Еңбек ақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебі

Мазмұны

Кіріспе

ЖШС «Мөлдір» қаржы .шаруашылық қызметтерінің негізгі бағыттары
Кәсіпорынның даму тарихы
Кәсіпорынының негізгі қаржы.экономикалық көрсеткішін талдау
Қазіргі кезеңдегі Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарын халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарына ауыстыру бағыттары

ЖШС «Мөлдір» еңбек ақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебі

Қызметкерлер құрамы мен жұмыс уақытының есебі, еңбек төлемақысының түрлері
Еңбек төлемі бойынша есеп айырысудың есебі

ЖШС «Мөлдір» еңбек ақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебінің аудиті
Еңбекақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебінің аудитін жоспарлау және аналитикалық процедуралар

Кәсіпорынның еңбекақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебінің ішкі бақылау жағдайын бағалау

ЖШС «Мөлдір» еңбекақы бойынша есеп айырысу есебінің аудиті

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Нарықтық қатынаста шаруашылық субъектілер бухгалтерлік есепке ерекше мән береді. “Бухгалтерлік есеп”, “Бюджетке төленетін салықтар мен басқа да міндеттемелер туралы” заңның негізінде бекітілген бухгалтерлік есеп стандарттары мен субъектілердің шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есеп шоттарының бас жоспарының негізінде құрылады. Қазіргі кезде Республикамыздағы бухгалтерлік есеп жүйесі, Халықаралық бухгалтерлік стандартқа сай жүргізіледі.
Есептің мәліметі субъектілердің, олардың құрылымдық білімдерінің басқару жұмыстарына, олардың қаржылық есеп беруіне, экономикалық жобалауға, ағымдағы жоспарларға пайдаланылады.
Қазіргі кезде шаруашылық жүргізуде, уақытылы, толық және нақты экономикалық ақпарат беретін, ретке қойылған есеп жүйесінсіз басқару мүмкін емес.
Өнім өндіруде, еңбек құралын сатуда, бюджетке төлемдер мен сақтандыру органдары мен басқа да төлемдер мен салықтандыру органдары мен басқа да төлемдерді анықтағанда, уақытылы және дұрыс жүргізілген бухгалтерлік есептің маңызы орасан зор.
Кәсіпорындар арасында болатын, жан-жақты есептесулер ақшаның көмегімен іске асырылады.
Оның көмегімен таза кіріс алу мақсатында жұмсалған өндірістік босалқылар алынады. Соның арқасында, айналым қаржылары тоқталмай, өндірістің қызмет нәтижесінде аяқталатын процеске ықпалы зор. Сол себепті есептесулерді ұйымдастырудың және ақшалай қаржылардың есебін зерттеудің актуалдылығы ерекше.
Ақша қаражаттарының бір бөлігі қызметкерлерімен еңбекақы бойынша қолма-қол есеп айрысу үшін, қолма-қол ақшаға құндылықтарды сақтану үшін есеп беретін адамдар пайдаланады. Мұндай қаражаттар кассада сақталып, сол арқылы айналымға түседі. Есеп айрысу операцияларының тиімділігі көбіне ақша қаражаттарының бухгалтерлік есебінің жағдайына тәуелді.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілерде өндірлген өнімді сату барысында, сондай-ақ материалдық құндылқтарды, негігі құралдарды, тауарларды сатып алғанда немесе көрсетілген қызметке және бюджетке немесе бюджеттен тыс басқада мекемелерге әртүрлі төлемдерді төлеуге байланысты түрлі операциялар пайда болады. Әрбір кәсіпорын, ұйым, мекеме немесе фирма әдетте бір уақытта өндірілген өнім сатып немесе қызмет көрсетіп, жабдықтаушы ретінде, болатын болса, екіншіден сол өнімді өндіріп шығару үшін қажет болатын шикізаттар және материалдармен жабдықтайтын жабдықтаушылар алдында сатып алушы болып табылады. Осындай кәсәпорындар мен ұйымдардың, фирмалардың арасында алшақ және берешек операциалар көбіне қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз төлеу жолы арқылы жүргізіледі. Ақша қаражаттарын сақтау үшін және заңды тұлғалар арасында есеп айрысу үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелерінде банк шоттарын ашады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. 2002 жылғы 24 маусымдағы № 329 Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» заң күшіндегі жарлығы.
2. Қазақстан Республикасының "Аудиторлық іс әрекеттер жөніндегі" заңы. Астана, 20 қараша 1998ж. "Казахстанская правда". 24 қараша 1998ж.
3. Әбдіманапов Ә., Раимов С. Бухгалтерлік есеп принциптері және қаржылық есеп беру. Алматы 2005.
4. Аренс Э.А. Лоттек Дж. Аудит перевод с английского под. ред. П.Б. Соколова, М: Финансы и статистика, 1995 ж.
5. «Бухгалтерлік есеп стандарттары» Аламаты, 2000.
6. Казахстанские стандарты по аудиту 20.07.95ж.
7. Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарты. М.Аскери 1999.
8. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. 18 қыркүйек, 2002 ж. №438
9. Бетке И. Балансоведение пер. с анг. М: Бухгалтерский учет 2000.
10. Вуд Ф. Бухгалтерский учет для предпринимателей. М., Аскери, 1999.
11. Дюсембаев К.Ш. Теория аудита – Алматы Экономика 1995ж.
12. Дюсембаев К.Ш. Сущность аудита и его роль в условиях рыночной экономики Алматы, Вестник КазГау 1996ж.
13. Ержанов М.С.,Ержанова С. «Есеп саясаты» Алматы 1997.
14. Кондратьев Н.П. «Бухгалтерлік есеп теориясы» Москва 1996.
15. Кеулімжаев Қ.К. "Қаржылық есеп" Алматы, 2001.
16. Кеулімжаев Қ.К. «Корреспонденция счетов». Алматы, БИКО 2000
17. Радостовец В.К. Радостовец В.В., Шмидт О.Ю. «Бухгалтерский учет на предприятии» Алматы, 2002.
18. Радостовец В.К., Тасмағамбетов Т. және басқалар «Қаржылық есеп» Алматы, 1998.
19. Рахман Э., Шеремет А. «Нарықтық экономикадағы бухгалтерлік есеп» Москва 1996.
20. Салық және бюджетке міндетті түрде төленетін басқа төлемдер жөнінде" 24.04.1998ж. 2235 Заң күшіндегі Қазақстан Респуб-ликасы Президентінің Жарлығы
21. Бухгалтерлік есеп пен аудитті жетілдірудің 1998-2000 жылдағы мемлекеттік бағдарламасы. 28.01.1998 ж. 3838 өазақстан Республикасының президентінің жарлы¬ы бухгалтер бюллетені 1998ж. 18 (212) сәуір 2-7 б.
22. "2001 ж. Республика бюджеті туралы" Заң. Астана, 22 желтоқсан 2000 ж. 131-ІІЗРК "Бухгалтер бюллетені" 2001 3
23. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттары: Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы. 1996ж.
24. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттарына арналған әдістемелік нұсқаулар : Қазақстан Республикасының қаржы министрлігі. Бухгалтерлік есеп және аудит әдістеме департаменті, 1997 ж.-164б.
25. Андреев В. Д. «Проктический аудит» (спровочное пособие) – М: Экономика, 1994 – 336 с.
26. Артеменко В.Г., Беленндир М. В. Финансовый анализ: Учебное пособие – М: Издательство «Дис», 1997 –128 с.
27. Алборов Р. А. Аудит в организациях промышленности, торговли и АПК. –2 – е изд., перераб. и доп. – М: Издательство «Дело и сервис», 2000 – 432с.
28. Баканов М. И, Шеремет А.Д. Теория анализа хозяйственной деятельности.2 – е изд. М.: Финансы и статистика, 1987 – 320 с.
29. Балабанов И. Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъекта: Учебн. Пособие. – М.: Финансы и статистика, 1998 –112 с.
30. Безруких А. С. «Бухгалтерско – аудиторский портфель» - М.: Соминтэк, 385с.
31. Барнгольц С. Б.,Белобжецкий И. А. Экономический анализ хозяйственной деятельности предприятий и объединений. Учебное пособие –М.: 1986 –320с.
32. Безруких П. С., Кондраков Н. Г., Палий В. Бухгалтерский учет. Учебник / Под ред. П. С. Безруких – М.: Бух. Учет, 1994 – 520 с.
33. Глушков И. Е. Практический аудит на современных предприятиях. – М. –Новосибирск: КНОРУС – ЭКОР, 1997 – 288 с.
34. Друри К. Введение в управленческий и производственный учет. Учебн. Пособие для вузов/Пер. с англ. Под ред. Н. Д. Эрмашвили; предисловие проф. П. С. Безруких. -3 -е изд. Перераб. и доп. М: - Аудит, ЮНИТИ, 1998 – 783 с.
35. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия. Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2000 – 293 с.
36. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие / К.Ш Дюсембаев.,С.К. Егембердива, З.К. Дюсембаева. – Алматы: «Каржы – Каражат», 1998 –512 с.
37. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами (Теория и методология). Алматы: Экономика, 2000 – 293 с.
38. Данилан Н.А. Бухгалтерский учет на сельско-хозяйственных предприятиях. М., ВО «Агроиздат», 1990-287 с.
39. Демченко В. С., Милета В. И. Системный анализ деятельности предприятия М.: Финансы и статистика, 1991 – 400 с.
40. Ермолович Л. П.,Ермолович В. В. «Анализ эффеутивности промышленных предприятий и объединений »(справочное пособие) – Минск: Высшая школа, 1988 – 496 с.
41. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Гылым, 1994,
235 с.
42. Ивашкович В.В. «Организация бухгалтерского учета с применением ЭВМ» М.: Финансы и статистика, 1998 – 246 с.
43. Ковалев А. И., Привалов В. П. Анализ финансового состояния предприятия.М.: Центр экономики и маркетинга, 1995 – 380 с..
44. Ковалев В. В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности. –2 – е изд., перераб. и доп. – М.: Финансы и статистика, 1997 – 512 с.
45. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет. Учебное пособие. – М.: Инфра – М, 560 стр.
46. Ковалев В. В. Финансовый анализ – М: Финансы и статистика, 1996 – 432 стр.
47. Ковалев В.В., Ириков В.А. Финансовый менеджмент – компьютерный практикум. – Учебное пособие – М: Финансы и статистика, 1998 – 256 стр.
48. Нидлз Б., Андерсен Х.,Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета. Пер. с англ. под ред. Я. В. Соколова. – М.: Финансы и статистика, 1999 –496 с.
49. Радостовец В. В., Шмидт О. И. Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета. – Алматы: Центраудит – Казахстан, 2000 – 496 стр.
50. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: - 2–е изд. перераб. и доп. – Мн:ИП «Экоперспектива», 1998-498с.
51. Терехов А.А. Аудит. – М.: Финансы и статистика, 2000-512 стр.
Хорнгрен Ч.Т. Фостер Дж. Бухгалтерский учет: управленческий аспект: Пер. с англ. / Под ред. Я.В. Соколова. – М.: Финансы и статистика, 1995 – 416 с.
        
        |
Мазмұны
| | |
|Кіріспе | |
| | |
|1 |ЖШС ... ... ... ... ... ... | |
|1.1 |Кәсіпорынның даму тарихы | ... ... ... ... ... ... | ... |Қазіргі кезеңдегі Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарын | |
| |халықаралық ... есеп беру ... ... ... |
| | | |
|2 |ЖШС ... ... ақы ... және еңбеккерлермен есеп айырысу | |
| |есебі | ... ... ... мен ... ... ... ... | |
| ... ... | ... ... ... бойынша есеп айырысудың есебі | |
|3 |ЖШС ... ... ақы ... және еңбеккерлермен есеп айырысу | |
| |есебінің аудиті | ... ... ... және ... есеп ... ... ... |
| ... және ... ... | ... ... ... ... және еңбеккерлермен есеп айырысу | |
| |есебінің ішкі бақылау ... ... | ... |ЖШС ... еңбекақы бойынша есеп айырысу есебінің аудиті | |
| | | |
| ... | |
| ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| | | ... ... ... ... ... ... ерекше
мән береді. “Бухгалтерлік есеп”, “Бюджетке төленетін салықтар мен ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
стандарттары мен субъектілердің шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есеп
шоттарының бас ... ... ... ... кезде
Республикамыздағы бухгалтерлік есеп ... ... ... сай ... мәліметі субъектілердің, олардың құрылымдық білімдерінің
басқару жұмыстарына, олардың қаржылық есеп беруіне, ... ... ... пайдаланылады.
Қазіргі кезде шаруашылық жүргізуде, уақытылы, толық және нақты
экономикалық ақпарат беретін, ретке ... есеп ... ... ... ... ... құралын сатуда, бюджетке төлемдер мен сақтандыру
органдары мен басқа да ... мен ... ... мен ... ... ... уақытылы және дұрыс жүргізілген ... ... ... ... арасында болатын, жан-жақты есептесулер ақшаның көмегімен
іске асырылады.
Оның көмегімен таза ... алу ... ... ... ... ... арқасында, айналым қаржылары тоқталмай,
өндірістің қызмет ... ... ... ... зор. Сол себепті
есептесулерді ұйымдастырудың және ақшалай қаржылардың есебін зерттеудің
актуалдылығы ерекше.
Ақша ... бір ... ... ... ... есеп ... үшін, қолма-қол ақшаға құндылықтарды сақтану үшін
есеп беретін адамдар пайдаланады. ... ... ... ... ... ... ... Есеп айрысу операцияларының тиімділігі көбіне ақша
қаражаттарының бухгалтерлік есебінің жағдайына тәуелді.
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілерде өндірлген өнімді сату ... ... ... ... ... тауарларды сатып
алғанда немесе көрсетілген қызметке және ... ... ... ... мекемелерге әртүрлі төлемдерді төлеуге байланысты түрлі операциялар
пайда болады. Әрбір кәсіпорын, ұйым, мекеме немесе фирма әдетте бір уақытта
өндірілген өнім ... ... ... көрсетіп, жабдықтаушы ретінде, болатын
болса, екіншіден сол өнімді өндіріп шығару үшін қажет ... ... ... жабдықтайтын жабдықтаушылар алдында сатып алушы болып
табылады. Осындай кәсәпорындар мен ... ... ... алшақ
және берешек операциалар көбіне қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз төлеу
жолы арқылы жүргізіледі. Ақша қаражаттарын сақтау үшін және ... ... есеп ... үшін ... Республикасының банк мекемелерінде банк
шоттарын ашады.
1 ЖШС «Мөлдір» қаржы –шаруашылық ... ... ... ... даму ... ЖШС 2004 ... бері қызмет атқарып ... ... ... ... ... ... сату ... табылады. Бұл
тауарлардың негізігі тұтынушылары қазіргі экономикамыздың қарқынды дамуына
байланысты елміздегі құрлыс саласының дамуы.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша,
сондай-ақ толық, сенімді ... ... ... іс ... ... асыру
мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек
ұжымдары ... пен ... ... ... ... ... ... жоюға, бәсекеге жарамды өнім өндіруге, оның сапасын
көтеруге, өзіндік құнын ... ... ... ... мүдделі. Бұл
орайда, шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ... және ... да ... ... және тиімсіз жұмсауға және
тонауға қарсы күресте бухгалтерлік ... ... мен ... ... болмайды.
Есепке алынған ақпараттардың көмегімен ... ... және ... ... бөлімшелерінің қызметін ... ... ... ... мен ... ... ... үшін,
сөйтіп, ел экономикасының даму ... ... мен ... ... бірі ... ... бухгалтерлік есеп жүйесі кәсіпорынның негізгі мәліметтер
жүйесі болып табылады. Оның мәліметтері ішкі есеп ... ... ... есеп ... ... ... есеп беруде
пайдаланылады.
Қазақстан Республикасы қабылдаған бухгалтерлік есеп стандарты, бас
шоттар ... ... ... ... ... және басқару есебі болып
2-ге бөлініп отыр.
- Қаржылық есепті жүргізу арқасында кәсіпорынның активтері мен ... ... ... ... ... ... ішкі ... басқару
жүйесінде пайдаланылады.
Шаруашылық операцияларын, активтерді, меншікті ... ... ... және ... ... ... теріске шығармайтын бухгалтерлік есепке алудың стандарттары есеп
жүргізу саясатын қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... ... да жауапты рәсім болып
табылады, ол қаржы есептемелерін дайындауға және тапсыруға ықпал етеді.
Есеп ... ... - бұл есеп ... ... алу мен ... ... ... сондай-ақ бухгалтерлік есеп
принциптерінің негізін ... ... ... ... ... ... жүргізу мен ұйымдастырудың формасы мен техникасы.
Есеп жүргізу саясаты қаржы есептеріне берілетін түсініктеме жазбахатта
бірінші болып ашып ... ... Егер есеп беру ... есеп ... ... ... ... көрсете отырып ашуы қажет.
Ал егер бұл өзгерістер елеулі қаржы және материалдық ... ... ... ... ... ... ... зардаптарын баға беру
қажет.
Есеп саясатын қалыптастыру әр стандартта ұсынылатын тәсілдердің бірін
таңдаумен, ... ... ... ... ала ... ... және қаржы есептемесін тапсыру үшін оларды негіз ... ... ... ... ... ... ... Басқару мақсаты
шаруашылық субъектінің болашақтағы дамуы мен қызметінің нақты нәтижелерін
талдау; түпкі мақсатқа қол ... және ... ... ... ... нәтижесін бағалау және бақылау; ішкі есеп ... ... ... мен бір ... әр ... ... бөлімшелер
арасында ішкі коммуникацияны ұйымдастыру; жедел басқару шешімдерін ... ... ... ... үшін ... барлық деңгейлерін қажет
ақпаратпен қамтамасыз ету сияқты кызметтердің орындалуы басқарушы есептің
қатысуымен шешіледі.
Басқарушылық ... іс ... ... ... есеп процесімен
байланыстырады, өйткені олармен бірдей объектілері бар:
-субъектінің шаруашылық қызметінің процесінде адамдардың ... ... ... ететін өндірістік ресурстар;
-шаруашылық субъектілердің өндірістік қызметінің жиынтығын ... ... және ... нәтижелері;
Қаржы-шаруашылық қызметін талдау үшін кәсіпорынның экономикалық
көрсеткіштерінің және олардың нәтижелерінің ... ... ... есеп ... және ... ... көздерінің көрсеткіштерінде өз
көрінісін табады.
1.2 Кәсіпорынының негізгі қаржы-экономикалық көрсеткішін талдау
Кәсіпорынға қатысты Уәкілетті орган оның ... ... ... ... оған ... мен ... енгізеді,
Кәсіпорынға жарғылық капитал береді, Кәсіпорынды қайта ұйымдастыру және
тарату туралы шешімдер қабылдайды.
Кәсіпорын жұмысшыларының еңбек ету, өмір сүру және ... ... ... ... әлеуметтік саясатты, әлеуметтік
сақтандыруды жүзеге асырады, жыл сайынғы еңбек демалыстарын белгілейді.
Кәсіпорын еңбекақы қорының мөлшерін жыл сайын мемлекеттік
басқару ... ... 1 - ЖШС ... ... 2007-2008 жылдарға негізгі қаржы-
экономикалық көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер |Өлш. |Жылдар ... |
| | |бір | |(+,-) |
| | | |2007 |2008 | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... |мың тг. ... ... ... |
| |түскен кіріс | | | | |
|2 ... |мың тг. ... ... |1878,37 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|3 ... ... ... тг. ... ... |-508,12 |
|4 |Мерзімдік |мың тг. |2224 |2215 |-9 |
| ... | | | | |
|5 ... ... |мың тг. |8616,08 |8116,96 |-499,12 |
| ... кіріс | | | | |
| ... | | | | |
|6 ... ... |мың тг. |8616,08 |8116,96 |-499,2 |
| ... | | | | |
|7 ... | |82 |86 |2 |
| ... ... ... | | | |
|8 ... |мың тг. |17600 |17800 |200 |
| ... қоры | | | | |
|9 |Бір ... |мың тг. |214,6 |206,9 |-7,7 |
| ... ... еңбек | | | | |
| ... | | | | ... ... |мың |28250 |28750 |500 |
| ... ... | | | |
| ... құны | | | | ... |Қор ... |тг. |1,6 |1,7 |0,1 ... |1 теңгеге кеткен |тг |0,77 |0,78 |0,01 |
| ... | | | | ... ... сүйене отырып, қарастырылып отырған кәсіпорынның
қаржы-экономикалық қызметінің барлық көрсеткіштері бойынша ... ... ... ... ... отығанымыздай, қызмет
көрсетуден түскен кіріс 2006 жылы, өткен 2005 жылмен салыстырғанда 13702,25
мың теңгеге жоғары болды. 2006 жылы ... ... ... ... 2005 ... қарағанда 1878,37 мың теңгеге өсті. 2006 ... ... ... 2005 жылмен салыстырғанда -508,12 мың теңгеге кеміді.
Мерзімдік шығындар -9 мың ... ... ... ... ... ... ... өткен 2005 жылмен салыстырғанда -499,12 мың теңгеге кеміді.
Кіріс -499,2 мың ... ... ... ... тізімдік саны
есепті жылы 2 адамды ... ... қоры 200 мың ... ... ... бір ... ... жылдық еңбекақысы -7,7 мың теңгені
құраған.Негізгі ... ... ... құны 500 мың ... ... ... 0,1 теңгеге өстіі. Сонымен қатар, 1 теңгеге кеткен ... ... ... ... ... ... ... жалақылар
мөлшерін, сыйақы және өзге де сыйлықтар жүйесін Кәсіпорын белгіленген
жалақы коры шегінде өз бетінше белгілейді.
Кәсіпорын басшысының, оның орынбасарларының, бас бухгалтердін лауазымды
жалақыларының ... ... ... беру және өзге де ... ... ... ... белгілейді.
Негізгі қаржы – экономикалық көрсеткіштер ... ... ... ... ... талдау арқылы жасалынады, егер ... ... ... көп ... аз ... ... әсер еткен
факторларды анықтау қажет.
Шаруашылық субъектінің өнім ... ... ... ... ... ... қоса адам құрамының толық болуымен ... сай ... ... болады. Шаруашылық субъектінің бүкіл
қызметкері екі ... ... ... ... ... ... тікелей қатынастардан өнеркәсіптік-
өндірістік қызметкерлерге
-жұмысшылар
-қызметкерлер жатады.
Осы себептен еңбек жөніндегі тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... етілуін талдаудан
басталады. Мұның өзі бүкіл шаруашылық субъекті ... ... ... категориялары бойынша іс-жүзіндегі мәліметтерді
өткен ... ... ... ... ... Шаруашылық
субъектіде өндірісте еңбек етіп жүрген жұмысшылармен ... ... ... санын өткен жылмен салыстыру керек.
Топтар бойынша және ... ... ... ... саны ... ... және ... да жағдайларда өзгеруіне
сәйкестендіріліп отырады. ... өзі ... ... ... бойынша
қызметкердің топтарымен қызметкерлердің категориялары бойынша ... ... ... көрсеткіштермен салыстыру арқылы жүргізіледі.
Шаруашылық субъектіде өндірісте еңбек етіп жүрген жұмысшылармен
қызметкерлердің жалпы ... ... ... өткен жылмен салыстыру керек.
1.3 Қазіргі кезеңдегі Қазақстандық ... есеп ... ... есеп беру ... ауыстыру бағыттары
Халықаралық қаржылық есеп стандарттары негізінде отандық бухгалтерлік
есеп жүйесін ары қарай жетілдірудің негізгі мәселелерінің бірі - ... ... ... екі ... жүргізіліп келе жатқан қаржылық және салық
есебін біріктіріп үндестіру, ... ... жаңа ... ... ... табылады. Егер қаржылық есептің үндестірілген жаңа моделі құрылған
жағдайда есеп жүргізудің еңбек шығындары ... ... ... ... ... ... орнына көп мағыналы қаржылық есеп құрылып, мұның өзі салық
есебіне тән есептеулер жөніндегі ақпараттар даярлауды да ... ... ... ... ... мен ары ... дамыту және ХҚЕС
негізіне қарай қолайлы үйлесімді бағытқа салу үшін төмендегі шараларды ... ... ... ... ... ... ... қарапайым және сенімді
түрде көрсету;
* мүмкіндікке қарай қазақстандық ұйымдардын ... ... ... ... жағдайы мен салыстыру негізінде ұзақ ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
бірлескен ұйымдар құру барысында қолайлы шешім кабылдау.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру мәселелерін талдау
барысында тек қана ... ... ... тән ... ... ... қатар басқарушылық есепті ары қарай жетілдірудің
жолдарын зерттеу ... ... ... басқарушылық есеп бухгалтерлік
есептің көлеңкесінде ... ... ... ... әлі күнге дейін
зерттелмей келеді. Алайда басқарушылық есептің қолайлы моделін кұру бизвгс
пен ... ... ... құрайтындығын білген жөн.
Бухгалтерлік есептің ерте заманда дамуы кезеңінде тек жеке ... ... мен ақша ... ғана ... ... ... ... нақтыланып, әр түрлі тұрғыдағы ... ... ... ... ... еңбек акы есебін жүргізу) шоттары
пайдаланылды.
Есептің сенімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... Қорытынды есеп өрісіндегі
мәліметтерді ... мен ... ... ... ... есеп
шоттары жоспарына жер жүзі ғалымдары баса назар аударып келеді.
Қазақстан, ... ... ... және ... да ... ... ... арнайы жүйеге келтірілген, Меншік түріне қарамастан
барлық ұйымдарда (банктерден тыс) Қолданылатын ұлттық бухгалтерлік есеп
шоттарының ... ... ... жер жүзі ... 120-ға жуығында ұлттық :четтар
жоспары жасалынған. Кейінгі жылдары көптеген ... ... ... ... есеп ... ... құру мен ... принциптерді негізге алу керектігін түжырымдаған:
-ұйымдардың мүліктік және қаржылық жағдайын дәлме-дәл көрсету;
-активтер мен бұлардың көздерін(меншікті ... ... ... тұрақтылығын ақпараттардың сапалығын есеп
принциптерінің дұрыстығын және ұйымдар қызметінің үздіксіздігін сақтауды
негізге алу.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштерді қалыптастыруға арналған:
-капитал мен мұның құрамын күраушы көрсеткіштерді және
-келтірілген қарыз қаражаттарды ... ... ... мен қызметтерді сатудан түскен табыс;
-басқарушылық шығындар;
-басқада операциялық және сатудан тыс табыстар мен шығындар;
бөлінбеген табыс, жабылмаған зиян) т.с.с.
Шоттар ... ... ... - ... ... мен ... сондай-ақ есеп ақпараттарын сапалы дайындау мен
көрсету болып табылады. Мұның өзі әртүрлі ... ... ... және ... тиімділігін талдауды қамтамасыз етеді.
Сонымен ... ... ... ... ... орындарға, басқа да ... ... ... хабарлаудың негізін салушы үрдіс.
Капитал рыногының жаһандану бағытына қарай өрістеуіне, сондай-ақ
халықаралық ... ... ... ... ... ... ... етілуі қажет. Мұндай бағыт ... ... ... есеп ... ... есеп ... талабына сай жаңаша
кұруды талап етеді. Егер ұйымдарда жүргізілетін бухгалтерлік есеп жүйесі
халықаралық стандарттар ... ... ... онда ... капитал
рыногын кұру мен тиімді объектілерді инвестициялау, қаржыландыру процестері
өз мәнін таппайды. Сондықтан потенциалды ... ... ... талап етеді. Компаниялар қызметі жөніндегі және қорытынды
есеп жүйесіндегі ақпараттар тұнык және сенімді, орындалып, мұның ... ... ... есеп ... ... ... байланыста
болған жағдайда, қаржы салымшы инвесторлар өздерінің салған капиталының
қалай және ... ... ... ... ... ... экономикасын нарықтык экономика және базарлы сауда қатынастары
деңгейінде жүргізетін жержүзілік экономикалық қауымдасқа ... ... мен ... ... тән ... ... ... есеп принциптері мен стандарттары талабына сай жүргізіп
келеді.
Біздер кейбір компаниялар өзінің халықаралық бизнесін жеке ... ... ... бөлімшелер мен байланысты жағдайда ұйымдасатындығын
білеміз. Кейбір компаниялар жекелеген еншілес кәсіпорындар құрып, бүлар ... ішкі және ... ... жүргізетін болып та ұйымдастырады.
Қайда және қай елде ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету мақсатындағы
өндірістік, сату, қаржы процестері орталықтанған ... ... ... ... да құрылуы мүмкін. Ұйымдастыру түріне
қарамастан барлық ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде дамуы мен маңызы жағынан ... ... ... есеп ... ... білу процесі
бухгалтерлік ... ... ... ... ... Есеп ... тән интернационализациялаудың өзектілігі кез
келген елде және кез келген жағдайда қолданылатын бірыңғай ... ... ... ... өз тарихы, өз күндылығы, саяси жүйесі, ұлттық ерекшеліктері
айрықшы қалыптасатындығына байланысты көптеген ... ... ... ... ... ұйымдары халықаралық стандарттардың
біртұтастығы өрісінде әлі де болса шешімін ... ... ... ... ... ... мәселелерді үйлестіру мен икемді
жағдайға келтіру керектігін айтып келеді.
Әр ұлттың өз ... өз ... өз ... мен есеп ... ... ... ... есеп стандарттарын енгізу
мәселелері гармониялық үйлестіру ... ... ... Гармониялық
үйлестірудің өзектілігі әр елде қабылданған есеп моделін, ... ... ... ... ... жүйелендіруге байланысты. Ең негізгі
мәселе – жекелеген елдер ... ... ... ... ... кауымдастыкқа мүше ... ... ... ... ... ... керек. Яғни
халықаралық стандарттар мазмұны жекелеген елдерде қолданылатын стандарттар
мазмұнымен гармониялық үйлесімді байланыста ... ... есеп ... ... жағынан жоғары деңгейдегі ресми
құжат. Осы құжатты ары қарай жетілдіріп, халықаралық ... ... ... кәсіп өкілдері, қаржылық қорытынды есеп
жасаушылар мен мұның мәліметтерін пайдаланушы ... ... ... ... ... Кейінгі жылдары экономикасы дамыған көптеген
елдер назары бухгалтерлік есеп жүйесін ... ... бір ізге ... ... ... ... өзі нарықтык катынастар өрісіндегі
халықаралық экономикалық одақтардың ... ... ... ... ... Алайда әр елдер өз қалауы мен зерделенуіне ... ... ... ... ... таңдап алу мүмкіндігі
болады.
Бухгалтерлік корытынды есеп экономикалық ақпараттар қалыптастырудағы
бірден-бір сенімді акпарат дайындаушы ... ... ... ... ... мен ... қолданылынуы барлық елдерде бірдей мазмұнда
Калыптасатындығын естен шығармау керек.
Әр елдің бухгалтерлік есеп жүргізу ерекшеліктері әр турлі жағдайда және
әр ... ... сай ... ... ... ... пайдаланушы топтар муддесін қанағатттандыруға байланысты
ерекшеліктер болатындығын барлық бухгалтерлер білуі ... ... ... мақсаттардың әр түрлі жағдайда орындалуы әр елдерде әр турлі
мазмұнда қалыптасады. Есеп ... ... үшін ... факторлар да болуы мүмкін. Осы айтылғандарға байланысты ... ... ... сенімді тұрғыда қанағаттануын қамтамасыз
етудің жақсы бағыты үздіксіз зерделеніп отыруы ... ... ... ... орналасуы, табыс алу мен бұларды жүмсауға байланысты
факторлар, қандай шығындардың ... ... ... бірлескен үтымдылықтың қалыптасуы, т.с.с. ... ... ... ... ... ... пайымдауымызша
халықаралық стандарттар жүйесін еліміздің есеп тәжірибесіне қолданудың
көптеген ... әлі де ... өз ... ... ... ... есеп стандарттарын қолдану мен ретке келтіру жақтарындағы
көптеген мәселелер қосымша зерттеуді қажет етеді.
Халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... мен ... ... бухгалтерлік есеп жүргізу ісіне тікелей немесе
жанама түрғыда әсер ... ... және ... ... мен дәстүрдің
қосымша қаралатындығын да (интерпретация) естен шығармаған жөн.
Ұлттық валютаның, пайыздық ставкалардың әр түрлі ... ... ... ... ... ... да ... корпорацияларды басқару ерекшеліктеріне байланысты әр елдің
құқык жүйесі, капитал рыногы, капитал рыногындағы ... рөлі ... ... ... бір ... ... ... есеп жүйесі міндетті
түрде басқа ел есебінің тәжірибесіне бірден енгізіледі деу өте қиын.
Осыған орай ... ... есеп ... ... есеп ... ... ... бірнеше вариантттарының
тұжырымдамасы берілген. Халықаралық бухгалтерлік есеп принциптерін негізге
алып жасаған ақпараттар ... ... ... ... ... және ішкі есеп ... ... камтамасыз
етуге бейімделініп қалыптасуы керек.
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары қаржылық ... ... ... деңгейдегі ресми құжаттар мазмұнында қаралған. Әр түрлі
елдердің есеп ... есеп ... мен ... ... үқсастықты қамтамасыз ете отырып, ... ... ... ... ... мұмкін. Сонымен қатар бухгалтерлік есеп
стандарттарының дәлме-дәл атаулары әр елде әр түрлі берілген.
«Стандарт» ... ... ... ең ... рет ... ... ... стандарттары жөніндегі комитет ... ... ... ¥лыбритания, Ирландия елдерінде «Есеп тәжірибесінің стандарттық
ережелері», АҚШ елінде «Қаржылық есеп ... ... ... ... аталған комитет әлемдік деңгейде бухгалтерлік ... ... ... жасау жөніндегі ең беделді ұйымдар қатарында
танылған. Мысалы, «Тойота» фирмасы экономикалық мазмұны жағынан «Дженерал
Моторс» ... ... ... ... сай ... ... ... №27 «Қаржылық есепті шоғырландыру (консолидация) және еншілес
компанияны инвестициялау ... ... ... ... бұл
стандарттың қызметін барлық Жапон еліндегі компанияларға таратқан.
Дей тұрғанмен кейбір елдер үшін ... ... ... ... ірі ... өз қорытынды есебін жасау мақсатында өз
шешімдері мен технологиялық ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... алу ... ... жолдармен шешу мүмкіндігі
сақталған. Осы айтылғандарға орай ХҚЕС ... және ... ... ... ... ... барлық аспектілерін барлық ұйымдар мен
елдерде сақтауды талап ету жөніндегі өкілеттілігі жок екендігін айта кеткен
жөн.
Стандарттар қаржылық ... есеп ... ... ... ... түсіру, сондай-ак бухгалтерлер мен ... ... т.б. ... ... ... ... ... Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының кейбір ... ... ... беру ... ... комитетте дайындалып, мұның
мазмұны ХҚЕС Комитетінің ... ... Бұл ... ... ... ... қорытынды есеп стандарттарының бірегейлігін
камтамасыз ету және қаржылық ... ... мәні мен ... ... ... атқарады. Сонымен қатар жоғарыда айтылған
комитет пен басқарма стандарттарды тәжірибеде қолдану ... ... ... ... ... ... ... байланысты
бухгалтерлік есеп өрісінде пайда болған жаңа сұрақтарға ... ... ... есеп ... ... мен ... ... көп
жылдар бойы ғалымдар мен тәжірибелі мамандардың зерттеуі негізінде қаралып,
қазіргі кезенде мәселелердің шешілу жолдары белгіленіп, есеп жүйесіне ... ... ... есеп ... ... қорытынды есеп үлгісі мен
мазмұны, негізгі есеп принциптері (әдістер), есеп ... ... ... шоғьтрландыру, бухгалтерлер мен аудиторларға қойылатын
кәсіби деңгейдегі талаптар әлемдік деңгейде ... ... ... сай ары қарай жетілдірілуі керек.
Халықаралық корытынды есеп стандарттарын (ХҚЕС) түзу және тура ... ... ... есеп ... ... ... мәтінін,
ресми статусын, қандай құжаттардан тұратындығын, есептің қай ... ... ... ... ... ... стандарттарды жекелеген ережелерінің мәні сияқты көптеген
мәселелерді өз міндетін атқарушы тұлғалар жақсы білуі керек.
Сонымен, ... ... ... есеп ... ... ... халықаралық стандарт мына төмендегі сұрақтарға жауап беруі
керек.
Қаржылық корытынды есеп мазмұнын тану үшін қандай есеп объектілері кай
кезде есепке ... ... есеп ... ... ... ... қорытынды есеп өрісінде қандай ақпараттар қалыптасады?
«Стандарт» термины ағылшын тілінен аударғанда норма, үлгі деген ұғымға
саяды. ... ... тән ... деп - есеп ... ... ... ... айтады.
Кешенді ережелердің (нормалар, үлгілер) әр қайсысы ... ... ... ... ... ... үшін ... мен тәсілдерді, терминологиялық ұғымдарды, сондай-ақ орын алған
шаруашылық операцияларының мәні мен маңызын ашуға арналған.
Халықаралық деңгейге тән ... ... есеп ... міндеттеріне мыналар жатады:
1) Сыртқы мүдделі тұлғаларды пайдалы ... ... ... есеп және қорытынды есеп стандарттар жүйесін қалыптастыру;
2) Халықаралық ... ... есеп пен ... ... ... ... камтамасыз ету;
3) Бухгалтерлік есеп жүйесін өз мәнінде түсіну мен жүргізу үшін ... ... ... ... есеп ... ... ... мыналар жатады:
Кәсіби бухгалтерлік есеп ұйымдары мен ... ... мен ... ... ... әсер ... тәжірибесінде қолданылатын осы және баска да принциптер (әдістер)
нәтижесін экономикалық тұрғыда сараптамадан өткізу;
Салық саясаты;
Ұлттық және аймақтық ерекшеліктер;
Қаржылық қорытынды есеп ақпараттарын түзу мен ... ... ішкі ... ... ... қанағаттандыру;
Заңдар жәж нормативтік актілер, ... ... ... ... ... ... ... есеп стандарттары қаржылық қорытынды есептің қолданбалы
бағытын, мұның сапалық сипатын сабақтастык, жолдармен ашып көрсетуі ... және ... ... ... тән ... ... үлкен
мәселеге айналып отырған мәселе, бухгалтерлік есептің салық есебіне тәуелді
болмау жақтарын шешу. Егер ... ... ... есепке қарағанда
басымдылық жағдайда болса, онда ... ... ... ... мәні ... ... ... талабы
қанағаттандырылмайды. Сонымен қатар, бухгалтерлік есептің талдаушылық және
зерделеушілік қасиеттері төмендейді.
Есеп жүйесін ... ... ... ... ... ... ... меншікті капитал, табыстар мен
шығындар, пайда және зиян тану мен бағалауды мүқият жүргізуді ... ... ... ... осы ... ... өлшеудің және
осыларға тән ақпараттардың пайдалылығын анықтауға арналған.
Халықаралық стандарттар бухгалтерлік баланстан, табыстар мен шығындар
есебінен, ... ... ... ... акша қозғалысы есебінен
туындайтын ұйымдардың қаржылық қорытынды есебін даярлауға, сондай-ак
дайындалған ... есеп ... ... түсіндіруге бағытталған сападағы
түсіндірме хаттар т.б. қосымша түсіндіруші материалдардың қалай және қандай
бағытта қолданатындығына арналған. Осы ... ... ... және ... мәнін толық және кең ауқымда түсіну үшін, ... ... ... және ... ... ... білу ... ... стандарттар немесе қаржылық қорытынды есеп
стандарттары» ... мына ... ... ... ... ... ... жазылған алғы сөзден, қаржылық қорытынды есепті дайындау мен
тапсырудағы принциптерден, жекелеген есеп объектілеріне тән ... ... ... ... ... құжаттардың барлығы да бірімен-бірі бірегей сабактастық жүйеге
байланысқан. Есеп ... тән ... ... ... өз ... ... ... жүйесіндегі әрбір жекелеген құжат осы
жүйенің арнайы сараптаудан өткен элементі ретінде өз ... ... ... ... ... барынша қысқа және түсінікті қолдануға
икемді ... ... ... ... ... ... есеп акпараттарының
пайдалылығының сапалық сипаты, қаржылық қорытынды есеп элементтерін ... ... ... ... және капитал ұғымы мен мұны ұлғайту жөніндегі
мәселелер қаралған.
Есеп стандарттары бірнеше типтік бағыттардан тұрады. Олар:. ... ... ... ... ... түсініктеме беру және
стандарттар жасау мен шығарудың міндеті көрсетіледі.
2. Қолдану өрісі. Мұнда ... ... мен ... ... ... ... ... Стандарт мәтінінде қолданылған негізгі терминдерге түсінік
беру және бүларды танудың тәртібі көрсетіледі.
4. ... ... есеп ... ... әдісі, шаруашылық фактілер
мазмұнын тіркеу т.б. ... ... ... ашу. ... ... есеп ... жасаудағы
ақпараттар қалыптастырудың тәртібі ашылып көрсетіледі.
6. Орындалуға жіберілген күн (өз ... ... күн). ... ... асырыла бастаған күні немесе күшіне енетін күні көрсетеді.
Жоғарыда көрсетілген типтік бағыттар мен ... ... ... ... ... бухгалтерлік
операциялардың мәні, шаруашылық фактілерінің мазмұны толығымен баяндалады.
Сонымен, ХҚЕС деп - бухгалтерлік және ... ... ... ... ... ... ресми құжатты айтамыз.
Қазіргі кезеңдегі ХҚЕС мыналардан құралады:
Тұжырымдамалық концепциядан;
40-тан аса ... ... аса ... түсіндірулерден (интерпретация).
Тұжырымдама (концепция) жөніндегі ұғым стандарт құжатына жатпайды.
Мұнда ... ... есеп ... мен ... ... ... Барлық елдерде жүргізілетін бухгалтерлік есеп пен стандарттар
негізі арнайы ережелерден ... ... ... Қаржылық есеп
қорытындысының принциптерінде ... ... ... анықталған.
Арнайы зерделеніп, халықаралық деңгейде қабылданған принциптер қаржылық
есеп қалыптастырудың мәселелерін, ... есеп ... ... белгілейді.
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарында бухгалтерлік есепке тән
барлық маңызды мәселелер: компаниялардың есеп ... ... ... ... ... ... есеп, салық салу т.б,
қаралған. Әрбір елде ... ... ... ... ... да есеп ... ... жолдармен
сипатталған.
ХҚЕС талаптарына сай қандай ... ... ... ... мен ... үйлестік тұрғыда көрсету керек. Алайда
айрықшаланған операциялар мен оқиғалар ... ... ... әр ... іске асырылып, орындалуы мүмкін.
Әрбір жекелеген ... ... ... тәсілдер мен
әдістерді, бухгалтерлік операцияларды анықтай ... мына ... ... ... объектісі) - Есепке алынатын есеп объектісі ... ... ... негізгі түсініктемеден;
(есеп обьектісін тану) - Есеп объектілерін қаржылық қорытынды есеп
элементтерінің әр түріне жатқызудың тәсілдерінен;
(есеп ... ... - ... ... ... және ... элементтерінің әр түрін бағалауға ... ... ... ұсыныстардан.
Мысалға, қорытынды есепке тән есеп принципі, бағалау ... ... ... ... ... есеп ... ... елдерде қолданылынып
келе жатқан және дайындалатын қорытынды есеп ... ... ... ... мен ... ... ... керек. Сондықтан
есеп стандарттары: халықаралық және ұлттық болып бөлінген. ... ... ... есеп ... ... ... және
жалпы әдіснамалық ұсыныстары, т.б. толық мазмұны әр елдің ішкі есебін
жүргізуге ... ... ... ұлттық стандарт және мұның
әдіснамалық ұсыныстарының мазмұны мен сәйкестігі ... ... есеп ... ... ... қасиеттері бар.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарының ... саны ... ... 1996 жылы 13 ... ... №1 ... саясаты
және мұны ашу», №3 «қаржы - шаруашылық қызметінің ... ... №22 ... өз ... ... ... ... №30 «қаржылық есеп
тапсыру» стандарты 17 ... 2003 жылы ... ... ... есеп ... ... ... жоғарыда айтылған «Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары
жөніндегі комитет» (ХБЕСК) құрамында 1997 жылы «Тұрақты түсіндіру ... ... Бүл ... негізгі міндеті ХҚЕС сәйкес келетін қосымша
түсіндірмелер жасау мен ... ... ... ТТК-те жасалған түсіндірмелер
ХБЕСК-тің Басқармасында бекітіліп, мұндай қосымша түсіндірмелер қаржылық
қорытынды есеп жасаудың қажетті ... ... ... ... 81С деп ... ал Ресейде «Тұрақты түсіндірме комитеті» (ТТК) деп
ХБЕСК-нің қойған атымен бірдей аталынған. Қазақстанда ТТК әлі ... ... (10.3. ... ... деңгейде өз күшіне ... ... ... ... ... экономикасы дамыған көптеген елдер қаржылық
қорытынды ссеп жүйссін халықаралық ... ... мш ... ... ... ... жұмыстар атқарып келеді.
Қаржылық есеп пен қорытынды есеп ... ... ... ... ... ... тұрады:
1993 жылы ХБЕСК пен Құнды қағаздар жөніндегі ... ... ... ... ... ... әйгілі басшылары мен АҚШ
конгресінің қызығушылық танытуы негізінде американдық қор биржаларында өз
акцияларына баға ... ... ... ... ... ... капитал ағыны талабына сай фирмалардың ... ... ... пайдаланушыларға бағытталғандығынан және кор биржалары мен
халықаралық инвесторларға ... ... ... даму ... ... осыған байланысты қаржылық қорытынды
есепті шоғырландыру шығындарының өсуі, ... ... ... ауқымы
мен аймақтарға байланысты факторлардан;
-капитал қалыптастыру шығындарын барынша азайту, тәуекелшілік процесін
төмендету, инвестиция қайтарымына тән түсінікті ... ... ... есеп ... қарағанда ХҚЕС-тің артықшылығы мыналар:
-халықаралық деңгейде әр елдердегі ... ... мен ... ... ... мүмкіндігі; ХҚЕС мазмұнын ашық талқылау
кезеңдерінен өткізу және ... ... есеп ... ... (опробация) кезендерінен өтуі;
-бухгалтерлік есеп құжаттарын ... ... ... ... ... отыруды қамтамасыз ету;
-компаниялардын шоғырландырылған қорытынды есеп дайындауға ... ... ... ... ... ақпараттарды пайдаланушылар үшін халықаралық стандарттардың
түсініктілігі және қарапайымдығы;
-тұрақты түрде ... ... ... ... ... ХБЕС ұлттық тәжірибеде қолдану
мақсатында әр елдердің ынталылық танытуын қамтамасыз ... ... ... ... ... мен жеке пікірлеріне
қарағанда және біздің пайымдауымызша стандарттар мазмұнына тән кемшіліктер
де жоқ емес. Бұларға мыналар ... есеп ... тән ... ... ... қосымшалар мен мысалдардың нақтылы түрде қалыптаспағандығы;
-ХҚЕС негізінен экономикасы ... ... мен ... ... ... экономикалық процесі жаңадан ... келе ... ... ... ... ... ... оның үстіне ХҚЕС-ті міндеттті түрде қолдану
керек еместігі жөніндегі ұсыныс есеп жүйесінің гармониялық үйлесімділігін
камтамасыз ... ... ... ... ... өзі ... процестер
қатарына жатады. Қорытындалған қаржылық есеп әрбір стандарт ... сай ... ... Егер ... ... толығымен қолданылмаған
жағдайда қорытындыланған қаржылық есеп ХҚЕС ... ... ... болып
танылады.
Алайда осы айтылғандарға қарамастан, халықаралық қаржылық ... ... ... ... ... елдерде (жаһандық)
танылып келеді. Қаржылық қорытынды есеп ... ... ... ... сенімді түрде қолданыла бастауына байланысты қырыққа
жуық ірі-ірі трансұлттық корпорациялар өз еркімен ХҚЕС-ті қолданып ... ... ... ... ... сай есеп жүргізудің негізгі
критериін салған екен деген ұғым бар. Лондон, Франкфурт, Цюрих, Люксембург,
Амстердам, Рим, ... және ... да бір ... тауар биржаларындағы
акцияларға баға белгілеу (котировка) халықаралық әдіспен және кезінде
қабылдана ... ... сай ... және ... стандарттар жөніндегі осы замандағы комитеттер,
биржалар, компаниялар және үкіметтік ұйымдар есеп стандарттарын халықаралық
бастапқы базис ... ... ... ... өздеріне тән ұлттық және
аймақтық тұрғыда ерекшеленетін есеп жүргізудің айрықша ... ... ... ... ... ... Европалық Одақ ішінде қаржылық қорытынды
есеп жүйесін үйлестік гармонизациялаудың ... ... деп ... есеп пен ... есеп жүргізудің европалық ... ... ... ... - ... ... ... осы күнге дейін жүргізіліп келе ... ... ... есеп ... мен ... ... ... негізгі бағдарлама деп бағалап келеді.
ХҚЕС-ке әр ел экономикасында қолдануы ауқымы кең ... ... және ... экономикалық процеске үлес қосушы ресми құжат деп
түсінген жөн.
Нарықтық экономика мен ... ... ... ... ... есеп ... халықаралық стандарттарға біртіндел
көшіріліп келеді. Еліміздегі бухгалтерлік есеп процесін халықаралық таным
бағытына ... ... ... XX ... 90-шы ... басталады.
Мұның ішінде біздің еліміздегі қызмет атқарушы бухгалтерлер мен ... ... ... жоғары оқу орындарының оқытушылары 1994 жылдан ... ... есеп ... мен ... ... шетелдік
маман эксперттердін дәріс беру негізінде оқи бастады. ... ... ... атқарушы Қазақстандық мамандар мен оқытушылар Британ Кеңесі
(Шотландияның ант беруші ... ... ... ... ... ... ... есеп мамандарын халықаралық
стандарттарға сәйкес даярлау ... ... ... ... Алматы,
Тараз, Қарағанды калаларында «Есеп және аудит өрісіндегі оқытушылар мен
кәсіпкерлерді ... ... ... ашты. Бұл жоба үш жылдай қызмет
атқарып, жүздеген Қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... процесі күні бүгінге дейін
жалғасып келеді. Қазіргі ... ... ... есеп ... ... көшіру, сондай-ақ мұның дәрежесі мен мазмұнын халықаралық
деңгейге көтеру мақсатында ... ... ... атты ... қызмет атқарып келеді.
Алайда еліміздегі бухгалтерлік есеп ... ... ... принциптері мен стандарттарына сай ары қарай ... ... және ... ... Мұның өзі созылмалы ұзақ процеске айналуы да
мүмкін.
Шетелдік капитал және инвестициялар ... ... орай ... ... ... ... құрылды және кұрыла бермек.
Мұндай бірлескен кәсіпорындар өрісіндегі, сондай-ақ өз елімізде ... ... ... есеп ... халықаралық тәжірибемен үйлесімді
бағытта жетілдірілуі, ұлттық есеп ... ... енуі ... ... ... ... қызмет атқару мен пайда табуды
мақсат тұтқан бірлескен ... ... ... ... және саяси-әлеуметтік процестерге байланысты біздің, ұлттық
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... сай жетілдіріліп
дамуы керек.
Отандық бухгалтерлік есеп жүйесі ары қарай жетілдірген ... ... ... несиелендірушілер, басқа да заңды және жеке тұлғалар
ұйымдардың қаржылық жағдайын жақсы ... ... ... ... ... ... пайымдауымызша Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесі төмендегі
негізгі бағыттарға сәйкес жетілдірілуі керек:
Біріншіден, заңдастырылған негізде ... ... ... тобы
құрылып, мұның құрамына ... ... ... ғылыми-зерттеушілер
тартылып, бүл топтың құзырына әлемдік бухгалтерлік есеп ... ... ... мен зерделеу және мұның нәтижесін отандық есеп ... ... ... керек.
Сараптаушылардың мұндай жұмыс тобы белгісіз жылдарға дейін тұрақты
қызмет атқарғаны жөн. Әлемдік ... есеп ... ... мен
зерттеу және мұның нәтижесін отандық есеп жүйесіне біртіндеп енгізу - бүгін
бар, ... жоқ ... ... ... ... ... есеп ... болашақта қолданылатын
қазақстандық жекелеген есеп объектілеріне тән ... ... ... ... ... ... жоғары және осы саланың
білімді ... ... ... ... және
белгілі бір ұйым тәжірибесінен өтуі керек. Егер ... тобы ... ... келмейтін жәш ұлттық ... ... ... ... ... мәселесі орын алған
жағдайда, сараптаушылар тобы ... да ... ... ... ... жөн. ... есеп ... күні бүгінге
дейіп қолданылып келе жатқан ұлттық тұжырымдама ... және ... мен ... мазмұны ХҚЕС мазмұнымен ... ... ... қаралып, барлық жағымды тәжірибелер мен ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және аудит мамандығы бойынша оқу
орындарында оқитын ... ... ... ... есеп
принциптері мен стандарттары талабына сай келетін, ... ... ... ... ... ... сапалы оқулықтар шығару
мәселесі жылдан-жылға тиісті жоғарғы деңгейде мемлекеттік басшы органдарда
бекітіліп отыруы керек.
Төртіншіден, ... ... және ... ... есеп мазмұнын
толық және сенімді даярлау мен тапсыру, сондай-ақ сыртқы пайдаланушылар
мүддесін ... ... ... ... және ... ... - ... нарықтық экономиканың кезеңдік дамуына қарай
қайта қаралып, жаңаланып отыруы ... ... ... есеп ... алдағы кезеңдерде
халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына көшіріп, мұның ... үшін ... күні ... ... ... келе ... есеп счеттарынын Типтік жоспары қайта жасалынып, бүл ... ... ... ... төменнен жоғарыға қарай сипаттап
көрсетуі керек. Мұндай сабақтастық бағыт халықаралық қаржылық ... және ... ... ... ... қаралған.
Бухгалтерлік есеп счеттарының Типтік жоспарын жаңадан жасап, мұны сапалы
қолдану үшін арнайы әдіснамалар, ... ... ... ... қайта қаралып, әр жылдары зерттеліп, тәжірибеден өткізіліп
отыруы керек. Мұндай шаралар бір күндік немесе бір ... ... ... Қазақстанда қызмет атқарушы ... ... ... ... мектебін қалыптастыру, жекелеген
бухгалтерлердің алдыцғы қатарлы ... ... мен ... өте ... халықаралық ынтымактастық немесе ... ... ... ... бухгалтерлік есеп ұйымдарының басқа да
халықаралық ұйымдарға мүше болып енуі, ... да ... ... ... ... ... нәтижесінде бухгалтерлік есеп стандарттарын
жасауға қатысуының рөлі зор.
Сегізіншіден, бухгалтерлік есеп ... ... ... тән ... бағдарламалар мазмұнын қайта қарап, бүларды есеп
талабына сәйкес жетілдіру және ақпараттарды ЭЕМ ... ... ... және ... да ... рөлі зор.
Осы жоғарыда айтылған мәселелер іс ... ... ... ... ... ... есеп жүйесі біршама тұрақтанар
еді. Ең негізгі мақсат ... ... ... ары ... ... ... пен міндет атқарушы бухгалтерлер қауымы тиімді сабақтастык
әдістерді, алдыңғы ... ... есеп ... ... және ... ... маңызын терең ... және ... ... ... ... ... керек.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп станрдарттары мен ХБЕС арасындағы
барабар ұғымның сәйкес келмейтін жақтарын ... ... ... бір ... салу үшін ... ... іске асыру керек:
а) Қаржылық, басқарушылық жәңе салық есебін гармониялық ... және ... бүл ... тән нормативтік актілер мен әдіснамалық
ұсыныстар енгізіп, елімізде қолданылып келе жатқан «Бухгалтерлік есеп және
қаржылық қорытынды жөніндегі Заң» ... ... ... ... ... ... есеп ... беделін арттыру және ары ... ... ... ... мен ... ... ... талап
етілетін кейбір төрешілдік (бюрократтық) элементтерді болдырмау;
в) ... ... ... және ... ірі ... ... ... шикізат өндіруінен мол ... ие ... ... ... ... отыру;
г) Өзін өзі реттейтін бухгалтерлік есепке тән қазақстандық қоғамдық
ұйымдардың беделін заңды түрде көтеріп, «бухгалтер» ... тән ... мен ... ... төмен кездейсоқ тұлғаларды бухгалтерлік есеп
қызметіне жақындатпау т.б.
Кейінгі жылдары Қазақстан Республикасындағы ... есеп ... ... ... ... ... ... шаралар іске
асырылды. ХҚЕС-не қарасақ, қазақстандық нормативтік актілер ... ... ... түрде қатаң тәртіппен ... ... ... ... ... ... елімізде қолданылып келе жатқан қазақстандық
стандарттар маңызы мен мәні жағынан ХБЕС ... келе ... көшу ... ... жақтары Қазақстан Республикасындағы
заң актілерінде қаралған. «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... сәйкес ҚР қаржы министрлігі жанындағы «Бухгалтерлік есеп
және аудит әдіснамасы жөніндегі ... ... ... есеп
стандарттарына кайшы келмейтін және ... ... ... жаңа стандарттар жасап, мұны бекітуге құқылы
деп ... ... ... ... ... есеп ... жұмыс
жоспарын жасап, оны бекітуге міндетті деп ... Осы ... ... ... есеп пен ... корытынды есеп
жасауға міндетті өкілетті тұлғалар Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік
есеп және қаржылық қорытынды, ... есеп ... ... есеп ... жұмыс жоспарының талаптары мен ережелерін
сақтауға міндетті деп ... ... 7-ші ... 3-ші ... ... ... қабылданған заң актілерінің әрбір тараулары
мен тармақтарына талдау жасап, мұның жағымды және жағымсыз ... ... ... ... ... ... есеп ... ары қарай жетілдіру
мен дамыту болғандықтан осы салада ... ... ... мен ... еліміздегі бухгалтерлік есеп мәселелерін ары қарай жетілдіру
процесіне шақыру болып табылады.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... тек қана ... ... ғана ... ... еліміздегі нарықтық
қатынастардың тұрақты дамуымең тығыз ... ... жөн. ... ... ... ... есеп ... мазмұнын екінші жақтан
қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары мазмұнын терен түсініп, отандық
бухгалтерлік есеп мәселелеріне баса назар ... ... ... ... есеп ... ... жинақталған
ақпараттарды басқа да акпараттармен өзара салыстырып, мұның нәтижесінде
экономикалық ... мен ... ... ... іске ... болады.
Шоттар жоспары - деп ұйымдардың экономикалық жүйесін тиімді басқаруға
арналған ... алу мен ... ... ... ... мен басқада
мүдделі тұлғалар талабын қанағаттандыру мен бақылап отыруға және сенімді,
толық, таза жолдармен дайындалып, ... ... ... ... жасауға, сондай-ақ, ұйымдардың шаруашылық ... ... мен ... экономикалық маңызына қарай топтастыруға
арналған тараулар мен ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізу мен қаржылық қорытынды
шьгғаруды қамтамасыз етеді. Шоттар ... ... ... ... және ... ... қарамастан, шаруашылық қызметін
жүргізуші фирмаларда, ... ... ... ... ... ... ... т.б.
ұйымдардың барлығында міндетті түрде жүргізіледі.
Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына сай ... ... ... ... жоспарының негізгі мақсатын ... ... ... ... өнімдер мен шикізаттарды әлемдік рынокқа
шығару мен ... ... ... ... да ... ... алу максатын шешу үшін ... ... ... сай ... технологиялық т.б. ерекшеліктеріне қарай, бұлардың таза
пайдамен жұмыс істеуіне ... ... ... мен ... ету т.б. ... іске ... ... шараларды тіркеу болып
табылады.
Есеп жүргізу тәжірибесінде шоттар ... ... ... (тізімі)
түрінде танылса, екіжақты жазу жекелеген шоттарды өз орынымен дұрыс қолдану
жөніндегі әдіснамалық ... және ... ... мазмұнын өзара
байланыскан шоттарға тіркеуді қамтамасыз етеді.
Осыған орай жекелеген активтер, міндеттемелер, шаруашылық және ... мен ... ... ... ... ... мен
ережелер, сондай-ак есеп объектілерің бағалау мен ... ... ... ... емес, бухгалтерлік есеп өрісіне тән басқа да
нүсқаулар, әдіснамалық ережелер, ұсыныстар мен ... ... ... есте ... ... шоттарға жазылатын көптеген шаруашылық фактілері мазмұнының
дұрыстығын тексеру мен жіберілген кателерді табу үшін де бухгалтерлік ... ... ... ... қолдана білу аркылы мына төмендегі
жағдайларда жіберілген:
-қолданылған шоттардың нөмірлерін дұрыс таппағанда;
-дебет пен кредитке ... ... ... ... шоттардағы қалдықты бухгалтерлік балансқа дұрыс
ауыстырмағандағы жағдайдағы қателерді табуға болады.
Сондықтан да орындаушы ... ... ... ... ... фактілері бойынша қатесіз проводка жасап, дұрыс лроводка
қолдану негізінде барлық шоттарға жазылатын жазулардың дұрыстығы және ... ... ... ең ... ұйымнын бухгалтерлік
балансының талапқа сай сапалы жасалуы қамтамасыз етіледі.
Бухгалтерлік есеп шоттары ... ... ... тән ... ... ... ... Мысалға, «Негізгі құралдар» шоты
бұлардың қозғалысын тіркейді. Ұйымдарда жүздеген шоттар қолданылуы мүмкін.
Бухгалтерлік есеп шоттары ... ... ... ... ... ... мен ... бірнеше бағаналардан түрады. Бұларға:
-операциялардың кысқаша мазмұны;
-дебеттелетін, кредиттелетін шоттар (проводка);
-орындалған осы операцияның сомасы жазылады.
Журналдар мен кітаптарға ... ... ... ... күні ... ... есеп ... орталықтандырылған әдіснамалық материалдармен
қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... үшін ... есеп шоттарының
бірегей Типтік жоспарын ұсынған. ... ... есеп ... тән жасалған қазақстандық бухгалтерлік есеп шоттарының
Типтік жоспары Қазақстан ... ... ... № 438,
18.09.2002 жылғы бұйрығымен бекітілген. Осы министірліктің «Бухгалтерлік
есеп және аудит әдіснамалық ... ... ... ... ... ... ... жасаған.
Кезінде 1996 жылдан 2003 жылға дейінгі аралықта ұйымдарда қолданылған
«Субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының
Бас жоспары» болып ... ... ... ... ... ... ... деп айтуға болады. «Бас жоспар» нарықтық қатынастардың
өтпелі кезеңіне тән өз қызметін орындады.
2003 жылдық 1-ші ... ... ... ... тән шаруашылық
фактілерін, ара қатынастық операциялар жөніндегі ақпараттарды күнделікті
тіркеп, ... ... ... ... есеп ... ... - отандық бухгалтерлік есеп жүйсін ары қарай жетілдіруге ... ... ... ... да 1-ші ... 2006 жылдан бастап.
Қазақстандағы бухгалтерлік есеп шоттары ... ... ... ... ... ... қамтуға бағытталған.
2 ЖШС «Мөлдір» еңбек ақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу есебі
2.1 Қызметкерлер ... мен ... ... есебі, еңбек төлемақысының
түрлері
Еңбек өнімділігінің өсуіне және өнімнің өзіндік құнын төмендетіп, оның
сапасын арттыруға, еңбек тәртібін нығайтуға есеп ... ... ... ... шаруашылық қызметі процесінде қызметкерлер жұмысқа
қабылданып және жұмыстан шығарылып жатады, олардың саны ... ... ... ... ауыс-түйістер болып тұрады. Қызметкерлер құрамының
есебін кадрлар ... ... ... ... ... ... осыған
өкілетті етіп қойған басқа бір адам) жүргізеді, ол бүкіл субъектідегі, оның
құрылымдық ... ... саны және оның ... жынысы, жас мөлшері, категориялары, кәсіптері, қызмет орындары,
мамандықтары, біліктілігі, жұмыс ... ... және ... ... бойынша
қызметкерлер құрамы туралы деректер алуды қамтамасыз етеді.
Жұмысқа жаңадан қабылданғандарды «Жұмысқа ... ... ... (№ Е—1 ... ... ... бөлімінің қызметкері мұны
барлық қызметкерге ... ... ... ... ... жұмысқа
қабылдауға жауапты адам бұрыштама қойған бұйрықтың (өкімнің) жобасы,
қажетті ... ... ... ... және жұмыс жағдайларымен
таныстыру үшін құрылымдық бөлімшелерге ... ... ... болып
табылады. Құрылымдық бөлімше бастығы ... оны ... ... ... ... ... бұйрық (өкім) жобасының сыртқы жағында
жалданушыны қандай ... ... не ... ... ... қандай жұмысқа
қабылдауына болатындығы көрсетіледі. Осында сынақ мерзімінің ұзақтығы ... ... ... ... ... ... тексеріс нәтижелері, техника қауіпсіздігі, өрттің алдын алу
шараларының минимумы бойынша нұсқаулар берілгендігі туралы ... ... да ... ... сыртқы жағына қойылады. Жұмысқа алу туралы
бұйрықтың (өкімнің) жобасында кәсіпкердің айлық ... ... ... ... ... және штат ... бойынша белгіленетін айлық ... үшін ... ... ... ... ... Кәсіпорын
басшысы қол қойған ... ... ... ... одан ... Кадрлар бөлімі жұмысқа қабылдау ... ... ... жеке ... ... жұмысқа қабылданғаны туралы еңбек
кітапшасына белгілейді, ал бухгалтерия дербес шот ашады немесе ... ... ... ... ... оның ... ... және арнаулы
орта білімі бар мамандарға және ... ... ... ... т. б. ... жас ... да ... карточка» (№
Е—2 үлгі) толтырылады. Жеке ... ... ... қызметкері
қызметкердің озінен сүрап отырып, пәспорт (жеке куәлік), әскери билет,
еңбек кітапшасы, оқу ... ... ... ... ... ... тиісті құжаттар негізінде бір дана етіп жазады. Кәсіп пен ... ... ... ... ... ... ... разрядтардың (ОКПДТР), білімі бойынша алған мамандықтзрдың (ОКСО)
классификаторлары ... ... ... ... ... (білімі,
тұрғылықты жерінің ауысуы т. б. ) бұдан былайғы барлық өзгерістері ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер» деген
бөлімін толтырғаннан кейін, жұмысқа қабылдаушы адам ... қол ... ... ... қабылдануы; басқа бір тұрақты жұмысқа ауысуы және жұмыстан
босатылуы туралы бұйрықтың ... ... ... кітапшасына
енгізілетін әрбір жазбаны әкімшілік сол ... ... ... ... ... қол ... отыруға міндетті. Ғылыми
қызметкерлерге ... ... есеп ... (№ Е—4 ... ... бір ... ... учаскеден) екіншісіне ауыстырғанда
«Басқа жұмысқа ауыстыру туралы бұйрық (өкім)» (№ Е—5 үлгі) жазылады. ... ... ... бір дана етіп ... ... ... және жаңа жұмыс орнындағы құрылымдық бөлімше бастығы бұрыштама
соғады да, кәсіпорын басшысы қол ... ... ... ... ... (өкімнің) негізінде кадрлар бөлімі жеке ... ... және ... құжаттарға белгілер соғады. Үлгінің сыртқы жағына
қызметкердің бұрынғы жұмыс орны ... ... ... ... және ... ... ... туралы
белгілер қойылады.
КЗОТ-қа, күші бар заң актілері мен ... ... ... ... ... ... қызметкерге берілетін жыл сайынғы және басқа
түрлердегі демалыстарды құжаттау үшін «Демалыс беру туралы бұйрық (өкім)»
(№ Е—6 ... ... Екі дана етіп ... бірі ... ... екіншісі бухгалтерияға беріледі. ... ... ... мен ... ... қол ... ... беру туралы бұйрықтың
(өкімнің) негізінде кадрлар бөлімі қызметкердің жеке карточкасына ... ал ... ... үшін ... ... ... есеп ... жұмыстан шығарғанда «Еңбек шартының тоқтатылуы туралы
бұйрық (өкім)» (№ Е—8 үлгі) қолданылады. Оны кадрлар бөлімінің ... ... екі дана етіп ... Бірі ... ... қалады,
екіншісі бухгалтерияға беріледі. Құрылымдық бөлімше бастығы (мастер) ... ... қол ... Бұйрықтың (№ Е—8 үлгінің) ... ... есеп ... ... өз ... шыққанда
қызметкер үлгінің бет жағына арыз жазады.
Жұмысшылар мен ... ... ... ... кестесін
сақтап жүруін бақылау, жұмыс істелген ... ... ... алу, ... бойынша есеп айырысу, сондай-ақ еңбек жөнінде ... ... үшін ... ... ... ... Е—13 үлгіде) жұмыс істеп
жүрген-дердің барлық категорияларының жұмыс уақытын ... ... Мұны ... ... адам бір дана етіп ... тисінше
құжатталған соң бухгалтерияға беріледі. Жұмысқа келмеу ... ... ... ... ... істелмегені туралы, мерзімнен тыс істелінген
жұмыс туралы және басқа ... ... ... ... ... толтырылған құжаттар (жұмысқа жарамсыздық парағы ... не ... ... ... ... ... т. б.
) негізінде ғанә табелые ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің жұмысқа келген-келмегендерін жаппай
тіркеу әдісімен, немесе тек қана ... ... т. б.) ... ... ... асырылады,
Жұмыс уақыты есебінің табельдері (№ № Е—13, Е—13а үлгілері) деректерді
автоматты түрде ... ... ... Ішінара реквизиттермен
толтырылған табель бланкілері компьютерлік техника құралдарының ... ... ... ... ... ... ... цех, қызметкердің тегі, аты, әкесінің аты, кәсібі ... ... ... т. б. ... ... үлгісі деректерді өңдеудің
қабылданған технологиясына сәйкес өзгереді. ... ... ... ... ... ... көрініс беретіндей мумкіндік қамтамасыз етілуге
тиіс.
Жұмыс уақыты ... ... ... (№ Е—13 үлгісі) төменде
келтірілген.
Деректерді қолмен өңдегенде «Жұмыс уақытының есебі және жалақы бойынша
есеп ... ... {№ Е—І2 ... қолданыл-ады, оның № Е—13 және Е—13 а
үлгілердегі табельдерден айырмашылығы шамалы.
Тұрғындарды жұмысқа орналастыру, қайта оқыту және ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі бюроға
кәсіпорындардың үш күндік мерзімде мәлімет беруі үшін ... ... ... ... ... ... бойынша, басқа кәсіпорындардан
ауыстырылу тәртібімен, ұйымдық қабылдаулар және ... ... ... ... ... ... қызметкерге «Ақпараттық карточка» (№
Е—62 үлгі) жазылады. Дербес есеп карточкасын жабуға ... ... ... қол үзіп ... ... ... жерге қоныс
аударғанын растайтын ақпараттың, азаматты жұмысқа орналастыру қажеттігінің
жоқтығын растайтын басқадай да ақпараттың алынуы негіз ... ... алу үшін ... жолданған жолдама «Жұмысқа жолдама туралы
хабарлама қағазбен» (№ Е—63 ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардағы орталыққа (бюроға) өтініш ... ... ... ... ... ... кезде жұмыс
істеп жүрген азаматтарға (қосымша жұмысқа ... ... ... ... ... не штатының қысқартылуына
байланысты жұмыстан босатылған қызметкерлерден өзгелеріне) хабарлама қағаз
берілмейді.
Жұмысқа ... ... ... қарай, қызметкерлер тұрақты,
уақытша және маусымдық болып бөлінеді. Жұмыстың бітер мерзімі көрсетілмей
қабылданғандар ... ... екі ай ... ... ... ... ... мерзіммен, бірақ екі ... ... ... ... ... ... және бала ... байланысты алған
демалысқа орай) ... ... ... орны ... ... ... ... қою үшін төрт айдан аспай-тын ... ... ... ... ... жұмыстар істеу кезеңінде
қабылданғандар маусымдық қызметкерге жатады. Соңғы топтағы қызметкерлер
үшін жұмыс ... екі ... ... ... ... ... бойынша алты
айдан аспау керек.
Қызметкерлердің өндірістік-шаруашылық қызметке ... ... ... ... және өнеркәсіптік емес
болып бөлінеді.
Өнеркәсіптік-өндірістік ... ... ... ... шұғылданатын қызметкерлерді жатқызады. Өнеркәсіптік
емес қызметкерлерге тұрғын ... ... ... ... ... және оқу орындарында еңбек ететін
қызметкерлер, көлік, сауда т. б. қызметкерлерді ... ... ... ... ... және ... емес
қызметкерлер деп бөледі. Тізімдік ... ... ... ... бір күннен артық мерзімге, ал қызметтің ... ... кем ... бес күн мерзімге жұмысқа қабылданған барлық тұрақты,
маусымдық және уақытша қызметкерлерді енгізеді.
Кәсіпорындағы атқарған функциялары бойынша ... ... ... және қызметшілер деп екі топқа бөледі. ... ... ... бөлінеді: басшылар, мамандар және осы топқа ... да ...... ... ... жасауға, жұмыстарға және
қызмет көрсетуге тікелей қатысатын ...... мен ... ... бөлімшелерінің басшылық
қызмет орындарында отырған қызметкерлер (директорлар, президенттер,
бастықтар, басқарушылар, меңгерушілер, төрағалар т. б. ), ... ... (бас ... бас ... бас ... және ... аталған
қызмет орындары бойынша орынбасарлар.
Мамандар — инженерлік-техникалық, экономикалық және ... ... ... (бухгалтерлер, инженерлер, геологтар т, б. ).
Қызметшілерге жататын ... да ...... әзірлеп
толтыратын, есеп жүргізіп, бақылау жасайтын, шаруашылық қызмет көрсететін
қызметкерлер ... ... ... ... ... ... ... процесіне қатысуларына қарай, өнім дайындаумен,
жұмыс істеумен және қызмет көрсетумен ... ... ... деп және ... ... қосалқы жұмыстар атқаратын немесе
қосалқы өндірістерде жұмыс істейтін ... ... деп ... және оның ... есебінің негізгі міндеттері еңбек шығындарын
дұрыс анықтау және төлемақыны дұрыс есептеу, белгіленген қызметкерлер ... ... ... ... ... сақталуын және жалақының
қорын дұрыс пайдалануын бақылау ... ... ... ... ... ... тапсырмалардың орындалуын, кесімді бағаларды,
тарифтік төлем мөлшерлері мен ... ... ... ақы ... ... өндірім (выработка) жөніндегі құжаттарда
көрсетілген ... саны мен ... ... ... ... ... төлемдердің дұрыс есептелуін бақылайды.
Еңбек төлемі өнімнің өзіндік құнының негізгі элементтерінің бірі болып
табылады; оның ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуіне, өнімнің
өзіндік құнының төмендеуіне және халықтың өмір сүру деңгейінің жоғарылауына
септігін тигізеді. Әрбір ... ... ... ... ... ... жеке өзінің қосқан еңбек үлестерімен анықта-
луда тиіс және ең көп мөлшермен шектелмейді. Еңбектің ... ... ... ... ... ... төлем — қызметкерлерге нақты жұмыс істеген ... ... ... немесе белгіленген баға не ... ақы ... ... саны мен ... үшін есептелетін еңбек төлемі.
Қосымша төлем — еңбек туралы заңға сәйкес қызметкерлерге ... ... ... үшін есептелетін еңбек төлемі. Оған кезекті
демалыстар төлемін, мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді т. б. ... ... ... ... ).
Экономиканың барлық салаларындағы және меншіктің барлық түрлеріндегі
кәсіпорындардағы еңбек төлемінің негізіне ... ... ... Олар қызметкерлердің мамандық топтары бойынша ... ... ... ... біріңғай тарифтік
кестесін құруға, тарифтік төлем мөлшерлерін және ... ... ... ... тұтастай республика бойынша заң жүзінде ... ең аз ... ... ... ... төлемі ақшалай немесе заттай есептеліп, төленуге тиіс.
Ақшалай еңбек төлемі — еңбек төлемінің ... ... ... сомалар. Негізгі және қосымша еңбек төлемінен тұрады.
Заттай еңбек төлемі — төлем ретінде заттай берілген өнімнің құны, ... ... ... ... ... ... немесе
қоғамдық тамақтандыру үшін қосалқы шаруашылықтардан бөлінетін өнімнің,
жұмыстың және көрсетілген қызметтің баға айырмашылығының ... ... ... ... ... ... дивидендтер мен проценттер
түріндегі табыстары енгізілмейді.
2.2 Еңбек төлемі бойынша есеп айырысудың есебі
Еңбек төлемінің әр алуан нысандарында және жүйелерінде есеп ... ... ... ... еңбек төлемі. Мұндай жүйеде еңбек төлемі әрбір
жұмысшының жұмыс ... ... ... Оны ... ... ... ... санына көбейту арқылы анықтайды. Жәнеде
жұмысшы еңбегінің төлемі жасап шығарған әрбір ... үшін сол бір ғана ... ... асырылады.
Бригадалық кесімді еңбек төлемі. Жұмысшылардың еңбек төлемін бұл жүйеде
бригада, ... ... ... ... ... Еңбек төлемі
жөніндегі бағалар жекелей (әрбір кәсіп үшін) және кешенді (бригаданың бүкіл
ұжымы үшін) ... ... ... ... ... ... ... төлемін жұмыс үшін белгіленген бағаларды бүкіл бригада (учаске,
цех) болып дайындаған бұйымдардың санына ... ... ... ... ... жұмысшы еңбегінің төлемін былай анықтайды. Алдымен
кешенді бағаны бүкіл ұжым ... ... ... ... ... ... ұжымға (бригадаға, учаскеге) тиісті еңбек төлемін есептеп
шығарады. Есептеп шығарылған ... ... ... жұмысшының жұмыс істеген
уақытына және оған берілген тарифтік разрядқа ... ұжым ... ... ... ... төлемінің коэффициенттері, коэффициент-
сағаттар немесе ... ... ... ... ... анықтағанда ұжым құрамына енетін әрбір жұмысшының сағаттық
немесе күндік төлем ... ... ... ... ... де, оның
тарифтік мөлшер бойынша төлемін тауып алады. Содан ... ... ... ... ... тарифтік төлем мелшеріне бөліп, бригаданың қосымша
еңбек төлемінің орташа коэффициентін табады. ... ... ... ... ... ... төлемі коэффициентіне көбейту арқылы әрбір
жұмысшының нақты кесімді еңбек төлемін анықтайды. ... ... ... коэффициенттерді қолданғанда да еңбек төлемін бөлу жөніндегі есеп
айырысуды осылай жасайды.
Жанама кесімді еңбек ... ... ... және ... ... ... ... көрсетіліп отырған учаскенің, цехтың негізгі
жұмысшыларының ... ... ... анықтайды.
Еңбек төлемінің кесімді-сыйлықтық жүйесі. Өндірілген өнімнің (жұмыстың)
санына төленетін төлемнен өзге, жұмысшыға белгіленген сандық және ... қол ... үшін ... ... ... не ... ... орындағаны және асыра орындағаны, өнім
сапасын арттырғаны ... ... ... ... ... ... ... технологиялық жұмыс режимін сақтағаны үшін)
сыйлық төлейді.
Кесімді-прогрессивтік (ілгерілемелі енбек төлемі). Еңбек төлемінің бұл
жүйесінде кесімді ... ... ... артық өндірген өнім
үшін көтермелеу көзделеді. Норма мөлшерінде ... өнім ... ... ... ... бағалар бойынша есептейді, ал нормадан
асыра дайындалған өнім үшін прогрессивті үдемелі бағалар бойынша есептейді.
Еңбек төлемінің аккордтық ... Бұл ... ... ... ... ... ... бойынша анықтайды, онда ... ... ... ... және баға ... ала ... Еңбек
төлемінің бұл жүйесі жұмысшылардың бөлек топтары немесе бригадалардың ... үшін ... ... ... және ... ... қысқартуда олардың материалдық ынталылығын күшейту мақсатымен
қолданылады. Еңбек төлемінің аккордтық мөлшерін қолданыстағы нормаланған
тапсырмалар (уақыт, ... ... мен ... ... ... ... болмаған жағдайда осындай жұмыстар үшін қолданылатын нормаланған
тапсырмалар мен бағалардан шығарып белгілейді. Еңбек ... бұл ... ... ... ... ... үшін ... беру
тәртібін енгізуге болады.
Болашақта өндірісті кешенді түрде механикаландыру мен автоматтандырудың
дамуы, ... ... ... ... ... нақты
сараланудың кемуі нәтижесінде кесімді жүйенің қолданыс аясы ... ... ... ... ... ... және мерзімдік-
сыйлықтық жүйелері алмастыратын болады.
Қарапайым мерзімдік еңбек тәлемі. Еңбек төлемін сағаттық, күндік, айлық
тарифтік төлем мөлшері немесе ... ақы ... ... Оның ... ... уақыт санын белгіленген тарифтік төлем мөлшеріне көбейту
арқылы анықтайды. Бұл жүйені негізінен басшы ... ... кіші ... ... ... еңбек төлемі үшін
қолданады.
Еңбек төлемшің мерзімдік-сыйлықтық жүйесі. Бұл ... ... ... ... ... мерзімдік жүйесіндегідей жасайды, бірақ ... ... ... ... бір ... және ... көрсеткіштерге қол
жеткізгендері үшін алады.
Жұмысшыларға жұмыстың негізгі ... үшін ... беру ... ... және ... ... ... көрсеткіштер (ережелер) бойынша жүзеге
асырылады: өндірістік ... мен жеке ... ... ... ... ... ... тапсырмалардың
орындалуы және асыра орындалуы; ... ... ... өсуі,
бұйымдардың нормаланатын көп жұмыстылығының төмендеуі, өндірімнің (уақыттың
және қызмет көрсетудің) жаңа нормаларының ... ... ... цехының шаруашылық қызметінің соңғы нәтижелерінің жақсартылуы ... ... ... ... жұмыстарының маңыздылығы мен
күрделілігіне қарай жұмысшылардың кәсіптері мен ... ... ... Бригада ұжымдары бүкіл бригада ұжымының жұмыс нәтижелері үшін
төленетін қаражат ... ... ... мүшесіне жұмыстың жалпы
нәтижелеріне қосқан нақты үлесін, еңбек тәртібі мен ішкі тәртіп ережелерін
сақтауын ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша беріледі.
Басшы қызметкерлерге, мамандарға және қызметшілерге сыйлық беру. Бұл
категорияларға сыйлық кәсіпорын шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге бүтіндей
алғанда кәсіпорын жұмысының нәтижелері үшін; ... ... ... ... ... ... ... жекелеген еңбек көрсеткіштерін ескере отырып,
бүтіндей алғанда ... ... ... ... ... ... осы ... жұмыс нәтижелері үшін
сыйлық беріледі.
Сыйлықтарды жазу үшін: ... ... ... ... және статистикалық есептердің деректері, сондай-ақ жедел есеп
пен лабораториялық бақылау деректері; өндірістік ... ... ... қызметінің қызметкерлеріне бухгалтерлік есептердің, жедел есептің
және лабораториялық бақылаудың деректері негіз болып табылады.
Орташа жалақының ... ... ... дегеніміз қызметкердің
өткен уақыт ішінде алған нақты ... ... ... ... деп ... ... ... күші бар заңдар бойынша орташа жалақьшы
есептеп шығарудың әр ... ... ... сол бойынша мемлекеттік
және қоғамдық міндеттерді орындағаны үшін; басқа ... ... ... ... орындаған уақыты үшін; ... ... ... ... жұмыстан амалсыз қалған уақыты ... ... ... ... ... үшін; пайдаланылмаған демалысы үшін өтем ретінде;
оқудағы демалыс уақыты үшін; жұмысқа уақытша жарамсыздығы бойынша жәрдемақы
ретінде төлемдер ... ... ... есептеп шығарудың негізінде
қызметкер өзінің негізгі жұмысын жалғастырып істей берген жағдайда ... ... ... ... ... да сол ... анықтау принципі
сақталады. Ай сайын өзгермейтін тұрақты, мерзімдік төлем алып ... үшін ... ... ... ... ... анықталады. Енбек
төлемі ай сайын өзгеріп ... ... ... ... ... ... ... екі айы бойынша есептеледі.
Демалыс уақыты үшін төленетін төлем. Демалыс ... ... ... жылында бір рет беріледі. Демалыс жұмысқа
қабылданған күннен ... ... ... сол кәсіпорында 11 ай
үзіліссіз жұмыс істегеннен кейін демалыс алуға құқылы. Демалыстың ... ... ... әр ... ... ... ... шартқа және
күші бар ережелерге сәйкес белгіленеді. Демалыс төлемін 12 календарлық
айдағы орташа ... ... осы ... тиесілі белгіленғен үстемелер мен
қосымша ақыларды және сыйлықтын орташа ... ... ... ... орташа мөлшері 12 календарлық ай үшін берілетін сыйлықтың орташа
айлық ... 12 ... ай үшін ... ... ... ... арқылы анықталады. Осы ереже бес күндік те, алты күндік те
жұмыс апталығында пайдалынылмаған ... үшін өтем ... үшін ... жөнінде есеп айырысу үшін қабылданған еңбек төлемі сомасы 12-ге
(бір жылдағы ай санына) жөне 25, 4-ке (бір ... ... ... ... ... Орташа жалақы есебіне жұмысқа уақытша жарамсыздық бойынша
берілетін ... да ... ... төленген уақыт жұмыс
істелгеи уақыт болып есептеледі. Алынған орташа күндік ... ... ... ... қоры ... ... ... төлемдер мен шығындар. Бұл
төлемдер мен шығындардың құрамынә мынадай төлемдер мен шығындар енеді.
Әлеуметтік сақтандыру бойынша төленетін ... ... ... ... ... ... (жарақаттың) салдарынан жұмысқа уақытша
жарамсыздығы үшін берілетін жәрдемақылар, санаторийлік-курорттық ем алған,
отбасының адамы ауырып, ... ... ... ... ... болған,
туберкулезбен, ягни кәсіби аурумен ауруға байланысты басқа жұмысқа уақытша
ауысқан, протездік-ортопедиялық ... ... ... ... ... ... ... үшін жұмысқа жарамсыздық
құжаттарын ... ... (№ Е—70 ... ... ... ... қағаз {бюллетень) негіз болып табылады. Жұмыста жарақаттанғандарға
немесе кәсіби ауруға шалдыққандарға, сондай-ақ 8 жыл және одан да ... ... ... бар ... мен ... ... ... 16 жасқа (оқушы болса 18 жасқа) толмаған үш және одан да көп
балалары бар адамдарға ... 100% ; 5 ... 8 ... ... үзіліссіз
стажы барларға 80%; 3 жылдан 5 жылға дейін стажы ... және 18 ... 60%; 3 ... ... ... ... барларға 50% мөлшерін-де
жәрдемақы беріледі. Жұмыстан тайсақтау мақсатымен өз денсаулығына әдейі
нұқсан келтірген не ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа уақытша жарамсыздық бойынша жәрдемақы
берілмейді. Оларға беріліп қойған жәрдемақы сомасы сот арқылы ... ... ... немесе мастыққа (есірткі қабылдауға) байланысты
әрекеттердің, сондай-ақ ішімдікке (есірткілерге) құнығудың ... ... не ... ... қылмыс жасаған кезде
жарақат салдарынан жұмысқа уақытша ... ... ... ... ... және бала ... байланысты жәрдемақы екіқабат
кезеңінің 30-аптасынан ... ... 100% ... 2930 ... ... ... есебінен берілетін жәрдемақылар. ... ... ... қысқаруына немесе жұмыс сипатының өзгеруіне байланысты
(кәсіпорын таратылған, қызметкерлер ... штат ... ... жазәтайым жағдайдың кесірінен жұмыстан шығарылған немесе кәсіби
әуруға шалдыққан т. б. жағдайларда) жұмыстан ... ... ... санының немесе штаттың қысқартылуына, ұйымның қайта құрылуына
немесе таратылуына байланысты жұмыстан ... ... ... кезеңінде төленетін сома;
зейнетақыға қосымша ақылар, зейнетке шыққандарға берілетін бір мезгілдік
жәрдемақы.
сол ұйымда ... ... ... ... мүгедектерге, қайтыс
болғандардың отбасыларына т. б. ) көрсетілетін материалдық көмек;
Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... бір ... ... ... ... бойынша демалыста жүрген әйелдерге төленетін
өтемақы;
қызметкердің істеген ... ... ... жоқ ... бір оқиғаларға
байланысты, мысалы, үйлену тойына, бала туғанда, ... ... ... ... және басқа құжатпен расталған көпшілік сипаты ... ... ... ... ... ... салдарынан жұмысқа жарамай қалуға байланысты
берілетін жәрдемақы, жұмыстағы міндеттерін ... ... ... ... ... шеккен зардаптарының орнын толтыру (бір рет
берілетін көмек және басқа шығындар).
Қызметкерлердің білім ... ... ... ... өзге
шығындар):
— жоғары және арнаулы білім беретін оқу орындарында кешкілік ... ... ... ... ... ... және ... (сменалық) жалпы білім беретін мектептерде
оқитын, сондай-ақ аспирантураға түсетін ... ... ... демалыстардың төлемі;
— жоғары және арнаулы білім беретін оқу ... ... ... сондай-ақ кәсіптік-техникалық мектептерді бітірушілерге жұмысты
бастар алдындағы демалыс уақыты үшін ұйымдардың ... ... ... өз ... ... ... жоғары және арнаулы орта білім
беретін оқу орындарына оқуға ... ... мен ... ... үшін ... үйге ... ... үйді күтіп ұстауға жұмсалатын шығындар (жеңіл-желпі жөндеу жұмыстары
т. б. ).
тұрғын үй салуға, алуға, тұрғын үй ... ... ... ... көмек, субсидиялар, осы ... ... ... (ипотекалық несиені де) өтеуге жұмсалатын шығындар т.
б.
Әлеуметтік сақтандыру ... және ... ... тыс ... ... бала ... жерлеуге т. б. берілетін жәрдемақылар;
— қызметкер жарақаттанып қалған жағдайда немесе денсаулығына ... ... ... және басқа да шығындардың ... ... ... ... зейнетақы қорынан және басқа бюджеттен тыс
қорлардан төленетін басқадай төлемдер.
Басқадай төлемдер мен ... ... ... ... және ... ... ... сыйлықтар;
қызмет бабымен іссапарларға шыққан уақытта заңдармен белгіленген
мөлшерлердің ... және ... тыс ... іссапар шығындары
(тәуліктік төлем қоса есептеледі);
басқа жерлерге жұмысқа ауысуға, жолдануға және ... ... ... ... толтыру;
жеке автокөліктерді қызмет бабымен жүруге пайдаланғаны үшін Қазақстән
Республикасының заңдары белгілеген ... ... және ... ... өтемақы.
егін орағына және жем-шөп дайындауға немесе монтаждау, жөндеу, құрылыс
жұмыстарына іссапармен жіберілген қызметкерлердің тәуліктік және ... ... ... ... орны ... ... орташа
жалақысының Қазақстан Республикасының үкіметі ескерген мөлшерлердегі
сомалары;
— берілген арнайы жұмыс ... аяқ ... және ... жеке ... ... ... және басқа жуу құралдарының, зиянсыздандыру
құралдарының, сүттің және емдеу-сауықтыру ... құны ... ... ... арнайы жұмыс киімін, аяқ киімді және басқа жеке
өзін қорғау ... ... ... үшін ... шығындарының
орнын толтыру.
Ұйымдардың қызметкерлері акциялар бойынша төлемге ... ... ... ... және ... ұйым ... ... басқадай табыстар (дивидендтер, проценттер, үлестік жарналар бойынша
төленетін төлемдер т. б. ) жалақы ... ... ... жөнінде есеп
бергенде бөлек көрсетіледі.
Мерзімнен тыс жұмыс төлемі. Жұмыс күнінің белгіленген ұзақтығынан тыс
орындалатын жұмыстар мерзімнен тыс ... ... ... ... ... ... қызметке-рлер мерзімнен тыс уақытта істелген ... ... ... ... ... оларға белгіленген разрядтардың
(айлық ақылардың) ... ... ... екі ... бір ... ал келесі сағаттарға екі есе мөлшерде төлем алады. Кесімді еңбек
төлемінде ... ... ... разряд-тың мерзімдік сағаттық
тарифтік төлем мөлшері бойынша мерзімнен тыс ... ... ... ... әр қайсысы үшін жартылай, мерзімнен тыс ... ... ... үшін толық мөлшерде негізгі жалақыларына қосымша төлем ... ... ... ... ... жол ... күндеріндегі жұмыс төлемі. Егер қызметкер өзіне белгіленген
демалыс күнінде жұмысқа тартылса, оған екі апта ... ... бір ... ... ... Егер ... ... оған қосымша демалыс
беруге мүмкіндігі ... ... ... бұл күн үшін екі есе ... ... және айлық ақы алатын қызметкерлерге тарифтік төлем
мөлшері (айлық ақы) екі есе ... сол ... ... ... ... ақы ... ... екі есе жұмыс бағасы бойыаша төлем
төленеді.
Мерекелік күндердегі жұмыс төлемін: кесімді жұмысшыларға екі ... ... ... ... ... не ... ... мөлшерінен
төленетін жұмысшыларға сағаттық не күндік төлем мөлшерінің екі ... ... ақы ... ... ... күні жұмыс уақытының
айлық нормәсы шегінде жұмыс ... ... ... ... тыс ... ... ... мөлшерінде, егер айлық нормадан тыс жұмыс ... ... ... төлем мөлшерінің екі еселен-ген шамасында төлейді.
Түнгі уақытта ... ... үшін ... ... ... ... ұзақтығы бір сағатқа қысқарған жұмыстарда түнгі жұмыстың әрбір
сағаты үшін: сегіз сағаттық жұмыс күні ... ... ... ... сол разряд-тың тарифтік төлем ... 1/7; ... ... ... тарифтік төлем мөлшерінің 1/6; алты ... ... ... ... мөлшерінің 1/5 шамасыида беріледі. Түнгі ... ... ... ... ... ... жұмыстың әрбір
сағаты үшін: сегіз және жеті сағаттық жұмыс күнінде ... ... 1/7; алты ... жұмыс күнінде 1/6 бөлігі қосымша төленеді.
Кідіріс үақытының төлемі. Қызметкердің ... ... ... ... ... жоқ ... ... үшін еңбек төлемін
мерзімдік жұмысшының разрядына сай сағаттық тарифтік төлем мөлшерінің 50%
шамасында ... ... ... ... ... ... ауыстыру
керек. Мұндайда кідіріс үшін өндірім нормасын орындаған жағдайда орташа
жалақы бойынша төленеді. Егер ... ... ... ... бас тартса,
кідірістер үшін төленбейді, ал оның ауысудан бас тартуы ... ... ... ... ... мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді орындағаны үшін
төленетін төлем календарлық ... екі ... ... ... ... Екі айдан кем жұмыс істеген қызметкерлер үшін төлем ... ... ... ор-таша^калақы бойынша есептеледі.
Табыс салығын ұстау. Салықтар — ұлттық табыстың бір белігін бөлу және
қайта бөлу құралдарьшың бірі. ... ... ... ... жалпы
мемлекеттік мұқтаждықтарға жұмсалады. Қызметкерлердің ... ... тек жеке ... ғана ... салығы ұсталады. Салық жұмыс орны
бойынша бекітілген прогрессивтік төлем мөлшері бойынша ұсталады.
Атқару құжаттары ... ... Сот ... нотариалдық
органдардың атқару жазбаларына, сондай-ақ даусыз турде өндіріп алу туралы
әкімшілік органдар қабылдаған қаулыларға сәйкес ... ... ... ... ... ұсталымдар негізгі еңбек төлемінен де, сондай-ақ
тұрақты сипаты бар барлық қалған төлемдерден де, оның ішінде сыйлықтардан,
зейнетақылардан, ... ... ... ... ... т. б. алынады. Келіп түскен атқару құжаттары арнайы тізімге
тіркелуге тиіс.
Тапсырма-міндеттемелер негізінде еңбек төлемінен алынатын шегерімдер.
Сауда ұйымдарынан ... ... ... ... ... ... ... еңбек төлемінен алынатын
шегерімдер айдың екінші ... үшін ... ... ... ... ... әрі ... айына бір рет жасалады.
Жеке өзін сактандыру шарттары ... ... ... ... ... ... ... төлемінен өзін және
мүліктерін ерікті ... ... ... ... ... банк
мекемелеріндегі сақтандыру компанияларының шоттарына сақтандыру жарналарын
аудару жөнінде жазбаша тапсырмасы бойынша жасалады.
Еңбек ... ... ... ... ... ... ... түрдегі арыздары ... ... ... еңбек төлемінен ұсталынған мүшелік ... ... ... ұйымдарының банкідегі шоттарына аударады.
Кәсіпорынға берешегін өтеу ретінде жасалатын шегерімдер (қызметкердің
кәсіпорыннан алған ... қате ... ... ... ... істемеген күндері үшін алған сомалардың қайтарылуы, қызметкердің
кінәсынан кәсіпорынға келтірілген ... ... ... ... ... ... шешімі бойынша жасалады.
Еңбек төлемінің әрбір берілген сомасынан алынатын барлық ұсталымдардың
мөлшері 20%, ал заңдарда ескерілген ... ... ... ... еңбек төлемі сомасының 50% ... ... ... ... ... ... ... бойынша ұстағанда, қызметкерге
жалақысының 50% сақталып ... ... ... ... ... ... ... немесе ол демалысқа
шыққанда еңбек төлемі бойынша есеп айырысу құжаты жасалады, оның ... ай ... ... есеп ... тізімдемесіне кешіріледі.
Айдың бірінші жартысы үшін есептелген аванс және екінші ... ... ... ... ... ... бойынша беріледі. ... ... ... ... ... тәртіпке сәйкес кассадан
ақша беруге рұқсат ететін басшы мен бас бухгалтердің қолы болу керек. ... мен ... ... ... ... ... кейін
шығын касса ордері жазылады, ол сонда көрсетілген соманы шығынға ... ... үшін ... ... айырысу-төлеу тізімдемесінің жасалуы.
Бухгалтерияға келіп түскен жұмыс уақыты мен ... ... ... құжаттарды тексереді де, тек содан соң есептік өңдеуге жібереді.
Әрбір жұмысшыға бір ай ішінде бірнеше құжаттар ... ... ... ... ... үшін ... ... жинақ карточкасы қолданылады.
Онда қызметкердің тегі, аты, әкесінің аты, табельдік номері, цех, ... ... күні мен ... ... норма, әрбір құжат бойынша
есептелген жалақы сомасы, төлемдердің ... да ... ... ... есеп айырысу-төлеу тізімдемесін жасау үшін пайдаланады.
Есеп ... ісі ... ... ... карточкалары
(ведомостар), сондай-ақ есеп айырысу-төлеу тізімдемелері де, әдетте, бір
ғана ... ... ... ... ... есеп ... әр түрлі кәсіпорындарда мынадай
құжаттарда жүргізеді: есеп айырысу-төлеу тізімде-месінде, оны ... ... беру үшін де ... есеп ... ... және жеке
толтырылған төлеу тізімдемесінде; әрбір ... ... ... ... есеп ... ... парақтарда); жыл бойы пайдаланатын
кітапқа тігілген есеп айырысу ... ... ... — жиынтық құжат, онда есептелген еңбек
төлемінің барлық түрі және ... ... ... берілген басқа да
төлемдер, сондай-ақ күші бар заңдарға сәйкес ... ... ... ... Оны ... ... ... есеп айырысу деректері
негізінде жасай-ды. Тізімдемеде ... ... ... ... олардың табельдік номерлері мен қызмет ... ... ... ақыларын көрсетеді. Оған кәсіпорын басшысы мен ... қол ... ... ... деген бөліміне құжаттардан
кесімді, ... тыс т. б. ... ... есептелген сомалар
енгізіледі. «Ұсталынды және есепке алынды» ... ... ... ... ... ... қағаздары бойынша ұстальшдардың сомалары; несиеге
сатылған тауарлар үшін ... ... ... ... ... ... ... және басқа ұсталымдар, есепке алынғандар мен ... ... ... ... ... ... ... аяғында
тізімдемеде әрбір жұмысшыға берілуге тиісті ... ... ... ... ... толтырылған түрі төменде келтірілген.
Қызметкерлермен еңбек ... ... есеп ... есебі 3350
«Қызметкерлермен еңбек ақысы бойынша есеп айырысу» шотында жүргізіледі. Бұл
пассивтік шот.
Еңбек ақыны есептегенде 3350 шот ... мына ... ... ... ... ... ... және
сонда жұмыс істейтін қызметкерлердің еңбек төлемінің сомаларына;
7110-шот, «Тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сату ... өиім ... ... мен ... ... жүзеге асырумен
шұғылданатын қызметкерлерге есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
7210-шот, ... және ... ... жалпы шаруашылық және
әкімшілік-басқарушылық қызметкерлеріне (басшылықтағы адамдардан өзгелеріне)
есептелген еңбек ... ... ... ... еңбек ақысы», негізгі өндірістегі
жұмысшыларға есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
8030-шот, ... ... ... ... ... ... еңбек төлемінің сомала-рына;
8040-шот, «Қызметкерлердің еңбек ақысы», цехтағы (жалпы өндірістегі)
қызметкерлерге есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
Бухгалтерлік есеп ... ... және ... ... бас ... ... ... адамдармен есеп айырысуды
есепке алу үшін 4170-«Басшылардың еңбек ақысы» шоты енгізілген, бұл аталған
шотта мына ... ... ... ... мен ... ... ... және тексеру комиссияларының мүшелері,
кәсіпорындардың директорлары т. б. ) есеп ... ... ... ... ... ... төлемінің сома-ларына 7210-шоты
дебеттеледі де, 4170-шоты кредиттеледі.
3350-шоттың кредитінен шоттардың дебетіне көшірілген, ... ... ... ... тиісті бәптарға, тапсырыстарға және басқа ... ... ... Бұл мақсаттар үшін «Жалақыны бөлу» ... ... ... ... оған ... ... ... демалыстардың төлемі бойынша есеп айырысуды есепке алу
үшін Шоттардың бас жоспарына 3350 ... ... ... ... шоты ... ... күндері үшін резервтелген
төлемдер).
Демалыстардың төлеміне және көп жылғы сіңірген еңбегі үшін жыл сайын
берілетін ... ... және ... ... ... және еңбекпен шұғылдану қорына бөлінетін қаражаттарды
қоса есептегенде) ... ... ... ... және ... ... ... жұмысшылар мен инженерлік-техникалық қы-
зметкерлердің көп жылғы сіңірген еңбектері үшін ... және ... ... ... та ... бөліп оеріп отыруды қамтамасыз
етеді. Демалыстардың төлеміне деп ... ... ... орташа ұзақтығьша байланысты.
Демалыстардың төлеміне және көп жылғы ... ... үшін ... ... ... 3350 «Қызметкерлердің демалыстары бойынша
берешекті есептеу» шоты кредиттеліп, мына шоттар:
2930-шот — «Аяқталмаған құрылыс», ... ... ... ... ... ететін қызметкерлердің еңбек төлемінен есептелген резерв
сомаларына;
7110-шот — «Тауарларды ... ... ... ... ... ...... және әкімшілік шығындар», өнім
өткізумен шұғылданатын қызметкерлердің және ... ... ... ... ... ...... жұмысшылардың еңбек ақысы»; 8030-шот ... ... ... ... дебеттеледі.
Демалыс уақыттары үшін және көп жылғы сіңірген еңбегі үшін ... ... ... дебеттеліп, мына шоттар:
3350-шот — «Қызметкерлермен еңбек төлемі ... есеп ... ... — «Басшылықтағы адамдарға төленетін берешек» (басшылықтағы
жекелеген адамдар бойынша), демалыс уақыты үшін ... ... ...... шұғылдану қоры бойынша есеп айырысу», 3410-шот —
«Әлеуметтік сақтандыру және зейнетақымен қамтамасыздандыру бойынша ... ... және ... ... ... және есептелген демалыс төлемдері мен көп ... ... үшін ... еңбек төлемінен құралатын еңбекпен шұғыл-
дану қорына бөлінген ... ... ... ... ... ... төлеміне
арналған резервтің дұрыс жасалып, пайдаланылуын тексеру кажет.
Түгендеу барысында заңдарда ескерілген кезекті (жыл сайынғы) ... ... үшін ... ... ... уақыттағы төлемге
деген резерв қалдығы ... ... ... ... ... ... ... шығындардың орташа ... ... ... ... ... ... ... отырып)
және әлеуметтік, медициналық сақтандыру қорларына, зейнеткерлік қорға,
еңбекпен ... ... ... түрде бөлінетін сомалардан құралады,
сондықтан резерв сомасы осы ... ... ... сай ... ... резерв есеп беріп отырған жылғы желтоқсандағы есепті
түгендеу арқылы расталған сомадан асып кеткен жағдайда өндіріс ... ... ... ... жазылады, ал жетпей ... ... ... ... ... қаражат қосу жөнінде толықтыру
жазбалары ... ... ... еңбегі үшін және бір жылғы жұмыс қорытындысы бойынша
жыл сайын ... ... ... ... резерв қалдықтары
қызметкерлердің демалыстарының алдағы уақыттағы
төлемдеріне арналған резервтер сияқты түгенделеді. Көп жылғы ... үшін жыл ... ... ... ... жыл ... кейін
төленсе, онда бұл ақылар-ды төлеуге арналған резерв туралы деректер есепті
жылдан кейінгі ... ... 1 ... ... бойынша жасалған
баланста болмауы да мүмкін.
Жұмысқа уақытша жарамсыздық бойынша есептелген жәрде-мақылардың және
әлеуметтік ... ... ... берілетін басқа да төлемдердің
сомасын 4210 «Әлеуметтік сақтандыру және зейнетақымен ... есеп ... ... ... және 3350 «Қызметкерлермен еңбек
бойынша есеп айырысу» ... 4170 ... ... ... ... бойынша көрініс табады.
Жеке түлғалардан табыс салығының ұсталынуы 3350 және 4170 шоттарының
дебеті, 3140 «Бюджетпен басқа да есеп айырысулар» ... ... ... ... төлемінен алынатын ұсталымдар мен шеғерімдер 3350-ші және 4170-ші
шоттарының дебеті бойынша көрініс табады және мына ... ... ... мен басқа да тұлғалардың қарызы» шотында — есеп
беруге тиісті түлғалардан ұсталынған сомалар; жетіспе-ушіліктер; ... ... ... ... ... т. б. көрсетіледі.
Кесте 2 – ЖШС «Мөлдір» еңбекақы бойынша есеп ... ... ... ... ... ... |Көрсеткіштер |Дт |Кт ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... ... |3440 |3350 |188361 |
| ... | | | |
|2 ... ... ... |3440 |3350 |192473 |
| ... күндеріне төлемақы | | | |
| ... | | | |
|3 ... ... ақау |3350 |8060 |112633 |
| ... ... | | | |
|4 ... мен ... ... |7440 |3350 |212544 |
| ... ... шығарылды| | | |
|5 ... ... ... |3350 |1251 |125000 |
| ... ... | | | |
| ... ... еңбекақыдан | | | |
| ... | | | |
|6 ... ... ... |3350 |1040 |284372 ... ... ... және өткен ай үшін түбегейлі есеп әйырысу
ретінде төленген еңбек ... ... 1010 және 1040 ... 3350 және 4170 ... ... көшіріледі.
Өткен ай үшін түбегейлі есеп айырысу ретіндегі және қазіргі ай ... ... ... ... төлемін төлеу тізімдемелері бойынша
төлейді, ол ... ... ... ... берілуге тиісті (3 күндік)
мерзімі көрсетіледі. Рұқсат ететін бұрыштама басшының және бас ... ... ... ... тізімдемені төлем жасау үшін
кассаға береді. Үш ... ... ... ... депоненттейді
(кәсіпорын оны сақтауға қабылдап алады).
Жұмысшылар мен қызметшілердің қолдарында есеп айырысу кітапшасы ... ол ... ... ... жүрген адам туралы мәліметтерден басқа,
ай сайын есептелген ... ... ... ... ... ... ... енгізіп отырады. Есеп айырысу
кітапшалэрын есеп айырысу туралы жазбәларды енгізу үшін тапсыру, ... ... ... ... ... ... ... келісімі
бойынша белгіленеді. Есеп компьютерлендірілген жағдайда есеп айырысу
кітапшаларының ... есеп ... ... ... есеп айырысу-төлеу
тізімдемелерінің жазылған көшірмелерін ... ... яғни бұл ... ... ... күші бар ... ... еңбек төлемін ұжымдық ... ... ... екі рет ... ... ... ... жәртысы
үшін енбек төлемі бойынша есеп айырысудың авансты және аванссыз ... ... Есеп ... ... ... ... ... жоспарлы аванс береді, түбегейлі есеп айырысу кезінде айдың
екінші ... үшін ... ... ... ... мөлшерін ұжымдық шарт
жасасқан кезде әкімшілік пен кәсіподақ ... ... ... ... ... уақыты есебінің табелінен алынған ... ... ... үшін ... төлем мөлшері бойынша қойылған еңбек төлемінен кем
болмауға тиіс. Есеп айырысудың аванссыз ... ... ... ... ... ... үшін ... өндірілген өнім (орындалғаи жұмыс) бойынша
немесе нақты істелінген жұмыс уақыты бойынша еңбек төлемі есептеледі. ... ... ... ... ... сондықтан оны кәсіпорындарда жиі
қолданады.
Қазіргі айдың еңбек төлемі бойынша есеп айырысу үшін және жұмыс істеп
жүрген адамның ... ... ... ... ... алу үшін
бухгалтерия әрбір қызметкерге «Дербес шот» (№ Е—54 үлгі немесе Е—54а үлгі)
толтырады. ... шот ... ... ... ... ... мәліметтерді
көрсету үшін қолданылады. № Е-—54 үлгі өндірімдер мен ... ... ... уақыттың есебі жөніндегі бастапқы құжаттардың
және төлемнің әр ... ... ... ... ... мен ұсталымдардың барлық түрлерін жазып ... ... ... ... ... ... есеп ... есептелімдер
мен ұсталымдар туралы жазбалар № Е—54 ... екі ... ... ... ... ... ... қорытынды жол істеуге болады. Дербес шоттың
деректері негізінде есеп айырысу-төлеу тізімдемесі (№ Е—49 ... ... ... үлгі есеп ... ... ... құралдарының
көмегімен өңдеген кезде қолданылады, онда қызметкерлер ... тек ... ... реквизиттер ғана болады. Еңбек төлемі бойынша есеп айырысу
жөніндегі деректер ... ... ай ... ... ... ... түсіріледі. Екінші және төртінші беттер төлемдер мен ұсталымдар
түрлерінің кодтарын басу үшін ... бұл ... ... оқуға мүмкіндік береді.
Кестенің жоғарғы бөлігіндегі бос бағандар әр ... ... ... ... ... ... дербес шот төменде келтірілген.
Қызметкерлермен енбек төлемі бойынша есеп айырысу жөніндегі деректердің
жиынтығы. Әрбір ... ай ... ... есеп ... ... ... және кәсіпорынның көрсететін қызметтері
бойынша) жасалады, оларды жинақтау қажет. Бұл үшін ... ... ... есеп айырысу жөніндегі деректер ... деп ... ... ... Онда ... есеп айырысу бойынша ай
басындағы қалдықтарды, есептелген, берілген, қайта есептелген, ... ... және ... ... ... ... аяғындағы
берешек (кәсіпорынның, қызметкерлердің) қалдықтарын көрсетеді. 3350-ші және
4170-ші шоттар мәліметті ... Бас ... ... ... ... ... өлеуметтік сақтандыру және қамсыздандыру т. б. ... ... ... ... ... (бұл сомаларға 3350-
шоттың кредиті және 4210 «Әлеуметтік ... және ... ... есеп ... ... дебеті бойынша
корреспонденттелген шоттардың негізінде жасалады); еңбек төлемінен алынатын
ұсталымдар бойынша қорытынды деректер алу; ... ... ... дер ... ... бақылау; жұмыс-шылармен және қызметшілермен
есеп айырысу жөніндегі деректерді жинақтау; мемлекеттік ... ... және ... ... тоқсан сайын беріліп отыратын
әлеуметтік сақтандыру мен қамсыздандыруға бөлінетін ... ... ... т. б. үшін пайдаланады.
Жалақы қоры және оның пайдаланылуын бақылау. Жалақы қоры деп ... ... ... ... ... Жалақы қорының құрамына
жалақының барлық түрі, сондай-ақ әр ... ... ... төлемдер,
қосымша ақылар және ақшалай немесе заттай (қаржыландыру көзіне қарамастан)
есептелген жекелеген әлеуметтік ... ... ... ... ... үшін (жыл ... ... мерекелік күндер т. б. )
заңдарға сәйкес есептелінген ақша ... қоса ... ... ... есеп беру кезінде қызметкерлермен жалақы
бойынша есеп айырысқандағы төлем құжаттарына сәйкес төлеуге есептелген ақша
сомалары ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес басқа ... ... ... ... ... ... жалақы есеп бергенде Ұлттық банкінің
шетелдік валютаны орташа бағам бойынша ұлттық ақша бірлігіне шағу ... ... ... ... ұлттық валютамен енгізіледі.
Жыл сайынғы, жыл сайынғы қосымша және қосымша ... ... ... ... айда сол ... ... күндеріне келетін
сомада ғана көрсетіледі. Келесі айдағы демалыс күндеріне тиесілі сомалар
соған сәйкес келесі айда ... ... ... ... ... және ... жеңілдіктер заттай берілгенде
еңбек бойынша есеп беруге сол аймақта есепті кезде ... ... ... ... ... ... ... жалақыға төлемнің мына түрлері жатады:
Ұйымда қабылданған еңбек төлемінің нысандары мен жүйелеріне ... ... ... ... ... үшін ... бағалар, тарифтік
төлем мөлшерлері, қызмет орындарьша ... ... ... ... ... процентпен, таза табыстан бөлінетін үлеспен немесе
орташа жалақы бойынша есептелген жалақы;
Тарифтік төлем ... және ... ... ... ... сыныптары т. б. үшін) қосымша ақылар мен қосымша төлемдер;
Көп жылғы сіңірген еңбегі, жұмыс ... ... ұзақ ... ... ... ... ақы) үшін ... сыйақылар (проценттік
қосымша ақылар);
Ағымдағы ендірістік нәтижелер үшін берілетін сыйлықтар;
Жыл қорытындысы бойынша берілетін сыйақылар;
—Жыл сайынғы демалысқа қосымша ... ... ... берілетін
материалдық көмек);
Еңбек төлемін аудандық реттеумен; аудандық коэффициенттер; шөлейт, сусыз
жерлерде, биік таулы аудандарда ... ... ... ... ... істелінген жұмыстар үшін белгіленген коэффициенттер және
үкімет шешімдерімен белгіленген басқа да коэффициенттер бойынша ұйғарылған
төлемдер;
Еңбек жағдайлары үшін ... ... ауыр да ... ... өте әуыр ... зиянды жағдайларда істелінген жұмыстар ... ... ... ... көп ... ... ... жұмыс үшін берілетін қосымша
төлемдер;
Құрылыста, қалпына келтіру құрылысында және ... ... ... ... ... ... ... қозғалыста және жүріп тұратын
сипатта болғаны үшін, сон-дай-ақ вахталық әдіспен жұмыс істегенде Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... кестесінде ескерілген, ұйымның тұрған жерінен ... ... ... ... және одан кері қайтардағы жолға кететін
күндер ... ... ... ауа ... жағдайларына байланысты
және көлік ұйымдарының кінәсынан жолда ... ... үшін ... ... ақы ... ... сомалар;
Үнемі жерәсты жұмыстарымен шұғылданатын қызметкерлерге олардың шахтадағы
(кеніштегі) оқпан аузынан жұмыс орнына дейінгі және одан кері ... ... ... ... үшін есептелетін қосымша
төлемдер;
— Демалыс және мерекелік (жұмыс істемейтін) күндердегі, мерзімнен ... ... ... үшін ... ... ... және ... демалыстардың төлемі, пайдаланылмаған демалыс
үшін ақшалай берілетін өтемақы;
Қызметкерлерге, оның ішіиде бала тәрбиелеп отырған ... де, ... ... ... ... тыс) ... ... демалыстардың
төлемі;
Жұмыстағы арнайы үзілістердің төлемі, жасөспірімдердің ... ... ... ... міндеттерді орындауға тартылған
қызметкерлердің жұмыс уақытының төлемі;
Қызметкердің кінәсы жоқ кідірістердің т. б. ... ... ... ... ... (сыйақылар) жатады:
— Заттай төлем ретінде берілетін өнімнің құны;
Экономиканың жекелеген салаларындаш ... ... ... ... ... ... ... тегін берілетін тамақтың, азық-түліктердің құны; Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес қызметкерлерге тегін ... ... ... ... жұмсалған шығындар;
Қызметкерлердің теміржолда, әуе, теңіз, су жолында, автокөлікте ... ... ... ... ... жеңілдіктер құны;
— Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес, тегін берілетін, жеке
пайдалануда қалатын ... ... ... ... ... ... ... де) құны немесе оларды төмендетілген
бағалармен сатып беруге байланысты ... ... ... және олардың балаларына емделуге, демалуға,
серуендеуге және ... ұйым ... ... ... ... ... ... немесе төмендетілген бағалар ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің арнайы тамақтандырылуы бүған
енгізілмейді);
Ұйым қызметкерлеріне берілетін немесе ұйым қызметкерлерін қоғамдық ... үшіи ... ... ... ... ... ... қызметтердің) баға айырмашылықтарының орнын
толтыруға жұмсалатын ... ... ... көмек көрсетуге денсаулық сақтау орындарымен
жасасқан шарттар бойынша емхана қызметтерінің төлеміне байланысты шығындар,
ұйым қаражаты есебінен балалардың мектепке ... ... ... үшін ... ... қоры өндірістік бағдарламаның орындалу көлеміне сәйкес қатаң
түрде жұмсалады.
3 ЖШС «Мөлдір» еңбек ақы төлеу және ... есеп ... ... ... ... және ... есеп ... есебінің аудитін
жоспарлау және аналитикалық процедуралар
Аудиторлық қызмет ( бұл ... ... бар, ... ... формасы. Аудиторлық тексеру белгілі бір кезекшілікпен
құралады. Жалпыдан ... ... жиі ... ... ... шартын және текісеру жүргізілетін өндірістің ерекшеліктерін
ескере отырып, әр аудитор жұмысының кезектілігін өзі ... ... ... ... ... ... аудиторлық тәуекелділікті
төмендетеді және тексеруді аз уақыт ішінде өткізуге әсер етеді.
Аудитордың қызметі ( аудиторлық тексеруді жүргізу, құжаттарды құрастыру
мен ... ... ... көрсетілетін қатаң ұйымдастырылған процес.
Аудит тәжірибесінде дайын өнім қозғалысына тексеру жүргізудің келесі
этаптары анықталған:
1) Мекемемен танысу;
2) ... ... ... ... Аудиттің жоспары мен бағдарламасын құру;
4) Дайын өнім қозғалысының аудиті;
5) Аудиттің нәтижелері ... ... ... есеп беру ... ... ... ... туралы акті жазылады.
Аудитордың тапсырыс иесімен танысуы аудит ... ... ... Ең ... ... субъектісі қызмет атқаратын эканомикалық
ортаны бағалайды, яғни оның бизнесіне әсер ететін ... ... ... ... ... ... иесі ... істейтін сала туралы толық мағұлматқа ие
болуға міндетті. Тапсырыс иесінің бизнесіне әсер ... ... ... нарық және бәсекелестік, циклдық және маусымдық жұмыс, өндіріс
техналогиясындағы өзгерістер ... ... ... талаптарға;
мемлекеттік басқару органдарының актілері бухгалтерлік есепке жүргізудің
спецификатциалық ... және т.б ... одан әрі ол ... ... ... материалды ( техникалық қамтамасыздық, өнімді өндірумен
өткізуді зертей біледі. Өндірістің құжаттарымен танысу барысында аудитор ең
алдымен құралтайшылар құжатымен, ... ... ... ... ... ... ... өнім жеткізуге келісімдерді, өткен
аудиторлық тексерулердің қортындылары мен ... өтуі ... ... аудиторлық фирма менен тапсырыс иесінің арасындағы келісімнің
негізінде жүзеге асырылады. Сол ... ... ... ... ... ... тура келеді. Аудитор мен ... иесі ... ... ... хат) ... ... тиіс келісімге отыру
барысында кесімнің ресми ұсыныс оның алғы ... Бұл ... ... жері ... ... ақының көлемі мен тәртібі көрсетіледі.
Тапсырыстың мазмұны мен келісімнің шарттарындағы, ... ... ... ... ... ... ... керек. Жұмыстың тағы да бір
маңызды жағы ( жоспарлау .
Аудит туралы Қазақстан стандартында аудитор ... ... ... ... ... және белгіленген мерзімде орындалуы
көрсетілген.
Жоспарлау дегеніміз ( ... ... мен ... ... ... ... және тетікті талдау әдістерін қарастыру.
Тексерудің жалпы жоспары аудитормен келісіледі ... ... ... ... иесінің іс-әрекеті, оның пайдаланатын есеп
саясаты және ішкі бақылау жүйесі, өнім ... және ... ... ... ... ... керек.
Кесте 3 - ЖШС «Мөлдір» еңбекақы есебінің аудитінің ... ... ... ... ... | |
| ... | ... |Ескерту |
| ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... | |Құрылтайшылар |
| ... ... | ... оқып |
| ... ... түсініктеме |1 күн |танысу, |
| ... ... ... | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... ... ... |1 күн ... ... |
| ... | | ... ... |
| | | | ... ... есеп ... | ... ... |
| |пен аудиттің |құжаттар және ішкі |2 күн ... есеп ... ... |бақылаудан есеп | ... |
| ... ... ... | | ... ... есеп|Келісім - шарттар, | | |
| ... ... ... Бас|2 күн | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | | ... |Жинақталған | 2 күн ... |
| | ... ... | ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... 4 - ЖШС ... ... субъектілердегі қызметкерлердің
еңбекақысын есептеуді аудиторлық бағдарлама бойынша тексеру
|№ |Аудиторлық процедуралардың атауы |Ақпарат көздері ... ... | | ... |
|1 |2 |3 |4 |
| ... және ... есебінің |ҚР еңбек туралы заң | |
|1 ... ... ... |кодексі, басқа да | |
| | ... | |
| | ... | |
|2 ... ... және ... |Жұмыс уақытының табелі,| |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| | ... т.б | |
|3 ... ... ... ... ... | |
| ... ... берілгендігін |келісім-шарттар, | |
| ... ... | |
|4 ... ... ... |. ... ... | |
| ... ... ... ... т.б. | |
| ... | | |
|5 |Әр ... ... |Жұмыс уақытының табелі,| |
| ... ... |жай ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | |
|6 ... ... ... ... ... | |
| ... айырысу есебінің дұрыс |толтырылатын қағаздар. | |
| ... ... | | |
|7 | ... №10, Бас | |
| ... ... жасалған |кітап және т.б. | |
| ... ... ... | | |
|8 ... және ... ... құжаттар, | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| | ... №10, Бас ... | |
| | ... | ... 5 - ... ... ... ... ... |Тест сұрақтары ... ... ... | | | |
| | ... |ия |жоқ | |
| | |жоқ | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... және ... есебін заң| |+ | | |
| ... ... ... және | | | | |
| ... тексеру | | | | |
|2 |Заң ... ... ... |+ | | |
| ... және еңбекақы есебін | | | | |
| ... ма? | | | | |
|3 ... ... | |+ | | |
| ... ішкі ... | | | | |
| ... ме? | | | | |
|4 ... ... ... шарты бола | |+ | | |
| |ма? | | | | |
|5 ... ... ... | |+ | | |
| ... ме ... ... рет) ? | | | | |
|6 ... тізімдік қызметкерлердің | |+ | | |
| ... ... ме? | | | | |
|7 ... ... және штат | |+ | | |
| ... ... кестесін | | | | |
| ... ме? | | | | |
|8 ... ... ... | |+ | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ма? | | | | |
|9 ... ... және ... | |+ | | |
| ... нормативтік-құқықтық | | | | |
| ... ... ... | | | | ... ... ... ... | |+ | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ме? | | | | ... 5 ... |2 |3 |4 |5 |6 ... ... бақылаушы қызметкерлері | |+ | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... ме? | | | | ... |Біткен қызметтердің есебіне | |+ | | |
| ... ... қолы ... | | | |
| |ма? | | | | ... ... ... ... | |+ | | |
| ... болады ма? | | | | ... ... ... ... | | | | |
| ... жеткілікті ме? | | | | ... ... ... аудиторлар бригадасына бастысы келесі
қызметтерді ... ... ... ... ... ... жұмыс бөлімшелері мен есеп бөлімдері: тексерудің әдісімен
сипаттамасы жалпы, таңдамалы, ... және ... ... ... бөліп және бекіту, жұмыстың орындалу мерзімі: жауапкершілік
деңгейі және аудиторлардың еңбекақысы; аудиттің нәтижелерін құжаттандырудың
формасы мен тәртібі.
Мәні бойынша аудиттің бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... Ол жоспар келісімге ... ... ... ... және ... қорытынды жасауға
қажет. Аудиттің бағдарламасы өндірістік тапсырма түрінде құралады және
аудиторлық фирманың ... ... ... ... ... жоспарын іске асыруға ... ... және әр ... ... ... мен міндеттері
көрсетілді. Аудитке қажет персоналдың саны, әрбір аудитордың жұмысының
мазмұны, кезектілігі және ... ... ... ... қатаң түрде
көрсетіледі.
Аудиторлық топтағы жеке аудиторлардың тапсырманы орындағанын бақылау
үшін жұмыс бағдарламасы базалық ... ... ... Аудиторлық
жоспарлар мен бағдарламаларды құру формасын әр аудиторлық ұйым өз ... ... ( ... және қаржылық емес мәліметтердің арасында
пайда болатын қатынастар негізінде қаржы ақпараттарын ... ... ... ... күтілген соманың әсерін шамалаумен әрекеттігін бағалау.
- Аудиторлық стандарттар бөлімі (АSВ) талдау процедураларының маңыздылығы
соншалық оны әр бір ... ... ... ... қағида енгізеді. Аудиттің
бірінші нақты тапсырмаларын шешуде және ... ... ... кезде қажетті куәладырушы ақпараттарды далдау працедураларының
көмегімен алуға болады.
3.2 Кәсіпорынның еңбекақы ... және ... есеп ... ішкі ... ... ... ... аудиторлық әрекет заңдарына сәйкес аудит
міндетті және ... ... ... Ерікті аудит ұйымының шешімінің
негізінде жүргізіледі.
Сонымен қатар ерікті аудиттің мақсаттары әр ... ... ... тізіп өтейік:
Кесте 6 - ЖШС «Мөлдір»еңбек өнімділігінің деңгейін талдау
|р\н |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... | |(+,-) |
| | | |2007 |2008 | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
|1 ... ... түскен |мың тг. |47800,56 |49170,81 |13702,25 |
| ... | | | | |
|2 ... орта | |82 |86 |4 |
| ... саны ... | | | |
|3 |Бір ... ... |мың |582,9 |571,7 | |
| ... еңбек өнімділігі 1/2 |тенге | | | |
|4 ... ... |64 |66 |2 |
| ... ... саны | | | | |
|5 ... ... құрамындағы|% |78 |76 |2 |
| ... үлес ... | | | | |
| |(4:2) | | | | |
|6 |Бір ... ... |мың |746,8 |646,9 |-96 |
| ... жылдық өндірілген |теңге | | | |
| ... ... (1:4) | | | | ... мәліметтерінен көріп отырғанымыздай, бірінші фактор жұмысшылардың
саны 2007 жылы 2008 жылмен салыстырғанда 4 адамға кеміген. Келесі ... ... ... өнімділігінің кемуі яғни есепті жылы 2007 жылмен
салыстырғанда -96 мың ... ... ... ... ... немесе оның жеке бөлімдерін талдау
және бақылау;
1) Қаржылық есеп беру жағдайын анықтау;
2) Бухгалтерлік есеп берудегі іс ... ... ... ... ... ... мен құралдарды
бағалау;
4) Салық салу шоттарындағы жағдайды анықтау.
Ерікті аудит тематикалық болуы мүмкін, яғни, бақылау мен талдау ... мен ... ... ... ... ... ... заңдары бекіткен жағдайда
жүзеге асырылды.Өнеркәсіп қаржы-шаруашылық әрекетін тексерту ... ... ... Өнім ... еңбек өнімділгі деңгейімен
қатар әсер етуші фактор материалдық ресурстардың қолданудың тиімділігінің
көрсеткіштерін бағалау.Сырттай ... ... ... аудит қаржылық
есеп беруді, працедуралар мен нормаларды сақтауды, ... ... ... ... ... ... – өнеркәсіптің әрекетінің тиімділігін анықтау және
тексеруге қажет ішкі ... ... ішкі ... ... ... ... болып табылады. Соңғы уақытта көптеген ұжымдарда ішкі
аудиттің маңызы шешім қабылдаудың негізін құрайтын және ... ... ... ... ... ... ... қатар пайдаланушы ақпараты
талдау әдісінің пайдалылығын бағалауға енгізу арқылы кеңейтілді.
Ішкі аудиттің мақсаты – өнеркәсіп қызыметкерлеріне өз ... ... ... ... ішкі ... ... ... кеңестердің және тексеруші объектілер туралы ақпараттар береді.
Ішкі аудиттің тапсырмалары:
1) Өнеркәсіп жұмысына ведмстілік ... ... ... ... ... эканомикалық көрсеткіштер арқылы тексеру;
3) Өндіру мен өткізуді басқару жүйесінің жұмысын талдау;
4) Өнеркәсіптің іскерлік белсенділігінің, рентабельділігін бағалау;
5) Өнеркәсіп немесе ұжымның жұмысын ... ... ... ... ... ... түрлерде ұйымдастырылуы мүмкін:
а) тұрақты қызмет етуші ревизиялық комиссия түрінде;
б) арнайы ішкі бақылау-талдау бөлімі;
в) ішкі ... ... үшін ... формамен келісім түрінде.
Өнеркәсіптің ішкі бақылау жүйесі келесі талаптарға жауап беруі тиіс:
1) Нақты бекітілген құқықтары міндеттері бар білікті персоналдың ... ... ... және ... ... бойынша міндеттерді бөлу.
3) Шаруашылық процедураларды орындауға қажет ресми процедураларды толық
қадағалау.
4) Шаруашылық әрекеті жүзеге асырылған уқытты және ... ... ... есеп ... ... бақылау.
6) Ішкі аудитің жүйесін ұйымдастыру.
Ішкі аудитті жүргізу барысында аудиторға сәйкес дәлелдерді жинау қажет.
Аудиторлық ... ... ... ... оларды жинауда шектеулі
әдістер пайдаланады. Аудиторлық дәлелдерді жинауда, келесі әдістер негізгі
болып табылады.
1) Инвентаризациялауға ... және ... ... және ... ... жүргізілуін бақылау.
3) Ауызша сұрау.
4) Жазбаша хаттамаларға бекіту.
5) Тапсырыс иесінің өнеркәсібі дайындаған құжаттарды тексеру.
6) Тапсырыс иесінің үшінші жақтардан алынған құжатарын ... ... ... ... Талдау.
Аудиторлық тексеру барысында аудитор өнеркәсіпте пайдаланатын есеп
жүйесін қарастыруға, аудиторлық процедуралардың ... ... ... ... ... ... ... құралдарын бағалау мен
зерттеуге ... ... ... ... тексерілуші субъектінің
әрекеті бухгалтерлік есепті шынайы көрсетілгендігі туралы толық сенімді
болуы тиіс. Ішкі ... ... ... сол ... ... алғы ... көлемі мәні бойынша тәуекелділікті бағалауша анықталады.
Аудитор бірінші кезекте рұқсат етілген ... ... ... ... тиіс.
Жақсы жылға қойылған ішкі бақылау жүйесі сыртқы және ішкі аудитті
жүргізгенде аудиторлық тәуекелділікті ... ... – есеп ... тапсырыс иесінің ішкі бақылау
жүйесінің тиімсіздігін бағалау тәуекеліне негізделген аудиторлық тексерудің
тиімсіздігін бағалау, ... ... ... ... ... ... дұрыс еместігі туралы айға рұқсат етілген
аудиторлық тәуекел 5%-ті құрайды. Жақсы ... ... ішкі ... жүйесі
сыртқы және ішкі аудитті жүргізгенде аудиторлық тәуекелділікті төмендетеді.
Жалпы ішкі бақылау ... ... ... және ... ... ... мен ... бағалаған аудитор келесі үш
операцияны орындауға міндетті:
- Жоғары
- Орта
- Төменгі.
Ішкі бақылаудың тәуекелділігі – ішкі ... мен ... ... ... ... анықтамағандығына байланысты тәуекелі. Жақсы жылға
қойылған ішкі бақылау жүйесі сыртқы және ішкі ... ... ... төмендетеді.
Таба алмау тәуекелі-ішкі бақылау ... ... ... таба ... ... ... ... формуламен анықталады.
А Р= В Р Р К Р Н (1)
мұнда, АР-аудиторлық тәуекел.
ВР-ішкі ... ... ... ... ЖШС ... еңбекақы бойынша есеп айырысу есебінің аудиті
Аудитордан баланстың «Басқа да несиелік борыштар» бабына аса ... ... ... ... ... етеді
Баланстың бүл бабының ішіндегі шаруашылық операция-ларының көлемділігі,
күрделілігі жағынан мұқият тексеруді талап ... ... ... ... ақы ... есеп ... яғни шаруашылықтың өзінің
жұмыскерлерінің еңбек ақы бойынша борыштары болып табылады.
Жұмыскерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың ... ... ... және ... есебін жүргізу ережелерінің, тәртіптерінің
сақталуын және бухгалтерлік есеп-тің жағдайын, сондай-ақ ... ақы ... ... есеп ... ... мен ... құжаттардын
талаптарына жауап беретіндігін анықтау болып табылады.
Аудитор шаруашылықтың есеп жүргізу саясатында қаралған еңбек ... есеп ... ... ... ... ... ақы ... айырысуларға аудиторлық тексеру жүргізудің шараларын толық қамтитындай
етіп мынадай мазмұнда бағдарлама жасайды:
- күшіндегі заң актілерінің ... ... ... төлеудің
есебінің жүргізу тәртібінің сақталуын тексеру;
- бастапқы құжаттарының түпнұсқасын ... ... ... және ... ... ... ... сәйкестігін тексеру;
мерзімдік және кесімді тарифтік қойылымдар бойынша еңбек ақы есептеудің
негізділігін тексеру;
шаруашылықтың қолданысындағы сыйақы есептеу жүйесі бойынша жұмыс көлеміне
және істеген уақытына ... ... ... ... және ... ... қабілетсіздігі бойынша жәрдем ақы және әр түрлі қосымша ақы
есептеудің дұрыстығын тексеру;
жалақыдан ұстаған ұсталымдардың ... ... ... ... ақы ... және есептеу бойынша, жасалған шоттарының
корреспонденцияларының дұрыстығын тексеру;
шаруашылықтың жұмыскерлерімен еңбек ақы төлеу бойынша есеп айырысудың
есебін жүргізуде ... ... ... келтіру бойынша ұсыныстар
жасау.
Шаруашылық жүргізушінің шаруашылықтың еңбек ақы төлеу бойынша қарыздары
туралы ақпараттарды жинақтау үшін, 3350 «Жұмыскерлермен еңбек ақы ... есеп ... шоты ... 3350 «Жұмыскерлермен еңбек ақы
төлеу бойынша есеп айырысулар» шоты бойынша ... есеп ... есеп ... ... ... ... жиі кездеседі.
Бүны осы шот бойынша қалдықты, есептеу төлем ... ... ... ... ... салыстыру жолмен анықтайды. 3350 ... ақы ... ... есеп ... шоты бойынша мәліметтерінің
аналитикалық есеппен сәйкес-сіздік жағдайы кездессе, аудитор оның ... ... ... қалпына келтіру бойынша ұсыныстар беруге
міндетті. Еңбек ақы бойынша есеп айырысуды аудиттеу кезінде ішкі ... және ... ... жүйесін зерттеу үшін тест жүргізу арқылы
пысықтай түсу керек.
Аудиторға тестің ... ... ... еңбек ақы төлеу
бойынша есеп айырысуды талдауға, бухгалтерлік есеп жүйесіне және ... ... ... ... жасауға мүмкіндік алады.
Ішкі бақылаудың және бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... құжатталғандығына 3350 «Жұмыскерлермен
еңбек ақы төлеу бойынша есеп айырысулар» шоты ... ... ... келтіреді.
Бұндай жағдайда аудитор бастапқы құжаттарыньгң нағыздығын
(түпнұсқалығын) ... ... ... ... есептеу оны төлеу
және басқа да еңбек ақы төлеудің түрлері ... ... ... ... ... қажет. Аудитор бұл іс-әрекетті жүргізген
кезінде орындалған ... ... үшін ... ... ... қойылғандығын, барлық реквизиттерінің дұрыс
толтырылғандығын, құжаттарында келісілмеген түзетулердің және тазартулардың
жоқтығын ... ақы ... ... ... есеп ... тексерген
кезде аудитор анықтауға міндетті: шаруашы-лықта еңбек ақы төлеудің қандай
түрлері және жүйелері ... ... ... аккордты);
жұмыскерге еңбек ақы телеу және ... ... ... ... ... ... ... қабылданған күнінен бастап жұмыскерлерінің
тізімдегі және орташа тізімдегі кұрамын; еңбек ақы ... ... есеп ... ... кім ... (қызметі, білімі,
бухгалтерлік стажы, туысқандық байланысы), осы участоктың бухгалтері қандай
нормативтік құжаттарды ... алып ... ол ... ... ... сапасын кім тексеретінін.
Бастапқы құжаттарын зерттеген кезде, аудитор жұмыс уақытының есебінің
табелін және ... ... ... ... еніп ... ... Ол үшін нарядтарды берілген күні бойынша нарядтағы және
жұмыс уақытының есебінің табеліндегі жұмысшылардың ... ... ... ... ... талдау жасауы қажет. Бұрын
еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... рет
есептелінбегендігіне, бір тұлғаның есептеу төлем ведомостарына ... ... ... ... ... Әсіресе, шаруашылықтың жеке
құрамының тізімінде жоқ шамалы уақыт жұмыс ... ... ... ... ақауды қалпына келтіру және төменгі сапада орындалған
жұмыстарды қайта жасау бойынша толтырылған ... баса ... ... ... ... ... жеке ... есебін кадрлар бөлімі, не арнайы
тағайындалған тұлға жүргізеді.
Әрбір жұмысқа ... ... ... ... ... ... толтырылып, оған табельдік нөмір ... ... ... немесе өкімінің негізінде, ... ... бет есеп ... Онда ... ... мәліметтері,
есептелген және ұсталған сомалар туралы ... ... ... ... және ... туралы мәліметтер бет есептен
есептеу төлем ведомостарына ... ... ... ... ... ... ... 3350 «Жұмыскерлермен еңбек ақы төлеу ... ... ... және 3510 ... есеп ... бөлімшесінің
шоттарына тиісті жазулар жүзеге асырылады. ... ... және бас ... қолы ... ... ... ... аты-жөнін, табельдік нөмірін көрсетіп төлем ведомостарына
көшіріп ... ... ... ... ... ... шығыс ордерлері толтырылып, оларға шаруашылықтың басшысының және
бас бухгалтерінің қолдары қойылғаннан кейін жалақы таратылады.
Бастапқы құжаттарын және ... - ... ... ... кезде
арифметикалық амалдардың дұрыс орындалғандығына назар аудару қажет.
Аудиттің маңызды іс-әрекетінің бірі әр ... ... ... акы ... ... ... дұрыс сақталғандығына ішінара
тексеру жүргізу болып табылады.
- кесімді, мерзімді, тарифтік қойылымдар, ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеу кезінде
шаруашылықтың жұмыскерлерінің, қызметкерлерінің штаттық кестедегі ... ... ... ... ... ... еңбек ақы телеудін
негізділігін, тарифтік қойылымдардың дұрыс ... ... ... ... ... қолданылған шаралардың және нарықтардың жұмыс санының және
сапасының ... ... ... ... ақы ... жұмыс
көлемінің қаншалықты нақты орындалғандығын, шаруашылық ... ... ... оның ... ... колданылып жүрген сыйақы төлеу жүйесі бойынша кесімді ... ... ... сыйақының негізділігін. Сондай-ақ сыйақы
және ынталандыру ақыларына ресми түрде қабылданған рұқсаты (сыйақы туралы
есепте бүйрық, басқарманың ... ж.б.) ... ... қалыпты жағдайдан ауытқуына байланысты түнгі уақыттағы ... ... тыс ... ... ... ... кінәсінен
болмаған өндірістегі уақытша кідірісті төлеу үшін, ауыр жоне ... ... ... және ... ... ... үшін ... қосымша ақының дұрыстығын.
Егер еңбек ақы есептеу бойынша бастапқы құжаттарын тексерген кезде
дұрыс есептелмеген ... ... жол ... ... ... ... ... шешім қабылдауға міндетті, өйткені еңбек ақының
дұрыс есептелуі, өнімнің ... ... және ... ... әсер ... ... ... бастапқы құжаттардың
мәліметтерін бет ... жеке ... ... ... ... қате жіберу фактілері көптеп кездеседі.
Бұның нәтижесінде қаржылық нәтижені дұрыс анықтаудың ... ... ... ... ... ... ... ақы
есептеудің дұрыстығын тексерген кезінде себеп болған жағдайларды анықтауға
тиісті. ... ... ... деп ... орны ... және басқа да ... ... ... ... саймандармен ж.т.б. толық қамтамасыз етілуін
айтамыз.
Бұл айтылғандардың қатарына ... ... ... ... ... және ... жағдайда жұмыс істеуге басқа ... ... ... да ... тыс ... керек. Егер бұл
жағдайлар орындалмаса, жұмысшыларға қосымша ... ... тура ... бүл ... және оны төлеуге қосымша есептеулер жасалады.
Бұрынғы ... ... ... ... ... ... осы мақсат үшін кесімді жұмысқа жазылып толтырылған
нарядтар бойынша есептелген еңбек ... ... ... жағдайы
жоспарланғанмен. сәйкес келмеген жағдайда жүзеге асырылған қосымша төлеу
беттеріне ... ... ... ... заңдылығына, негізділігіне
назар аудару қажет.
Аудитор түнгі жұмыстарға және жұмыстан тыс ... ... ... ақының дұрыстығына тексеру жүргізгенде жұмыстың осындай
түрлеріне жатқызылу тәртіптеріне назар аударуға тиісті.
Анықталған ... бар ... акты ... онда ... ... ... зиян ... көрсетіледі.
Сонымен қатар, аудитор мереке күндері үшін жұмысқа еңбек ақы төлеудің
дұрыстығымен танысып, ... ... ... ... ... ... жұмыстар үшін мынадай еңбек ақы төлеу ... ... ... ... ... екі ... кесімді нарықтан кем емес;
сағатпен және күндік тарифтік қойылыммен жұмыс істейтін жұмыскерлерге
сағатына егер жұмыс ... ... ... ... болған жағдайда немесе
күндік қойылым мөлшерінен жоғары екі еседен кем емес, жұмыс айлық нарядтағы
уакыттың көлемінен ... ... ... ... бір ... ... көлемінде есептелгендігін.
Жұмыскердін, келісім бойынша ақшалай косымша төлемдер еселенбей қалыпты
төлем күйінде басқа құнге демалыс беру ... ... ... ... ... қолдану арқылы алмастырылуы мүмкін.
Егер жұмысшы мереке және ... ... жиі кез ... ... ... сәйкес келген нақты жұмыс істеген сағаты ғана екі ... ... ... ... ... ... еселенбей, қолданыстағы норма
бойынша төленеді. Мереке күндері, жұмыстан тыс ... ... ... ... ... ... екі еселенген көлем төленетін
болғандықтан, жұмыскерлермен еңбек ақы ... есеп ... ... ... ... ұсталаты ұсталымдардың дұрысгығын ... ... ... заң ... ... ... ... асырылуы мүмкін: табыс салық бүрын берілген аванстар, жұмыскерлердің
шаруашылыққа келтірген материалды зиянын өндіруге, орындау беттері ... ... үшін және ... да ... беттері бойынша, тек қана ... бар ... ... ... ... ... ұсталғандығына назар аудару керек.
Жұмыскерлердің шаруашылыққа келтірген материалдық ... ... ... ... ... (жұмыскердің келісімі бойынша) ... ... ... ... анықтау қажет.
Аудиторлық тексеру қорытындысында елеулі ықпал ететін мынандай мәселені
анықтау қажет:
белгіленген мерзімде алмаған ... ... дер ... ... сома ... және ... етілмеген депоненттік борыш
табыстың құрамына аударылғандығын;
жұмысты қосып атқару бойынша еңбек ақының дұрыс төленгендігін;
күшіндегі заң актілерінде ... ... ... ... ... (кезекті
демалыс жәрдем ақы ж.т.б.) жұмысқа уақытша қабілетсіздігі бойынша жәрдем
ақының дұрыс есептелгендігін;
шығынның еңбек ақы төлеу қорына ... ... ... ... өзіндік құнына (жұмыс, қызмет) дұрыс
жатқызылғандығын;
аналитикалық және синтетикалық есеп жүргізудің, жиынтық ... ... ... есеп ... ... дұрыстығын;
еңбек ақы қоры бойынша бухгалтерлік есеп корреспонденцияларының дұрыс
жасалғандығын.
Аудитор еңбек ақы төлеу бойынша есеп айырысуды т ексере отырып,
шаруашылықтың ... ... ... ... есеп ... ... ... борыштың келесі бабы, бухгалтерлік баланста көрсетілгендей,
«Акционерлік қоғамның ... ... ... болып табылады. Бүл бап
ябойынша жылдың басындағы және ... ... 4170 ... ... шоты ... Бас ... және акционерлік қоғамның
лауазымды тұлғалардың несиелік борыштарын көрсететін есеп ... ... ... ... және ... ... қалдығымен салыстырып, олардың есептелу көздерін анықтап төлену
тәртіптеріне ерекше ... ... ... етеді.
Қорытынды
Болашақта өндірісті кешенді түрде механикаландыру мен автоматтандырудың
дамуы, жұмысшылардың мамандықтары жетіліп, ... ... ... ... ... кесімді жүйенің қолданыс аясы қысқарады, ал
оларды жұмысшылардың ... ... ... және ... жүйелері алмастыратын болады.
Еңбек және оның төлемі есебінің ... ... ... ... анықтау және төлемақыны дұрыс есептеу, белгіленген қызметкерлер саны
бойынша жоспардың орындалуын, еңбек тәртібінің сақталуын және ... ... ... ... ... ... Бұдан басқа, есептің
көмегімен нормативтік тапсырмалардың ... ... ... ... ... мен ... ақыларды; есептелген ақы сомасының
жұмысшылардан қабылданған, өндірім ... ... ... ... саны мен ... ... ... және
прогрессивтік қосымша төлемдердің дұрыс есептелуін бақылайды.
Нарықтық экономиканы басқару мен құруға, ... ... ... ... ... және қабылдауға, кәсіпорынның нарықтағы
тәртібін анықтауға және бәсекелес кәсіпорындардың жағдайын ... ... сол ... қажетті, кәсіпорынның қаржы және шаруашылық қызметі туралы
сапалы әрі уақытылы ақпарат қалыптастыру шаруашылық есептің ... ... ... қызмет көрсетудің түрі кәсіпорынның қаржы-экономикалық
қызметінің барлық көрсеткіштері ... ... ... ... бойынша көріп отығанымыздай, қызмет көрсетуден түскен кіріс
2006 жылы, өткен 2005 жылмен салыстырғанда 13702,25 мың ... ... 2006 жылы ... ... өзіндік құны, өткен 2005 жылға
қарағанда 1878,37 мың теңгеге өсті. 2006 жылы, ... ... ... ... ... -508,12 мың теңгеге кеміді. Мерзімдік шығындар -9 мың
теңгеге кеміді. Негізгі қызметтен түскен кіріс 2006 жылы, өткен 2005 ... -499,12 мың ... ... ... -499,2 мың ... ... орташа тізімдік саны есепті жылы 2 адамды құраған. Еңбекақы
қоры 200 мың теңгені ... 2006 жылы бір ... ... ... -7,7 мың ... ... ... орташа жылдық құны
500 мың теңгені құраған. Қор қайтарымы 0,1 теңгеге өстіі. ... ... ... ... ... 0,01 ... құраған.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. 2002 жылғы 24 маусымдағы № 329 ... ... ... есеп және қаржылық есеп беру туралы» заң күшіндегі
жарлығы.
2. ... ... ... іс әрекеттер жөніндегі" заңы.
Астана, 20 ... 1998ж. ... ... 24 ... ... ... Ә., ... С. Бухгалтерлік есеп принциптері және қаржылық
есеп беру. Алматы 2005.
4. Аренс Э.А. Лоттек Дж. ... ... с ... под. ред. П.Б.
Соколова, М: Финансы и статистика, 1995 ж.
5. «Бухгалтерлік есеп стандарттары» Аламаты, 2000.
6. Казахстанские стандарты по ... ... ... есеп ... ... ... М.Аскери 1999.
8. Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары. 18 қыркүйек, 2002 ж. ... ... И. ... пер. с анг. М: ... учет ... Вуд Ф. ... учет для ... М., Аскери, 1999.
11. Дюсембаев К.Ш. Теория аудита – Алматы Экономика ... ... К.Ш. ... аудита и его роль в условиях рыночной
экономики Алматы, Вестник КазГау 1996ж.
13. Ержанов М.С.,Ержанова С. ... ... ... ... ... Н.П. ... есеп ... Москва 1996.
15. Кеулімжаев Қ.К. "Қаржылық есеп" Алматы, 2001.
16. Кеулімжаев Қ.К. «Корреспонденция ... ... БИКО ... ... В.К. ... В.В., ... О.Ю. «Бухгалтерский учет на
предприятии» ... ... ... В.К., ... Т. және ... ... есеп»
Алматы, 1998.
19. Рахман Э., Шеремет А. «Нарықтық экономикадағы бухгалтерлік ... ... ... және ... ... ... төленетін басқа төлемдер жөнінде"
24.04.1998ж. 2235 Заң күшіндегі Қазақстан ... ... ... есеп пен ... ... 1998-2000 жылдағы
мемлекеттік бағдарламасы. 28.01.1998 ж. 3838 ... ... ... ... ... 1998ж. ... ... 2-7 б.
22. "2001 ж. Республика бюджеті туралы" Заң. Астана, 22 желтоқсан 2000 ж.
131-ІІЗРК "Бухгалтер бюллетені" 2001 3
23. ... ... ... есеп ... ... ... есеп ... Ұлттық комиссиясы. 1996ж.
24. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттарына арналған
әдістемелік нұсқаулар : Қазақстан Республикасының қаржы ... есеп және ... ... ... 1997 ... ... В. Д. ... аудит» (спровочное пособие) – М:
Экономика, 1994 – 336 с.
26. Артеменко В.Г., Беленндир М. В. ... ... ... ... ... Издательство «Дис», 1997 –128 с.
27. Алборов Р. А. ... в ... ... ... и АПК. ... е изд., ... и доп. – М: Издательство «Дело и сервис», 2000 –
432с.
28. Баканов М. И, ... А.Д. ... ... ... ... е изд. М.: ... и статистика, 1987 – 320 с.
29. Балабанов И. Т. ... и ... ... ... Учебн. Пособие. – М.: Финансы и статистика, 1998 –112 с.
30. Безруких А. С. «Бухгалтерско – аудиторский портфель» - М.: ... ... С. ... И. А. ... ... хозяйственной
деятельности предприятий и объединений. Учебное пособие –М.: ... ... П. С., ... Н. Г., Палий В. Бухгалтерский учет. Учебник
/ Под ред. П. С. Безруких – М.: Бух. Учет, 1994 – 520 ... ... И. Е. ... ... на ... предприятиях. – М.
–Новосибирск: КНОРУС – ... 1997 – 288 ... ... К. Введение в управленческий и производственный учет. Учебн.
Пособие для ... с ... Под ред. Н. Д. ... ... П. С. Безруких. -3 -е изд. Перераб. и доп. М: - Аудит, ЮНИТИ,
1998 – 783 ... ... К.Ш. ... ... ... ... ... – Алматы: Экономика, 2000 – 293 с.
36. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности: ... ... ... ... Егембердива, З.К. Дюсембаева. – Алматы: «Каржы –
Каражат», 1998 –512 с.
37. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе ... ... ... ... ... ... 2000 – 293 с.
38. Данилан Н.А. Бухгалтерский учет на сельско-хозяйственных предприятиях.
М., ВО «Агроиздат», 1990-287 ... ... В. С., ... В. И. Системный анализ деятельности предприятия
М.: Финансы и статистика, 1991 – 400 с.
40. Ермолович Л. П.,Ермолович В. В. ... ... ... и ... »(справочное пособие) – Минск: Высшая школа,
1988 – 496 с.
41. Ержанов М.С. ... и ... ...... ... ... с.
42. Ивашкович В.В. «Организация бухгалтерского учета с ... ... ... и ... 1998 – 246 ... ... А. И., ... В. П. Анализ ... ... ... ... и ... 1995 – 380 с..
44. Ковалев В. В. Финансовый анализ. Управление капиталом. ... ... ... –2 – е изд., ... и доп. – ... и статистика, 1997 – 512 с.
45. Кондраков Н.П. Бухгалтерский учет. Учебное пособие. – М.: Инфра – М,
560 стр.
46. ... В. В. ... ... – М: ... и ... 1996 – 432
стр.
47. Ковалев В.В., Ириков В.А. Финансовый менеджмент – ...... ... – М: ... и ... 1998 – 256
стр.
48. Нидлз Б., Андерсен Х.,Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета. ... ... под ред. Я. В. ... – М.: ... и ... 1999 –496
с.
49. Радостовец В. В., Шмидт О. И. Теория и отраслевые ... ...... ...... 2000 – ... Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: - ... ... и доп. – ... ... 1998-498с.
51. Терехов А.А. Аудит. – М.: Финансы и статистика, 2000-512 стр.
Хорнгрен Ч.Т. Фостер Дж. Бухгалтерский учет: управленческий аспект: Пер. ... / Под ред. Я.В. ... – М.: ... и ... 1995 – 416 с.
Тіркеме
Анализ счета 681
|Счет ... ... ... на начало периода | | ... | |188361 ... | | ... |112633 |192473 ... |212544 | ... | |125000 ... | |284372 ... за ... |325177 |790206 ... на ... ... |-465029 |465029 |

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу есебін ұйымдастыру71 бет
Нарықтық экономика жағдайында еңбекке ақы төлеу68 бет
«Green House» ЖШС-тің өндірістік шаруашылық қызметі128 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
«ҚАЗҚҰРЫЛЫССЕРВИС» акционерлік қоғамының техника - экономикалық сипаттамасы63 бет
«Қарғалы» акционерлік қоғамының ақша қаржаттарының аудиті78 бет
АФ "Астана почтампы" "Қазпочта" ААҚ-на экономикалық сипаттама47 бет
Ағымдағы міндеттемелердің аудитін ұйымдастыру60 бет
Ақша айналысы және Қазақстан Республикасындағы ақша айналысының тәртібін талдау35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь