқ жүйелілігін сактау мүмкіндігі ... ... ... ең ... ... ... ... (ашықтығы) болып
табылады, яғни акционерлер мен инвесторларға есрп берудің ... ... ... Есеп беру ... ... ... жөн. ... есеп беруі бухгалтерлік, статистикалықжәне
жедел (оперативтік) болып ... ... есеп ... өндірістік және қаржылық қызметінің жекелеген ... және ... ... ... деректері бойынша
жасалады. Бухгалтерлік есеп беру кәсіпорындардың өндірістік және ... ... ... және есепке алу жазбаларымен расталып,
жинакталған деректерден жасалады. Қандай кезең үшін ... ... шұшл және ... ... берілетін есептер болыл бөлінеді.
Балансты және басқа да берілетін есептерді уақытында, әрі сапалы жасау
үшін бухгалтерия өндірістік ... ... ... құжатталуын, белгіленген материалдық және басқа есептерін
толық көлемде берілуін қамтамасыз ету керек.
Бухгалтерлік ... ... ... дейін кажет өндеулерден
өтеді. Бұл өндеу процесі төрт кезеңнен тұрады:
Бірінші кезең. Әртүрлі шаруашылық ... ... ... жасалады).
Екінші кезеқ. Есеп мәліметтері есеп талабына байланысты ... соң ... есеп ... ... ... регистрлеріде ЖО,
ведомость, Бас кітап). Үшінші кезең. Есеп ... есеп беру ... ... ... ... ... есеп ... акша-
қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру т.б.).
Төртінші кезең. ШС-нің каржылық-шаруашылық қызметі талдаиады.
Есеп беру жөніндегі ... ... ... ... есепші
қызметкерлердің міндеттерін өзара дұрыс бөлудің және есеп жұмыстарының
кестесін ... ... зор. ... есеп ... ... ... парақтарында жөне белгіленген көлемдерде есептік
тізімдемесінде жинакталады. ... ... ... ... ... және ... ... есептердің көрсеткіштерінін
дәлдігін қамтамасыз ету үшін арифметикалық және логикалық ... ... ... Баланстын сабактастығын есепті кезеңнің басындағы баланс
баптарының деректерін ағымдағы ... осы ... ... жыл ... көрсеткіштердің әрбір жолы анықталады.
Жылдық есептің меншік иелерінде (қатысушышарында, құрылтайшыларында)
немесе құрылтай құжаттарында көрсетілген ... ... ... салық инспекциясына (кәсіпорынның тұрған жері бойынша);
жергілікті қаржы органына, мемлекеттік статистика ... есеп ... бар ... ... ... ... берумен
қатар, жалпы белгіленген төртіпте біріккен (жиынтық) есебін де береді.
Кәсіпорындар (бұған шетелдіктердің ... бар ... ... егер ... ... ... баскадай
ерекшеліктері ескерілмеген болса, онда жылдық бухгалтерлік есепті есепті
жылдан ... ... ... 1 ... ... береді. Бухгалтерлік
есеп берудің нақты күнін көрсетілген мерзівдердің ... ... ... ... ... иелері (қатысушылары,
кұрылтайшылары) белгілейді.
Бухгалтерлік есеп беру күні болып бір ... ... үшін ... ... акпараттарын нақты берген күні есептеледі, ал басқа қаладағы
кәсіпорын үшін почта арқылы жіберілген күні есептеледі.
Берілген бухгалтерлік ... ... ... мен бас ... ... олар оның уақытында берілуіне жауап береді.
Кәсіпорындардың шаруашылық қызметінің нәтижелерін, мүлік пен ... ... ... ... ... мүдделі пайдаланушылар үшін
жариялауға жол ашық.
Бухгалтерлік есепте жазбаларға өзгеріс енгізу ... ... ... және ... ... қатысты берілген есептер мен баланс деректерінің
барлығын түзетуді қажет деп ... онда ол ... ... ... ... ... сонда тиісті түзетулер ... ... ... жыл ... ... ... ... мен баланстар деректерінің түзетілуі,
сол жыл үшін ... ... мен ... бекітілгенге дейін жасалады.
Мұндайда өткен жылғы желтоқсан айында ... ... ... ... енгізілуі мүмкін.
Бухгалтерлік есеп шаруашылық қаражаттарының қүрамындағы және оларды
жабу көздеріндегі болған барлық өзгерістерді, шаруашылық ... ... ... толық және дер кезінде көрсетуге арналған. Есеп мәліметі
қолда бар ... ... ... және ... жабу ... сәйкес
келуі тиіс, бірақ іс жүзінде есеп мәліметтері шын мәліметтермен үйлесе
бермейді, яғни ... ... ... орын алуы мүмкін. Аталған алшақтық
табиғи азаюдың тасымалдаудың, кайта сортталудың нәтижесінде, өлшегіш құрал-
жабдықтарының ... ... ... ... ... ... т.б. салдарынан болуы мүмкін.
Ал бұл жыл сайын нақты қолда бар есеп мәліметтерімен салыстырып ... ... және ол есеп ... ... ... үшін де ... мұндай түрін түгендеу (немесе түгелдеу) деп атаймыз.
Түгендеу (немесе түгелдеу) –бұл бухгалтерлік есеп ... ... ... ол есеп ... ақша ... ... ... құндылықтардың, материалдық емес
активтердің, негізгі құралдардың нақты ... ... ... және олардың
есеп мәліметтерімен салыстыруын көздейді. Меншік түріне (нысанына), қызмет
түріне және жүмыс ... ... ... оны ... кәсіпорын
жүргізеді. Ол қүжаттаудың міндетті қосымшасы ... ... Тек ... ... ... әрі ... ... шаруашылық құбылыстар
бухгалтерлік есепте көрініс табады. Ол өзінің қамту жағдайына қарап екіге
бөлінеді: толық жөне ішінара ... ... ... ... бір рет жылдық есеп берудің алдында
жасалады, оның ... ... ... ... мен ... ... көрсету болып табылады. Мұндай толык тугендеу бақылаушы
органдардың талабы бойынша да ... ... ... ... тек ... ... кейбір бөлігін ғана қамтуы мүмкін, ... ... ... ақша ... ... негізгі
қүралдардың саны т.б.
Түгендеу өз ... ... ... және кезектен тыс жүргізілуі
мүмкін:
- жоспарлы - алдын ала ... ... ... мақсатына және
мүмкіндігіне сай етіп жүргізіледі;
- кезектен тыс - бүл кәсіпорын ... ... ... бақылаушы
органдардың талабы бойынша материалды жауапты тұлғаның ... ... ... кейін жүргізіледі. Онда оның кезектілігі,
түгендеуді жүргізудің мерзімі, тұгендеу комиссиясынын ... және ... ... басшысы түгендеу жұмыстарын жүргізу тәртібін белгілейді, оның
ішінде түгендеу комиссиясының қүрамын, есепті ... ... ... ... белгілейді.
Түгендеу жұмыстарыл жүргізу үшін өрбір кәсіпорында түрақты жүмыс істеп
түратын комиссия ... және оның ... ... ... ... ... істейтін жүмыстары сақтау органдарындағы және
өндірістегі мүлікті, сондай-ақ каржы ... ... ... ... ... қызметкерлерімен бірге түгендеу
нәтижелерін анықтауға және қайта сұрыптауға арналады; ... ... ... кему ... ... ... шығаруға; тауарлы-
материалдық құндылықтарды қабылдауды, сақтауды және босатуды ... ... ... және ... ... бақышау мәселелері жөнінде,
сондай-ақ пайдаланылмайтын мүлікті сату туралы ... ... ... ... ету ... шараларды жүргізуге; екі
түгендеу аралығындағы ... және ... ... ... тауарлы-
материалдық қүндылықтарды түгендеуге, іріктеп түгендеудің ... да ... ... ... ... комиссияларының мүшелері кем шыққандарды және талан-таражға
түскендерді, бүркемелеу максатымен мүліктің ... ... ... ... шықкан тауарлар, материалдар және басқа да құндылықтар туралы жазбаға
біле тұра дұрыс емес деректерді енгізбегені үшін Қазақстан ... ... ... ... ... ... нақты қолда барын тексеруді бастағанға дейін түгендеу
комиссиясы кіріс-шығыс қүжаттарының ... ... ... ... материалдық құндылыктары мен ақшалай қаражаттарын есепке алады.
Түгендеу комиссиясының нәтижесі де тексеріледі, ол үшін ... ... ... сол ... ... комиссияның мүшелері де қатыса
алады және ол да актімен хатталады.
Екі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың сақтау және қайта өндеу жұмыстары іріктеу әдісімен
тексеріледі.
Түгендеу ... ... ... ... жасалынады, сосын оның
деректері бухгалтерлік ... ... ... ... ... (ауытқулары) көрсетіледі. Түгендеу нәтижелерін
көрсету үшін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік ... ... ... ... толтыратын есеп құжаттарының мынадай үлгілері
қолданылады.
Негізгі құралдардың түгендеу жазбасы жалға алған және күнделікті жалга
бергендерді қоса ... ... ... ... ... ... көрсету
үшін қолданылады.
Түгендеу қағазы өндірісті ұйымдастыру ережелері бойынша материалдық
кұндылыктарды бірден ... ... ... ... ... ... Бүл ... қағазы саналған қүндылықтармен бірге солардың
түрған орындарында ... ... жөне ... да тексерістердің көмегімен анықталган
мүліктің нақты қолда бары мен бухгалтерлік есептегі деректердің арасындағы
адшақтығы ... ... ... ... ... ... кем шықкдндар мен артықтардың өзара есеп айырысуы тек ерекшелік
ретінде ғана, сол ... ... ... ... ... комиссияның
жұмысын бағалау үшін және тауарлы-материалдық қүндылыктардың сапасы мен
мөлшерін анықтау үшін қажет болуы ... ... ... ... ... адамдар түгедеу комиссиясына егжей-тегжейлі түсініктеме
берді. Сортталудың өзара есепке алынуы туралы ұсыныс тұрақты жүмыс ... ... ... ... және оны ... ... ... ал ол үсынылған барлық материалдарды зерттегеннен ... алу ... ... ... ... Сортталуы бойынша олардын
артық ие кем шығуын есепке (зачетқа) ... ... ... ... ... ... жауапкершілігіне жатқызылады. Егер де
сортталу кезінде нақты жауапты адамдар ... онда оның ... ... ... ... ... да, ... зиянына жатқызылады.
Сортталу салдарынан анықталған құн айырмашылықтары материалдык жауапты
адамдардың кінәсінен болмаса, ол ... ... ... ... ... жауапты адамның мойнына қойылмау себептерін ашып
көрсетеді. Есеп ... ... ... ... ... ... ... Бюджетпен, сатып алушымен, жабдықтаушымен, есеп
беретін адамдармен, кызметкерлермен, депоненттермен және ... ... есеп ... ... есеп ... есептелген сомалардың мүқият негізделгендігіне саяды. ... ... ... ... мейтін барлық сагып алушылардың және
баска дебиторлардың мәліметтерінің дұрыстығын ... үшін ... ... ... ... көшірмелері жазылады.
Дебитор кәсіпорындар көшірмелерді алған соң, ... ... ... ... ... келіспейтінідігі туралы хабарлама жасайды.
Түгендеу комиссиясы ... ... ... сондай-ақ банк
мекемелерімен, қаржы және салық органдарымен, кәсіпорынның жеке баланстарга
бөлінген қүрылымдык ... және бас ... ... ... ... Бүл есеп ... ... балансында реттелмеген сомалар қалмауы керек; баланста ... кем ... және ... ... ... ... ... мен
негізделгендігі; баланста есепте түрған дебиторлық және кредиторлық ... ... ... ... ... алуға қойған талаптары да
тексеріледі. Түгендеу нәтижелері актімен хатталуы тиіс. Онда түгенделген
шоттардың аттарын ... ... ... дебиторлық және кредиторлык
берешектің, күмәнді қарыздардың, талап ету мерзімі өткен кредиторлық ... ... ... сомаларын көрсеткен жөн. ... ... ... есеп айырысуды түгендеу актісіне анықтама ... ... онда ... ... ... ... мен мекен-
жайлары, берешек сомасы, берешектің не үшін ... қай ... ... ... құжаттардың негізіңде есептелгені келтіріледі.
Талап ету мерзімі өткен дебиторлық берешек сомалары бойынша ... ... ... ... ... ... Талап ету мерзімі епсен
дебиторлық берешек, өндіріліп алынуы неғайбыл басқа да қарыздар кәсіпорын
басшысының шешімімен ... ... да, ... ... бойынша резерв
қаражатының шотына немесе шаруашылық қызметінің нәтижелеріне жатқызылады.
Түгендеу және басқадай тексерістер кезінде аныкталған қолда бар негізгі
қүралдардың, ... ... жөне ... каражаттың
бухгалтерлік есептегі деректермен алшақтығы мынадай тәртіпте реттеледі:
- артық немесе кем шыкқан ... олар ... ... ... ... ... мүліктер бухгалтерлік есепте көрініс таппайды;
- құндылықтардың кемуі (жоғалуы) белгіленген төртіпте бекітілген
нормалардың ... ... ... өкімімен өндіріс не айналым
шығындарына ... ... ... ... ... қаражаттьщ және басқа мүліктің
кем шыққандары, соңдай-ақ ... ... ... тыс ... ... кінәлі адамдардың ... ... ... ... ... ... адамдардан өндіріп алуға сот тыйым салған
жағдайларда кем ... ... және ... ... ... ... нәтижелеріне көшіріліп жазылады.
Тұрақты жұмыс істейтін түгендеу (түгелдеу) ... ... ... мен ... есеп ... ... түгендеу кезінде
анықталған алшақтықтарды реттеу туралы үсыныстары айтылған хаттамасын
түгендеу аяқталған соң ... ... ... ... ... ... ... есепте және есеп беруінде, ал жылдық түгендеу
бухгалтерлік жылдық есеп беруівде көрініс табады.
Есеп ... ... ... ... ... жүргізіледі. Бухгалтерия
цехтардан, қоймалардан, есеп беретін адамдардан т.б. ... ... ... ... ай ... ... ... барлық шығындарды өндіріс шығындарына қосуды; негізгі қүралдардық
амортизациясын, демалысқа төленетін резервін және ... ... ... ... емес ... ... ... есептеуді;
алдағы кезендердегі шығындарды есептен ... ... ... мен ... есептік баға бойынша нақты өзіндік құнын, орташа КДШ
процентін не ... (+,-) ... ... ... ... ... құнын анықтап, оны өндірістік және басқа
шоттарға көшіріп жазуды ... ... ... ... есеп ... ... ... қызметінің нәтижесі туралы есеп беру, ақша
каражатының ... ... есеп беру және ... ... (жазбасы)
кіреді.
Қаржылық есеп берудің максаты пайдаланушыларды есептік ... ... мен ... ... туралы пайдалы, әрі мәнді және
сенімді ақпараттармен кзмтамасыз ету болып табылады.
Бірақ қаржылық ақпараттарды ... ... ... ... ... ... етеді, мысалға:
-инвесторлар — жасаган инвестициясының тәуекелділік дәрежесі олардың
алатын табысына каншалықты пара-пар келетіндігін анықтау үнгін; ... ... ... немесе соған сәйкес активтерін сатып алудың,
немесе өз ... ... ... ... ... ... ... дивидендтерді төлеу кабілеттілігін аныктау үшін қажет
ақпараттарды талап етеді;
- кредитор — алған қарызын және ... ... өтеу ... ... үшін ... ... ... етеді;
-жабдык,таушылар кредиторлық карызды дер кезінде өтей алатын кабілетін
тексеру үшін қажет ақпараттарды талап етеді;
- сатып ...... ... ... өз қызметін жалғастыра
алатындығы жөніндегі ақпараттарға мүдделі болыл келеді;
- қызметкерлер — ... ... әрі ... ... ... ... ... еңбек ақысыл және баска жеңілдіктері мен
төлемін алады, ал акционерлер - ... ... ... алып ... ... ... - кәсіпорынның тұрақты әрі рентабельді ... ... ... олар ... ... ... ... шараларын қоса алғанда) жүзеге асырады, сондай-ақ статистикалық
мәліметтерді жинайды;
- Жұртшылык, — жұмыс ... табу ... ... ... ... ... ... керек ақпараттарды жинауға (алуға) мүдделі болып
келеді.
Каржылық есеп беру ... ... ... ... аясын дүрыс қалыптастыруға, болашақ ақша қаражатының аганын
бағалауға, көсіпорынның мівдетемесі мен ... ... және ... ... ... кажет ақпараттармен қамтамасыз етуге өз
септігін тагізеді.
Кәсіпорынның қаржылық есеп беруін әрқилы пайдаланушылардың ... ... ... ... сол ... ... сай келуі үшін оның
қызметіне капиталдың жеткілікті болғаны абзал. Сондықтан олардың негізгі
талабы ... ... ... ... ... алған меншік
капиталы мен басқа инвестициясы туралы ақпараттар оларды канағаттандыруы
тиіс.
Бүл ереже барлық пайдаланушылардың ... ... әрі сай ... ... саналады. Жалпы алғанда, пайдаланушылар келесі ақпараттарға
мүдделі болып келеді. Қаржылық есеп беру өзара байланысты, ... ... бір ғана ... ... ... ... ... Әрбір
есеп беру әртүрлі ақпаратты береді, ал оны сол ... ... ... жүргізуші субъект пайдаланылады.
Қаржылық есеп пайдаланушылар үшін айқын, түсінікті болуы және барлық
мәнді ақпараттарды ашуы тиіс. Қажет болған ... ... ... ... жіктемесі мен ақша қаражаттары туралы ... ... ... ... ... ... есеп беруде занды тұлғалардың атауы, тұрған жері, есеп беру
кезеңі мен күні көрсегілуі ... ... ... қызмет түрі, заңды
нысаны, өлшем бірлігі келтірілуі тиіс.
Қаржылық есеп беру ... ... ... ... Есеп
беру Қазақстан Республикасының валютасында жасалады, өлшем ... - ... ... есеп ... ... ... болып толық календарлық жыл
саналады; ал жанадан ... ... үшін — ... тұлға ретінде
статусын алған күнінен бастап есепті ... 31-ші ... ... ... ... есеп берудің басқа да кезендігін белгілеуге құқығы
бар (жылына бір ... кем ... ... есеп ... ... ... есеп беру ... және
баска да нәтижесін ... ... ... ... сәйкес
көрсетіледі. Экономикалық мазмұн қаржылық есеп берудің элементтері болып
табылады.
Актив - бұл құндық бағасы бар субъекттің ... мен жеке ... ... емес ... ... ... асатын экономикалык олжа ретінде көрсетіледі.
Ол еткен мәміленің немесе басқа окңғаның нәтижесі болып табылады, бірақ
ол өздігінен активтің ... ... ... ... өнімді (жұмысты,
қызметті) өндіру үшін, сондай-ақ өндірісті басқару және басқа ... ... ... ... олжа ... ... ... өндірісте және күрделі құрылыста сатылуы немесе ... ... ... ... өтеу үшін қолданылуы, меншік
иелерінін арасында бөлінуі мүмкін.
Активтердің ... ... да бар ... мүмкін (ғимараттар,
қондыргалар, машиналар т.б.) және ... ... ... да ... (лицензия,
"ноу-хау", гудвилл және т.б.); совдай-ақ активтер дебиторлық карыз іспеттес
те болып келуі мүмкін. Шаруашылық жүргізуші субъекттің ... ... ... да және оның ... да мүмкін (жалға берілген мүліктер,
консигнацияға немесе кайта өңдеуге кдбылданған тауарлар т.б.), бірақ ... ... өз ... жатпаса да, олардың сақталуын қамтамасыз
етеді және оларды пайдаланудан ... ... ... алады. Жаңа
актавтерді жасау мен оларға жұмсалган шығыстардың арасында тікелей ... ... олар ... ... бір-бірімен тұспа-тұс келе бермейді
(мысалға, аяқталмаған құрылыс, көп жылдық екпе ағаштарын егу және ... ... Бұл ... ... тек ... ... іздестіру үшін
жасалғандығын көрсетеді (пайдалануға берілген объектіден, көп жылдық екпе
ағаштарын пайдаланудан, малды өсіруден), бірақ бұл ... ... ... ... көрсетпейді.
Міндеттемелер - бұл өткен мәміленің нөтижесі, ол ... ... ... ... ... ... бір ... пайдасына жасалатындығын көрсетеді: қарызды төлеу немесе одан бас
тарту, ал кредитор қарызданушыдан өз міндетемесіи орындалуын ... ... бар. ... осы шақтағысы мен болашақтағысының ... ... ... ... ... алу ... міндеттеменің пайда
болуына әкелмейді. Міндеттеме тек актив алынған кезде немесе ... ... ... ... пайда болады. Міндеттеме оны төлеу
жолымен өтеледі, немесе басқа актавті ... ... ... ... Сондай-
ақ міндеттемеден кредитордың өзі бас тартқан кезде ол ... ... (сот ... ... ... ... ... өтіп кетсе).
Меншік капиталы — бұл субъекттің міндеттемесі шегерілген ... ... ол ... ... ... ... ... резервтік капитал, таратылмаған табыс. Қаржылык
есеп беруді ... үшін ... ... ... ... ... қажет. Егер де баланс пассивінің құрылымында меншік ... ... көп ... онда ол ... каржылык жағдайының тұрақталығын
көрсетеді. Қаржылық ... — бұл ... ... ... ... ... нәтижесі (шығыс пен табыстың айырмасы). Каржылык
нәтижесін ... ... ... пен ... болып табылады.
Табыс — бұл есепті кезендегі активтердін өеуі, не міндеттемелердін
азаюы; шығыс — бұл ... ... ... ... не міндеттемелердің
көбеюі (өсуі). Бұл жерде иеленушілердің жарлық капиталына салған салымы
субъекттің табысы болып ... ал ... ... ... ... беру — ... ... танылады.
Қаржылық есеп беруде шаруашылық ... ... ... ... карап табыс пен шығысты бөліп көрсетуіне болады. Мысалға,
өнеркәсіп ... ... ... ауыл шаруашылық қызметі бойынша және
т.б., сондай-ақ табыс пен шығысты әдеттегі қызметі мен төтенше ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Табыстар — бұл субъекттің негізгі және ... емес ... ... ... ... ... қатарына: өнімді, жұмысты,
қызметті сатканнан алынған табысы; сондай-ақ ... ... ... инвестациялык қызметтерден түсетін табыстары
жатады. Ал негізгі емес қызметтен түсетін табыстардың кдтарына: негізгі
қүралды, ... емес ... ... ... ... ... және ... түріндегі табыс) сатқаннан және бағамдық айырмадан ... ...... ... жүмысты аткарумен, қызметті көрсетумен
байланысты ... ... және ... емес қызметіен шеккен зияндар және
төтенше жағдайдан туындаған шығындары. ... ... ... ... ... ... активтердің пайдалануын көрсетеді ... ... ... ... ... т.б.). ... олжаның азайганын көрсетеді. Зиян өз табиғаты ... ... ... және ол жеке ... ... ... есеп ... элементтерін тану — бұл бухгалтерлік балансқа
енгізу процесі немесе ... ... ... ... ... бабы, ал ол элементтерге берілген анықтамаларына сәйкес келеді жөне
мынадай тану түжырымдамасын (критериясын) ... кез ... ... ... осы баптарда ... ... бар, оның ... де, ... ... де ... баптың құны бар, ол үлкен дәлдікпен өлшенуі мүмкін.
Қаржылык, есеп берудің ... ... ... ... қүны ... ... соның нәтижесінде олар ... ... ... және каржылық есеп беруге тіркеледі. Бағалаудың
келесі түрлері бар:
бастапқы құны — ... ... ... ... ... және
олардың алынған бағасы бойынша көрініс табады; міндеттеме ... ... ... ... ... ... ... тоғысуының (салдарынан)
калыпты кезінде олардың өтелуі үшін төлем жасалады;
ағымдағы қүны — активтер есеп берудегі ақшалай сомасы ... ... егер де осы ... ... ... ... алынса, онда ол сол
сомадатөленеді; міндеттемелер есеп берудегі дисконтталмаған бағасы бойынша
көрініс табады және тап осы ... ... ... ... ... өзінің сатъшған қүны (ақша ... ... ... ... ... ... өзінің өтелген сомасы бойынша
көрініс табады, демек дисконтталмаған сомасыл білдіреді және ... ... ... құны — ... ... ... ... ақша қаражатының
дисконтталған құнын біддіреді, ағымдағы қүны бойынша көрініс табады, ... ... ... барысында солайша топтап көрсетіледі (немесе
қортындыланады);
баланстық құны — актив пен міндеттеме баланстық есеп берілген күніндегі
бағасы бойынша көрініс табады.
Субъект ... есеп ... ... ... ... мен міндеттемелерді
бағалау үшін бастапқы құнын негізге алады және сонымен қоса ... ... ... ... біз қаржылық есеп беруді жасаудың тәртібі мен мазмүнын және соған
тіркеме ретінде берілетін түсініктеме хаттамасын қарастырамыз.
Есеп берудің негізгі үлгісі болып ... ... ... ... ... есеп ... барлық синтетикалық шоттар бойынша қаддық
пен айналым аналитикалық есеп ... ... ... және ... ... ... ... үшін жыл
басындағы бекітілген баланс ... ... жыл ... ... ... жөне ... ... әрбір
баптарымен (егер баланс баптарының номенклатурасында өзгерістер болса)
сәйкестендірілуге тиіс.
Бухгалтерлік баланс мен есеп ... ... ... ... ... акдараттардан тұруы тиіс.
Баланс Бас кітапта көрсетілген шоттардың қалдығылық негізінде жасалады.
Ол міндеттеме, меншік капиталы, активтер ... ... ... ... ... өз ... ұзақ және ағымдаш кезендерге жіктеледі.
Ағымдағы активтер мен ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... баптары басқа баптарға енгізілмеуі
керек, немесе бүрып қоюға болмайды ... ... ... ... ... болмайды).
Сонымен, баланстағы ағымдағы активтер мен міндеттемелерді анықтау және
олардың мазмұнын ашудың ... есеп беру үшін ... зор, ... үшін де ол өте қажет және олардың сол көрсеткіштері бойынша
талдау жасалынады.
Сонымен ұзақ және ... ... ... ... үзақ жөне
ағымдағы міндеттемелер бухгалтерлік баланста ашылуы ... Жыл ... ... ... түгендеудің көмегімен баланстың барлық баптары
расталуы тиіс.
Баланс мәліметтері бойынша кәсіпорынның қаржылық жағдайы талданады.
Қаржылық-шаруашылық ... ... есеп беру ... табыс пен шығыс
шоттарын ашып, оларга шолу ... ... ... ... ... ... ... өнімді, жұмысты, қызметті сатудан түскен табыс; ҚҚС, акциздер және
басқа міндетті төлемдер мен ... ... ... ... ... құнын, бағадан және сатудан ... ... ... ... қызметтің сатылған өзіндік құнына кәсіпорынның
нақты шығындары, яғни өнімді, жұмысты, ... ... ... ... кіреді;
- жалпы табыс -өнімді, жұмысты, қызметті сатқаннан ... ... ... ... қүнын алып тастағаннан соң шығатын қаржылық нәтижесі;
- кезең шығыстары - ... ... ... ... өзіндік қүнына
енбейтін шығыстар: жалпы және ... ... сату ... ... ... ... шығыстары;
- негізгі қызметтен түскен табыс (зиян) - ... ... пен ... ... ... емес ... ... табыс (зиян) - кәсіпорынның негізгі
кызметімен байланысты емес ... ... ... ... ... емес ... ... қағаздарды сатқаннан,
субсидии т. б.).
- салық салынғанға дейінгі әдеттегі қызметінен алынған табысы - негізгі
және ... емес ... ... алынған табыс;
-табыс салығы бойынша шығыс салынған, соның ережесіне сәйкес ... үшін ... ... ... ... ... ... салынғаннан кейінгі әдеттегі қызметінен алынған табысы (зияны)
салықсалынғанға дейінгі табыстан табыс салығы бойынша шығысын шегергеннен
соң алынған ... ... ... ... алынған табысы (зияны) — есептік кезенде орын алған
төтенше жағдайдың сальдоланған нәтижесі;
- таза табыс ... ... ... ... ... ... ... туралы есеп беру. Есеп беру талаптары бойынша жасалады.
Есепте негізгі (немесе операциондық), инвестициялық және ... ... ... ... ... алылған ақшалай қаражат ағыны (тасқыны)
туралы барлық деректері, ... ... ... ... таза
ақшалай қаражаты, ақшалай қаражаттың және олардын эквиваленттерініқ таза
көбеюі, жылдың басындағы және ... ... ... пен ... көрсетіледі.
Бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес субъекттер жасаған "Ақша қозғалысы
туралы есеп" заңды ... ... ... ... ... ... бұл оларды есепті кезең ... ... ... ... ... пен ... және ... қызметтеріне жатпайтын
өзге де қызметі), инвестициялық (ұзақ ... ... ... алу ... және ... ... (жеке капиталы мен заем қаражаттарының мөлшері
және құрамындағы өзгеріс нэтижесі болып табылатын зақды тұлғаның қызметі)
тұрғыдан ... ... ... мен ... ... ... етеді. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп субъекттің
есепті жылдың ішіндегі қаржылық ... ... ... ... ... ... инвестициялық және қаржылық
қызметі тұрғысынан алган мағлүматтардың мазмүнын ашу үшін керек, ... ... ... ... жағдайын және қызмет түрлерінің ықпалын ... ... ... ... ақша ... қозғалысын ашып
көрсеткен кезде тура әдіс пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс жағдайында ақшалай
түсім ... мен ... ... ... ашып көрсетіледі,
Операциондық қызметі - заңды тұлғаның табыс алатын негізгі ... ... пен ... қызметтеріне қатысы жоқ басқадай ... ... - ұзақ ... ... алу және ... Каржылық
қызметі - заңды тұлғаның меншікті капиталының жөне ... ... мен ... ... әдіс ... ... бұл ... ақшалай түсім каражаттары мен төлемцердің негізгі түряері ашып
көрсетіледі, не ... әдіс ... ... бұл әдіс жағдайында таза
табыс пен ... ... ... мен ... ... өзгерістеріне, сондай-ақ. Инвестициялық немесе қаржылық
қызметтің нәтижесі болыл табылатын кірістеріне немесе ... ... ... ... ақша ... анықтау үшін тікелей және
жанама әдістер пайдаланылады.
Тікелей әдісте ақша қозгалыстарының негізгі турлері ... ... ... ... ... ... алынған материалдардың барлық төлем
түрлерін, КДШ (көлік-дайындау шығыстарының) ... ... ... ... ... ... ... қызметте тікелей әдісті пайдаланған кезде ақша қаражатының
түсуі мен шығуының нәтижесі: өнімді, жұмысты, қызметті ... ... ... ... ... дивиденттен, роялтиден және т.б.
табыстардан; жабдықтаушылармен және мердігерлердің ... ... ... ... ... ... пен ... тыс төлемдерінен
және т.б. шығыстарынын тұрады.
Жанама әдістер—бұл әдісте таза табыс немесе зиян ... ... мен ... ... ... ... ... салыстыра отырып, қаржылық және инвестициялық қызметтердің
нәтижесі ... ... ... мен ... түзету (корректир)
жасалады. Бұл әдісте баланс мәліметтері мен қаржылық-шаруашылық ... ... есеп беру ... ... ... Бұл әдіс ... қызметінің нәтижесі туралы есеп берудің әрбір баптарына түзету
енгізуді көздемейді. Тек қана таза ... ... ... жылдармен салыстыру
арқылы есептік кезеқнің көрсеткіштеріне тұзетулер енгізіледі. Инвестициялық
және қаржылық қызмет. Инвестициялык қызмет — ұзақ ... ... ... сату және ... ... өтеу және алу. ... ... жатады:
- негізгі құралдарды, материалдық емес активтерді және баска да ұзақ
мерзімді ... ... ... ... сатудан, басқа
кәсіпорындардан алынған қарыз қаражаттары және басқа да түсімдер;
- негізгі ... ... емес ... және ... да ... ... сатып алуға жұмсалған ақша қаражаттарының шығысы;
- қаржылық инвестицияларды алу, басқа кәсіпорындарға қарыз ақша ... да ... ... ... баланстық ұзақ мерзімді активтерінің
құрамына кіреді. Оган каржылық инвестицияға әсер ететін операциялар да
кіреді. Инвестициялық ... ... ... нәтижесі туралы
есеп беруінде көрініс табады, онда ол акцияларды сатудан алынған табыс
немесе шығыс ретінде ... ... ... ... және ... да
сатудың нәтижесі көріністабады.
Қаржылық қызмет меншік капиталы мен қарыз ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- шығарылған акциядан түскен ақша қаражаттары және ... да ... ... алылган банктік және банктік емес несиелер, басқа да
түсімдер;
- алынған банктік және ... емес ... ... ... ... өз ... ... сатып алу үшін жүмсалған
қаражаттар, дивиденттер және ... да ... ... ... инвестициялық және ақшасыз операцияларды жүзеге
асыруы мүмкін. Оларға: материалдық емес активтерді, жөне негізгі ... ... ... ... алу; ... қарызды кредиторға акцияны
және басқа да бағалы қағаздарды беру ... ... ... кәсіпорынның
акцияларын сатыл алынған тауарларға және дайын ... ... ... және т.б. жатады.
Ақша каражатының қозғалысы туралы есеп беру үшін ... ... ... ... онда ... ақпараттар келтіріледі
(ақша қаражатынын қозғалысын жанама әдіспен есептеу):
- өткен және есептік жылдағы ... оның ... ... ... олардың әрқайсысы бойынша ауытқуы анықталады.
- өткен және есептік жылдаш каржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі
туралы есеп ... оның ... ... мен ... ... ... соңындағы таратылмаған табысы (зияны) салыстырылады.
Мәліметтерді салыстырудың ... ... ... ... ... ... ... сомалардың үлес салмағын
аныктауға болады. Осы әзірленген кестелердің мәліметтеріне шолу ... ... ... ... мүмкіндігі туады. Осы жанама әдіс бойынша ... ... ... қызметтен түскен ақша қаражаттарының қозғалысын ... ... ... ... ... ... әсер ... факторлардың
мазмүны ашылады, яғни ақшалай және ақшасыз ... ... ... ... де операциялар өзінің экономикалық мазмүны бойынша біртектес ... оңда олар есеп ... бір ... ... ... Тікелей
әдістін. негізінде жасалған ақша қаражатынын қозғалысы туралы есеп беру
нысаны ... ... есеп ... ... ... ... ... жазба —
кәсіпорында жасалған негізгі аналитикалык құжат. Онда, бірінші кезекте,
бизнес-жоспарының барлық тауарлары ... ... ... ... ... ... баға ... және есептік кезенде кәсіпорынның
жұмысына оң және теріс әсер еткен жактары да ашылады.
Түсініктеме жазба қаржылық есеп ... бір ... ... келесі
негізгі мәселелерді ашуы керек.
1. Есеп бөлігіне қатысты субьекттің есеп саясатында қаралган ... ... ... ... ... емес ... мен негізгі қүралдар — бағалаудың тәсілдері
мен амортизацияны ... ... ... ...... ... баланстық
құнын анықтау және қайта бағалаған ұзақ ... ... ... ... қайта бағалаудан алынған табысын шығару; инвестицияны
сатқаннан алынатын табысқа шектеулер қою; ... ... ... т.б.с.с.;
тауарлы-материалдық запастар — запастарды есепке алудық ... ... ... сатып алынған тауарларды, аякталмаған өндірісті және дайын
өнімді бағалаудың өдісі;
—тапсырыс берушілермен және сатып ... ... ... ... және ... ... серікрестіктермен есеп
айырысудын нысаны; күмәнді қарыздар бойынша резервтерді жасау;
— меншік капиталы — жарғылық және ... ... ... ... капиталды табысқа жатқызу, ... ... ... ... төлеу т.б.;
— міндеттеме — несиелік саясатын, демалысқа шықкдн еңбеккерлердің еңбек
ақысы төлеудің резервін жасау және ... ... және ... ... ... пен ... есебін үйымдастыру,
негізгі және көмекші өндірістегі шығын есебін үйымдастырудың әдістері (жай,
тапсырыс, өңдеу бойынша және т.б.); аяқталмаған ... ... ... ... болу деңгейі бойынша және т.б.), өндірістің ... шала ... ... ... (шала фабрикаттык, шала
фабрикаттык емес), үстеме шығыстарын таратудың әдістері және т.б.
Егер де есепті жылда қабылданған ... ... ... орын ... оларды ашып және олардың негізділігін ... ... ал егер ... ... ... материалдық және қаржылық өзгерістер туындайтын
болса, онда мұндай ... ... ... ... Түсініктеме жазба баланс бойынша узак, және агылдагы активтерді,
меншік капиталын, ұзақ және агымдагы ... ашып ... ұзақ ... ... ... катысты:
негізгі құрал - ұзақ мерзімді жалға алынған, ... ... мен ... ... активтерді иелік етудің
шектеулері; міндеттеме бойынша кепілдікке ... ... ... ... ... немесе консервациядағы негізгі құралдар, сондай-ак
әзірше өндірісте пайдаланбай тұрған негізгі құралдар және т.б.;
материалдық емес активтердің түрі, ... ... ... - ... қожалық ететін шаруашылық серіктестіктерінің
тізімі және олардың қатыстық үлесі, табыс ... ... ... ... ... және қыскз мерзімді қаржылық
инвестициялардың біршама сомасы енеді; инвестицияны сатқаннан ... ... ... мерзімді дебиторлық карыздар түрлері бойынша және топшыланған өтеу
мерзімі бойынша ... ... ... шығыстары, оларды есептен
шығару мерзімі бойынша есепке алылады және т.б.
- Ағымдағы активтердің бөлігіне қатысты тауарлы-материалдық запастардың
түрлері ... ... ... ... ... ... ... бойынша,
ақша қаражаттарының түрлері бойынша, қысқа ... ... және ... құны ... ... ... ... мерзімі бойынша ашылады.
- Меншік капиталдарының бөлігіне қатысты: есептік ... ... ... ... ... ... Акционерлік
қоғамдардың әрбір акциясыныңтүрлері бойынша келесі ... ... ... ... шығарылган, жарияланған акциялардың сомасы мен
саны; номиналды (атаулы) және ағымдағы ... ... ... ... акциялары бойынша төленбеген ... ... ... ... ... ... саны, құны); есептік кезеңде және
келешекте шығару опциондардың жағдайын және сомасын, ... ... ... ... ұзақ ... ... ... (өтеу мерзімі бір жылдан астам
кезеңдерге жататындар): несие мен қарыз ... ... ... ... ... ... ... карыз каражаттары мен банк
несиелері ... ... ... қарыз каражаттарын және банкі
несиелерін өтеу ... және ... ... шығатын
түсініктеме бойынша басқа да талап етілетін мэселелер.
— Қысқа мерзімді міндеттемелерге қатысты (өтеу мерзімі ағымдағы жылда
жасалатындар): кысқа ... ... ... үзақ мерзімді несиенің
ішіндегі қысқа ... ... ... ... және ... да ... ... кредиторлық қарыздардьщ сомасы; болашақ кезеңде түсетін
табыс түрлері; күтпеген жағдайлар бойынша ... ... ... ... ... ... ... (рефинансированияға)
жатқызылған бөлігі (қайта ... ... ... ... және ... және ... Табыстар мен шығыстар туралы есеп беру бойынша жазылган түсініктеме
жазбада мына сурақтар қамтылуы керек:
... ... ... түрінен алынатын табыстың төмендеуіне әсер
ететін факторлар; сатылған өнімнің ... ... ... әсер ететін,
факторлар;
—жалпы және әкімшілік шышстарының деңгейін өсіретін немесе ... ... ... ... табыстар мен шығыстар — есеіггік кезенде
орын алған әрбір төтенше жағдайға түсінік беру керек;
— есептік кезенде орын алған және ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық операцияларын баяндау керек.
4. Ақша қозгалысы туралы есеп беру бойынша жазылган тусініктеме жазбада
мына сурақтар баяндалуы керек:
— операциондық қызметтен түсетін ақша ... ... ... ... ... өдісті пайдаланады (тікелей ме, жок әлде жанама ма);
— түсетін ақша қаражаттары мен клиент ... ... ақша ... ашыла ма, әсіресе, кәсіпорынның өз ақша ... ақша ... асып ... ... ақша қаражатының қозғалысы бойынша шектеулер жөне т.б.
Бүл арада ескеретін бір жайт, түсініктеме жазбада ... ... ... берілетін түсініктемелерге жол бермеуді қадағалау керек.
5. Түсініктеме жазбада кәсіпорынның ... ... мен ... ... бага беріяуі керек.
Бухгалтерлік есеп беру нақты бір кезең уақытындағы қаржылық-шаруашылық
қызметінің ... ... ... ... ... ... қаржыландыру) қысқа мерзімді бағалы қағаздарды
( бұл жағдайда ол ... ... ... ұзак мерзімді бағалы қағазға
ауыстыру немесе керісінше.
Бухгалтерлік есеп берудің нысаны ақпараттылығымен және ... ... ал бұл ... ... ... ... ... тұрғысынан жан-жақты қамтамасыз етеді ... ... үшін ... ... базасы ретінде қаржылық есеп берудің
пайдалануына өз септігін тигізеді. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... есеп ... ... ... ... және
максатына тәуелді болып келеді. Егер де ... ... ... субъекттің даму мүмкіндігі мен жағдайы туралы ... өрі жай ғана алу ... онда ... ... ... ғана ... Егер де талдаудың мақсаты шаруашылық жүргізуші
субъекттің экономикалық жағдайын тәптіштеп толық түрінде талдау болса, онда
қаржылық-шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... әрекеті баланс активінің құрылу көздерін
талдау болады. Бұл кезде ... ... ... түсуі, оны сатып алу және
оның құрылуы да, кәсіпорынның өзінің де, ... ... ... ... ... ... ... есте сақтау керек. Ал меншікті капитал
мен ... ... ... арасындағы қатынас оның ... ... ... ... ... ... және оның ... көбіне
өзін-өзі қаржыландырумен, яғни меншікті капиталдың ... ... Тек ол ... ... ғана ... капитал тартылады. Бұл
кезде қиын болса да сырттан тартылған капиталдан қаржылық ... ... орын ... ... ... ... мүмкін емес. Сондықтан да қаржылық
есеп берудің ағымды активтерінің құрастырылу көздерін шектеу керек. Оның ... ... ... ... ... ету үшін ... кейбір
кезкңдерінде ағымдағы активтерге ... ... яғни ... ... ол банктердің қысқа мерзімді ... ... ... жабылады.
Активтердің қорлану көздерін талдау кезінде меншікті және қатыстырылған
капиталдың көрсетілген көлемі белгіленіп, есеп беру ... ... ... ... ... баға беріледі. Бұл кезде өз меншігіндегі
капиталға басты назар аударылады, ... өз ... қоры ... ... ... ... көрсетеді.
Меншікті капиталдың көлемін ғана анықтап ... ... ... ... ... оның үлес ... салмағын да анықтау
маңызды. Бұл көрсеткіш арнайы ... әр ... ... ... ... коэффициенті, автономдық коэффициенті ),бірақ оның мәні ... - бұл ... ... ... ... ... ... тәуелсіз екендігін және өз қаражатын қаншалықты жұмсай алатынын
көруге болады. Тәуелсіздік коэффициентін ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік коэффициентінің неғұрлым жоғары деңгейде
болғаны дұрыс деп санайды. Себебі бұл ... ... ... ... ... береді. Инвесторлар, несие берушілер дәл ... ... ... ол ... ... ... ... Неғұрлым кәсіпорынның қаражаты өкп болса, соғұрлым
үздіксіз жұмыс қамтамасыз етіліп, нарық жағдайында алға ... ... ... әр ... ... құру ... және жарғылық қорға
бөлінбеген табысты тікелей қосу ... ... ... ... талдаудан кітаптардың бірқатар авторлары инвесторлар мен несие
берушілерді қамтамасыз ететін, меншікті капиталдың оның ... ... ең аз мәні 0,6 ... табылады деп есептейді. А.Д. Шеремет,
А.М. Ковалев, В.П. ... О.В. ... және тағы ... бұл
көрсеткіштің 0,5 деңгейдегі мәні ... ... ... ... қамтамасыз ете алатын ең төменгі көрсеткіш бола ... ... және ... ... ... коэффициентінің жоғары жетерлік
дейгейі болып, 0,5-0,6 тең болатын меншікті капиталдың ... ... ... Бұл ... ... ... тәуекелділігі төмен
болады : өз қаражаттарынан қалыптастырылған мүліктің ... ... ... ... ... ... ... жартысы кейбір себептермен
құнсызданған болса да ), кәсіпорын ... ... ... ... мен ... ... ... келісім-
шарттықміндеттемелер қатаң ... және ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде тәуелсіздік коэффициентіне
мұндай жоғары талаптарды қоймайды (Жапонияда оны 0,2-ге дейін төмендетуге
болады ... ... ... ... 0,5-0,6 ... ... қарызға берушілер үшін ғана емес, кәсіпорынның өзіне де
маңызды. Сондықтан талдаушыға, қаражат көздерін орналастырудың ... ... ... ... ... жүргізіп баға беру қажет.
Нарық жағдайында ол ақпаратт ішкі және сыртқы пайдаланушылармен ... ... ... ... ... ... ... меншіктік капиталдың авансталған капиталдың жалпы ... ... ... отырған кездегі қаржылық тәуекелдік
жағынан баға береді. Меншіктік капиталдың ... ... ... ... ... ... зертеу оларға кәсіпорын қызметінің
кеңейгені және қысқарғаны жайлы айтуына мүмкіндік береді. ... ... ... және ... ... өсуі кәсіпорын қызметінің
қысқарғанын көрсетеді. Бірақ бірыңғай мұндай қорытынды жасауға ... бұл ... ... ... ... ... үшін және
дивидентке пайыздық мөлшерлемелер әсерінен болуы мүмкін. Егер ... ... ... ... мөлшерлемелерінен төмен болса, онда
тартылған қаражатты өсірген дұрыс, ал егер ... ... онда ... пайдаланған дұрыс. Әрине, ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш ұсынылып жатқан мәнді сөзбе-сөз түсінуден сақ болу керек.
“Кейбір жағдайларда,” - деп жазады О.В. Ефимова - ... ... ... ... ... жартысынан да аз болуы мүмкін, б-ірақ сонда да
кәсіпорын ... ... ... тұрақтылығын сақтай алады. Бұл,
бірінші кезекте, қызметі ... ... ... ... тұрақты сұранысымен, тұрақты жабдықтау және ... ... ... ... ... ... ( мысалы, сауда және делдал ұйымдар
) сипатталатын кәсіпорындарға қатысты.
Сонымен қатар мақсатты бағыттағы активтерінің айтарлықтай үлес ... ... ... ... ... ... ) ... айналымы
ұзақ капиталды көп қажет ... ... үшін ... ... 40-50 % болуы олардың қаржылық тұрақтылығына өте қауіпті ... Ақша ... ... ... даму ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар болмасын өз қызметі барысында
басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас ... ... ... ... ... дерлік ақшамен есеп айырысу арқылы
жүргізіледі демек қателеспейміз. Ал ақша арқылы есеп ... ... ... ... ... ... ... Біздің елімізде қызмет ететін
кәсіпорындар мен ұйымдар ақшалармен есеп ... ... ... ... банк ... ... ... мен тәртіпке
сәйкес жүргізіп отырады.
Ақша қаражаттары - пайдаланылуына шек қойылған ақша ... бір жыл ... ... тасталса,олар ағымдағы активтерге қосылады.
Касадағы ақшалай қаражатты сақтау, жұмсау және есептеу ... ... ... ... ... субъект дербес жасайтын Кассалық
операцияларды жүргізу ережелері белгіленген.
Касса-бұл ақша ... ... ... арнайы жабдықталған бөлме.
Операция жүргізілетін уаытта есіктер ішкі жағынан ... ... ... шкафтың кілттері кассирде сақталады, ал кілттердің көшірмелері
мөрленген ... ... ... ... ... ... үшін материалдық ьолық жауапкершілік көтеретін кассир кассалық
операцияларды жүргізеді. Кассирді жұмфсқа тағайындау туралы ... ... ... оны кассалық операцияларды жүргізу ... ... және ... жеке ... ... шот ... ... тараптардың міндеттері мен жауапкершіліктері әкімшілік өкілі
мен кассирдің қолымен бекітіледі. Кассир болмаған кезңде ... ... ... шарт жасасатын бухгалтер кассалық операцияларды
атқарады.
Кәсіпорындар ... есеп ... ... ақша алады, бұл
мақсаттар үшін ... банк ... ... ... Субъект чек жаза отырып,
онда талап етілетін соманың тағайындалуын (еңбеуақы төеуге, ... ... ... және т.б.) көрсетуге міндетті. Қолма-қол ақша
алу үшін субъект банкке алдын ала талап етілген сомаға ... ... ... ... кассирге жүктеледі. Ол материалды-жауапты
адам болып табылады да (онымен толық материалдық ... ... ... ... ... міндетті болады.
Кассир ақша қаражаттарын банк мекемелерінен ақша чектері бойынша
алады.
Кассалық ордерлер кассадағы ... ... ... ... ... ... табылады. Қолма қол ақшаларды кассаға қабылдау бас
бухгалтер немесе ол өкілеттік берген тұлға қол ... ... ... ... кіріс касса ордері бойынша жүргізіледі. ... қол ... беру ... ... №2 ... шығыс касса ордері бойынша
немесе шығыс ... ... ... ... ... түрде ресімделген
құжаттар (төлем вежомосі, қолма қол ақшаны беруге ... ... ... ... кассалық ордеріне бас бухгалтер мен басшының ... болу ... Егер ... ... қоса ... ... ету туралы басшының қолы болса, онда оның шығыс кассалық ордерінде
оның қойған қолының болуы ... ... ... ... мен оның түбіршегі, шығыс кассалық ордер мен оны
алмастыратын ... ... ... ... ... ... және
түсінікті жазылуға немесе машинкалармен басылуға тиіс. Бұл ... ... ... ... ... түзету жасауға болмайды. Кассалық
ордерлер бойынша ақшаларды ... және беру тек олар ... ... ... ... ... мен шығыс кассалық ордер кассаға берілгенге
дейін бухгалтерияда кіріс және шығыс ... ... ... журналында
(кассалық ордер №3 нысаны) тіркелінеді. Операциялар жасалғаннан кейін
ордерлерге кассир қол ... ол оған қоса ... ... ... ... күні ... ... жазуымен өтеледі.
Ақша қаражаттарының келіп ... мен ... ... ... кассир кассалық ордердің №4 нысанындағы касса ... Ол ... ... нөмірленген және мөрленген ... ... ... саны ... мен бас ... қолдарымен расталған
болу керек.
Осы жоғарыда аталғандарды жүзеге асыру барысында ақша қаражаттарының
жалпы ... ... ... жаңа ... ... атап айтар болсақ 1С жүйесі.
Қазіргі таңда кәсіпорын тиімділігін ... ... ... ... ... ... жоғарылап барады. Субъектінің
өндірістік, коммерциялық, қаржылық және басқа да қызметтерінің нәтижелері
өзара және жалпы көрсеткішпен әр ... ... ... ... ... ... күшіне, өзгешелігіне және уақытына байланысты әр
түрлі болады. Оларды тудыратын ... де әр ... ... ... ... бағыттарын және ықпал ету уақытын ашпай және ... ... ... болмайды. Айтылып отырған күрделі
жұмыстарды кәсіпорын ... ... ... экономикалық
көрсеткіштеріне талдау жүргізе отырып ... ... есеп беру – бұл ... есепті кезеңдегі қаржы-шаруашылық
қызметіне сипаттама беретін белгілі нысандарға топтастырылған ...... ... ... Комиссиясының 1996 жылғы 12 қарашадағы
№ 2 қаулысына сәйкес барлық кәсіпорындар ... ... мен ... түріне
қарамастан бухгалтерлік есептің Қазақстандық стандартына көшті. ... ... ... ... ... есеп беру ... ... өзгереді. Атап айтқанда, есеп беру халықаралық бухгалтерлік
стандарттардың талабына сай келе бастады. Кәсіпорынның, ... ... ... есеп ... соңғы сатысы болып табылады. ... есеп ... ... ... және ... ... ... жиынтық деректер, кәсіпорынның шаруашылық қызметінің ... ... ... және ... есеп беру ... ... ... құжаттың мәліметтері төмендегі келтірілген
кестеден көруге болады. Есеп беру процесін ... есеп ... ... ... ... Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін талдау үшін
экономикалық көрсеткіштерінің және нәтижелерінің сипаттамасы қажет, олар
жоспардың, есеп берудің және ... ... ... ... ... ... қызметін талдау үшін кәсіпорынның экономикалық
көрсеткіштерінің және олардың ... ... ... олар
жоспардың, есеп берудің және басқа ақпарат көздерінің көрсеткіштерінде ... ... ... ... мақсаты біршама ақпаратталған
көрсеткіштердің жеткілікті сонан алу болып табылады. Өнімді (жұмыс, ... өсуі ... ... ... ... ... талдап
қорытылынған көрсеткіштерінің бірі.
Еңбек төлеміне кететін қаржы шығындарын талдаудың әрбір кәсіпорында
айтарлықтай мәні ... ... ... еңбек ақы қорын пайдалануға жүйелі түрде
бақылау жасауды жүзеге асыру, еңбек өнімділігінің өсуі ... ... ... анықтау қажет.
Өнеркәсіптік кәсіпорында өнім шығару көлемін көбейтудің маңызды
факторларының бірі ... ... және ... ... ... ... болып табылады және оларды едәуір толық және тиімді
пайдалану.
2 ЖШС ... ақша ... есеп ... ... Ақша қаражаттарының аудиті
Аудиторлық қызмет ( бұл өзіндік қасиеті бар, бақылаудың ерекше
ұйымдастырылған ... ... ... белгілі бір кезекшілікпен
құралады. Жалпыдан жекеге әдісі жиі ... ... ... ... және текісеру жүргізілетін өндірістің ... ... әр ... ... ... өзі ... Аудиторлық
тексерудің тәжірибеден өткен әдістерін қолдану аудиторлық тәуекелділікті
төмендетеді және ... аз ... ... ... әсер ... ... ( аудиторлық тексеруді жүргізу, құжаттарды құрастыру
мен жүргізудің нақты этаптары көрсетілетін қатаң ұйымдастырылған процес.
Аудит тәжірибесінде дайын өнім қозғалысына ... ... ... ... Мекемемен танысу;
2) Аудиторлық тексеруге келісімге отыру;
3) Аудиттің жоспары мен бағдарламасын құру;
4) Дайын өнім қозғалысының аудиті;
5) Аудиттің ... ... ... ... есеп беру ... ... ... жұмыстар туралы акті жазылады.
Аудитордың тапсырыс иесімен танысуы аудит жүргізілмей тұрып ереже
басталады. Ең алдымен ... ... ... ... ... ... яғни оның ... әсер ететін жалпы эканомикалық және
салалық факторларды зертейді.
Аудитор ... иесі ... ... сала ... толық мағұлматқа ие
болуға міндетті. Тапсырыс иесінің бизнесіне әсер етуші ... ... ... және ... ... және ... ... өндіріс
техналогиясындағы өзгерістер жақын болса, ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің
спецификатциалық әдістері және т.б жатады одан әрі ол ... ... ... ... ( ... ... өнімді өндірумен
өткізуді зертей біледі. Өндірістің құжаттарымен танысу ... ... ... ... құжатымен, жалпы жиналыстың ... ... ... ... ... өнім жеткізуге келісімдерді, өткен
аудиторлық тексерулердің қортындылары мен танысып өтуі ... ... ... ... ... ... ... арасындағы келісімнің
негізінде жүзеге асырылады. Сол себептен, аудитордың келісімнің ... ... ... тура ... ... мен ... иесі ... келісім (міндеттеме хат) түрінде бекітуі тиіс келісімге отыру
барысында кесімнің ресми ұсыныс оның алғы ... Бұл ... ... жері ... ... ... көлемі мен тәртібі көрсетіледі.
Тапсырыстың мазмұны мен ... ... ... ... ... ... заңға қайшы келмеуі керек. Жұмыстың тағы да бір
маңызды жағы ( жоспарлау .
Аудит туралы Қазақстан стандартында ... ... ... ... тиімді, саналы және белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... етіп
құрастырылу керек: тапсырыс иесінің ... оның ... ... және ішкі ... ... өнім көлемі және еңбек сыймдылығын
бағалауда дұрыстықтардың заңды ... ... 2 - ЖШС ... ақша ... ... ... ... |Аудиторлық ... ... | |
| ... кезеңдері|кезеңдері |мерзімі|Ескеру |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 |ЖШС ... ... ... ... | ... |
| ... оның ұйымдастыру |жарғысы, |1 күн ... |
| ... ... ... | ... |
| ... ... | ... |
| | ... | ... |
| | ... | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|2 ... ... | Есеп саясаты |1 ... |
| ... | |күн ... ... | | | ... |
| | | | ... |
|3 ... есеп пен |Ережелер, | ... |
| ... ... ... |2 күн ... |
| |жүйесімен танысу ... және | ... есеп |
| | ... ... | |берумен ... | ... ... | | |
|4 ... ... ... ... - | | |
| ... ... ... бастапқы|2 күн | |
| ... ... ... Бас | | |
| ... танысу |кітап, тізімдер | | ... 3 - ЖШС ... ақша ... аудиторлық тексеру бағдарламасы
|р/с |Аудиторлық ... ... ... ... |
| ... атауы | ... |дау |
| | | | ... |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... 2,3,4 ... ... |1күн |
| |бас кітап мәліметтеріне|шоттары бойынша Бас кітап | | |
| ... ... | | | |
|2 ... ж/е |Бас ... ж/о ... |2 күн |
| ... есепті |1,2,3,6,7,8,10,11 сатып | | |
| ... ... ... және ... | | |
| | ... есеп ... | | |
| | ... | | |
| | | | |2 күн |
|3 ... ... және |Ж-0 11, ... ... |Жалпы | |
| ... ... ... |лама | |
| ... ... ... | | |1күн |
| ... | | | |
|4 ... ... ... ... есеп ... | |
| ... кірістерге |регистрлары, Бас кітап |лама | |
| ... ... | | |
| ... ... тексеру | | | |
|5 ... ... ... ... ... | |
| ... ... есеп ... ... ... |лама | |
| ... ... ... қорытындылар мен | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | | ... Есеп ... шотының есебінің аудиті
Есеп айырысу шотының есебінің аудиті банктен шоттарды ... ... ... ... ... ... ... тексеру
кезеңіндегі банк көшірмелеріндегі, бухгалтерлік есеп регистрларындағы,
машинажазбалардағы қорытынды қаржылық есептегі шоттың ... ... ... ... ... кредитіндегі қозғалысын Бас
кітаптағы және есеп регистр-ларындағы мәліметтерімен ... ... ... кездескен жағдайда, олардың себебін анықтау қажет.
Жоғарыда келтірілген бағдарламада қаралған мөселелердін ауқымын кеңейте
гүсу үшін, есеп айырысу шотына тән ... ... ... ... мәселелерге назар аударып анықтауды талап етеді:
есеп айырысу шоты қандай банк мекемелерінде ашылған-
дығын;
банк көшірмесінде көрсетілген сомасының оған тіркелген
бастапқы ... ... ... ... тіркелген бастапқы құжаттарында банк белгі соғылғандығын.
Егер құжаттарда банк (таңба) белгісінің қойылмағандығы анықталса. жасалған
операцияның дұрысты-ғын ... ... ... жазбаша сұрау салу
арқылы) банкке қарама-қарсы тексеру жүргізу қажет;
банкке нақты өткізілген ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... байла-
ныс бөлімдері арқылы аударылған ақша қаражаттарының (депо-
ненттегі ... ақы, ... ... негізділігін, соидай-ақ
аударымды алушының почтадағы мекен-жайы көрсетілген
тізбектің дұрыстығын;
теңгенің өтімділігіне байланысты операцияларының ... ... ... ... ... ... корреспон-
денцияларының дұрыстығын, бүл операциялардың бухгалтерлік
есептің тиісті шоттарында көрсетілгендігін;
бухгалтерлік есеп бойынша ... ... ... ... ... ... ... шығындарына
шығыс жасаған операцияларды;
банк көшірмесінің және оған ... ... және ... Банк көшірмелерінің толықты-
ғын, олардың беттерінің нөмірлері және ... ... беру ... ... ... ... ... көшірмесіндегі кезең-нің соңындағы
қалдық сомасы, келесі көшірмедегі кезеңнің басындағы ... ... ... керек. Егер көшірмеде алдын ала келісілмеген түзетулер ... ... банк ... ... тексеру жүргізу
керек.
Банк көшірмелерін тексеру, банк құжаттарының мақсаты бойынша зерттеумен
алмастырылып отырылуы қажет. ... ... ... анықтауға міндетті:
заңсыз банк операцияларына жол берілгендігін (келісім-шартсыз), мысалы
тексерудеіі субъектімен ... да ... ... қатысы жоқ басқа
субъектінің қарызын сөндіру, ... ... ... ... ... ... ... дер кезінде кіріске алынып және төленген
материалды ... ... ... ... (ссуды) немесе ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру көздеріне қарай займның (несиенің) берілуін; есепте дұрыс
көрсетілгендігін, қолма-қол емес есеп ... үшін ... ... ... ... ... олар есеп ... тиісті тұлғалардан
қолхат алынып берілгендігін; чек кітапшаларын пайдаланғаны туралы ... ... ... есеп бергендігін, есеп беруге тиісті гүлғалардың
есебі бойынша айналымы мен ... ... ... ... мен
қалдығына сәйкестігін ж.т.б.
Аудитор жабдықтаушыларға қарыэдарын өтеуге аударылған ... ... ... және ... ... қажет. Мысалы,
субъект сауда мекемелеріне сатып алынған азық-түлік тауарлары үшін ... ақша ... ... ... ... түспеген немесе келіп
түскен, бірақ құжаттарында көрсетілген ассортименттен басқа ... ... ... ... ... ... монтаждау және
жөндеу, сондай-ақ делдалдарды құтқару мақсатында келіп түспеген техникалар
үшін ақша қаражаттарын аудару жиі кездесетін ... ... ... ақша ... чектері бойынша операцияларын тексерген кезде
қарама-қарсы тексеру жүргізуді талап етеді, әсіресе бір ... ... ... ... ... ... мұқият зерттеу қажет.
2.3 Валюталық шоттағы нақты ақша есебінің аудиті
Валюталық шоттағы нақты ақша ... ... ... ... есеп ... операцияларын ұлттық валюта түрінде де және
шетелдік валюта түрінде де ... ... ... ... ... жасалған шетелдік валюта бойынша ... ... ... ... ... туралы Заңы» және
«Қазақстан Республикасындағы валюта операцияларын жүргізудің ережелері»
арқылы жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасындағы ... мен ... ... ... ... операциялары тек өкілетті банктер арқылы жүзеге ... ... ... ... ... кез ... операцияларға
тыйым салынады. Айырбастаудан басқа валюта ... ... ... банктердің бірінен, яғни есеп ... ... ... ... ... куәландырылған құрылтай құжаттарының көшірмесін,
валюталық шот ашу туралы ... ... ... ... ... мен мөр ... үлгілерін салық органдарының салық
төлеушісі ретінде тіркеу ... ... ... Республикасының
өкілетті органында тіркелгендігі туралы куо-лігін тапсыру ... ... ... ... алады.
Аудитор арнайы рұқсат немесе Ұлттық Банктың лицензия-сы талап етілген
валюта операцияларын жүзеге асырғанда ... ... ... ... ... ... емес ... тұлғалармен шетел валютасында есеп айырысуларды
резидент заңды ... ... ... бар валюта қаражаттары шегінде
нақты ақшасыз төлеу тәртібінде жүзеге асырғандығын тексереді. Валютаның
шығу ... яғни ... түсу ... ... ... ... ... банктермен айырбастау пунктері арқылы шетел валютасын сатып ... екі ... ... мәмілелері кезінде сатып ... ... ... ... ... ... ... белгілеуге берілген
құқықтарының сақталуымен танысады.
Заңды тұлғаларға резидент еместермен есеп айырысу үшін және ... ... банк ... жөніндеіі мәліметтерін орындау үшін
шетел валютасын ішкі сауда биржаларында ... және ... ... алуға мүмкіндік берілген.
Ішкі валюта биржасында ... ... ... алу, ... ... есебінен де және займдық қаражаттардың есебінен
де теңге есебімен жүргізіл-гендігін тексереді. ... ... ... ... шетел валютасын қандай мақсатқа пайдалану ... ... ... резиденттер меи резидент еместердің шетел
валюталарын әкелуі шектеусіз, ал республика-ның аумағынан әкетуге ... ... заң ... ... ... ... ... валюталарымен жасалған операциялар валюталық кіріс және ... ... ... ... ... ... және кассирдің орындаушы мен бақылаушының қойған
қолдарымен куәландырылған банктің ... ... ... кассалық
валюталық шығыс ордерін толтыру үшін негіз болып ... ... ... ... ... ... ордері толтырылып, банк куәландырған
тапсырма-ның (валюталық шығыс ордерінің) көшірмесі кассалық ... ... жазу үшін ... болып табылады.
Аудитор шетелдерде тұратын жабдықтаушыларға аударыл-ған валюта
қаражаттарына ... ... ... толтыру арқылы жүзеге
асырылғандығына көз ... ... және ... да құжаттардың негізінде валюталық шоттың дербес
шотына ... ... ... банк ... шаруашылыққа
уақтылы жіберіліп отырылғанды-ғына назар аударады. Сондай-ақ, валюталық
операциялар бойынша берілген ... ... ... ... есебі» үлгісінде жүргізілгендігін анықтайды.
Валюталық шот жабылған ... ... ... аты, ... өзгерген жағдайда шот иесінің валюталық шотындағы қаржының қалдығын
растайтын құжат-тарының өтінішке қоса тіркелгендігін тексеруге тиісті.
Барлық резиденттер мен ... ... ... асырған валюталық
операцияларының валюталық заңының сақталуын ... ... ... ... бақылаудың деңгейімен танысуға тиісті.
Қазақстан Республикасының валюталық бақылау органдары және агенттіктері
арқылы ... ... ... ... ... ... ... жүрген заңға сай келуін, шетел валютасымен төлеудің негізділігін
және резидент еместерді қоса, жалпы валюталық ... ... ... мен есеп берудің толықтығы мен нақтылығын тексеру болып табылады.
Сонымен қатар, аудитор тексерудің ... ... түсу ... ... анықтауға тиісті:
валюталық шоттың қандай банк мекемелерінде ашылғандығын;
банк көшірмелерінде ... ... оған ... бастапқы
құжаттарындағы сомаға сәйкестігін;
сыртқы экономикалық қызмет ... есеп ... ... ... шот ... үшін ... ... төленгендігін;
- бағам айырмашылығының дұрыс анықталып көрсетілгендігін;
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... шоттардың орындалуына құқық берілген банк өкілдері
больга табылатын сараптау ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің рұқсатынсыз ... ... шот ... фактілерін;
шетелдерде өнімдер сатудан ... ... ... түсімдердің дұрыс пайдаланылғандығын, нақты ... ... және ... ... ... ... ... сақталуын.
Субъект тауарларды шетелдерден сатып алған кезде (тауар ... ... ... ... ... ... алу құны
(материалдардың, жартылай фабрикаттардың жабдықтардың ж.т.б.) екі жақты
жасалған келісімде ... ... ... ... ... ... ... кеден төлемдеріне, тасымалдау шығындарына ... ... ал ... ... ... кезінде (бартерлік келісімдер)
сатуды есепке алу және қаржылық нәтижені анықтау жүк ... ... ... ... тауарларға жасалған декларацияда көрсетілген күніне
жоне екі жақты ... ... ... құны ... ... ... ... Бұндай жағдайда салық салы-натын
түсім екі жақты келісім (шарт) жасалған ... ... ... бағасы бойынша есептелген құнынан төмен болмауы керек.
3 «Қожадар» ЖШС ақша қаражаттарының қозғалысының жалпы сипаттамасы және
оның талдауы
3.1 Ақша қаражаттары қозғалысының мәні мен ... ... ... ... ... ... қаржылық
инвестициялардың маңызы зор. Ал біздің еліміздің экономикасын ... ... ... тарту бүгінгі күні аса қажетті болып отыр. Қазақстан
Республикасының қаржы нарығы әлемдік ... ... бой ... ... ... ... ... жатады, ал қаржы нарығы келесі
нарықтардан пайда болады:
- валюталық нарық;
- құнды қағаздар нарығы;
- ... ... ... ... асыл ... ... (алтын нарығы).
Инвестициялар деп - өнеркәсіпке, құрылысқа, ауыл шаруашылығына ... ... да ... ... ... ... ... ақша қаражаты түрінде, яғни ... ... ... ол
шаруашылықты әрі қарай өркендетіп дамыту үшін ... ... ... ... айрықша бөлігі ол құнды қағаздар нарығы және де ... осы ... ... ... аяқ басып келеді. Ал қаржылық
инвестициясымен осы құнды қағаздар нарығы ... ... ... ... ... мен ... да ... субъектілері,
жүздеген сақтандыру компаниялары, инвестициялық және ... ... ... ... Осы ... ... ... барлық құнды
қағаздар нарығының потенциалды ... ... ... ... ... яғни айналымға құнды қағаздар шығарушылар болса, ал
екіншісі ... ... ... атқарады. Шаруашылық субъектісіне жаңа
технология енгізу, өндірісті ... ... ... ... ... ... ... Ал мұндай ... ... ... әр уақытта капитал бола бермейді. Бұл шаруашылық субъектілері
қарыз капитал нарығына несиелер мен ... ... ... мен ... ... онда елімізде бағалы қағаздар нарығы
пайда болады. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... ... ... №4 бухгалтерлік стандартында
жүргізіледі.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілерде ... ... ... сондай-ақ материалдық құндылқтарды, негігі ... ... ... ... ... қызметке және бюджетке немесе
бюджеттен тыс басқада мекемелерге әртүрлі ... ... ... операциялар пайда болады. Әрбір кәсіпорын, ұйым, мекеме немесе фмрма
әдетте бір ... ... өнім ... ... ... ... ретінде, болатын болса, екіншіден сол өнімді өндіріп ... ... ... ... және материалдармен жабдықтайтын
жабдықтаушылар алдында сатып алушы болып табылады. Осындай кәсәпорындар ... ... ... алшақ және берешек операциалар ... ақша және ... ... төлеу жолы арқылы жүргізіледі. Қолма-
қол ақшамен есеп айырлысу операцияларының бухгалтерлік есебін жүргізу мен
оны ұйымдастырудың мақсаттары мыналар ... ... ... есеп ... операцияларын толық және уақтылы ... ... ... ... ... ... және ... тиімді пайдалануды бақылау.
3. Есеп айырысу, төлеу тәртібін бақылау, кәсіпорынның, ұйымның
немесе ... ... ... мен ... ... мен ... және ... өздерінің ақша қаражаттарын
өздері таңдаған, яғни өздеріне ... ... банк ... ... Ол үшін ... мен ... өздері қалаған банк
мекемелерінде есеп айырысу шотын ашулары тиіс. Бір кәсіпорынның ... ... ... банк ... бір ғана есеп ... ... ... айырысу шотын ашу үшін кәсіпорын ... ... ... мынадай құжаттарды табыс етуі қажет:
- Банк мекемесінің ... шот ашу ... ... ... ... құрылуы жайлы құжат, жоғарғы
органдардың кәсіпорынды, ұйымды құруы жайлы ... ... ... бас бухгалтері және олардың орынбасары
қолтаңбасын ... ... мәр ... ... ... ... және де ... құжаттар.
Кәсіпорынның, ұйымның басқа шаруашылық ... ... ... ... ... есеп ... шотынан төленеді.
Есеп айырысу шоттарындағы ... ... ... ... бойынша шот ... ... ... ... ... субъектінің заңды ұйымның басқа кәсіпорындар мен ... ... ... ... тауарлардың материалдық құндылықтардың және
т.б. құнымен олардың көрсеткен қызметтеріне төленетін төлем шот ... ғана ... Есеп ... ... ... ... шот иесінің келісімінсізде арбитраждың бұйрығы, соттың
қағазы үкім қағазы, салық ... ... ... ... ... ... жағдайлар негізінде аударылады. Есеп ... ... ... ... ... ... алып, пайдалану үшін шот иесіне
қызмет көрсететін банк мекемесі чек кітапшасын береді .Кәсіпорынның, яғни
субъектінің ... ... ... есеп ... ... ... ... ақшаны осы чек кітапшасының тиісті түрде толтырылған
чегі бойынша ала алады.
Негізгі есеп ... ... ... ... ... есеп ... ... талабы, тапсырмасы, инкассалық өкім, салық және ... ... ... және т.б. ... ... ... ... ақшаны қабылдау немесе кассадан ақша
төлеу барысында ... ... ... кіріс ету және кассалық
шығыс ету ордерлерінің дұрыс толтырылғанын бұл ... ... мен ... бас ... ... болуын және ордерлерде
көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... Бұл операциялар орындалғаннан кейін құжаттардың
тиісті жеріне касса ... өз ... қою ... Касса
операцияларының есебі кассалық кітапқа ... ... ... ... ... ... ... Кассалық кітаптың беттері нөмірленіп
және оған жіп өткізіліп, кәсіпорын ... мен бас ... ... ,куәләндыру қажет .Кәсіпорынның, ұйымның кассасына келіп түскен,
кіріс етілген немесе ... ... ... ... ... етілген ақша қаражаттарының кімнен келіп түскендігін ... не үшін ... білу үшін ол ... ... ... және бухгалтерлік жазулар, сонымен қатар кіріске
алынған немесе ... ... ... ... ... жазылуы тиіс
.Күн сайын кәсіпорынның, ұйымның касса қызметкері кассадағы нақты ... ... ... ... ... санап және оның сомасын
кассалық кітапқа ... .Бұл ... ... ... ... ... түзетуге жол берілмейді және де касса операциялары мен
ондағы жүргізілетін, толтырылатын ... ... ... ... ... ... ... қажет. Кәсіпорынның, ұйымның немесе
мекемелердің кассадағы шетелдік валюта түріндегі нақты ... ... өз ... бөлек кассалық кітап ашылады.
Нарықтық экономикада кәсіпорындар арасында еңбек құралдары ... ... алу, ... ... мен қызметтерді сату жөніндегі
мәмілелер тұрақты түрде жасалып отырады. Есептесу 2 ... ... Банк ... ... ... ... ақша аудару жолымен.
2. Қолма-қол ақшамен төлеу түрінде.
Ақшаларды сақтау және ... ... есеп ... ... ... Республикасының банк мекемелері:
1) ҚР Әділет министрлігінде тіркеуден өткен заңды тұлғаларға есеп
айырысу шоттарын;
2) шетелдік ... ... ... бары мен ... ... үшін заңды тұлғаларға валюталық шоттарды;
3) бюджеттік мекемелерге, олардың бюджеттен тыс қароажаттары ... ... ... коммерциялық қызметпен айналысатын
жеке тұлғаларға ағымдық шоттарды;
4) республикалық бюджетте тұрған мекемелерге бюджеттік шоттарды;
5) Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... – есеп ... операцияларын банк арқылы өткізу мемлкеттік заңды
тұлғалардың қаржы – ... ... ... ... ... ... ... бюджетпен салықтар мен алымдар бойынша уақытылы есеп
айырысуын, жеткізушілердің шоттарының уақытылы төленуін ... ... үшін ... ... береді және олардың ... Банк ... ... ... ақша ... ... төлем жасау есеп
айырысудың негізгі нысаны болып табылады.
Ақша қаражаттарының бір бөлігі қызметкерлермен еңбекақы бойынша ... есеп ... ... ... қол ақшаға құндылықтарды сатқаны үшін есеп
беретін адамдар пайдаланады. Мұндай қаражаттар ... ... сол ... ... Есеп ... ... тиімділігі көбіне ақша
қаражаттарының бухгалтерлік есебінің жағдайына тәуелді.
Ақша қаражаттарының, есеп ... және ... ... ... ... Қолма қолсыз ақша аудару жолымен және қолма қол ақшамен
қажетті есеп айырысуларды уақытылы және ... ... Ақша ... қолда бары мен қозғалысын және есеп ... ... ... ... және ... ... Бөлінген лимиттерге, қорларға және ... ... ... мақсаты бойынша жұмсаудың қолданыстағы ережелерін
сақтау.
4. Белгіленген ... ақша ... мен есеп ... ... ... және жүргізу. Мерзімі кешігетін
дебиторлық және кредиторлық берешектердің туындауын ... ... ... есеп айырысу шотындағы және банктегі басқа шоттардағы
ақшалардың бар-жоғы мен сақталуына бақылау жасау.
6. Есеп айырысу – төлем тәртібінің ... ... ... ... үшін ... уақытылы аударылуына, сондай-ақ несие
тәртібінде алынған ақша қаражаттарының қайтарылуына бақылау жасау.
3.2. Ақша қаражаттарының қозғалысының элементтері
Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп ... ... және ... қызметі бойынша есепті ... ... ... мен ... туралы ақпаратпен қамтамасыз етіп, олардың
заңды тұлғаның қаржы жағдайындағы өзгерістерді бағалауына иүмкіндік береді.
Заңды тұлғалар ... мен ... ... басқасы) ақша
қаражатының қозғалысы туралы ... осы ... ... ... және есепті кезеңдегі қаржы есептемесінің құрамында тапсырады.
Ақша қаражаты - кассада және банктердегі ... ... ... ... қаражатының қозғалысы - ақша қаражатының түсуі мен жұмсалуы.
- Операциялық қызмет - ұйымның табыс табу жөніндегі негізгі ... ... және ... қызметіне қатысы жоқ өзге де қызмет.
- Инвестициялық қызмет - ұзақ мерзімді активтер мен қаржы инвестицияларын
сатып алу және сату.
- ... ... - ... капитал мен займ қаражатының мөлшері мен
құрамындағы өзгеріс нәтижесі болып табылатын ұйымның қызметі.
Ақша қаражатының қозғалысы ... ... ... ... және
қаржы қызметі бойынша есепті кезеңдегі мәліметтер болуы тиіс. Ұйым қызметін
түр-түрі бойынша жіктеу пайдаланушыларды ұйым ... ... оның ... ықпалын бағалауға мүмкіндік беретін ақпаратпен қамтамасыз етеді.
Операциялық қызметтен түсетін ақша қаражатының қозғалысы:
Заңды тұлғаның операциялық қызметінен түсетін ақша ... ... ... отырып ашылады:
а) тікелей әдіс, ол бойынша ақша түсімдері мен төлемдерінің негізгі түрлері
ашып көрсетіледі;
немесе
б) жанама ... ол ... таза ... ... ... ағымдағы активтер мен
міндеттемелердің, ақшадан тыс операциялардың өзгерістеріне, ... және ... ... ... ... табылатын табыстар мен
залалдарға орай түзетіледі.
Ақша қаражатының қозғалысы, келесі екі парада көрсетілгеніндей, нетто-
негізде ашып көрсетіле алатын белгілі бір ... ... ... ... және ... ... ... жалпы ақша түсімдері мен
төлемдерінің негізгі түрлерін жеке-жеке ашып ... ... ... ұйымның қызметінен гөрі ... ... ... ... атынан ақша түсімдері ... ... ашып ... ... мысалы:
а) инвсетициялық ұйымдар өз клиенттерінің тапсыруы ... ... ... ... иегерлері атынан алынып, соларға берілетін жалдауақы төлемдері.
Нетто-негізде сондай-ақ тез қайтып оралатын, ірі сомаларды қамтитын және
өтеу мерзімдері ... ... ... ақша түсімдері мен төлемдері ашып
көрсетілуі мүмкін, мысалы;
а) инвестицияларды ... алу және ... ... ... үш ... ... өзге де қысқа мерзімді займдар.
Қолма-қол ақша қаражаттарын және ақша эквиваленттерін басқару және бақылау.
3.3 Ақша қаражаттарының қозғалысын ... ... ... мен ұйымдар болмасын өз қызметі барысында
басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас жасайтындығы ... ... ... ... ... ақшамен есеп айырысу арқылы
жүргізіледі демек қателеспейміз. Ал ақша арқылы есеп ... ... ... ... ... ... ... Біздің елімізде қызмет ... мен ... ... есеп ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық банк мекемесі белгілеген ... мен ... ... ... қаражаттары - пайдаланылуына шек қойылған ақша ... бір жыл ... ... ... ағымдағы активтерге қосылады.
Касадағы ақшалай қаражатты сақтау, жұмсау және есептеу тәртібі ... ... ... жүргізуші субъект дербес жасайтын Кассалық
операцияларды жүргізу ... ... ақша ... қамтамасыз ететін арнайы жабдықталған бөлме.
Операция жүргізілетін ... ... ішкі ... жабылады, сейфтің және
темір шкафтың кілттері кассирде сақталады, ал ... ... ... ... ... ... Қабылдаған құндылықтардың
сақталуы үшін материалдық ьолық ... ... ... кассалық
операцияларды жүргізеді. Кассирді жұмфсқа тағайындау туралы бұйрық шыққанан
кейін басшы оны кассалық ... ... ... ... және ... жеке ... ... шот жасасады. ... ... ... мен ... ... өкілі
мен кассирдің қолымен бекітіледі. Кассир болмаған кезңде толық матералдық
жауапкершілік жайлы шарт ... ... ... ... ... есеп ... қолма-қол ақша алады, бұл
мақсаттар үшін оларға банк чектік кітапша береді. Субъект чек жаза ... ... ... ... тағайындалуын (еңбеуақы төеуге, жәрдемақыға
және шаруашылық шығындарына және т.б.) көрсетуге міндетті. Қолма-қол ақша
алу үшін ... ... ... ала ... ... сомаға тапсырыс жолдайды.
Қолма – қол ақшаларды қабылдау, сақтау және жұмсау үшін ... ... ... ... – бұл ... қол ... мен ... қабылдауға, беруге және уақытша ... ... ... ... ... Касса операцияларының есебі ҚР Ұлттық
банкі ... 1993 ... 23 ... №24 ... ... «ҚР
касса операцияларын жүргізудің уақытша тәртібіне» сәйкес жүзеге асырылады.
Касса операцияларын ... ... ... Ол ... ... ... да ... толық материалдық жауапкершілік шарты
жасалады), ережелерді мүлтіксіз орындауға міндетті болады.
Кассир ақша ... банк ... ақша ... ... ... ... ... операциялар бойынша негізгі
бастапқы құжаттар болып табылады. Қолма қол ақшаларды кассаға қабылдау ... ... ол ... ... тұлға қол қойған кассалық ордерінің №1
нысанындағы кіріс касса ордері ... ... ... қол ... беру кассалық ордерінің №2 нысанындағы шығыс касса ордері бойынша
немесе шығыс касса ордерінің мөртаңбасы қойылып, тиісті ... ... ... ... ... қол ақшаны беруге өтініш, шоттар) бойынша
жүргізіледі. Шығыс кассалық ордеріне бас бухгалтер мен ... ... болу ... Егер шығыскассалық ордеріне қоса берілетін құжатта
рұқсат ету туралы басшының қолы болса, онда оның ... ... ... ... ... болуы міндетті емес.
Кіріс касса ордері мен оның түбіршегі, шығыс кассалық ордер мен ... ... ... немесе қаламсаптың сиясымен айқын ... ... ... машинкалармен басылуға тиіс. Бұл құжаттарды
тазалауға, өшіруге немесе ескертіп болсын түзету ... ... ... ... ... ... және беру тек олар жасалған күні
жүргізілуі мүмкін.
Кіріс кассалық ордер мен ... ... ... ... ... ... кіріс және шығыс касса ордерлерін тіркеу журналында
(кассалық ордер №3 нысаны) ... ... ... ... кассир қол қояды, ол оған қоса берілген құжаттар мөртабан қоюмен
немесе күні көрсетілген «төленді» жазуымен өтеледі.
Ақша қаражаттарының ... ... мен ... ... ... ... кассалық ордердің №4 нысанындағы ... ... Ол ... ... ... және ... ... тиіс.
Ондағы парақтардың саны басшы мен бас бухгалтерлердің қолдарымен расталған
болу керек. Жұмыс күнінің соңында ... күн ... ... ... ... ... да, ... келесі күнге қалатын ақша қалдығын
шығарады. Касса кітабындағы жазулар көшіру қағазы арқылы 2 ... ... ... ... есеп ... құжаттарының банкке
түсуіне қарай күнтізбелік кезек тәртібімен жүзеге асырылады. Банк төлеуге
қабілетсіз деп ... ... ... ... ... мекемесінің басшылығы белгілейді. Банктер мезгіл – ... ... ... ... ... жүргізілген операциялар туралы хабарлап, есепке
алуға және есептен шығаруға негіз болған құжаттарды оған қоса беріп, ... ... ... көшірме беру жолымен құлақтандыру жасайды. Көшірмеде
банк кодтайтын, ... ... ... ... ... ... ... көшірмені тексереді, құжаттарды таңдап, шоттардың кодын
(корреспонденциясын) қояды, ол жекелеген ... ... ... жазу үшін ... есебі баптарының кодын қояды.
421-423 (1070) – «Банктегі арнайы шоттардағы қолма – қол ... ... ... ... ... ... оқшауланған түрде
сақталатындарының қозғалысы ескеріледі.
Қазақстанның халық шаруашылығында кассалық ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуді
жүзеге асыратын банк мекемесімен келісім бойынша субъект бастығы белгілеген
мөлшерде және мерзімге операциялық, шаруашылық және ... ... ... – қол ақшаны есеп беруге кассадан береді. Есеп беруге берілген қолма
– қол ақшаның жұмсалмаған бөлігі алынған ... ... ... ... ... кассаға қайтарылуға тиіс. Қолма – қол ақшаны есеп
беруге алған тұлға жұмсалған сомалар туралы есептемені ... ... 5 ... ... субъектінің бухгалтериясына өткізуге
міндетті. Қолма – қол ақша қаражаттарын есеп беруге беру тек ... және ... есеп ... ... ... ... толық есеп
бергенде жүргізіледі. Есеп беру ... ... ... есептемені
белгіленген уақытта тапсырмаған және аванстың пайдаланылмаған қалдығын
кассаға қайтармаған тұлғалардан бухгалтер заңда ... ... ... ... ... ... ... құқылы. Есеп беретін сомалардың
жоғары үлес салмағы қызмет бабындағы іссапарға қатысы болады. Қолма – ... ... және ... іссапар шығыстары үшін пайдаланудың тәртібі
қолданыстағы заңдармен реттеледі.
ҚР аумағындағы және шетелдегі ұлттық және шетелдік валютадағы түрлі
несиелер ... ... ... 601 (3010) – ... несиелері» шоты
арналған.
Қысқа мерзімді несиелер кәсіпорынның айналым қаражатын қалыптастыру
көздерінің бірі болып табылады (меншікті және ... ... ... ... тиіс).
Ұзақ мерзімді банк несиесі негізінен күрделі құрылысты қайта құрудың
және өзге ... ... ... ... Бұл ... ... есебінен немесе жаңа кәсіпорындардан, цехтардан, ... ... және ... жақсартудан алынған кіріс
есебінен өтелуге тиіс.
Қарыздар ... ... ... арқылы
беріледі.
Қолданыстағы банк заңдарына сәйкес ҚР Ұлттық ... ҚР ақша – ... ... ... бір ... ... қайта қаржыландырудың ресми
ставкасын белгілейді.
Ақшалай қаражатты басқару қаржы нарығындағы өте күрделі қиындықтарға
байланысты үлкен ... ие. ... ... ... ... сай ... мен одан әрі даму үшін ... ақшалай қаражат талап
етеді.сондықтан ақшалай қаражатпен олардың баламаларын дұрыс ашып ... ... ... ... дәл бағалау үшін қажет.
«Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы есеп» 4 бухгалтерлік ... ... ... ... және ... шоттардағы қолма-қол
ақша ретінде белгіленген. ... ... ... ... және ... қызметінің нәтижесіәндегі түсімімен жұмсалуы.
«Ақшалай қаражат ... ... ... 7 ... есеп ... ... ақшалай қаражатқа қолма-қол ақша мен талап етілгенге
дейінгі салымдар кіреді.
Валютамен операциялар жөніндегі ... ... ... ... ... операция жасалған күнгі ... ... ... ... ... валютасында көрсетілуге тиіс. Бұған қоса,
валюталық шоттардағы ақша қаражаттарының қозғалысы ... және ... ... операциялар бойынша талдамалы шоттағы ... ... есеп ... немесе төлем валютасында жүргізілуге тиісті.
Кесте 4 – ЖШС «Қожадар» 2007 -2008 ... ... ... ... талдау
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... | |(+,-) |
| | | |2007 |2008 | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... ... |мың |32469 |143908 |111439 |
| | ... | | | |
|2 ... ... ... |мың |31822 |144110 |112288 |
| | ... | | | |
| ... ... |
|- ... ... |мың |15593 |92902 |77309 |
| ... айырысу ... | | | |
|- ... ақы ... есеп |мың |6028 |31141 |25113 |
| ... ... | | | |
|- ... ... |мың |2102 |19924 |17822 |
| | ... | | | |
|- ... да ... |мың |904 |143 |-761 |
| | ... | | | ... ... ... ЖШС «Қожадар» ақша қаражатының 2007 жылы
32469 теңгеге өсіп, ал 2008 жылы 143908 мың ... ... ал, ... ... мың тенгеге жоғарылап отырғанын көреміз. Сонымен қатар ... есеп ... 77309 мың ... ... еңбек ақы бойынша есеп
айырысу 25113 мың теңге ... ал ... да ... -761 мың ... Ақша ... ішкі ... жағдайын бағалау
Шаруашылықта ақша қаражаттарының жұмсалуын бақылауды қамтамасыз ету
және олардың ... ... ... үшін ұйымдастыру шараларын
жүзеге асырады. Ақша қаражаттарын тиімді пайдалануын ... ... ... ... ... ... ... табылады. Шектеулерді шығарылған
өнімнің көлемі және өнім бірлігіне материалды қорлардың жұмсалу нормасы
туралы жоспарлау ... ... ... ... ... ... аудиттің жаңа бір ағымы ол, кәсіпорында ... ... ... анықтау. Осы тұрғыдан, кәсіпорынның басқару жүйесі,
қызметкерлердін міндетін ... ... ... ... ... құрылымын жақсарту, жетілдіру мақсатымен өздерінің ұсынысын
жасайды. Мамандар дайындауға олардың біліктілігін, ... ... ... ... ... ... келгенде, ішкі аудит кызметі кәсіпорын шаруашылығын жан-жақты
түгел қамтиды. Өндірістік бригада, цех, жеке бөлімдер шаруашылығынан ... ... ... ... құжаттар талабын қалай орындалатынына
бақылау жасап, өндіріс технологиясына талдау жасайды.
Жоғарыда келтірілген бағдарламада ... ... ... ... ... есеп айырысу шотына тән кейбір ерекшеліктерді ескере отырып,
мына мәселелерге назар аударып анықтауды ... ... ... шоты ... банк ... ашылған-
дығын;
банк көшірмесінде көрсетілген сомасының оған тіркелген
бастапқы құжаттарындағы ... ... ... ... бастапқы құжаттарында банк белгі соғылғандығын.
Егер құжаттарда банк (таңба) белгісінің қойылмағандығы анықталса. жасалған
операцияның ... ... ... ... жазбаша сұрау салу
арқылы) банкке қарама-қарсы тексеру жүргізу қажет;
банкке ... ... ақша ... ... ... табыстауға берген келісімге байланысты, байла-
ныс бөлімдері арқылы аударылған ақша ... ... ... ақы, ... ж.т.б.) негізділігін, соидай-ақ
аударымды алушының почтадағы ... ... ... өтімділігіне байланысты операцияларының есеп-
те дұрыс көрсетілуін;
банктегі операциялар бойынша бухгалтерлік корреспон-
денцияларының дұрыстығын, бүл операциялардың бухгалтерлік
есептің ... ... ... есеп бойынша ... ... ... ... ... ... айналым шығындарына
шығыс жасаған операцияларды;
банк көшірмесінің және оған тіркелген құжаттарының
толықтығын және дұрыстығын, Банк ... ... ... ... ... және ... ... беру бойынша анықтайды.
Шоттары бойынша банктің бүрынғы көшірмесіндегі кезең-нің соңындағы
қалдық сомасы, келесі көшірмедегі кезеңнің ... ... ... ... керек. Егер көшірмеде алдын ала келісілмеген ... ... ... банк ... ... ... жүргізу
керек.
Банк көшірмелерін тексеру, банк құжаттарының мақсаты бойынша зерттеумен
алмастырылып отырылуы қажет. Бұндай ... ... ... ... банк ... жол берілгендігін (келісім-шартсыз), мысалы
тексерудеіі субъектімен ешқандай да шартқа отырмаған қатысы жоқ ... ... ... басқа субъектілердің чексіз тауарларының
шоттары ... ... ... дер ... ... алынып және төленген
материалды құндылық гардың толықтығын; ... ... ... ... тапсырған құжатіарының дұрыстығын, сондай-ақ қаржылық ... ... ... ... ... ... ... есепте дұрыс
көрсетілгендігін, қолма-қол емес есеп айырысу үшін ... ... ... ... ... олар есеп беруге тиісті тұлғалардан
қолхат алынып ... чек ... ... ... ... ... тұлғалардың есеп бергендігін, есеп беруге тиісті гүлғалардың
есебі ... ... мен ... ... ... ... мен
қалдығына сәйкестігін ж.т.б.
Аудитор жабдықтаушыларға қарыэдарын ... ... ... қаншалықты нақты және негізділігін тексеруі қажет. Мысалы,
субъект сауда мекемелеріне сатып алынған азық-түлік тауарлары үшін ... ақша ... ... ... ... ... ... келіп
түскен, бірақ құжаттарында көрсетілген ... ... ... ... Кейде субъект орындалған құры-лыс монтаждау және
жөндеу, сондай-ақ делдалдарды ... ... ... ... ... ақша ... ... жиі кездесетін жағдайлар болады. Сондықтан
банктегі ақша қаражаттары чектері бойынша операцияларын тексерген ... ... ... ... етеді, әсіресе бір текті операциялар
бойынша өзара байланысты ... ... ... ... ... есеп ... құжаттары болып: төлем тапсырмасы, есеп айырысу ... ... ... ... ... салық және кеден органдарының
инкассалық өкімі және т.б. құжаттар ... ... ... ... ... немесе кассадан ақша
төлеу барысында касса қызметкері ... ... ету және ... ету ... ... ... бұл ... кәсіпорын
басшысы мен кәсіпорын бас бухгалтері қолдарының болуын және ордерлерде
көрсетілген ... ... ... ... ... ,яғни
қадағалауға міндетті. Бұл операциялар ... ... ... ... ... қызметкері өз ... қою ... ... ... кассалық кітапқа тіркеліп отыруы тиіс. ... ... ... ... ... кітаптың беттері нөмірленіп
және оған жіп ... ... ... мен бас ... ... ... ... .Кәсіпорынның, ұйымның кассасына келіп түскен,
кіріс ... ... ... ... кассасына төленген, яғни
шығыс етілген ақша ... ... ... ... немесе
кімге не үшін төленгендігін білу үшін ол ... ... ... және бухгалтерлік жазулар, сонымен қатар кіріске
алынған немесе шығыс етілген ... ... ... ... ... ... ... ұйымның касса қызметкері кассадағы нақты ақша
қаражаттарының қалдығын жұмыс күнінің соңында ... және оның ... ... жазады .Бұл кассалық кітаптағы деректерге өзгеріс
енгізуге, өшіруге, түзетуге жол ... және де ... ... ... ... ... құжаттардың дұрыстығына субъектінің
бас бухгалтері бақылау жасап отыруы қажет. Кәсіпорынның, ... ... ... шетелдік валюта түріндегі нақты ақшаларының ... өз ... ... ... ... ... ... келгенде, ақша қаражаты - кассада және банктердегі
шоттарда тұрған қолма-қол ақшаны ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ материалдық құндылқтарды, негігі құралдарды,
тауарларды сатып ... ... ... ... және ... ... тыс басқада мекемелерге әртүрлі төлемдерді төлеуге байланысты
түрлі операциялар ... ... ... ... ... ... немесе фмрма
әдетте бір уақытта өндірілген өнім сатып ... ... ... ретінде, болатын болса, екіншіден сол өнімді өндіріп шығару
үшін ... ... ... және ... ... ... ... алушы болып табылады. Осындай кәсәпорындар мен
ұйымдардың, фирмалардың арасында ... және ... ... ... ақша және қолма-қол ақшасыз төлеу жолы арқылы жүргізіледі. Қолма-
қол ақшамен есеп айырлысу операцияларының бухгалтерлік есебін ... ... ... ... ... ... табылады:
1.Ақшамен есеп айырылысу операцияларын толық және уақтылы дер кезінде
есептеу.
2.Субъектідегі ақшалай қаржылардың ... және ... ... ... ... ... ... тәртібін бақылау, кәсіпорынның, ұйымның немесе
фирманың ақшалай кірістері мен шығыстарын дұрыс есептеу.
Ақша қаражаттарының бір бөлігі ... ... ... ... есеп ... үшін, қолма қол ақшаға құндылықтарды сатқаны үшін есеп
беретін адамдар пайдаланады. Мұндай қаражаттар кассада сақталып, сол ... ... Есеп ... ... ... ... ақша
қаражаттарының бухгалтерлік есебінің жағдайына тәуелді.
Кестенің берілгендері бойынша көріп ... ... ... ... ... теңгеге төмендегенін көрсетеді. Дегенмен
талданылатын кезең ішінде ... ... ... құны ... ... ЖШС ... Дар» ... нәтижелері – есеп беру кезеңінің жалпы
кірісі (залалы) -20942,9 ... ... ... ... ... ... ... қызметтен түскен кіріс 2008 жылы, 2007 жылмен
салыстырғанда -20773,684 теңгеге ... ал ... емес ... ... ... ... ЖШС «Қожа Дар»» барлық кіріс (залал) -20777,43
мың теңгеге кемігені көрсетіледі. ... ... ... ... ... және материалдық ресурстарды тиімді ... ... әсер ... ... ... ... ... қызмет көрсетуден түскен кірістердің кемуіне көрсетілген ... әсер етуі ... ... орташа тізімдік саны 2008
жылы, 2007 жылмен салыстырғанда 77 адамға ... ... ... -20977,2 мың ... ... ... нәтижесінде бір қызметкердің
орташа жылдық еңбекақысы -45,6 мың теңгеге кеміген. Негізгі құралдардың
орташа жылдық құны ... жылы ... ... ... -53406,7 ... кеміді. Қор қайтарымы 2008 жылмен салыстырғанда 2007 жылы ... ... яғни ... ... ... ... отырғаны
көрсетіледі
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Қазақстан. ... ... ... республикасының Азаматтық Кодексі. Баспа 1995
3. "Бухгалтерлік есеп туралы " Заң. Қазақстан Республикасы Президентінің 26
желтоқсан 1995 ж. 2732 ... ... ... -1996 ... ... ... ... іс әрекеттер жөніндегі" заңы.
Астана, 20 қараша 1998ж. "Казахстанская правда". 24 қараша 1998 ж.
5. Салық және ... ... ... ... ... ... ... 2235 Заң күшіндегі Қазақстан Респуб-ликасы Президентінің
Жарлығы
6. Бухгалтерлік есеп пен аудитті ... ... ... ... 28.01.1998 ж. 3838 ... ... ... бухгалтер бюллетені 1998ж. 18 (212) сәуір 2-7 б.
7. "2001 ж. ... ... ... Заң. ... 22 ... 2000 ... ... бюллетені" 2001 3
8. Аудит жөніндегі Қазақстан стандарттары Қазақстан аудит. Алматы қаржы-
өаражат, 1995ж. -152б.
9. ... ... ... есеп ... : ... бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы. 1996ж.
10. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттарына ... ... : ... ... ... ... есеп және ... әдістеме департаменті, 1997 ж.-164б.
11. Андреев В. Д. «Практический аудит» (справочное пособие) – М: ... – 336 ... ... В.Г., Беленндир М. В. Финансовый анализ: Учебное пособие –
М: Издательство «Дис», 1997 –128 ... ... Р. А. ... в ... ... ... и АПК. –2 –
е изд., перераб. и доп. – М: ... ... и ... 2000 – ... ... М. И, ... А.Д. Теория анализа хозяйственной деятельности.2
– е изд. М.: Финансы и статистика, 1987 – 320 с.
15. ... И. Т. ... и ... ... хозяйствующего субъекта:
Учебн. Пособие. – М.: Финансы и статистика, 1998 –112 с.
16. Безруких А. С. «Бухгалтерско – ... ... - М.: ... ... С. ... И. А. ... анализ хозяйственной
деятельности предприятий и объединений. Учебное пособие –М.: 1986 ... ... П. С., ... Н. Г., Палий В. Бухгалтерский учет. Учебник /
Под ред. П. С. ... – М.: Бух. ... 1994 – 520 ... ... И. Е. ... ... на ... предприятиях. – М.
–Новосибирск: КНОРУС – ЭКОР, 1997 – 288 с.
20. Друри К. ... в ... и ... учет. Учебн.
Пособие для вузов/Пер. с англ. Под ред. Н. Д. ... ... П. С. ... -3 -е изд. ... и доп. М: - ... ... ... 783 с.
21. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового ... ... ...... ... 2000 – 293 с.
22. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие /
К.Ш ... ... З.К. ...... «Каржы –
Каражат», 1998 –512 с.
23. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами (Теория ... ... ... 2000 – 293 с.
24. Данилан Н.А. Бухгалтерский учет на сельско-хозяйственных предприятиях.
М., ВО ... 1990-287 ... ... В. С., ... В. И. ... ... деятельности предприятия
М.: Финансы и статистика, 1991 – 400 ... ... М.С., ... С.М. ... ... на ... (практический аспект), Алматы, изд. дом «Бико»1997- 52 с
27. Ермолович Л. П.,Ермолович В. В. ... ... ... и ... ... ...... Высшая школа,
1988 – 496 с.
28. Ержанов М.С. ... и ... ...... ... 1994 – 235 ... ... В.В. «Организация бухгалтерского учета с применением ЭВМ» М.:
Финансы и статистика, 1998 – 246 с.
30. ... А. И., ... В. П. ... ... ... ... экономики и маркетинга, 1995 – 380 с..
31. Крейнина М. Н. Анализ ... ... и ... акционерных обществ в промышленности, строительстве и
торговле. – М.: АО ... «МВ - ... 1994 – 250 ... Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной ... ... – М.: ... 1994 – 420 ... ... В. В. ... анализ. Управление капиталом. ... ... ... –2 – е изд., ... и доп. – М.: ... ... 1997 – 512 ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
КГП ПХВ «Ателье» шағын кәсіпорынның ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебін ұйымдастыру66 бет
Ақша қаражаты қозғалысының есебі және аудиті87 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналысы және оның дамуы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь