Әлеуметтік психологиялық әдістер

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
1. Басқарудың әлеуметтік. психологиялық тәсілдерінің түсінігі ... ... ... ... ...3
1.1. Басқару ғылымыныц даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.2. Басқарудың әлеуметтік .психологиялық әдістерінің рөлі ... ... ... ... .11

2. Әлеуметтік психологиялық әдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1. Басқарудың әлеуметтік .психологиялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... .13
2.2.Еңбек ұжымын басқаруда әлеуметтік. психологиялық факторларды пайдалану және жеке адам ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

3. Басқарудың әлеуметтік.психологиялық әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
3.1. Әлеуметтік.психологиялық әдістердің жалпы сипаттамасы ... ... ... ... .16
3.2. Басқару іс.әрекетінінің әлеуметтік.психологиялық мазмұны ... ... ... ...21

Қортынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Басқарудың әлеуметтік-психологиялық әдістері ұжымды қалыптастыру әрі дамыту процесіне, олардың өз араларындағы әлеуметтік процестерге ықпал етудің нақты амалдары мен тәсілдерін білдіреді.
Бұл әдістердің мақсаты-адамдардың өсе түскен, яғни өскелең әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыру, олардың жан-жақты үйлесімді дамуын қамтамасыз ету және осылардың негізінде жеке тұлғанның еңбекке деген құлшынсын, ұжымдастырудың тиімді еңбек етуін арттыру.
Басқару әдістері ең алдымен ықпал етудің бағытын аныңтайтын өзінің уәждемелік (мотивационной- себеп тудыратын) сипаттамасымен ерекшеленеді. Бұл сипаттама адамдардың мінез- құлқын анықтайтын және тиісті әдіс топтарына бағдарланған уәждемелерді (мотивы- себепкерлер) көрсетіп береді.
Әлеуметтік-психологиялық әдістері рухани мүддеге (қажеттілікке) ықпал етудің мүмкіндіктерін пайдаланады. Әлеуметтік уәждеме (мотивация) саяси , моральдық, ұлттық, отбасылық және басқа да әлеуметтік мүдделердің бағдарын қарастырады.
Ұжымның әлеуметтік сипаттамасы мен өндірістің экономикалық және ұйымдастырушылық көрсеткіштері арасында тығыз байланыс болады. Әлеуметтік мәселелерді шешіп алмайынша еңбекке деген дұрыс қатынасқа (көзқарасқа) өндірісті тиімді дамытуға қол жеткізу мүмкін емес.
Әлеуметтік- психологиялық аспектіде өндірістік ұжымның рөлін қалай ұғуға болады?
Өндіріс ұжымы – бұл қоғамның пайдасы үшін бірігіп қызмет ететін, ортақ мақсат, ортақ мүддеге бастарын біріктірген, бәрі біреу үшін, біреу бәрі үшін жауап беретін, бір ұйымға жұмыс істейтін адамдардың жиынтығы. Өндіріс ұжымы- бұл бірігіп еңбек ететін адамдардың тек жай ғана бас қосуын білдірмейді. Ол жекелеген жұмыскерлер мен олардың топтары арасындағы тұрақты әрекет ететін экономикалық, өндірістік- техникалық, өнегелік, мәдени, тұрмыстық өзара қарым- қатынастарының күрделі жүйесіне негізделген бірлестікті білдіреді. Бұл өзара қарым- қатынас ұжымның формальды және бейформальды құрылымдарында көрініс табады.
Формальдық құрылым ұжымда формальды түрде анықталып, заңмен, міндеттемелермен, өкілеттіліктермен және жауапкершілікпен бекітілген адамдардың байланыстары мен қатынастарын бейнелейді.
Биейформальды құрылым жақсы көру, жек көру, мінез ұқсатығы, ортақ мүдде, өзара түсіністік негізінде қалыптасатын байланыстар мен қатынастарды бейнелейді. Бейформальды қатынастың негізінде ұжымды шағын топ пайда болады. Шағын топ аз уақытқа немесе ұзақ уақытқа созылуы мүмкін- бұл шағын топ ұжымның басқа да мүшелеріне жайдары қабақ танытуы ықтимал немес өздерімен өздері қалуы да мүмкін.
Екі құрылым да ұдайы әрекет үстінде болмақ.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Бердалиев К.Б., Өмірзақов С.Ы, Есенғалиев Б.К, Ерғалиев Қ.Р. Басқару негіздері (оқу құралы) : - Алматы : Экономика, 1997,- 189 бет.
2. Дауренбекова Ә.Н. Өндірісті ұйымдастыру: Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2007,- 174бет.
3. Менеджмент негіздері / Ахметов К.Ғ., Сағындықов Е.Н., Бейжомартов Ү.С,. Жүнісов Б.А., Жұмаев Ж.Ж.,- Ақтобе-Орал, “А- Полиграфия”, 2005-519 бет
4. Бердалиев К.Б., Тұрсынбаева А.А., Саткалиева Т.С., Менеджмент теориясы мен тәжірибесі.- Алматы,2002.- 274 бет
5. Управление организацией: Учебник /Под ред. А.Г. Поршнева, З.П. Румянцевой, Н.А. Саломатина. - 2-е изд, перераб. и доп. -М.: ИНФРА-М,1999.-669б.
6. «Экономикалық терминдер сөздігі» 2001 г.
7. Е.Н. Сағындықов «Менеджмент негіздері». Алматы, 2004ж
8. Бердалиев К.Б. «Менеджмент». Алматы, 2004. 55 б.
9. «Менеджмент туризма» под редакцией В.А. Квартального М., Российская
10. Веснин В.Р. основы менеджмента
11. В. И. Кнорринг «Искусство управления», интернет – басылым.
12. В. И. Кнорринг «Теория, практика и искусство управления», интернет – басылым.
13. Орысша-қазақша сөздік
14. www.superidea.ru
        
        Мазмұны
Кіріспе.......................................................................................2
1. Басқарудың әлеуметтік- психологиялық тәсілдерінің түсінігі...................3
1.1. Басқару ғылымыныц даму ... ... ... - ... ... ... Әлеуметтік психологиялық әдістер............................................................13
2.1. Басқарудың әлеуметтік - ... ... ... ... әлеуметтік- психологиялық факторларды пайдалану және жеке адам...............................................................................15
3. Басқарудың әлеуметтік-психологиялық әдістері.......................................16
3.1. Әлеуметтік-психологиялық әдістердің ... ... ... іс-әрекетінінің әлеуметтік-психологиялық мазмұны...............21
Қортынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Басқарудың әлеуметтік-психологиялық әдістері ұжымды қалыптастыру әрі дамыту процесіне, олардың өз ... ... ... ... ... нақты амалдары мен тәсілдерін білдіреді.
Бұл әдістердің мақсаты-адамдардың өсе түскен, яғни өскелең әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыру, олардың жан-жақты ... ... ... ету және осылардың негізінде жеке тұлғанның еңбекке деген құлшынсын, ұжымдастырудың тиімді еңбек етуін арттыру.
Басқару әдістері ең алдымен ықпал етудің ... ... ... уәждемелік (мотивационной- себеп тудыратын) сипаттамасымен ерекшеленеді. Бұл сипаттама адамдардың мінез- құлқын анықтайтын және тиісті әдіс ... ... ... ... ... көрсетіп береді.
Әлеуметтік-психологиялық әдістері рухани мүддеге (қажеттілікке) ықпал етудің мүмкіндіктерін пайдаланады. Әлеуметтік уәждеме (мотивация) ... , ... ... ... және басқа да әлеуметтік мүдделердің бағдарын қарастырады.
Ұжымның әлеуметтік ... мен ... ... және ... ... ... тығыз байланыс болады. Әлеуметтік мәселелерді шешіп алмайынша еңбекке деген дұрыс қатынасқа (көзқарасқа) өндірісті тиімді дамытуға қол жеткізу ... ... ... ... ... өндірістік ұжымның рөлін қалай ұғуға болады?
Өндіріс ұжымы - бұл ... ... үшін ... ... ... ... мақсат, ортақ мүддеге бастарын біріктірген, бәрі біреу үшін, біреу бәрі үшін жауап беретін, бір ұйымға ... ... ... ... Өндіріс ұжымы- бұл бірігіп еңбек ететін адамдардың тек жай ғана бас қосуын білдірмейді. Ол жекелеген жұмыскерлер мен ... ... ... ... әрекет ететін экономикалық, өндірістік- техникалық, өнегелік, мәдени, тұрмыстық өзара қарым- ... ... ... ... ... ... Бұл өзара қарым- қатынас ұжымның формальды және бейформальды құрылымдарында көрініс табады.
Формальдық құрылым ұжымда формальды түрде анықталып, ... ... ... және жауапкершілікпен бекітілген адамдардың байланыстары мен қатынастарын бейнелейді. ... ... ... ... жек ... ... ұқсатығы, ортақ мүдде, өзара түсіністік негізінде қалыптасатын байланыстар мен қатынастарды бейнелейді. Бейформальды қатынастың негізінде ұжымды шағын топ пайда ... ... топ аз ... немесе ұзақ уақытқа созылуы мүмкін- бұл шағын топ ұжымның басқа да мүшелеріне ... ... ... ... ... өздерімен өздері қалуы да мүмкін.
Екі құрылым да ұдайы әрекет үстінде болмақ.
1. Басқарудың әлеуметтік- психологиялық тәсілдерінің түсінігі
1.1. ... ... даму ... ... ... manus - қол) орыс тлінде баламасы жоқ, ол және ... ... ... жиі қолданады.
Әлеуметтік құбылыс ретінде және адам тәжірибесінің саласында басқару ғылыми зерттеу пәні болғаннан әлдеқайда ерте пайда болды. Адамдарға ... ... ... ... пен қабілеттілік тән болғандықтан, бұл олардың іс-әрекетінің үйлесуін, келісуін, кооперациялануын, яғни бірлескен ... ... ... етеді.
Біздің дәуірімізге дейінгі мыңдаған жылдар бұрын Көне Мысырда басқару үдерістеріи (процесс) жоспарлау, ұйымдастыру, бақылау, ... ... ... ... ... пирамидалары, көне Ацтек қалалары сияқты ғаламат сәулет ғимараттарын тұрғызу, мысалы, римдік-католиктік шіркеу секілді күрделі әрі кең таралған діни ұйымның табысты ... етуі ... ... ... ... ... формалары мен тәсілдері туралы теориялық түсініктердің туындауы үшін ... ... ... ... ... ... ғылыми пән ретінде тек XX ғасырдың басында ғана, психологияның даму тағдырын қайталай ... ... ... ... ... ... және оның ... кезеңдерін ұғымы (К.С.Джордж бойынша) бейнелейді; онда басқару туралы түсініктерге революциялық өзгерістер енгізілген оқигалар атап керсетіледі. Мұндай оқиғаларға ... 1) ... ... ... айрықша түрдегі түзілуі; 2) Хаммурапи патша (б.д.д. XXVIII ғасырда) шығарған халықтың әлеуметтік топтары арасындағы ... ... ... ... 3) ... пен ... ... мемлекеттік басқару мен бақылаудың үдістерін II Навуходоносордың біріктіруі (б.д.д. VII ғ.); 4) жаңа ... ... ... ... ... индустриялық прогресі (ХУІІ-ХУІІІ ғ.ғ.), нәтижесінде кәсіби менеджмент туындайды; 5) XIX және XX ... ... ... ... . Осы ... ... ... дербес пән ретінде пайда болды. Оның дамуы - ең алдымен оның атап көрсетілген ... ... ... ... эволюциялық үдеріс. Ол үздіксіз және қоғамдағы барлық өндірістік, әлеуметтік-саяси, экономикалық және көптеген басқа да өзгерістерге ықпал етеді. Мұндай ... ... бірі - ... ... ... ... ... сипаттаушы әкімшілік пәннің пайда болуы. Ол әкімшілік басқарудың сот ісін ... ... әрі ... ... ... ғылымы мен әкімшілік құкық ғылымына бөлінуіне ықпал етті.
Басқару ... ... даму ... басқару теориясының дамуын тежейтін ішкі қарама-қайшылықтармен бірге ... Бұл ... ... ... ... өндірістің қарқынды дамуы, оны жетілдіру мен қарқынды жүргізу жолдарын табысты ұлғайту негізі ретінде іздестірумен байланысты болады. Бұл себептердің ... білу - ... ... даму ... туралы дұрыс түсінік үшін қажет. Тек соңғы жылдарда ғана оның теориясының дамуындағы ең нәтижелі кезең болды, ... ... ... ... ... отырып, оны көптеген жылдар бұрын күтуге болатын еді.
Коммерциялық іс-әрекет ... ... бойы ... ие ... жоқ, ұят шаруа болып есептелінді. Аристотель сату-сатып алуды деп атады. Мұндай іс-әрекетке теріс қатынас (көзқарас) өте ... ... ... уақытымызға дейін жетті. Бұл - басқару ақыл-ой прогресінің тежелу себептерінің бірі. Екінші себебі экономикалық және әлеуметтік гылымдармен айналысқан ғылымдар өздерінің ... ... ... ... ... ... өндірістің экономикалық моселелерімен және саяси жақтарымен шектеліп қалғанынан көрінеді. Сондай-ақ басқа ғылымдардың, ... ... ... ... жақсарту үшін қолданудағы қиындықтар да кездеседі. Басқару ұзақ уақыт бойы ешқандай да ғылым емес, тек қана өнер деп ... ... ... ... , , ... ... аударылып келді. Басқару теориясы саласындағы мамандардың пайда болуы және олардың өндірісті ұйымдастырудағы дербес әрі маңызды ролін тану осы ұйым ... ... ... ... ... еді, ... бұл соңғыларына жақпады.
Басқару теориясын рәсімдеуде Ф.Тейлордың (1911) еңбегінің маңызы зор еді. ФТейлор ғылыми басқарудың негізін ... ... ... ... ... ... ... болуына үлкен бизнестің қалыптасуы әсер етті, яғни қазіргі техниканың ... ... ... және ... ... ... ... тәсілдерін ашуға тырысқан ізденімпаз адамдардың шағын тобының жетістігі болды.
Басқару ғылымының негізгі ... ... ... ... төрт ... атап ... 1) басқарудағы негізгі мектептер тұрғысынан; 2) процестік; 3) жүйелік және 4) ... ... - бұл ... ... ... (), адамдық қатынастар мен мінез-кұлық ғылымдары, басқарудың сандық әдістер мектептері. Басқа үшеуі де ... ... ... ... олар қазіргі басқару ғылымының сипаттамасы үшін әлдеқайда маңызды.
Ғылыми басқару ... ... Оның ... болуының арқасында басқару ғылымы дербестік және коғамдық танымға ие ... Оның ... ... ... Л.Гилбрет, Г.Эмерсон және басқалар алды мен еңбектің өз ... және оның ... ... ... тек ... ... ғана ... - бұл айрықша мамандық, ал ол туралы ғылым - дербес пән деген тұжырымға келеді. Еңбек өнімділігін ... бұл ... ... ... ... үш тәсілмен қол жеткізуге болады:
1) еңбектің ез мазмұнын - оның режимін, жағдайларын, операцияларын, ... ... ... ... ... бір өзі ғана ... қол еңбегі өнімділігінің күрт өсуіне және өндіріске деген әкімшілік шығындардың азаюына алып келді;
2) ұжымдық және жеке еңбекке бақылауды еңбек үдерісін ... және ... ... ... ... ... ... оңтайлы жүйесін, осы ұйым жұмысының ең жоғары нәтижелерін қамтамасыз ететін жүйені анықтау.
Басқару туралы ғылым өзінің ... ... ... ... еңбекті ұйымдастыру және оны басқаруда өндіріс тиімділігі мен кірісті ... ... ... ... табылатынын айқын әрі сенімді көрсетіп берді. Еңбекті басқарудагы Ф.Тейлордың негізгі принциптері ... ... ... ... тұрғыдан орындау;
ә) ғылыми тұрғыдан жұмысшыларды таңдау және оларды оқыту;
б) жұмысшылармен бірлесу;
в) менеджерлер мен жұмысшылар арасындағы нәтижеге ... ... ... бұлжымайтын айғақтар мен дәлелдер басқару туралы ғылымға ... ... ... ... алып ... әкімшілік ( мектеп) (1920-1950). Басқару теориясының әрі қарай дамуын қарастыруды тереңдету және ... ... ... ... бұл ... ең бастысы оның басқару саласына таралуы болып табылды. Сондықтан бұл мектептің ірі өкілдері өндірісшілер емес, басқарушылар болғаны ... ... ... ... ... ірі француз компаниясының басшысы болды. Оның жетекші ізбасарларының да (Л.Урвик, Д.Мунк, Э.Реймс, О.Шелдон, т.б.) жоғары әкімшілік басқару тәжірибесіне қатынасы ... ... ... ... ... ... және олар ... жоғары нәтижелеріне кепілдік беретін басқарудың әмбебап принциптерін жасады: еңбек бөлінісі, уәкілдік пен жауапкершілік, тәртіп, бір басшылық, жеке ... ... ... ... ... скалярлық тізбек (басшының иерархиялық ұстанымы), адалдық, қызметкерге арналған жұмыс орнының тұрақтылығы, құлшыныс, ... ... ... оның ... ... ... ... үлесіне қарамастан, басқарудың әлеуметтік аспектілеріне қызықпаушылық тән болды; психологиялық және мінез-құлықтық ... ... аз ... Бұл мектепті, әдетте, басқару теориясындағы ұтымды тұрғыдан жүзеге асыру ретінде қарастырады.
Адами қатынастар мектебі (1930-1950 жж.) және ... ... (1950 ж. - ... күнге дейін). Бұл мектепті көбінесе оның классикалык мектептің кемшіліктеріне, олардың ең бастысы ұйымдағы адамдық фактор рөліне ... ... ... ... ... пайда болған неоклассикалық деп атайды. Э.Мэионың ... ... ... ... ... ... өкілдері ұсынган үдістердің (операциялардың айқын бағдарламасы, жоғары еңбекақы, т.б.) ... ... ... өне бойы жеткізе бермейтінін көрсетті. Еңбек тиімділігі мен басқарудың күшті факторлары ретінде ұйымдастыру және экономикалық себептермен ... ... ... ... тұлғалық қатынастар, қызметкерге деген қатынас, олардың мақсаттары мен ұмтылыстарын есепке алу) ... ... ... Бұл ... көрнекті өкілі М.П.Фоллет басқаруды ретінде анықтайды. Міне, сондықтан да ол осы бір психологиялық ерекшеліктерін ескеруге негізделуге тиіс.
Зерттеулерді қайта ... ... ... ... рәсімдеуге алып келеді, оның басты мақсаты ұйымдастырудың тиімділігін адами фактор негізінде ... ... ... ... ... ... түбегейлі өзгерту себептерінің бірі жедел дамып келе жатқан психология мен әлеуметтанудың ықпалы болды. Бір мезгілде ... ... да ... ... Оның негізін қалаушы Г.Мюнстерберг болып есептелінеді; өзінің ... ... ол жаңа ... ... отырған мектеп мақсаттарына өте ұқсас мақсаттарын тұжырымдады.
Адами қатынастар мектебінің дамуына әлеуметтік зерттеулер үлкен ықпал ... ... және ... - бұл ... ... ... ... те ұйымдардың әмбебап принциптері (М.Вебер). Топтар адамдардың кез келген әлеуметтік ұйымдағы мінез-құлқын өздерінің
құндылықтары мен нормаларын белгілеу жолымен бақылайды (Э.Дюрк- гейм). ... ... ... қағидасы төмендегідей: әлеуметтік жүйелер өзгеріп отыратын сыртқы ортамен тепе-теңдікте болу үшін, озінің тиімділігін ... ... ... ... ... ... кезде де әлі күкейкесті және басқарудың осы күнгі теориясының құрамы болып келеді.
Басқарудағы сандық әдістер мектебі (1950 ж. - ... ... ... Бұл ... ... еңбегі операцияларды зерттеу әдіснамасында, өйткені оның іс-әрекеті күрделі басқару мәселелерін әртүрлі ұйымдастырушылық жағдайлар жасау мен қолдану барысында түсінудің тереңдеуіне ықпал етті және ... ... ... ... ... ... Бұл бағытқа компьютерлік техникалық даму қуатты күш берді.
Басқару теориясының әдіснамалық негіздері
Жоғарыда ... ... ... ... ... үшін үш ... және ... бағыттар бар. Олар процестік, жүйелік және жағдайлық.
Процестік бағыт. Бұл ... ... ... ... және ... қызметтерінің болуы туралы әкімшілік мектептің негізгі идеясының дамуы ретінде ... ол ... ... ... ... ... байланысқан және біртұтас үдерісін түзуші ретінде қарастырылады. ... ... ... үшін ... ... ... тиімділігі де, олардың дұрыс ұйымдастырылуы да қажет. Басқару теориясының негізгі мәселесі бұл қызметтердің қайсысын басты және ... деп ... ... ... ... ... қызметтердің бесеуін атап көрсетті. . Әрі қарай бұл қызметтер тізімі ... және ... ... ... қызметтерінің төрт базалық категорияларының: жоспарлаудың, мотивацияланудың, бақылаудың, ұйымдастырудың және екі байланыстырушы қызметтің - шешім қабылдау мен коммуникацияның (базалық санаттарды келістіру ... ... ... көзқарас та кеңінен таралды.
Жүйелілік бағыт. Басқару теориясына үлкен ықпал етті, оған сәйкес кез келген ұйым - бұл өзара байланыстағы ... ... ... ... ... өз ... ... белгілі бір тұтастықты құрайды. Жетекші бүкіл ұйымды, оның бір-бірімен және сыртқы дүние өзара ... ... ... ... ... ... қандай да бір құраушысына қез келген басқарудың әсері көп, әрі көтпеген зардаптарға соқтыратынын ескеру қажет. ... ... ... ... ... ... ... табылатын қазіргі ұйымдардың іштей біртекті еместігінде. Мұндай әрбір жүйе иерархиялық (субординация) және ... ... ... шағын жүйелерден тұрады.
Бұрын болған мектептер басқару үдерісінің өзіне зейін аударса, жүйелілік тұрғыдан басқару нысанының өзі артық ... ... кем емес ... ... ... Тек басқарма ғана емес, оның нысанында да өзіндік қисын, заңдар болады және олар өз ... ... ... ... ... ... ... ескеріп, қолдана білуге тиіс.
Жүйелілік тұрғыдан - бұл басқарудың теориялық және ... ... ... ... белгілі бір тәсілі. Ол басқару теориясының басқа ғылымдармен және зерттеу бағыттарымен байланысын күшейтті.
Жағдайлық ... Бұл ... 60 ... ... пайда болып, ұйымдастыру мәселелерінің жалпы әдіснамасын, шешу тәсілдерін білдіреді. Ол жүйелілік тұрғыдан басты тезисті жетілдіреді: ұйым - сыртқы ортамен үнемі ... ... ... ашық ... Сондықтан ұйымның ішінде болып жатқанның себептерін оның сыртынан, ол нақты болатын жағдайдан іздеу керек. Бұл - осы ... ... ... 20 жылдардың өзінде-ақ тұжырымдалған болатын: . Демек, білімдер кешені және оларды ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге арналған шеберлік қажет. Бұл ережелер осы тұрғыда ғана тиімді болды.
Басқару үдерісі жағдайлық ... ... төрт ... тұрады:
1) жетекшінің басқару біліктілігін қалыптастыру;
2) жағдайға қатысты қандай да бір ... ... ... ... көре білу және ... баламалық баяндау, оның басты факторларын (жағдайлық айнымалыларды) анықтау және ... ... ... ... оң ... жету үшін ... ... үйлестіру.
Бұл үдерісте үшінші кезең негізгі болып табылады және ... ... ... алғанда, басқарудың жақсы тәсілі жоқ екенін, олардың кез келгенінің тиімділігі басқару жағдайымен анықталатынын көрсетті. Ол ... ... да ... ... және ... ... кінәмшілдігімен айқындастықта болады. Бұл - басқару теориясы мен тәжірибесінің бүгінгі күні.
Басқару ғылымының біздің еліміздегі дамуы ... бір ... ... жэне ... ... ... әлемдік тәжірибеден оқшауланған және өзіндік ерекшеленген жолмен жүріп отырды. Оған әртүрлі , тіпті ... ... ... және ... ... күш ... ... де тән болды.
Басқару ғылымы дамуының алғашқы кезеңдері өте ... ... ... ... ... мектебінің жетістіктерін пайдалануға, оларды оқуға шақырды, бірақ тейлоризмді байланысы деп атаған еді. Ол кезде бізде шығарылатын өнім ... ... ... 14 есе, жан ... ... өндіріс 38 есе кем болатын. Ф.Тейлор, А.Файолдың ... ... ... ... ... ... деген ынта ресми саясат деңгейіне көтерілді және тиісті партиялық қаулылармен және мемлекет басшыларының (Л.Д.Троцкий, Г.М.Крижижановский, т.б.) ... ... ... ... ... ... ... халықшаруашылығын белсенді қалпына келтіру, өнеркәсіп пен құрылысты қайта ... ... Осы ... ... ... екі ... айрықша дамыды. Бұл - еңбекті ғылыми ұйымдастыру (ЕҒҰ) және ... үшін ... ... ... ... ... ғылыми орталықтар ұйымдастырылды. ЕҒҰ-дың аймақтық орталықтары елдің 33 қаласында құрылды, бұл проблематика бойынша арнайы журналдар шығарылып, Бүкілресейлік конференциялар өткізілді, ірі ... ... ... ... өндірістік проблематика басым болды, дегенмен ғылыми басқарудың жаңа қоғамдық құрылыстағы мәселелері де қарастырылды. Шаруашылық жүргізудің социалистік жүйесін басқарудың принциптері ... олар ... ... және ... ... тікелей басқаруы сияқты ерекшеліктерін ескерді.
Ғылыми басқарудың шетелдік идеяларын кеңестік болмыс жағдайларында Н.А.Витке пайдалануға ... Ол ... ... , , , ... ұғымдар енгізілді. Осы және осыған ұқсас тұжырымдар тиісті дами алмады, сөйтіп бірте-бірте ұмытыла берді. Сол уақыттың басқару ... ... ... ... яғни ... бағытпен сипатталды. Адам - бұл өндірістік ұдерістегі ғана. Егер оны механикаландырса, онда кәсіби басқарушылық еңбекке қажеттілік болмай ... ... ... тар ... 70 жылдардың аяғына дейін үстемдікте болды.
Басқарудың әкімшілік-әміршілдік жүйесі үшін кадрларды 1927 жылы құрылған өнеркісіптік академия әзірлейді. Толықтай партиялық бақылауда болған ... ... ... қалыптасты. Әкімшілдік-әміршілдік жүйе ұйымдық тәртіпті қамтамасыз етудің негізгі кұралы бола ... ... және ... ... ... ... ғылыми басқару проблематикасын ығыстыра, оған дұшпандық қатынас қалыптастыра келе, жан-жақты өтімді, соңынан репрессиялық сипатқа ие болды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... менеджмент теориясы мен практикасында өмір сүріп, өзара іс-әрекеттесіп жатқан негізгі 3 бағыт бар: жүйелілік, процестік және жағдайлық. ... ... ... коп саны бар, олар ... қорыту, синтездеу, біріктіру қиындығын туғызады. Басқару теориясын әрі қарай дамыту үшін сенімді негіз беруге мүмкіндік туғызатын тұжырымдама жағдайлық тұрғысы болып ... ... бұл ... ... кез келген ұйым - ортамен өзара әсерде болатын ашық жүйе, ал оның ішінде болып жатқанның барлығын және тиімді басқару ... ... ... ... ... ұғымы - бейімделусіз сипаттауға болмайды. Басқару теориясында жаңа бағыттар мен ... ... ... ... болды. Бұлар - , , тұжырымдамалары. ... ... 80 ... ... ... деп ... Жұмыс істеушілердің барлығьшың жалпы мақсаты - бір және осы мақсатқа жету жолдарын жасауға тікелей әрі қызығушылықпен ... ... ... ... ретінде ұйымдастыру мәдениеті Жапонияда аса кеңінен қолданылуда. Соңғы кездері жапондық тәжірибемен менеджмент ... ... ... ... ... Американдық менеджментті түбегейлі зерттеген жапондық мамандар, одан ең тиімділерін ... ... ... ... тұрғызды. Менеджменттің батыс және жапондық тұжырымдамалары арасындағы принципті айырмашылық мынадай: біріншісінде түпкілікті нәтижеге, ал екіншісінде - адами факторларға бағдар ... ... ... ... - ... ... және өзін-өзі бақылау идеялары. Қызметкерлердің қабілеттілігі марапатталады, олардың ... ... ... пен ... ... ... ... рухтың қалыптасуына қолдау жасалынады. Қызметкерлердің моральдық көңіл-күйіне үлкен зейін аударылады. Адамды жұмысқа қабылдай отырып, әкімшілік оның ... ... ғана ... сондай-ақ моральдық-этикалық сапаларына, оның ерінбей еңбектену талабына және топтық іс-әрекетке үйлесу шеберлігіне де қызығушылық танытады.
Басқару теориясы дамуының қазіргі кезеңінде ... ... атап ... ... ... материалдық-техникалык базасына бұрынғыға қарағанда әлдеқайда жоғары мән беру;
2) басқаруды әрі қарай демократияландыру, ... ... ... ... ... ... айналдыру;
3) менеджмент пен бизнесті және ол туғызған басқарудың жаңа мәселелерін интернационалдау.
Барлық осы және басқа да ағымдар басқаруға деген көзқарастардың деп ... жаңа ... ... алып ... Оның ... ... мыналар:
1) ұйымның ішкі факторларына дұрыс әсер ету басқару табысының негізі болып ... деп ... ... ... ... басқарудағы ұтымдылығынан бас тарту. Басқарудың стратегиясы мен ... ... орта ... ... ... ... ... болып есептелінеді;
2) басқаруды жақсартатын кез келген жүйенің бірқатар әмбебап элементтерін анықтауга мүмкіндік беретін басқарудағы жүйелер теориясын қолдану;
3) басқаруға жағдайлық бағыт, оның ... ... - ... ішіндегі бүкіл ұйымдастыру - бұл сыртқы әсерлерге жауап;
4) менеджменттің ... ... және адам ... ... ... ... адамның) әлеуметтік жауапкершілігін тану.
XX ғ. 90 жылдардағы басқару қағидалары:
- қызметкерлерге деген босаңдық;
- ұйымды тігінен де, көлденеңінен де көктеп ... ... ... ... бағытталған ұйымдастыру мәдениеті;
- барлық жұмыс істеушілердің үлестік қатысуы;
- сыртқы ортадағы өзғерістерге парапар реакция;
- топ жұмысына ... ... ... ... барлығын тыңдау шеберлігі;
- бизнес этикасы;
- адалдық және адамдарға сену;
- менеджменттің іргелі негіздері: сапа, сервис, ресурстарды бақылау, қызметкерлерғе арқа ... ... ... көре ... жұмыс сапасы және оны жетілдіру.
1.2. Басқарудың әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... әлеуметтік- психологиялық әдістерінің атқаратын рөліне баға жеткісіз. Бұл жүйелерде негезгі элемент- адам.
Басшының өндірістегі аса ... ... ... ... ол ... жеке стильдер ықпал жасайды. Мысалы, болжамдардың ұсыныстарына да, оларды тексеруге де ... ... ... ... ... салиқалы түрдегі шешімдер қабылдайды. Болжамдар жасау процесі оларды тексері мен анықтау жөніндегі іс- қимылдан тым ... ... ... ... ... ... тән. Практикалық жұмыста шешімдердің, албырттықпен қабылдануы жеткілікті дәрежеде негізделмеген шешімдермен іске асырылуына әкеп соғу мүмкін.
Енжар шешімнің әзірленуі бақылаушылық іс- ... ... ... ұсынылған болжамды үнемі әсіре тексерумен сипатталады, мұның өзі шешім қабылдау процесінің ... ... әкеп ... Көріп отырғанымыздай, аталған үшеуінің ішінде салмақты үлгідіге шешімдерге артықшылық беріледі.
Қабылданған шешімдердің тиімділігі олардың объективті жағдайда қаншалықты сай келетіндегіне ғана емес, ... ... ... ... ... ... іріктеп алуға бағыныштылар арасында міндеттерді бөлуге, оларға қажетті ресурстар беруге, орындалуын бақылауға байланысты.
Алайда ең жақсы шешім, мейлінше ойластырып ... және ... ... ... ... жағдайда ғана тиімді болмақ. Басшы адамның санасына, оның психикасына әсер ете отырып, адамдарды еңбекке ... ... Бұл ... ... ... ... және рухани факторлардың күрделі кешені негізінде қалыптасатын қажеттерге байланысты. Міне, ... кез ... ... шешім ең алдымен адам факторының рөлін арттыруға байланысты болады.
Товар- ақша ... ... ... мен жарақтануының артуы жағдайында адам факторының, орындаушының іске көз ... рөлі күрт ... ... ... ... талапшылдақ ахуалын жасау, тәртіптілік пен жауапкершілікке тәрбиелеу еңбек ұжымдарын басқарудағы әлеуметтік- психологиялық әдістерін ... ... деп ... ... ... Көптеген басшылар адамға жай ғана жұмыс күші деп, яғни көздеген мақсаты емес ... ... ... ... ... ... деп қарайды, басқаша айтқанда, басшалар негізінде экономикалық корсеткіштер технологиялық процестерге көп ... ... ... өзі немқұрайлылыққа, жұмыс істеушілердің өндіріс құрал- жабдықтарынан шектелуіне әкеп соғады.
Адам психологиясын және ұжым дамуының әлеуметтік-психологиялық ... ... өз ... ... ашу, ... ... ету және өндірістік ресурстарды мейлінше тиімді пайдалану ... емес ... Мұны ... 1927 жылы ... ... ... ... 30 мың жұмысшы істейтін телефон жабдықтары заводында жүргізілген тәжіребелер дәлелдейді(1880-1949). Олардың нәтижелері оның "Адамдық қатынастар" доктаринасының негізіне алады. Жұмысшыларға ... ... ... ... Ф.У. Тейлормен салыстырғанда, Э.Мэйо өнімділікті арттырып дау-дамайдан арылу үшін адамдардың психологиясына ықпал ету, "қатынастарды ... қою" ... деп ... Яғни, ол өндірістік проблемаларды шешуге "психологиялық тұрғыдан" қарады.
Жұмысшыларды өз қалауынша орналастырған Ф.У. Тейлордан айырмашылығы- Э.Мэйоның эксперементтерінде жұмысшы әйелдерді іріктеп алу ... ... ... ... жүргізілді. Э.Мэйо жұмысшылар жеткілікті дәрежеде зиялы, компания үшін құнды ойлары мен идеялары бар деген тұжырымға келді.
Тейлор стимулды - ... және ... ... ... білетін. Мэйо жұмысшыны жай ғана "экономикалық адам "деп ... жоқ, ол ... ... ... фирманның мақсаттарына сай келеді деп сендірді, ол ақшадан да күштірек стимулдарды : мақтаумен көтермелеуді, өз фирмасы үшін мақтаныш ... ... көре ... ... пікірінше, шебер "адамдық қатынастар" жүйісінде орталық тұлға және мұнда оның ... ... ... оның ... ... ету , ... қатынас жасай білу қабілетті маңызды.
2. Әлеуметтік психологиялық әдістер
2.1. Басқарудың әлеуметтік - психологиялық аспектілері
Басқарудағы жиынтықтау тәсілі қызметшілерді ... ... жеке ... ... ... Оған ... бұл функциясының орны бөлек және ол басқа функцияларды біріктіреді.
Қызметшілерді басқарудың мазмұнды қағидалары төмендегідей:
* Әр қызметкердің өз ... өз ... ... Әр ... тікелей кімге бағынуы керек және кімнен нұсқау алуы ... жете ... ... ... ... ... ... психологиялық акпектілерін маңызы өте зор;
* Жұмыстағы басты ынталандыру- ол қызмет ... ... ... ... ... босату өте сикек кездесуі керек, себеп: ол көптеген ережелерге байланысты;
* Жұмыскерлерді өз кәсіпорнын жақсы қасиеттерін ұстануға тәрбиелеу.
Әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... мына ... ... жөн.
* Жұмыс орнының жақсы ұйымдастырылуы;
* Өндірісті кеңдікті тиімді ... мен ... ... ... ... ... ... Жұмысбастылықты тұрақты етуді қамтамасыз ету;
* Әртүрлі әлеуметтік-экономикалық бағдарламаларды жөндеу және іске асыру.
Әлеуметтік баскару жүйесі ... ... ... ... ... етеді. Оған мынадай элементтер кіреді: кадрларды іріктеу және ... ... ... ... ... ... қабылдау кезінде міндетті реттеуді қамтамасыз ету; жалақыны тиімді жүйега салу және сыйлық беру; мәртебе проблемасын шешу.
Әлеуметтік басқару жүйесінде ... ... ... бар. ... ұжым индивидтердің арифметикалық жиынтығы емес, әлеуметтік- психологиялық құбылыстар әрекет ететін біртұтас организм. Тәртіпті жолға қою, еңбек өнімділігін арттыру және ... ... ... ... үшін ... ... ... арасындағы қарым-қатынастарды білуі қажет. Ұжым мүшелерінің басшыны ұнатуы немесе немесе ұнатпауына негізделетін бейресми және ... ... ... ... ... ... мүмкін. Әлеуметтік психологтар ұжымының үйреніскендігі, ынтымақтылығы формалды және бейресми құрылымдар бірлігінің дәрежесі мен анықталады деп санайды. Жұмысшылардың жұмыс орындарын, ... ... ... ... ... ... орын алмастырудың арқасында еңбек өнімділігі артатын болады.
Ұжымның психологиялық ахуаолын жолға қоюда еңбекті мүлтіксіз ұйымдастырудың, оны механикаландыру мен автоматтандырудың және ... ... ... зор ... ... жұмыс істегенде олардың тұрмыс дәрежесін, отбасылық жағдайын және басқа да көп нәрселерді жақсы білу қажет.
Әлеуметтік басқарудың күрделі салаларының бірі- басқару ... ... ... ... ... елдерге бұл мәселе негізгі бағыттардың бірі болып саналады. Мысалы, Америкада кәсіпқой ... 1500 ... оқу ... ... 1987 жылы ... ... 240 мын бакалаврлар бітірген.
2.2. Еңбек ұжымын басқаруды әлеуметтік- психологиялық факторларды пайдалану және жеке адам.
Басшының маман екені көбінесе оның еңбек ұжымын ... ... ... ... білумен анықталады. Еңбек коллективінде әлеуметтік-психологиялық қауымдастық-алуан түрлі әлеуметтік-песихологиялық процестер мен ... ... ... ... еңбек өнімділігін арттырудың, шаруашылық есеп процестерін нығайтудың, ұжымның қоғамдық ... ... ... зор ... ... осы шартты іске асыру үшін басшы:
* Өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру шарттарын;
* Материалдық және моральдық ынталандыру жүйесін;
* Идеялық-тәрбие жұмысын жолға ... ... ... ... ... ... қызметтік және қоғамдық функцияларын орындау жөнінде жеке үлгі көрсетуді біліп, пайдалану қажет.
Басшының моральдық-психологиялық факторларды елемеуі басқару ... ... ... ... ... әкеп ... Өндірісті басқаруда әлеуметтік-психологиялық факторларды іс-жүзінде қолдану мен ... ... ... аренда туралы, біріңғай салық жүйесі туралы заңдарының қабылдауына байланысты күшейе ... Бұл ... ... ... мен ... ... мен демократизм мүдделерінің сәйкестігін, жүйенің іс-қимыл бірлігін қамтамасыз етеді.
Басшы әлеуметтік-психологиялық әдістердің көмегімен еңбек ұжымдарына және ... ... ... ... сондықтан да ол әлеуметтік-психологиялық факторлардың экономикалық қатынастарға игі ықпал жасайтының көре білуге міндетті.
Басқарудың әлеуметтік-психологиялық (тәрбиелік) әдістерә еібек ұжымдарында алда тұрған ... ... ... ... ... ... және ... материалдық - психологиялық ахуал жасауға бағытталған. Оларға жататын ... ... ... ...
* ... ... ынталандыру әдістері;
* Әлеуметтік жоспарлау әдісі(нормалау, ішкі тәртіп ережелері, іскерлік этика ережелері) ;
* Тәрбиелік әдістері (насихат, ... ;
* ... ... мен ... ... ... ;
* Қызметкерлер арасындағы ресми және бейресми қатынастар.
3. Басқарудың ... ... ... әдістердің жалпы сипаттамасы.
Басқарудың әлеуметтік-пспхологиялық әдістері ұжымды қалыптастыру әрі ... ... ... өз араларындағы әлеуметтік үрдістерге ықпал етудің нақты амалдары мен ... ... ... ... - ... өсе түскен, яғни өскелең әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыру, олардың жан-жақты үйлесімді дамуын қамтамасыз ету және осылардың негізінде жеке түлғаның еңбекке ... ... ... ... ... ... ... әдістері ең алдымен ықпал етудің бағытын анықтайтын өзінің мотиваңиялық сипаттамасымен ерекшеленеді. Бұл сипаттама адамдардың мінез-құлқын анықтайтын және тиісті әдіс топтарына ... ... ... ... ... рухани мүддеге (қажеттілікке) ықпал етудің мүмкіндіктерін пайдаланады. Әлеуметтік мотивация саяси, моральдық, ұлттық, ... және ... да ... ... ... ... ... сипаттамасы мен өндірістің экономикалық және ұйымдастырушылық корсеткіштері арасында тығыз байланыс болады. Әлеуметтік мәселерді шешіп алмайынша еңбекке деген дұрыс қатынасқа ... ... ... ... қол ... ... емес.
Әлеуметтік-психологиялық аспектіде өндірістік үжымның рөлін қалай ұғуға болады?
Өндіріс үжымы - бұл ... ... үшін ... қызмет ететін, ортақ мақсат, ортақ мүдде бастарын біріктірген, бәрі біреу үшін, біреу бәрі үшін жауап беретін, бір ұйымға жүмыс ... ... ... ... - бұл ... ... ... адамдардың тек жай ғана бас қосуын білдірмейді. Ол жекелеғен ... мен ... ... арасындағы тұрақты әрекет ететін экономикалық, өндірістік-техникалық, өнегелік, мәдени, ... ... ... ... ... ... бірлестікті білдіреді. Бүл өзара қарым-қатынас үжымның ресми және бейресми құрылымдарында ... ... ... ... ... ... ... заңмен, міндеттемелермен, өкілеттіліктермен және жауапкершілікпен бекітілген адамдардың байланыстары мен қатынастарын бейнелейді.
Бейресми қүрылым жақсы көру, жек ... ... ... ... ... өзара түсіністік негізінде қалыптасатын байланыстар мен қатынастарды бейнелейді. Бейресми қатынастың негізінде ұжымды шағын топ (он адамға ... ... ... ... топ аз ... ... ұзақ уақытқа созылуы мүмкін, бұл шағын топ ұжымның басқа да мүшелеріне жайдары қабақ танытуы (ашық) ықтимал ... ... ... ... қалуы да мүмкін.
Басқарудың әлеуметтік-психологиялық әдісі - жеке тұлғаның және ұжымның әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу жолымен ықпал жасау тәсілі.
Әлеуметтік - психологиялық ... ... ... өндірілген өнімдердің экологиялық тазалығы немесе қоршаған орта талаптарының ... ... ... ... ... ... ... өндірістік орындардың және бөлмелердің эргономдылығы;
* кадрларды даярлау, іріктеу және ... ... ... ... ... ... жүйесі;
* ұжымның моральдық-психологиялық жағдайы;
* аймақтық, ауданның инфрақұрлымдары.
Әлеуметтік - ... ... ... қызметтері
* әлеуметтік - психологиялық процестердің мөлшері (нормалары) мен нормативтерін талдау;
* кемшіліктер мен қауіпті жағдайларды табу, белгілеу, білу;
* ... ... ... мен ... жетілдіруді, жақсартуды жоспарлау;
* әлеуметтік - психологиялық процестердің көрсеткіштерін ... ... ... реттеу.
Әлеуметтік - психологиялық процестерді басқару әдістері
* қоршаған орта мониторингі;
* басқару объектілерінің әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерінің техникалық өлшенуі;
* ... ... ... ... ... хронометрлеу, жұмыс күнінің фотосуреті, қажетті сәттерге байқау жүргізу;
* микроэлементтік нормативтерді пайдалану;
* макеттеу (мүсіндеу);
* телефон арқылы сұрақ жүргізу;
* ... және ... ... ... ... математикалық-статистикалық әдістері;
* процестердің экономикалық-матиматикалық әдістері.
Өндірісті басқарудағы әлеуметтік-психологияның міндеттері
* Өндірістік ұжымдарды және басқарушы кадрларды адамдардың жеке тұлғалық ерекшеліктеріне және әлеуметтік-психологиялық ... сай ... ... Басқару процесін ұжымдардың, топтардың және тұлғалардың ерекшеліктерін ескере отырып, ұйымдастыру;
* Жұмысшылардың іс-қызметтерін ... ... ... ... ... ... ... ұйымдық, ұжымдық қатынастарды дамыту.
Екі құрылым да ұдайы әрекет үстінде болмақ.
Басқарудың ... ... ... әр қилы ... кең ... ... ... нормалау;
- әлеуметтік-саяси;
- әлеуметтік реттеу;
- әлеуметтік бастама;
- моральдық ынталандыру.
Әлеуметтік нормалау әдістері әр түрлі әлеуметтік нормаларды енғізу жолымен ұжым және ... ... ... ... ... ... ... тудырады. Бұл нормаға ішкі тәртіп ережесі, ұйым жарғысы, әр түрлі кодекстер, өндірістік әдеп ережелері, тәртіпке ... ... ... әдіс - ... ... ұйымдардың ықпал ету әдістері кіреді (үгіт-насихат, сендіру, басқару ісіне қатыстыру және ... ... ... әр түрлі ұжымдардың, топтардың, тұлғалардың мүдделері мен мақсаттарын анықтау және ... ... ... қатынастарды ретке келтіріп, үйлестіруде пайдаланылады.
Моральдық ынталандыру әдістерін өз қызметтерінде жоғары нәтижелерге қол жеткізген жеке жұмыскерлерді, ұжымдарды көтермелеу үшін ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынастарды ұжымда үйлесімді ахуал жасау арқылы реттеуге ... ... ... адам психикасының жұмыс істеуі, яғни дүние таным, қиял, ... және ... ... негізінде жүзеге асады. Сондықтан, адамның уақыт сәтіндегі психикалық ахуалы оның жеке іс-қызмет нәтижелеріне тікелей және тура әсер етіп қана ... ... ... іс-қызмет қорытындыларына да әсер етеді.
Басқаруды ұйымдастыру мен жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... ... Бұлар:
- адам әрқашан өзі аз шығарып, көп нәтижелерге жетуге ұмтылады;
- әрбір адам нәтижесінде жарамды формада өзіне ең көп ... ... мен ең аз ... жаза болатындай әрекет етуге ұмтылады;
- әрбір адам өзін іс жүзінде көтермелейтін немесе жазалайтын орны не айтса, соны істейді.
Басқарудың психологиялық ... ... ... ... мен ұжымдарды іріктеп жинақтау;
- еңбекті ізгілендіру (гуманизациялау, ниетті ояту);
- психологиялық себепкерлік (мотивация);
- кәсіби іріктеу мен ... ... мен ... ... ... ... шағын топтардағы еңбеккерлер арасындағы оңтайлы сандық және сапалық арақатынастарды анықтауға мүмкіндік ... ... ... көмегімен топ ішінде пайда болған бір-бірін ұнату мен жек көру ... оның ... ... ... ... ... психолоғиялық үйлесуі негізінде анықтауға болады.
Еңбекті ізгілендіру (гуманизация) әдістеріне мыналар ... ... түс пен ... психологиялық әсер етуін қолдану, еңбектің бір сарындылығын болдырмау, шығармашылық үдерістерді (процесс) ... және ... ... ... ояту ... ... ие ... Психологиялық ынтаны ояту моральдық ынталандыруда еңбеккерлерді еңбекке тартуға бағытталуымен айрықшаланады. Кәсіпорында еңбеккерлерге (кәсіби мүдделер, еңбектің шығармашылық мәні) себептеме ... ... ... мен ... ... қалыптастыру жолмен қамтамасыз етіледі. Олар еңбеккердің еңбек етуге деген ішкі күштарлығына әкеледі.
Кәсіптік іріктеу мен оқыту әдістері қажетті ... ... ... ... жүмысқа неғұрлым көп деңгейде сәйкес келетін психологиялық қасиеттері бар адамдарды іріктеуге бағытталған.
Әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... және жеке ... мүдделерін ескеру мүмкіндіғі басқару үрдісінде қамтамасыз етілетіндей ... ... ... ... ... ... негіздері мен мазмұны
Еңбек кооперациясы мен бөлу жағдайында оларды басқару міндеті мен бөлу бойынша ... ... ... ... ... объективті ұйымдастырушылық қатынастар болады. Шынайы өмірде бұл қатынастар тиімділігі жоғары, бірлескен еңбектің ... ... бар ... ... ... ... деген қызығушылығынан байқалады. Бүл жерде адамның ұжым алдында қоғамдық еңбектің бөлігі болып табылатын жұмыстың белгілі бір түрін орындайтын міндеті ... ... ... ... ... ... қызметінің парыз, өкілеттілік, жауапкершілік, тәртіп талаптары және т.б. аспектілері жатады.
Ұйымдастыру қатынастары жүйесін қалыптастыру басқарудың екі ... ... ... - ... мен ... ... ... үрдісінде қамтамасыз етіледі.
Ұйымдастыру қатынастары, олардың іс-әрекетінің әдістері мен тетіктері екі жақты талдауды ... ... ... олар ... ... яғни заттық аспектіде; екіншіден, қозғалыста (динамикада), яғни жүмыс істеу үрдісінде ... ... ... ... ... ... ... мәні болып табылады. Нақ осында басқару объектісіне (ұжымдарға, жеке қызметкерлерге) мақсатты түрде әсер ету ... ... ... ... ... ұйымдастыру қатынастарымен, ұйым заңдарымен айқындалатын басқарудың ұйымдастыру тетігі ашық көрсетіледі.
Осылайша ұйымдастыру немесе ұйымдастыру-басқарушылық, ... ... ... арасындағы объективті (ұйымдастыру) қатынастарына негізделген әсер ету амалдары ретінде белгілеу қажет.
Бұл әдістердін ерекшеліктері ... ... олар ... ... ... оның элементтеріне жеке-жеке тікелей нұсқаушылық (директивті) әсер ... ... ... олар ... бір ... ... ... мүмкіндік береді; үшіншіден, олар ережелердің, нұсқаулықтардың, бұйрықтардың, өкімдердің және т.б. міндеттілігіне негізделеді.
Ұйымның әр ... ... ... ... ісін ... етіп бөлуге, қызметті реттеуге, мұқият бақылауға негізделген ұйым. ... тип ... ... барлық мәселелерді алдынала көруді, қатаң есепті талап етеді;
ә) ұйымның икемді ... Оның ... мен ... бар.
Артықшылықтары:
- икемділігі;
- болжанбаган жаңа мәселелердің пайда болуына орай шұғыл жауап беруі;
- оларды шешуде бейресми әдістердің мол мүмкіндіктері.
Теріс жақтары:
- комиссия жүмысын бақылаудың ... ... мен ... ... ... күш-жігер жұмсау;
- басқаруды ұйымдастырудың кейбір күрделілігі.
б) көбінесе әлеуметтік факторлардың болуына негізделген ұйым. Мұнда басты назар кадрларды іріктеу мен даярлауға, олардың жүмысына мақсатттар мен ... ... ... ... ... ... істі бөлу ... емес белгілер бойынша жүзеге асады.
Өндірісті басқару тәжірибесінде ұйымдастырудың аталған типтері нақ сол күйінде қолданылмайды. Әрбір ... ... ... мен ... ... ... аталған үш типтің біреуі басымырақ болады.
Басқарудың ұйымдастыру-басқарушылық әдістері (БҰБӘ) жоғары тұрған ... ... ... үшін ... аппараты қызметкерлерінің әрбірінің жеке жауапкершілігін қамтамасыз етуге тиісті.
3.2. Басқару іс-әрекетінінің әлеуметтік-психологиялық мазмұны.
Басқару - адамдардың кәсіптік ... Бұл ... ... ... үшін оның ... берейік. Басқару - бұл ұжымдағы адамдарға және жекелеген адамдарға, олардың бірлескен (еңбек) ... ... ... ... ... ету. Осы ... бірқатар қорытынды жасауға болады. Басқару ең алдымен, ықпал ету, демек мұның өзі сол әрекетке билік ету қажеттігін ... ... ... ... - ... ... қойған мақсатына жетуін қамтамасыз етуді көздейді. Оның үстіне мақсат қою да басқару міндеті.
анықтамасы дүркін-дүркін емес ... ... ... ... ... ... осындай міндетті бірісізділігін басқару процесі деп атайды. Әр түрлі деңгейде басқару процестерінің күрделілігіне және алуан түрлілігіне қарамастан, Д. Н. ... осы ... - ... ... ... ... анықтама береді. Басқару процесі - бұл шешімді шығаруды, қабылдауды қабылданған шешімнің орындалу барысын бақылауды бірізділікпен жүзеге асыру (1 ... Бұл ... ... ... ... да ... процестерін басқарудың көптеген жүйелері мен салаларында жүзеге асырады. Кәсіпорындар мен мекемелерде, кәсіпорындарды тасымалдау орындарында, т. Б. Яғни, ... ... ... ... ... белгілі бір мақсатқа жету үшін басқару қызметі бірінші кезектегі міндет болып саналады. Басқару прцесі ... ... де, ... ... да ... ... ... және жедел проблемаларды шешкен кезде ол бір мақсатты көздейді, әрине ... ... ... , ... терминдерді пайдаланылады. Бірақ мұнда басқару мазмұны өзгермейді.
Басқару циклді процесс ретінде қарастырылады, ол деп ... ... ... ... ... тұрады. Басқару қызметі - басқару жұмысының нақты түрі, оны жүзеге ... үшін ... ... мен ... ... ... ... жұмыстар қолданылады.
Әрбір басқару қызметі процесс болып саналады, өйткені, бұлар да өзара байланысты әрекеттер сериясынан тұрады. Басқару қызметі барлық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... ғалымдар зор көңіл бөлді. Кезінде А. Файоль былайша ... ... . Бұл ... ... ... категориясы ретінде әдебиеттерде кеңінен падаланылады, бірақ біржақты емес.
Нарықтық жагдайда басқару жүйесінің ... ... ... Бұл, ... ... руханилықтан басымшылығына негізделген қоғам кезеңдерінін көпжылдық даму тәжірибесі мен қалыптасуы арқылы дәлелденді. Қогам шаруашылықтың нарықтық механизмдеріне негізделіп, экономикалық рационалдық пен ... ... ... ... ... ... дағдарысына кезігеді. Қоғам мен адамның басты ұстанымы пайдаға ұмтылу болса, онда жоғары құндылықтар ... ... ... жэне т.б.) ... орынға ысырылады. Нарық әлеуметтік процесстердің адамгершілік мазмұнына көңіл белмейді. Адамгершілік нормаларының төмен ... ... ... ... және ... ... тұрақтанбауы психологияның басымшылықтарын жолға қоюмен тығыз байланысты.
Басқару теориясы мен ... ... ... басқару іс-әрекетінің, басшының жеке әрекетінің мазмұнымен байланысты. Бұл әрқашан басқару теориясының ортасында ... ... ... ... ауқымы басқару әрекетінің мәні мен психологиялық мазмұнын анықтауға арналады.
Аталған мақсатты орындау жолында жалпы ұйымдастыру ... ... ... ажырату бірнеше қиындықтарға тірелетінін атап кету керек.
Бірінші, ... ... ... қызметтерінің барлық жақтарымен объективті және үздіксіз байланысты. Сондықтан, басқару іс-әрекетінің мәселелері басқа жалпы ұйымдастыру мәселелерімен тығыз ... ... ... ... шешу ... емес. Бүл басқару іс-әрекетінің психологиясының пәні мен аумағын зерттеуге кедергі.
Екінші, басқару іс-әрекетінің мәселелері ғылым аралық, яғни ... ... ... пәні ... табылады. Зерттеудің осы бағыты тарихи қалыптасқан. Бұнда ұйымдастырушылық, әлеуметтанушылық, ... ... ... және т.б. аспектілер басым болды. Сондықтан, бүнда психологиялық талдаудың үлесі аз.
Үшінші, басқару іс-әрекетінің сыртқы нысандары, оның ішкі мазмұнына қарағанда, кең ... ... ... ... ... ашық көңіл бөлу объективті қажеттілік, ол талдаудың міндетті жағдайы мен шарты болды. Бірақ, қазіргі жағдайда, ол ... ... ... және ... ... жеткіліксіз. Осы орайда басқару іс-әрекетін танудың тұғырнамалы принңипін - сыртқы объективті және оның ішкі субъективті мазмұндарын қабыстырып талдауды пайдаланамыз. Бұл ... ... ... үшін ... болып табылады. Осы бағыттардың тұтас бірігуі ғана зерттеу пәнін - басқару іс-әрекетін кешенді, жан-жақты қүбылыс ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің ерекше типі ретінде бекіту үшін, оның табиғаты немесе жалпы ғылыми дәрежесі қалай қалыптасқанын қарастыруымыз керек. Себебі, /1/. Ең ... ... ол ... ... ... бөліну құрылымына енгізу тәсілін сипаттайтын әлеуметтік қатынастардың жеке нысаны түрінде анықталады. Осы философиялық анықтама іс-әрекеггі зерттейтін әрбір ғылымдардың пәндерінде нақтыланады. ... ... ... ... ... ... ... принцип арқылы шоғырланады. Ал кешендік, ғылым аралық талдауда психология ... рөл ... ... ... субьектісі - басқарушы элита психология ғылымының салмақты ықпалының рөлін ... ... ... Әлеуметтік әрекет құндылықтар мен дәстүрге негізделіп, қауымдастықтың рухы және ұлттық мәдениеттің этосымен бекітіледі. ... этос деп ... ... әлемнің моральдық және этикалық аспектілеріне - адамгершілік ... ... ... ... ... ... мен ... адамдардың өзіне және дүниеге деген ұстанымының жасырын негіздері жатады. ... ... ... ... анықтау адамның таланты, тәжірибесі, оның тұлғасының түпкілікті қүрылымы мен менталитетіне - ... ... ... ... ... ... ... формасы. Онда қоғамға қажетті құндылықтар мен әлеуметтік тәжірибені жасаумен байланысты саналы түрде қойылған мақсаттарға жету маңызды /2/. ... ... ... пәні ... ... ... ... бағыттайтын, реттейтін және қимылдарда орындалуын қадағалдайтын, сонымен қатар осы ... ... ... тұлғаның қасиеттері сияқты психологшлық компоненттер болып табылады. Іс-әрекеттің негізгі психологиялық қасиеттеріне: белсенділік, ой ... ... ... ... және ... ... Іс-эрекеттің негізі әрқашан - ниетте.
Іс-әрекет әрқашан екі жақты: сыртқы (белсенділік) және ішкі ... ... ... ... ... еңбек субъекті мен объекті, іс-әрекеттің пәні, құралдары мен жағдайлары ұғымдары арқылы жүзеге асады. Еңбек пәні - ... ... ... ойша ... ... ... іске ... заттар, процестер, кұбылыстар жиынтығы. Еңбек құралдары - еңбек пәнінің ерекшеліктері мен оған әсерін тануға бағытталған адамның мүмкіндіктерін күшейтетін аспаптардың ... ... ... - ... ... ... санитарлық-гигиеналық сипаттамаларының жүйесі. Іс-әрекеттің ішкі сипаттамасы, оның құрылымы, мазмұны, жүзеге ... ... және ... мен ... ... реттеу.
Іс-әрекеттің құрамында мақсат, ниет, ақпараттық негіз, шешім қабылдау, жоспар, бағдарлама, субъектінің жеке басының психологиялық қасиеттері, психикалық процестер (когнитивті, ... ... ... ... бақылау механизмі, реттеу және т.б. енеді. Іс-әрекетті ... ... ... ... мен ... ... ... Қимыл - іс-әрекет қүрамының негізгі бірлігі, ол ой елегінен өткізілген мақсатты жүзеге ... ... ... ... белсенділік. Операциялар - іс-әрекеттің жағдайларымен анықталып, оны орындаудың тәсілі болатын автоматтанған және ... ой ... ... элементтері. Іс-әрекетте өзгермейтін, тұрақты қүрылымдардың компоненттері мен оны жүзеге асырудың кұралдары маңызды психологиялық ерекшелік ретінде есептеледі. Ол ... ... ... ... ... Олар пайдалану негіздеріне сай бөлінеді.
Ол бойынша, іс-әрекеттің түрлері еңбектің пәндік саласы (еңбек кәсіптері мен мамандықтары); мазмұнның ерекшелігі (зияткерлік және ... пән ... (іс- ... пәні ... ... және еңбек ықпалының пәні адам болатын түрлері); жүзеге асыру жағдайлары (қалыпты және ... ... ... ... оқу, ... және т.б. ... бойынша топталады.
Іс-әрекетті тұғырнамалы тұрғыдан топтаудың келесі түрі - жеке және бірлесу ұғымдарымен түсіндіріледі. Осыған орай іс-әрекет психологиясы жеке және ... ... ... ... ... ... терең зерттелген.
Психологиялық іс-әрекет тек қана жеке немесе тек кана біріккен болып табылмайды, ол - біртұтас. ... ... ... ... жеке және ... түрлерінің тұтастығы болып табылады. Осы ерекшеліктің арқасында олардың бір-бірлерінің жеке бойларында ... жаңа ... ... ... іс-әрекеттің жеке-бірлескен тұтас күйі, оның бойында негізгі психологиялық ерекшеліктердің болуына негіз. Осы ерекшеліктер ұйымның қызметтерінің түпкілікті нәтижелермен жанама байланысымен ерекшеленеді. ... ... ... ... тура ... және ... тиіс ... Осы белгі басқару іс-әрекеті мен орындаушы әрекетті анық айыруға мүмкіндік береді. Басқару іс-әрекеті тура орындаушы қызметтерден босатылып, орындаудан тыс ... ... ... ... оның ... ... Бұл - басқару іс- әрекетінің заңдылығы болып табылады. Бәсекелік күрес өмірге әкелген басқару заңдылығы экономикалық және моральдық ... ... өз ... өз ... ... ... ... сүйенеді. Бұнда барша адамдар түгел шығамашылық тұрғысынан қызмет атқаруға міндетті. Әр адам ұйымның қызметіне тура ... және ... ... жаңа ... мен жаңа ... технологияларын іздеуге, жасауға ат салысады. Олар зияткерлік мүмкіндіктері мен қатар, эмоциясын, көңіл күйін кеңінен пайдаланады.
Басқару ... ... ... (мазмұны), мазмұны, субъекті, типтік жағдайы бойынша ерекшеліктері бар.
Бірінші, пәні бойынша талдауда басқару іс-әрекеті адамдардың бірлесіп ... ... ... ... еске алу керек. Себебі, оның пәні адамдар, тұлғалар сияқты ерекше субъектілер болып табылады. ... ... ... әрекеттер сияқты объектілерге қарағанда, өте күрделі. Осыған орай басқару іс-әрекетінің ... ... атау ... Онда ... ... ... бір уақытта, араларында заңды әлеуметтік-психологиялық қатынастар орнаған, көптеген субъектілермен қатар жұмыс атқарады. Бұндай ерекшелік басқарудың маңызды факторы болғандықтан, ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті субъект- субъектілік қатынастарға жатады.
Екінші, процесі бойынша басқару іс-әрекеті басқа адамдардың әрекеттерін ұйымдастыру, яғни ( ... ... ... Бұл ... қасиет теорияда - басқару іс-әрекетінің атрибутиві, яғни мета іс-әрекет деп аталады.
Үшінші, мазмұны бойынша басқару іс-әрекеті белгілі басқарудың ... ... ... ... қабылдау, бақылау және т.б.) әмбебап қызметтерін жүзеге асыру болып табылады. Бұл кызметтер жүйесі кез келген басқару іс-әрекеттерінің барлығына тән. ... ... ... инварианттық жүйесі, оның басты сипаттарынын бірі.
Басқару іс-әрекетінің мақсаты белгілі ұйымдасқан жүйенің нәтижелі қызмет етуін қамтамасыз ету болып табылады. Олар ... ... ... ... ... және және ... тұрады /3/. Сондықтан басшының еңбегі: технологиялық процесті және тұлғалар арасындағы өзара қатынастарды ұйымдастырумен байланысты екі аспектіден құрылады. Бірінші аспект басқарудың ... ... ал ... - ... ... ұғымдарымен бейнеленеді. Бұл контурларды үйлесімдеу басшының тәртібінде сапалары әртүрлі тәсілдер мен нысандарды жүзеге асыруды қажет етеді. Осыған сай ... ... ... ... орай адам қызметі тұғысынан ғана қарастырылып қоймай, қайта қалпына келмейтін ... ... үш ... ... ... ... әлеуметтік қатынастар, жұмыскердің жай-күйі) қор ретінде зерттеледі. Нақтылайтын болсақ, адамды қор деп қарастырудың өзі дұрыс емес. Адам - ұйымның басты ... мен ... ... ... ниеттері мен қабілеттері - жалпы алғанда психологиясы -- ... ... мен ... ... болып табылады. Ол машинаның қосалқы бөлшегі болудан өндіріс процесінің тұғырына айналады. Адам өз сұраныстары, ниеттері, құндылықтары, қатынастары бар ... ... оған ... ... ... ... - басшы бойынша ерекшелігі, оның құзыретінің қос ... ... ... әрі ... ... әрі ... ... иерархиядағы орнына сай топтан тыс (немесе жоғары) тұрады. Практикада бұл көптеген қиындықтар туғызады. Ұйымның нәтижелілігін арттыру басшының формальді жай ... ғана ... ... ... ... - нағыз көшбасшысы болумен байланысты. Бірақ иерархиялық бастау () да үйымның іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... Сондықтан басқару іс-әрекетінің белгісі, оны ұйымдастырудың екі - иерархиялық пен коллегиялық принциптерін және оларды ұтымды түрде келістіру болып ... ... ... ... ... іс-әрекеті сыртқы және ішкі болып бөлінеді. Сыртқыға - уақыт тапшылығы, ақпараттық беймәлімдік, нәтиже үшін жауапкершілік, еңбектің реттелмеуі, қорлардың жетіспеуі, экстремальді ... ... ... Ішкі ... ... ... мен ... қатар орындау қажеті, нормативті құжаттардың қайшылықтары, әрекетті бағалаудың тиімді өлшемдерінің анық тұжырымдалмауы мен жоқтығы, басшының әртүрлі жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... алгоритмдерінің жоқтығы.
Басқару іс-әрекеттерінің ерекшеліктерімен қатар, басшының құзырымен ... ... де ... ... Олар ... ... Олар ... ұйымның басшысы - ондағы қосжақты жалғыз адам. Мысалы, кәсіпорын директоры, оның ... бола ... ... ... сатысындағы органның құрамына енеді; ұйымның басшысы - оның тұтас ... ... ... ... ... ... орны ... қарағанда, оған өте көп ықпал мен мүмкіндіктер ашады.
Басқару іс-әрекетінің негізгі сипаттары мен белгілері бір-бірімен ... ... ... жүйе ... табылады. Оның ішіндегі әртүрлі айқындықпен бейнеленетін айырмашылықтарды анықтайтын өлшемге - басқарушылық ... ... ... кұзыры жатады. Ол жоғары болған сайын, көрсетілген белгілері ... ... ... ... Осы ... ... ... арнасы (континиум) ұғымы, оның кіші топтарды басқарудың төменгі етегінен бастап, ірі ұйымдар, кәсіпорындар, фирмаларды басқарудың ... ... ... ... ... керек. Осы ортадағы аралықта басқару іс-әрекетінің негізгі белгілерінің айкындалу дәрежесімен белінетін, басшылық ... үш ... бар. ... - төменгі, орта және жоғары деңгейлі басшылар. Кез келген деңгейде іс-әрекеттің психологиялык белгілері, яғни сапалық ерекшелігі ... ... ... ортады ұйымдық басқару процесінде адамдардың маңызды қасиеті ... ... ... ... қояды. Яғни, ең маңыздысы - қоғамның, ұйымньң тұтастығы мен адамның ізденуі арқылы ондағы орнын ... ... ... түрі бір ... ... ... ... өз еркімен қабылдауды және екінші жағынан, өзін-өзі шектеуді қажет етеді. Мысалы, басқару іс-әрекеті ... ... екі ... ... ... ... ... жағдайларда қимылдауға үйретуі керек. Адамның негізгі рухани және психологиялық ұстанымы қоғамға, ғарышқа қызмет ету болса, ерлік пен ... болу оның ... ... ... жатады. Ол қалыпты тәртіпті сақтауға ұмтылып, бар күшін өмірді және өзінің ... ... ... ... ... оның ... ... өмірінің барлық салаларында өзге адамдармен өзара қызметтес болуды туғызады. Осындай рухани ұстаным және оған сай өмір ... ... ... ... пен ... басқару моделінін психологиялық мазмұнында орын алады.
Бұндай тұлғаның ... ... ... ... ... ол ... әділдікке және өмірдің мәніне қол созады. Адам өзі-өзі тәрбиелеуге, өз жанын түсінетін және өзгенің рухын силай ... өз ... мен ... ой ... ... ... өзін шектеуге қабілетті қалыпқа дейін пісіп-жетілуді қажет деп біледі. Корпоративтік сананың осындай биіктігі ешқашан ... ... ол ұзақ ... ... ... өмір мен ... тәжірибесі арқылы жинақталады. Басқарудың алдына қойылған міндеттер күрделі және ... ... ... ол үшін ... ... ... адам табиғатының ең жақсы жақтары мен барлық адамгершілік, эмоционалдық күйлерінің потенциалы қажет болады.
Қорыта айтқанда, басқару ... ... ... мен ... ... талдау, басқару іс-әрекетінің мәнін, құрылымын, қызметтерін анықтаумен қатар, олардың ... сай ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-психологиялық әдістері ұжымды қалыптастыру әрі дамыту процесіне, олардың өз араларындағы әлеуметтік процестерге ықпал етудің нақты амалдары мен тәсілдерінбілдіреді. Бұл әдістердің ... - ... өсе ... яғни ... ... ... ... олардың жан-жақты үйлесімді дамуын қамтамасыз ету және осылардың негізінде жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... арттыру. Басқару әдістері ең алдымен ықпал етудің бағытын анықтайтын өзінің уәждемелік (мотивационной - себеп ... ... ... Бұл ... ... ... анықтайтын және тиісті әдіс топтарына бағдарланған уәждемелерді (мотивы - себепкерлер) көрсетіп береді. Әлеуметтік-психологиялық әдістері рухани мүддеге ... ... ... ... ... Әлеуметтік уәждеме (мотивация) саяси, моральдық, ұлттық, отбасылық және басқа да әлеуметтік мүдделердің бағдарын қарастырады. Ұжымның ... ... мен ... экономикалық және ұйымдастырушылық көрсеткіштері арасында тығыз байланыс болады. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қатынасқа (көзқарасқа) өндірісті тиімді дамытуға қол жеткізу мүмкін емес. Әлеуметтік-психологиялық аспектіде өндірістік ұжымның рөлін қалай ұғуға болады? Өндіріс ұжымы - бұл ... ... үшін ... қызметететін, ортақ мақсат, ортақ мүдде бастарын біріктірген, бәрі ... ... ... бәрі үшін ... ... бір ұйымға жұмыс істейтін адамдардың жиынтығы. Өндіріс ұжымы - бұл бірігіп еңбек ететін адамдардың тек жай ғана бас ... ... Ол ... ... мен ... ... арасындағы тұрақты әрекет ететін экономикалық, өндірістік-техникалық, өнегелік (нравственных), мәдени, Басқарудың әлеуметтік әдістері Әлеуметтік әр қилы әдістердің кең спектірін қамти ... - ... - ... ... - әлеуметтік бастама; - моральдік ынталандыру. Әлеуметтік нормалау әдістері әр түрлі әлеуметтік нормаларды енгізу жолымен ұжым және ... ... ... ... қатынасты оңайлатуға мүмкіндік тудырады. Бұл нормаға ішкі тәртіп ... ұйым ... әр ... ... ... әдеп ... ... шақыру формалары жатады. Әлеуметтік - саяси әдіс - бұған қоғамдық ұйымдардың ... ету ... ... ... реттеудің әдістері әр түрлі ұжымдардың топтардың, тұлғалардың мүдделері мен мақсаттарын анықтау және реттеу жолымен әлеуметтік ... ... ... ... пайдаланылады. Моральдік ынталандыру әдістерін өз қызметтерінде жоғары нәтижелерге қол жеткізген жеке ... ... ... үшін ... ... ... тәсілдері адамдар арасындағы қарым-қатынастарды ұжымда үйлесімді ахуал жасау арқылы реттеуге бағытталған. Басқаруды ұйымдастыру адам психикасының жұмыс істеуі, яғни дүние таным, ... ... және ... ... негізінде жүзеге асады. Соныдқтан, адамның уақыт сәтіндегі психикалық ахуалы оның жеке іс-қызмет нәтижелеріне тікелей және тура әсер етіп қана ... ... ... ... ... да әсер ... ... ұйымдастыру мен жүзеге асыру кезінде адамдардың іс-қызметтегі мінез-құлқының заңдарын ескеру қажет. Бұлар: - адам әрқашан өзі аз шығарып, көп ... ... ... - ... адам ... ... ... өзіне ең көп шамадағы көтермелеу мен ең аз шамада жаза болатындай әрекет етуге ұмтылады; - әрбір адам өзін іс ... ... ... ... ... не ... соны істейді; Басқарудың психологиялық әдістеріне мыналар кіреді: - шағын топтар мен ... ... ... - ... ... Әлеуметтік-психологиялық әдістері рухани мүддеге (қажеттілікке) ықпал етудің мүмкіндіктерін пайдаланады. Әлеуметтік уәждеме (мотивация) саяси, моральдық, ұлттық, ... және ... да ... ... ... қарастырады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
* Бердалиев К.Б., Өмірзақов С.Ы, ... Б.К, ... Қ.Р. ... ... (оқу құралы) : - Алматы : Экономика, 1997,- 189 бет.
* Дауренбекова Ә.Н. Өндірісті ұйымдастыру: Оқу ... ... ... 2007,- 174бет.
* Менеджмент негіздері / Ахметов К.Ғ., Сағындықов Е.Н., Бейжомартов Ү.С,. Жүнісов Б.А., Жұмаев Ж.Ж.,- ... "А- ... 2005-519 ... ... К.Б., ... А.А., Саткалиева Т.С., Менеджмент теориясы мен тәжірибесі.- Алматы,2002.- 274 бет
* Управление организацией: Учебник /Под ред. А.Г. ... З.П. ... Н.А. ... - 2-е изд, ... и доп. -М.: ... 2001 ... Е.Н. ... . Алматы, 2004ж
* Бердалиев К.Б. . Алматы, 2004. 55 ... под ... В.А. ... М., ... ... В.Р. ... ...
* В. И. Кнорринг , интернет - ... В. И. ... , ... - ... Орысша-қазақша сөздік
* www.superidea.ru

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психотерапиялық әдістер мен техникалардың қазіргі жағдайы. Интерактивті оқытудағы тренердің рөлі. Тренерге қойылатын талаптар. Әлеуметтік-психологиялық тренинг жүргізушісінің міндеттері. Тренердің кәсіби қасиеттері. Тренинг жүргізушінің этикалық нормалары және кәсіби шеберлігі.8 бет
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
"Жас ерекшелік және әлеуметтік психология" пәні бойынша студенттерге арналған лекция жинағы28 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
"психологиялық кеңес беру"19 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
''Дәстүрлі мәдениеттегі кикілжің жағдайларды шешу тәсілдерін психологиялық талдау”56 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь