Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зейін қасиеттерін дамыту

КІРІСПЕ

Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Дипломдық жұмыста тәрбие үрдісі жағдайындағы психикалық іс-әрекеттер заңдылықтарын, оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуінің психологиялық негізін, зейін қасиеттерін зерттеу және дамыту жолдарын іздестіре отырып, тұлғаны қалыптастырудағы ықпалы зерттелді.
Жеткіншектердің жаңа психологиялық мүмкіндіктерін қалыптастыруға бағыттау, баланың психикалық дамуы, оны ілгері өрбіту, мақсатқа бағдарлай ұйымдастыру, тәрбиелеуді басқару және өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін ұйымдастыруға кең өрісті жағдай туғызады. Сондықтан біздің зерттеуімізде оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу мәселесінің теориялық-әдіснамалық негіздері зейін қасиеттерін дамыта отырып қарастырылған. Бұл мәселелер Л. С. Выготскийдің адам тұлғасының жалпы дамуында «интеллект және аффект» байланыс идеялары арқылы зерттелді.
Қазіргі кезде білім беру жүйесіндегі психологиялық-педагогикалық үрдісте оқушының өзін-өзі тәрбиелеу мәселесі ерекше маңызды. Бұл зерттеу, өзін-өзі тәрбиелеу мәселесінің теориялыҚ-әдіснамалық және эксперименталды әдістемелік мүмкіндіктерін қарастыруға бағдарланған.
Жұмыстың негізгі мазмұнын тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зейіннің қасиеттерін зерттеу және олардың негізінде психологиялық көмекті ұйымдастыру құрайды.
Өзін-өзі тәрбиелеу механизмдері жас ерекшелігін ескере, қойылған міндеттерге сәйкес реттей білу психологиялық-педагогикалық зерттеулерді жүйелі қатынас бағытымен жүргізуді талап етеді.
Зерттеудін өзектілігі. Педагогикалық психологияда қазіргі кездегі негізгі ағымдарды, жаңа тұжырымдамаларды негіздей отырып, жеткіншектердің өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін белсендендіріп, өнегелілік қасиеттерін қалыптастыру білім беру жүйесінің өзекті мәселелерінің бірі.
Бүгінгі әлеуметтік-психологиялық жағдайлар, білім беру жүйесінде тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеуіне психологтардың, педагогтардың және физиологтардың ерекше назар аударуларын қажет етеді.
Тұлғаның өнегелілік - еріктік өрісін, адамгершілік санасын, түсініктерін, ұғымын, принциптерін, сенімдерін, қылығының адами негіздерін, басқаларға өзінің эмпатияларын, әлеуметке деген қатынасын көрсететін мінез-құлық сапалары мен әдеттерін дамытудағы психологиялық механизмдерді аша отырып, балалық шақтың түрлі кезеңдеріндегі тәрбиелеу үрдісін ұйымдастырудың шарттары мен ерекшелігінің жалпы заңдылықтарын қарастыру жұмысымыздың өзектілігіне дәлел.
Қазіргі психологиялық-педагогикалық үрдістің арнайы толығырақ міндеттерін бейнелейтін құбылыстардың ішінде өзін-өзі тәрбиелеу, әсіресе психикалық әрекеттердің (зейіннің қасиеттерін арнайы дамыту жолдарымен),
маңызды мәселенің бірі деуге болады. Бұл бағытта мәдени құндылықты, психологиялық-педагогикалық және жалпы ғылыми категорияларының әлеуметтік өмір аумағында дәстүрлі және жаңашыл байланыстары ерекше қалыптасуда.
Өскелең ұрпақты дамытуда соңғы жылдары өзін-өзі тәрбиелеу мәселесі жалпы тәрбиенің өзекті саласы ретінде әр түрлі ғылыми зерттеулердің объектісіне айналуда.
Тұлғаны мақсатты түрде қалыптастырудағы айқын заңдылықтарды табу, оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуін ғылыми негізде құру, сонымен бірге психологиялық теорияның даму мүмкіндіктерін ескеру бүгінгі күннің талабына сәйкес жалпы тәрбие үрдісін қамтамасыз етеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Алдамұратова Э. Жалпы психология. - Алматы: «Білім», 1996.
2. Абрамова Г.С. Психологическое консультирование. - М, 2001.
3. Ананьев Б.Г. Психология психологической оценки, (избранные психологические труды в 2 т.под ред. А.А.Бодалева и др. - М., 1980.
4. Анастази А. Психологическое тестирование. М., 1982.
5. Асмолов А.Г. Психология личности. - М., 1990.
6. Андреева Г.М. Социальная психология. М., 1980.
7. БитяноваМ.Р. Практическая психология. - М., 1997.
8. Валлон А. Психическое развитие ребенка. - М., 1997.
9. Венгер А.Л. Схема индивидуального обследования детей школьного возраста. (Для психологов-консультантов) М., 1989.
10.Возрастная и педагогическая психология. Под ред. М.В.Гомезо. -М., 1995.
11.Григоренко Е.Л., Рутман Э.Н. Диагностика готовности к школе по показателям устойчивости внимания. Вестник МГУ.(серия 14). - М., 1990.
12.Гуревич К.М. и др. Школьный тест умственного развития (1ПТУР). Методические рекомендации по работе с тестом. Для школьного психолога. - М., 1987.
13.Гуревич К.М., Горбачева Е.И. Умственное развитие школьников: критерии и нормативы. - М., 1992.
14.Н.Гудкина Н.И. Несколько случаев из практики школьного психолога. - М., 1991.
15.Гильбух Ю.З. Внимание: одаренные дети. М., 1991.
16.Дубровина И.В., Прихожан Л.И. Положение о школьной психологической службе - М.,1985.
17. Диагностика умственного развития дошкольников.
18.Добрович А.Б. Воспитателю о пситхологии и психогигиене общения.-М., 1987.
19.Дибровина И.В. Настольная книга школьного психолога. М., 1996. 20.Жарықбаев К.- Жантану негіздері Алматы, 2002.
21.Жарықбаев К.- Психология. Алматы, 2002.
22. Леонтьев А.Н. Дестельность. Развитие. М., 1989.
23.Мухина B.C. Детская психология. М., 1990.
24.Нұрмахамбетова Т.Р. Тәжірибелік психология. I, П. Шымкент, 2006. 25.Немов Р.С. Психология. В 3 т. М., 1998.
26.Овчарова Р.В. Справочная книга школьного психолога М., 1996. 27.Платонов К.К. Психологический практикум. - М., 1980.
28. Психологический словарь. Под ред. А.В.Петровского, В.И.Ярошевского. - М, 1990.
29.Психологические тесты. В 2 т. Под ред. А.А.Карелина. М., 2000.
        
        КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Дипломдық жұмыста тәрбие үрдісі жағдайындағы психикалық іс-әрекеттер заңдылықтарын, оқушылардың ... ... ... негізін, зейін қасиеттерін зерттеу және дамыту жолдарын іздестіре отырып, тұлғаны қалыптастырудағы ... ... жаңа ... ... ... бағыттау, баланың психикалық дамуы, оны ілгері өрбіту, мақсатқа бағдарлай ұйымдастыру, тәрбиелеуді басқару және өзін-өзі тәрбиелеу ... ... кең ... ... ... Сондықтан біздің зерттеуімізде оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу мәселесінің теориялық-әдіснамалық негіздері зейін қасиеттерін дамыта отырып қарастырылған. Бұл ... Л. С. ... адам ... ... ... байланыс идеялары арқылы зерттелді.
Қазіргі кезде білім беру жүйесіндегі психологиялық-педагогикалық үрдісте оқушының өзін-өзі тәрбиелеу мәселесі ерекше маңызды. Бұл ... ... ... ... теориялыҚ-әдіснамалық және эксперименталды әдістемелік мүмкіндіктерін қарастыруға бағдарланған.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін зерттеу және олардың негізінде психологиялық көмекті ұйымдастыру құрайды.
Өзін-өзі ... ... жас ... ... ... ... ... реттей білу психологиялық-педагогикалық зерттеулерді жүйелі қатынас бағытымен жүргізуді талап етеді.
Зерттеудін өзектілігі. Педагогикалық психологияда қазіргі кездегі ... ... жаңа ... ... отырып, жеткіншектердің өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін белсендендіріп, өнегелілік қасиеттерін қалыптастыру білім беру жүйесінің өзекті ... ... ... ... ... беру ... тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеуіне психологтардың, педагогтардың және физиологтардың ерекше назар аударуларын қажет етеді.
Тұлғаның өнегелілік - еріктік өрісін, адамгершілік санасын, түсініктерін, ... ... ... ... ... ... ... өзінің эмпатияларын, әлеуметке деген қатынасын көрсететін мінез-құлық сапалары мен әдеттерін ... ... ... аша ... ... ... ... кезеңдеріндегі тәрбиелеу үрдісін ұйымдастырудың шарттары мен ерекшелігінің жалпы заңдылықтарын қарастыру жұмысымыздың өзектілігіне дәлел.
Қазіргі психологиялық-педагогикалық үрдістің арнайы толығырақ міндеттерін бейнелейтін ... ... ... ... әсіресе психикалық әрекеттердің (зейіннің қасиеттерін арнайы дамыту жолдарымен),
маңызды ... бірі ... ... Бұл бағытта мәдени құндылықты, психологиялық-педагогикалық және жалпы ғылыми категорияларының әлеуметтік өмір аумағында дәстүрлі және жаңашыл байланыстары ерекше қалыптасуда.
Өскелең ... ... ... ... ... тәрбиелеу мәселесі жалпы тәрбиенің өзекті саласы ретінде әр түрлі ғылыми зерттеулердің объектісіне ... ... ... ... айқын заңдылықтарды табу, оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуін ғылыми негізде құру, сонымен бірге психологиялық теорияның даму мүмкіндіктерін ескеру бүгінгі ... ... ... жалпы тәрбие үрдісін қамтамасыз етеді.
Тұлға дамуының әлеуметті түрде ұйымдастырылатын оқыту шарттарына байланысты ақыл-ой сияқты саласын дамытуда психикалық әрекеттердің ... ... оның ... зейіннің рөлі жетекші екені көптеген психологиялық зерттеулерден Л. С. Выготский, Н. Ф. ... И. В. ... Ж. Ы. ... жане т.б. еңбектерінен белгілі.
Адамның саналы белсенді іс-әрекеті - оның тұлғалығының психологиялық өзгешеліктерін дамытудың негізі. Қалыптасқан жеке адам ... ... ... ... ... бағалауымен, саналы қойған мақсатымен, өзінің қылығын, іс-әрекетін басқара білуімен сипатталады.
Өзін-өзі тәрбиелеудегі өзіндік сананың теориялары Л. С. Выготский, В.В. Столин, ИС. Кон, В.С. ... И.И. ... М.И. ... Ч. ... ... ... жан-жақты қарастырылып талданған, ал педагогикалық психология саласында өзін-өзі тәрбиелеу мәселесін зерттегендер: В. И. Селиванов, Н.С. ... А.Г. ... Ю.М. ... т. ... Б.Г. Ананьевтің, С.Л. Рубинштейннің тұлғаны дамытуда кешенді ... ... және Н.Ф. ... П.Я. Гальпериннің зейінге байланысты зерттеулерінің эксперименталды бөлімдері, Ж.Ы.Намазбаеваның тұлғаны кешенді жүйемен дамыту теориясы ... ... ... ... әр ... аспектерін профессор Ж.Ы.Намазбаеваның жетекшілігімен қазақстандық психологгар О.С.Сангилбаев, Ш.С. Сатиева, И.В. Андреев, С.В. Тихомирова зерттеген.
Зерттеу мақсаты: Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... жолмен дәделдеу.
Зерттеу міндеттері:
- зерттеу мәселесі ... ... ... еңбектерді теориялық талдау;
- өзіндік сананың және өзін-өзі тәрбиелеудің теориясын зерттеп ашу;
- өзін-өзі тәрбиелеу ... және ... ... ... зейін теориялары және зейіннің түрлері мен қасиеттерінің мазмұнын сипаттау;
-тұлғаның талаптану деңгейінің контексінде зейіннің қасиеттерін эксперименталды ... ... ... ... ата-аналарға, педагогтарға өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зейіндерінің қасиеттерін дамыту арқылы психологиялық көмек көрсетуге нұсқа-кеңестер құру.
Зерттеу нысаны: тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... ... мен ... зейінін өзін-өзі тәрбиелеу үрдісінің контексінде зерттеу жатады.
Зерттеудің ғылыми ... ... ... теориялық талдау өзін-өзі тәрбиелеудің теориялық-әдіснамалық негізін құрайды. Мұндай ... ... жеке ... ... ... ... ... тұлғалық дамуды кешенді ұйымдастыруарқылы мақсатқа бағдарлайды;
- зейіннің көлемін, шоғырлануын және тұрақтылығын ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін тиімді етеді.
Қорғауға ұсынылатын ғылыми қағидалар:
1.Өзіндік сананың теориялық мазмұны мен құрылымы өзін-өзі тәрбиелеудегі теориялық-әдіснамалық ... ... ... ... ... сана ... ... тән және өз іс-әрекетін айналадағылармен қатынасын ұйымдастырудағы қызметі.
2. немесе өзіндік сананың нәтижелі жемісі. Өзіндік ... ... ... ... ... ... ... әрекеттене, айналадағылармен ара-қатынасын өзгерте алады.
3.Өзіндік сана - мәдени феномен ретінде өз қылықтарының тұрақтылығын сақтауға және индивидтің игерген ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
4.Жеткіншектің қатынас іс-әрекетінде өзіндік сана қалыптасып, негізгіжаңа құрылым -- әлеуметтік. сананың ішке аударылуына мүмкіндік туады.Сондықтан, өзін ... ... ... ... ... ... ... шынайы іс-әрекеттің субъектісі ретінде, өсу үрдісінде орын алады.
5.Өзін-өзі тәрбиелеу күрделі реалды ... және бұл ... ... оның ... ... заңдылықтарына негізделген. Өзін-өзі тәрбиелеу үрдісі нақты логикалық құрылыммен сипаталады.
6.Тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеу үрдісінде ... ... ... практикалық маңыздылығы ерекше.
7.Жеткіншектердің зейін қасиеттерін: шоғырлануын, тұрақтылығын және іскерлігі мен ... ... ... олар ... жұмысына, өзін-өзі тәрбиелеуіне нақты кеңестер беруге мүмкіндік туғызады.
Зерттеудің ғылыми ... ... ... ... мен өзін-өзі тәрбиелеу тәсілдерінің байланысы және талаптану деңгейін, өзін-өзі бағалауды анықтау арқылы нақты зейін касиеттерінің деңгейлері зерттелді. Өзін-өзі тәрбиелеу мен ... ... ... ... және ... ... ... қарастырылды. Солардың негізінде оқушыларға, ата-аналарға және педагог-психологтарға нұсқау кеңестер ... ... ... ... ... ... және зейіннің қасиеттерімен тығыз байланысты. Өзіндік сананың нәтижелігі тәрбиелеу үрдісінде талаптану деңгейі мен ... ... ... оқу-тәрбие шараларын арнайы ұйымдастыруға тәуелді.
Зерттеудің теориялық-әдіснамалық негізіне Л.С. Выготскийдің ... ... А.Г. ... ... және ... сана тұжырымы), Ч. Кулидің, Дж.Г. Мидтің, Д. Бемдердің (өзіндік сана және оны қалыптастыру туралы теориялары), В.И. Селиванованың, А.Г. ... Л. ... ... ... ... теориялары), Б.П.Ананьевтің, С.Л. Рубинштейннің және Ж.Ы Намазбаеваның (тұлғаны дамытуда кешенді қатынас жүйелері), Н.Ф. Добрыниннің (зейінді эксперименталды зерттеулері) басшылыққа алынды.
Зерттеудің ... және ... ... сана мен ... тәрбиелеу мәселесінің теориялық-әдіснамалық мазмұны ашылды;
-өзін-өзі тәрбиелеуде зейін қасиеттерін дамытудың практикалықмүмкіндіктері талданды;
- зейін қасиеттерінің өзін-өзі тәрбиелеуде алатын орны мен ... ... ... ... бағдарлауға мүмкіндік туғызатыны дәлелденді;
- зерттеу мақсатына байланысты әдістер мен әдістемелерді практикалық іске ... ... ... ... ... ... психологиялық мүмкіндіктероқушыға, ата-аналарға және ... ... ... ... ... қолданылатын әдістер мен әдістемелер: Шварцландердің , Будассидің әдістемелері;
-Мюнстерберг-Дворяшина және Бурдонның эксперименталды әдістемелері;
-практикалық зерттеуде алынған ... ... ... χ2-критериінің деңгейін анықтайтын әдіс;
-әңгімелесу әдісін кейбір мәселелі жағдайларды толықтыруда қолдану.
Диссертацияның құрылымы мен көлемі. ... ... ... екі ... кестелерден (диаграммалар мен гистограммалардан), суреттерден, әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
1 БӨЛІМ. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1.1 ... ... САНА МЕН ... ... ... ... ... адам өзінің өмірлік жолын өзі құрып, таңдау ... Өзге ... де өзі ... ... ... ... өз ... кейбір қателерді өзі жасап, өзі түзеп жатады. Отбасы мен білім беру орталықтарының алдына қойған ... - ... ... қол ... үшін өсіп келе ... ... жекелік қасиеттеріне тікелей әсер ету ғана емес, ... ... ... ... мен ... сана ... ... өзін-өзі тәрбиелеу мен өзін-өзі қалыптастыру, өзін-өзі құруы үшін ... ... ... ... табылады.
Ғылым мен практикада гуманистік бағыт шеңберіндегі ... ... ... дайындалады. Онда өзін-өзі дамыту идеясы басты мәселеге айналып, ... ... ... ... ... ... білім беру" түсініктері қалыптасқан.
Болашақ мамандардың психологиялық тұрғыдан дайындығының жетілуі адамның жеке басының өсуіне байланысты. Көптеген ... жеке ... ... мәселелерімен айналысады, бірақ жалпы психология мен жеке тұлға психологиясы ... ... ... ... аспектісі психотерапиялық тәжірибе мен жалпы психологиялық теория арасындағы алшақтықтың себебінен қажетті деңгейде зерттелмеген.
Бұл термин күнделікті қолданылатын қарапайым сөздік қорда ... ... ... ... ... ... ... Көптеген әдебиеттерде "Өзін-өзі жетілдіру", "Өзін-өзі дамыту", "Өмірлік жол", "Жеке тұлға потенциалдарының дамуы" және т.б. түсініктермен кездеседі. ... ... ... терминдермен бір мағыналы сөздер айтылады немесе бір атаумен мүлдем сәйкес келмейтін терминдер ... ... ... мен ... ... өсу" ... түсінігі көрсетілмеген. Дәстүрлі түрде ол К.Роджерс, Джеймс, Фрейд, Юнг, Адлер, Райха, Александер, Перлз, ... ... ... және ... ... байланыстырады.
К.Роджерстің көзқарасына сүйене отырып жекелік өсу туралы түсінік аламыз. Біздің түсінігімізше К.Роджерс жекелік өсуді құрайтын үш ... ... ... ... көрсетті: актуализация механизмі, жеке тұлғаны бағалау процесі және адамның өзін-өзі құрудағы позитивті бағытталуы.
Даму - ... ... жəне ... ... ... мен ... Даму нəтижесінде адам биологиялық түр жəне əлеуметтік тіршілік иесі ... ... ... ... ... өз ішіне морфологиялық, биохимиялық, физиологиялық өзгерістерді қамтыған тəн- дене дамуынан ... Ал ... даму оның ... ... интелектуал кемелденуінен байқалады.
Егер адам сана жəне өзіндік ... ие ... өз ... ... ... орындауға қабілетті болса, онда ол адам тұлға деп ... Адам ... ... ... ол ... дəреже даму барысында қалыптасады. "Адам" ұғымынан өзгеше "тұлға" түсінігі - ... ... ... ... ... араласу ықпалында қалыптасқан əлеуметтік сапа-қасиеттерін білдіреді. Тұлға ретінде əрбір адам əлеуметтік жүйеде мақсат бағдарлы жəне ... ... ... ... ... тұлға, бір жағынан, қоғамдық тəжірибені игеру деңгейімен, екінші жағынан, материалдық жəне рухани құндылықтар ... ... ... ... ... ... ... жетілу үшін адам өзіне табиғаттан берілген жəне өмір мен тəрбие желісінде қалыптасқан ішкі ... ... ... ... аша ... ... ... - бұл өте күрделі, ұзақ мерзімді жəне қарама-қайшылықты процесс. Біздің ағзамызда болып жатқан ... өмір ... ... Ал ... ... ... мен рухани дүниесі, əсіресе, балалық жəне жас өспірімдік ... ... ... ... ... ... сандық өзгерістердің қарапайым жиынтығы немесе төменннен жоғарыға бағытталған ... ... тобы ... бұл ... ... тəн ... - сандық өзгерістердің тұлғаның физикалық, психикалық жəне ... ... ... ... түрде өтіп, жаңалануы.
Бұл құбылыстарды түсіндіруде əртүрлі көзқарастар қалыптасқан. Мамандардың бір бөлігі адамдардың дамуын кездейсоқ, басқарымға ... ... ... бар, даму өмір ... ... ... тумадан берілген күштерге байланысты; адамның дамуын ешкім, еш ... ... ... ... ... ... Ал ... бір зерттеушілер тобының пайымдауынша: даму - бұл əуел бастан қозғалысқа ... тірі ... Даму ... көне жойылып, жаңа туындап барады. Өмірге енжар икемдесуші жануарлардан адам өз дамуы үшін қажеттерін өз ... ... ... ... ... күш - ... ... Қарама-қарсылықтардың арқасында үздіксіз қайта жасалулар мен жаңғыртулар дүниеге келеді. Қарама-қарсылықтар - бұл өзара екі полярлы күштердің бір-біріне сиымсыздығынан ... ... ... Адам ... ... ... ойдан шығарып, əлектенуінің қажеті жоқ, олар қадам сайын өмірлік қажеттіктердің өзгеру салдарынан пайда болып отырады. Табиғатынан ... өзі де ... ... ... барша адамдардың дамуына ықпал жасаушы ішкі жəне сыртқы, жалпы (əмбебап), сонымен бірге қарапайым материалдық жəне ең ... ... ... жəне ... ... ... арасындағы қарама-қайшылықтар əмбебап сипатқа ие. Ішкі қарама-қайшылықтар əр адамның өз ... ... ... Олар жеке-дара ниеттерде көрінеді. Негізгі ішкі қайшылықтардың бірі - жаңадан пайда ... ... мен ... іске ... ... ... ... Мысалы, оқушылардың өз психикасы мен интеллект, əлеуметтік деңгейінің жетімсіздігіне қарамай, мүмкіндіктері толысқан ересектермен бірге іс алып баруға ұмтылуы. "Қалаймын -"қолымнан ... ... - ... ... ... - ... қарама-қайшылықтарды белгілейтін қосарлы ұғымдар. Адам дамуын зерттей отырып, ғалымдар даму жəне оның нəтижелері - бір жағынан, жəне оларға ... ... ... - ... ... арасындағы заңдылықты байланыстарды аңдатушы бірнеше маңызды тəуелділіктерді ашты.
Неліктен кей адамдар өз дамуында өте биік ... ... ал ... ... - ... ... ие емес? Бұл процестің жəне оның нəтижесі неге байланысты? Ұзаққа созылған зерттеулер осы сұраққа орай ... ... ... адам дамуы ішкі жəне сыртқы жағдайларға тəуелді. Ішкі жағдайлар - адам ағзасының физиологиялық жəне ... ... ... жағдайлар - бұл адамның қоршаған ортасы, ол жасаған жəне дамыған аймақ, сыртқы ортамен ықпалды ... ... ... ішкі мəні ... жаңа ... қалыптасады, ал бұл, өз кезегінде алдағы өзгерістерге жол ашады.
Сонымен, адамның дамуы сандық жəне сапалық өзгерістердің желісі мен нəтижесі. Даму ... адам ... ... сана мен ... ... ... ... іс-əрекет иесі болып жетіледі. Дамудың қозғаушы күші-қарама-қарсылықтар күресі. Адамның дамуы ішкі жəне сыртқы жағдайлармен анықталады.
Дамудың қай ... ... ... ... жəне қай ... ... жағдайларға, жағдаяттарға байланысты? Дамуды айқындаушы себептер тобы - жағдайлар деп аталады, ал сол қарапайым ... ... ең ... ... себеп - жағдаят (фактор) деп аталады. Даму процесі мен оның нəтижесіне əсер етуші жалпы жағдайлар мен ... ... ... ... даму ... мен оның нəтижесі үш өзекті жағдаяттардың бірлікті əрекетімен жасалады, олар - нəсілдік, қоршаған орта жəне тəрбие. Негізге "нəсілдік" деп ... ... ... ... ... алынады. Нəсілдік - бұл атадан балаға берілетін тұрақты сапалар мен ... ... ... - ... ген ... сөзі - ... Организм қасиеттері табиғат жаратқан гендік кодтарда өрнектеліп, белгілі ақпарат күйінде тіршілік ... ... ... жəне ... ... ... баратынын бүгінгі ғылым дəлелдеп отыр.
Генетика - адам дамуының нəсілдік бағдарлама құпияларын ашып, жариялайды. Адамның ... ... ... адам ... ... ... ... бірге əрбір адамның басқаға ұқсамас өзгешілігін білдіретін айрықша детерминатты (тұрақты) жəне ауыспалы бөліктерді өз ішіне алады. ... ... т ұ р а қ т ы ... ... ... жалғастыру жəне адам тегіне тəн нышандарды - сөйлеу, тік жүру, ... ... ... т.б. - ... ... ... балаға адамның сырт-қы белгілері: дене құрылысы, шаш, көз, тері түстері - ауысады. Қан ... ... ... ... ... бірігімі қатаң генетикалық бағдарламаға тəуелді түзілген.
Адамның жүйке жүйесі, мінезі, психикалық процестердің өту ерекшелігі осы нəсілдік қасиеттер тобынан. Ата-аналар ... ... ... ... ... олардың арасында психикалық күйзеліс, сырқаттар - патологиялық ауытқулар ұрпақтан-ұрпаққа өтіп отырады. Сондай-ақ, қан аурулары (гемофилия), қан ... ... ... ... ... - ... ... сипатқа ие. Ұрпаққа ауыр зиян келтіретін жағдаяттардың бір тобы - ата- аналардың алкагольдік жəне нашақорлық зиянды əдеттерінен.
Нəсілдік ... ... ... ... ... ... өзгермелі шарттарына икемдесіп баруына көмегін тигізеді. Нəсілдік бағдарлама жетілдіре алмаған адамның сапа-қасиеттері өмір бойы ... ... ... ... Бағдарламаның бұл бөлігін əрбір адам өз бетінше дамыта ... ... ... ... ... ... даму жəне ... жетілу жолымен өзінің адамилық мүмкіндіктерін іске асыруға жол ашады. Сонымен, тəрбие қажеттігі адамға оның табиғатынан ... өз ... нені мұра етіп ... - ақыл ... ... ... ме ... қабілеттерді дамыту үшін қажет, мүмкін болған нышандарды ма? Эксперименталды зерттеулерде топталған деректерді талдау бұл сұрақтарға нақты бір ... ... ... нəсілдіктен өтетін қабілеттер емес, тек қана - нышандар. Əулетке ... ... ... ... да ... не ... жағдайлар болмаса, өшіп кетуі де ықтимал. Бəрі жағдайға байланысты: егер адамның нəсілдік бастаулары ... ... өту ... кез ... жəне тұрмыс шарттары, тəрбиесі, адам мен қоғамның қажеттері орынды үйлесім тапса, нышан қабілет деңгейінен көрінеді.
Барша қалыпты ... ... ... ақыл жəне ... ... ... ... ие, сонымен бірге шексіз рухани дамуға қабілетті. ... ... ... ... айырмашылық ойлау процестерінің жүрісін ғана өзгертуі мүмкін, ал ... ... ... ... ешқандай əсері жоқ. Солай да болса, бүкіл дүние педагогтары нышандардың ақыл ой ... ... ... де ... ... ... маскүнемдерден туған балалардың бас миындағы енжар жасушалар, нашақорларда болатын ... ... ... ... ... ... сырқаттар - қабілеттердің орнығуына көп кедергі келтіреді. ... ... ... балалар өкпе ауруына шалдыққыш келеді.
Ақыл-ой əрекетіне негіз - жалпы нышандармен бірге арнайы нышандар да ұрпақтан-ұрпаққа беріледі. Белгілі іс ... ... ... қалыптастырудың бастауы осы арнайы нышандарда. Егер адамға қажетті жағдайлар жасалса, ... ... ерте ... ... ... ... нышандар: əн-күй, сурет өнері, математика, лингвистика, спорт жəне т.б. үлкен маңызға ие.
Дамуға нəсілдіктің, қоршаған ортаның жəне тəрбиенің ықпалына қосымша əсер ... аса ... ... жəне бірі - бұл ... ... Іс-əрекет ұғымы қандай да жұмысты орындау үшін жасаған адам қимыл-қозғалыстарының бəрін аңдатады.
Тарих тұңғиығынан іс-əрекет бабында небір дана ... ... ... ... ; ; , ; ; ; ... ... мен ... қарқындылығы арасында тікелей байланыс болатыны айдан анық. Бұдан даму процесінің жəне бір жалпы заңдылығы ашылады: оқушы неғұрлым белгілі салада көбірек ... ... оның сол ... даму ... соншама жоғары келеді. Əлбетте, бұл заңдылықтың шексіз қолданыла ... ... ... Ол жағдай əрбір адамның қабілеттеріне, жасына, іс-əрекеттің өзінің қарқындылығы мен ... ... ... ... ... ... жəне ... тұлғалық дамуы жүріп жатады, оның қоршаған дүниеге көзқарас, қарым-қатынасы қалыптасады. Таңдалған іс-əрекет көзделген ... ... ... ... етуі үшін оны ... ... ... жəне келелі бағдарлап отыру қажет. Бұл тəрбие практикасында өте күрделі іс. Өкінішке орай, көп жағдайларда осы ... даму ... ... ... ... ең ... болған жағдаяттарға - қоғамдық, еңбек, таным əрекеттеріне белсенді араласа алмай, енжар бақылаушы күйінде ... ... ... жаттаудан ары өте алмайды.
Балалар мен жасөспірімдердің іс-əрекеттерінің негізгі түрлері - ... оқу, ... ... ... ... ... ... спорттық, көркем өнерлік, техникалық, кəсіптік, құмарлық (гедоникалық) болып ажыралады. ... ... ... ... ерекше түрі - тілдесу, қатынасу (ортақтасу).
Іс-əрекет сипаты бойынша белсенді (актив) жəне енжар (пассив) болуы мүмкін. Тіпті, ... ғана ... өзі ... тіршілік иесі болып көрінгенді қалайды. Ол жасына қарамай үлкендерге, қатарына ... да ... ... ... ... заттарға, болып жатқан оқиғаларға өз қатынасын білдіруге тырысады. Уақыттың озуымен қоршаған орта жəне тəрбиенің ықпалы ... ... ... де ... ... ... де ... Мысалы, адам көп жұмыс істеуі мүмкін, бірақ іске құлықсыз, көңілі құламай, орындалуы қалай болса, ... - ... ... ... іс-əрекет адамды жоғары нəтижелерге жеткізбейді. Дамудың тиімді болуы ... ... ... ... ... Адам таңдаған ісіне жан-тəнімен кірісіп, өзіндегі бар мүмкіндіктердің бəрін іске ... өзін ... ... ... ... ... ... Мұндай қызмет адамға қанағат лəззатын əкеліп, шабыт пен қуаттың көзіне айналады. Сондықтан да, іс-əрекеттің маңыздылығы оның өздігінен ғана емес сол ... ... ... ... ... байланысты.
Белсенділік оқу барысында шəкіртке тезірек жəне табысты əлеуметтік ... ... ... ... Оның ... тілдесу қабілеттерін дамытады, қоршаған болмысқа деген көзқарасын қалыптастырады. Баланың ... ... ... ... ... ... Бұл үшін ... танымдық мəселелерді шешуімен бірге игерілген білімдерді практикада қолдану қажеттігі де тəн болуы тиіс. Себебі еңбектегі белсенділік тұлғаны өзінің рухани жəне ... ... тез ... жəне тиімді қалыптастыруға ынталандырады, оны көп жəне нəтижелі еңбектенуге бағыттайды.
Белсенділіктің барша көріністерінің негізінде бір ғана тұрақты дерек көзі- қажеттік орын ... Адам ... көп ... ... қанағаттандыру үшін қолданылатын іс-əрекеттердің де сан қилылығын туындатады. Өсіп келе жатқан адамға белсенділіктің пайдалы ... ... ... ... ... бəсеңсіту - педагогтар үшін тұрақты да жəне өте күрделі де міндет. Күрделілігі - адамның жеделдете кемелденуі ... ... ... мен сеп- ... ... өте ... жəне ауыспалы келеді. Сондықтан, əртүрлі жас сатыларында іс-əрекет түрлері ... ... ... ... мектептік тəрбиенің өзгерістер ізімен үлгере орындалуы өте қиын, солай да бола, əрқандай тəрбиелік іс мезетінен бір де ... ... ... ... ... алып ... қажет.
Əрбір адамның өзіндік белсенділігі оның қабілеттері мен дарынының дамуы жəне табыстарға жетуінің міндетті кепілі. Оқушы тəрбиесімен қандай да бір ғажайып ... ... ... өз ... ... ... ешқандай нəтиже болуы мүмкін емес. К.Д.Ушинскийдің пікірінше, бала өзі оқуы ... ал ... ... - оған ... ... ... ұсынып беру, оның оқу процесін басқару. Осыдан, ... ... ... оқушы педагогикалық ықпалдың тек объекті ғана емес, ол сонымен бірге өз тəрбиесін белсенді өз ... ... ... ... тұлға белсенділігі де таңдамалы сипатқа ие. Тұлғаның дамуы кез-келген ... ... ... ... ... өз ... сай ... оның тұлғасына жарасымды болған, шынайы болмысқа деген оның жеке көзқарастарына сəйкес ықпал болса ғана, бала дамуы қарқынды жүреді.
Тұлғаның белсенділігі дамудың тек алғы ... ... оның ... де. ... ... ынталы, шығармашыл жəне өзі мен төңірегіндегі қатысқан адамдардың бəріне бірдей жақсылық пен қуаныш беретін тұлға қалыптастырушы тəрбие əрдайым өз мақсатына ... ... ... ... ... өтіп, ұйымдастырылған оқушы іс-əрекеті белсенділіктің қай түрін де қамтамасыз ете алады. Өсіп келе ... ... ... іс-əрекет мүмкіндігін ашып беру, өз күш-қуатын белсенді қолдануға қажет əрекет тəсілдерімен қаруландыру, тұлғалық ерекшеліктерді жете ... жəне əр ... ... ... берілген нышандар мен дарындылықты мейлінше жайып салу- əрбір тұлғаның даму процесін ақылгөйлікпен бағыттаушы ұстаз-педагогтың өз ар-намысы мен қоғам алдындағы борышы. ... ... ... ... ... бірі - оның меншікті өз əрекет - қызметі. Мұғалім қаншама жақсы бола берсін, өз үстінде еңбектенбеген ... ... ... жете ... Əрқандай іс-əрекет оқушы ықылысымен орындалып, шартты түрде белсенді болуы қажет. Орындаған ісінен шəкірт лəззат жəне ... ... ... ... іс ... шаршатпайды.
Сонымен "Жеке тұлғаның жекелік өсуі" ұғымының мәні:
О.В.Неширинский: "Адам өзінің өсіп жетілуі барысында ... ... ... ... ол ... қасиеттерден арылып, ал кейбір қасиеттерді өзіне алады. Оның бойындағы әрбір іс-әрекеттер әсер ететін мотивтер бірде көбейіп, бірде ... ... ... өсу ... қазіргі кезде зерттеушілердің пікірлерін жалпылай келе мынадай тұжырым жасайды: бұл процесті сипаттайтын жалпы келісілген феномен - ... ... жеке адам ... ... ... ... көп ... индивид болып туылады, ал жеке тұлға болып қалыптасады.
А.Н.Леонтьев "Адам өзге ... ... ... ... ... жеке ... ... қалыптасады"- деп жазды өзінің еңбектерінде.
Мінез-құлқы, көңіл-күйі, мақсаты, өмірлік бағыты, болмысы әр ... ... ... ... ... ... ... аша білгенде ғана өмір қызықты да мәнді болады. Қоғамда қалыпты өмір сүруді өзгеден үйрене алмайсың, ол әрбір адамның жеке ... ... ... ... - ... ... қайталанбас тұлға ретінде қалыптасамыз. Өмірде алуан түрлі тағдырлы, мінезді адамдар кездеседі. Олармен дұрыс қарым-қатынас жасай білу - баға ... ... ... қалыптастыру дегеніміз - оны мәдениетке үйрету, білім беру, қарым-қатынас ережелерін, әлеуметтік тәжірибені меңгерту.
Жеке тұлғаның белгілі бір ... ... ... оның ... және танымдық дамутына ерекше әсерін тигізеді. Қалыптасуына қарай жеке, тұлғаның белгілі бір мәдениетінің субьектісі ретінде екі түрлі фактор бар: ... - сол ... ... ерекшеліктері, екіншіден - танымдық процестері, темперамент, мінез-құлқын сапалы түрде танып ажырата білу.
Әлеуметтік жеке адамды әсер етуші субъект ретінде қарастырады. Әлеуметтену ... ие ... ... ... ... бағдары бір орында тұрып, қатып қалған жоқ, ... жеке адам ... ... ... ... ... үнемі түзетулерге ұшырайды.Шынайы, нақты топтың ролі өте ... ... орын ... ... ... ... ... тұрмыс қалпы, іс-әрекет, қылықтарының көрінісі болып табылады. Өйткені қоғамда өмір сүрген индивид қай уақытта болса да ... ... ... ... ... ... Сол ... арасындағы қатынас уақыт пен кеңістік аралығында күрделі немесе көп қырлы болып келеді.
Адамдар қандай да болмасын, ... ... ие ... ... ... ... пен ... мінез-құлықты күтеді. Мысалы: мұғалім мәртебесі - оған дәрісті жақсы ұйымдастыру, өз пәнін жақсы білуді, тындаушыларына сұрақ қоя ... ... ... үшін тәрбиенің үлгісі болуын, жоғарғы мәдениеттілікті , т.б. талап етеді.
Әлеуметтік қатынастың объектісі ретінде тұлғаның өзін ұқсастыру процесінің 3 түрі бар:
1) ... ... ... өзін ұқсату;
2) Өзін белгілі бір әлеуметтік топқа ендіру;
3) Нақтылы әлеуметтік топқа, ұжымға жатамын деген сезіммен өзін соларға ... 1 - ... өзін ... процесінің түрлері
Әрбір тұлға қоғамда белгілі бір орынды иеленеді және ... ... ... ол үшін соған сәйкес оның құқықтары мен міндеттері, яғни, белгілі бір әлеуметтік мәртебесі болады. Әлеуметтік рөл ... ... ... ... ... ... орны. Жеке мәртебе индивидтің шағын топтағы орнын айтады, бұл индивидті осы топ мүшелерінің бағалауы мен ... ... ... - ... ... үрдісі, сана мен өзіндік санасының бөлінбейтін конпоненті ретінде қалыптасуы ... даму ... ... ... субъект ретінде қоршаған ортаны ғана емес, сонымен қатар айналасындағылармен қатынаста өзін де түсінеді. Тұлғаны өзіндік санасымен бөлмей қарастырған жөн.
Сана ... ... -нен ... ... ... сана ... ... мен оның дербес субъект ретінде даму барысында дамиды. Практикалық және теориялық іс-әрекеттің субъектісі ... оның -і сол ... ... түсініп және ұғымының қалыптасуы, заттарға және ситуа-цяларға қатынасы оның оқу ... ... ... ... өмірлік жолының анықталуына септігін тигізеді.
Өзіндік сана үрдісін зерттеуге ... ... ... бар. Ол ... екі ... ... сұрақтар аумағында шоғырланған. Б.Г.Ананьев, Л.И. Божови, А.Н. Леонтъев, С.Л. Рубинштейн, А.Г. Спиркин И.И. Чеснокова еңбектерінде ... ... ... туралы сұрақ тұлға дамуының мәселелері контексінде жалпы теориялық және ... ... ... А. ... зерттеулерінде әлеуметтік перцепцияға бағыттталған басқа адамдарды және өзін ... ... ... ... ... көруге болады.
И.С. Конның еңбектерінде философиялық, жалпы және әлеуметтік- психологиялық, тарихи-мәдени аспектілер, ... ... мен ... ... алынғандарды талдаулары жоғарыда аталған психологиядағы бұрыннан қарастырылып келген сұрақтың жаңа қырлары ашылған.
Сана ... ... ... У. ... ... тү-рақты және айнымалы күйлері бар деп түсіндірген), К. Роджерс (тұлғаның ... ... мен ... тәжірбиесінін тұрақтылығы конгруэнттік (сәйкестік) мәселелері туралы зерттеулер жүргізген), Р.В. Бернс (Мен-тұжырымы мен ... ... ... ... ... Э. Берн еңбектерінде де өзіндік санаға қатысы бар әр ... ... ... сана ... ең ... ... ... сана - пікірлер мен әрекеттердің қалыптасуына негіз болатын ақыл-ойдың іс-әрекеті. Өзіндік ... өзі және ... ... ... ... деп ... болады.
А.Г. Спиркиннің пікірі бойынша, өзіндік сана адамның өз әрекеттерін, олардың нәтижелерін, ойларын, сезімдерін, өнегелілік бейнесін және қызығушылықтарын, идеалдары мен ... ... ... өзін және ... өз ... ... бағалай алуынан көрініс береді дейді.
Өзіндік сана, өзінің ұғыну адамның тұлға ретінде жетілуінің нәтижесі. Өзіндік сана тұлғаның әрекеттік ... ... ... түрге айналуының себебі және субъектісі болып танылады. Өзіндік сана жоғары психикалық функциялардың дамуына негіз болады. Өзіндік сана тұтас ... тән және өз ... ... ... ... қызмет атқарады. Мұны екі кезеңге бөлуге болады:
1) өзінің ... ... ... тану ... ... салыстыру және дифференциациялау;
2)өзін-өзі талдауды қолдану.
Сурет 2 - Тұлғаның өз іс-әрекетін ұйымдастыруының кезеңдері
Адам ... ... ... ... ... сол ортамен белсенді қатынас арқылы өзін де таниды. Қалыптасу кезеңдерін анықтап, олардағы жаңа мүмкіндіктерді субъект ретінде басқа заттар мен ... өзін ... өз ... ... ортаға әсер ететін әрекеттерді қарастырады. Бастапқы кезде басқалардың өзі ... ... ... ... орны маңызды. Осылай игеріп пайдаланады:
1) құндылықтар, бағалау және өзін-өзі бағалау мөлшері (нормалары);
2)өзінің бейнесі;
3)өзіне қатынасы және ата-анасының ол туралы бағалаулары;
4)басқалардың бағалаулары;
5) ... ... ... ... және ... ... 3 - ... өзі туралы білетіндерін интериоризациялау механизмі
Өзіндік сана - индивидтің игерген өзінің қылықтары тұрақты және әлеуметтік құндылықтары үшін жауапкершілік сезімін ... ... ... ... феномен. тұжырымдамасының аумағында ол ситуацияның талабы бойынша орындалатын қылық пен жасалған қылықты салыстыру, өзі туралы ... ... ... ... ... ... шынайы бейнелейді. Басқа адамдар туралы адамның практикалық жалпылама қорытындылай ... ... ... ... ... ... басты қайнар көзі болып табылады. Бала өзінің санасы ... ... ... ... анық ... ... Оның ... жалпы дамуына адамдардың бейнесін білу белгілі рөл атқарады. Көргендерін жалпылау ... ... ... ... ... жалпы білімдер негізінде өзіндік сана қалыптасады.
Сана құрылымы әр түрлі деңгейде болуы мүмкін:
1.Нақты іс-әрекеттің мотивациялануы () ... ... ... ... ... де ... құрастыруға қатысу.
3.Қандай-да бір әрекеттерге тыйым салу.
4.Айналадағыларға қатынасты себептендіру.
5.Қандайда бір тұлағалық қасиеттердің дамуына әсер ету.
Сурет 4 - Сана ... ... ... ... ... ... бағалау және өзін-өзі реттеу, олар тұлғалық дамуда негізгі орын алады. Психологиялық ... ... ... өзі ... ... әрі қарай іс-әрекетінің реттеушісі ретінде қарастыру орынды. Адекватты өзін бағалау мүмкіндіктері арқылы тұлға өз жетістіктерін ... ... ... ... дамуға бағытталады.
Тұлғаның өзіндік санасының пайда болуы әйгілі ... ... және А.Г ... ... ұзақ мерзімдік зерттеу нәтижесінде талданып, - деген тұжырым жасалған.
Өзіндік сана сезімнің ерекшеліктері Б.Г. Ананьевтің, Л.С.Выготскийдің, С.Л. Рубинштейннің ... ... ... ... ... ретінде қабылдағанда мақсатқа бағытталған іс-әрекетке зейіні ауысып өз әрекеттерін бағалай алады.
Тұлғаның өзін ретінде ұғыну, өзіндік сананың қалыптасуы, ортадағылармен ... өзін ... - ... өздігінен тәуелсіз саналы іске асырылуы және жеткіншектің өзін бағалау үрдісін қалыптасуы оқу ... ... ... ... ... ... басты болып танылады.
Жеткіншек қоршаған шынайылықтан өзін ажырата алатындықтан және соларға әрі өзіне қатынасы өзіндік санасының ... ... ... бір жағы ... ... ... ... жеткіншектің саналы іс-әрекетінің құралы ретінде оның өзіндік анықталуының және ... ... із ... ... ... ... ... қабілеті пайда болып, дүниетанымы қалыптасады, өйткені дербес өмір сүру кезеңі ерекше түрде, оның ... мен не ... ... не ... жараймын, қабілеттері мен бейімділікгері неге сәйкес деген сұрақтар, оны өзі туралы ойланып өзіндік санасын айрықша дамуына жетелейді.
Мұндай саналы өзін ... оның ... ... көрінеді. Өзіндік сана - күрделі психологиялық құрылым. Өзіндік сана:
- өзінің теңдестігін ұғынуды;
- белсенді іс-әрекеттің негізінде өз ... ... ... мен ... ... ... ... белгілі бір жүйесінқамтиды. Бұл элементтердің барлығы бірімен-бірі функциялық және генетикалық тұрғыдан байланысты.
Кесте 1 - ... сана ... ... ... ... іс-әрекеттің негізінде өз ұғынуды;
өзінің психикалық қасиеттері мен сапаларын ұғынуды;
өзін-өзі әлеуметтік-адамгершілік ... ... бір ... ... ... ұғыну мен өзін бағалау жеткіншектік кезеңде неғұрлым маңызды орын алады.
Жеткіншек игіліктерге белсенді ие болады, бұлар оның ... жана ... ... ... пен ... ... мен ... өзіне және басқаларға қойылатын талаптар, бағалау мен ... ... ... ... ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУ ҮРДІСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТӘСІЛДЕРІН ТЕОРИЯЛЫҚ ТАЛДАУ
Қазіргі білім беру ісі жаңаша бағытта, адам санасын тазарту, оны жоғары ... ... үшін ... істеуі тиіс. Ұлы адамдар, данышпандар, ағартушылар, ғалымдар мен жазушылардың барлығы дерлік осы ыңғайда іс атқарған.
Өзін-өзі тану ... ... ... ... ... мәселелерді шешуімізге, қарым-қатынас жасауымызға көп көмек көрсетеді. Мінез-құлқы, көңіл-күйі, мақсаты, өмірлік бағыты, болмысы әр түрлі адамдарды түсіне білгенде, ... ... ... аша ... ғана өмір қызықты да мәнді болады. Қоғамда қалыпты өмір сүруді өзгеден үйрене ... ол ... ... жеке ... ... ... ... - қатынас барысында қайталанбас тұлға ретінде
қалыптасамыз. Өмірде алуан түрлі тағдырлы, мінезді адамдар кездеседі. Олармен дұрыс қарым-қатынас жасай білу - баға ... ... Осы ... ие адам ... өз ... тауып, үйлесімді өмір сүре алады. өмірді сол қалпында қабылдап қадірлей біледі. Өзімен де, басқамен де жарасымды өмір сүре алатындай тұлға ... ... ... ... ? Оған жету жолы сан түрлі. Соның бірі - өзін-өзі тану. Өзін-өзі тану курсы адамгершілік тақырыптарын қамтитын материалдар ... ... Ол ... өз ойын ... жеткізуге ғана емес өзін танып, тексеруге мүмкіндік береді. Өзін - өзі тану курсы бір күндік емес, ғұмыр ұзақтығындай жол. ... бұл ... ... ... шыққан ұлы сөздер, би-шешендердің айтқандары біздің өмірімізге бағыт - бағдар ... ... ... ... ... адамдармен немесе симпатия тудыратын, ұнайтын адамдармен жақын қарым-қатынас орнатуға бейім келеді. Индивидке басқа адамның психологиялық мәселесін қарым-қатынас пен ... ... ... қарастыру керек. Психологиялық ғылымда психлогиялық әсер және әсерлесу мәселесінің зерттеулері кең ... Олар бір ... ... әрі ... болып табылады. В.Н. ... ... бұл ... ... ғылымның қоғамдық практикасы мен қажеттіліктерінің сұраныстарының негізі жатыр. Топтық әсер және әсерлесу мәселесі - бұл психиканы толық және оның жеке ... ... ... ... ... ... өзектілігінің бірі. Психология даму теориясы психиканың бейнелеу формасынан басқа психикалық ... ... мен ... тән ... мен әдістерді қамтуы керек. Жеке адам және топ ... бұл ... ... ... ғана емес, сонымен қатар олардың сөздік және сөздік емес әдістерін және оларды басқару мен ... ... ... ендірді.
Мысалы: Ертеде Фейербах танымның субектісі сана деп түсіндірді, сана адамға тән рухани құбылыс екен ... Ал адам ... ... ... пен ... өмір сүретін адамға ешқашан жете алмайды деген абстракциядан өте ... тек ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектепке психологиялық даярлық5 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үдерісі66 бет
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану арқылы білім беру деңгейін көтеру11 бет
Бастауыш сыныптарда ақпараттық технологияны қолдану7 бет
Жоғары оқу орындарындағы оқу үрдісінде оқытудың белсенді әдістерін қолданудың маңызы6 бет
Интерактивті тақтаның қолданыстағы артықшылықтары3 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың есте сақтау процесінің ерекшеліктері24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь