Аудиттің түрлері мен оларға сипаттама

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
1 Бөлім. Аудиттің түрлері, сипаттамасы
1.1. Аудиттің түрлері мен оларға сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1.2. Ішкі аудит пен сыртқы аудиттің айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... ...4.5

2 Бөлім. Ішкі және сыртқы аудит
2.1. Ішкі аудит және оның мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6.9
2.2. Ішкі аудитті ұйымдастыру принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10.12
2.3. Сыртқы аудит және оның ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13.16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17.19
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
Кіріспе

Аудиттің пайда болуы ең алдымен кәсіпорынның басқаруымен тікелей айналысатындар (әкімшілік, менеджерлер) мен оның қызмет етуін қаржыландыратын тұлғалардың (жеке меншік иелері, акционерлер, инвесторлар ) мүдделерінің бөлініп кетуімен байланысты. Соңғылары кәсіпорынның басқарушылары мен оған бағынышты бухгалтерлері ұсынған қаржылық ақпараттарға сене алмады да сенгісі келмеді. Кәсіпорындардың банкротқа ұшырауы, әкімшіліктер жағынан алдаудың едәуір жиі болуы қаржы салымдарының тәуекелінің ұлғаюына әкелді. Акционерлер әкімшілік ұсынған есеп беру кәсіпорынның қаржы жағдайын анық көрсететіндігіне, оларды алдамағандығына сенімді болғысы келеді. Қаржы жөніндегі ақпараттарының дұрыстығын тексеру және қаржылық есеп беруді растау үшін акционерлердің пікірінше сенуге болатын адамдар шақырылды.
Аудиторға қойылатын басты талап- оның мінсіз адалдығы мен тәуелсіздігі болды.
1929-1933 жж. әлемдік экономикалық дағдарыс бухгалтер-аудиторлардың қызметіне қажеттіліктің артуына әкелді. Бұл кезде аудиторлық тексерудің сапасы мен міндеттілігіне қойылатын талаптар тез арада қатая түсті және бұл сияқты қызметтерге нарықтық сұраныс өсті. Дағдарыстың аяқталысымен дерлік барлық елдер жылдық есеп берулердегі ақпараттар көлеміне және бұл есеп берулердің басылып шығуы мен аудиторлардың қорытындыларына міндетті шарттар енгізе бастады. Аудит алаяқтыққа қарсы күшті құрал болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. А.А. Сәтмырзаев, Б.Е. Укашев. Аудит теориясы, Алматы-2000
2. Т. Ә. Әбдіқалықов. Аудит және бухгалтерлік есеп /оқу құралы, Алматы: «Қазақ университетің, 2000;
3. С.Х. Кошкимбаев. Стандарты аудита, Алматы: «Қаржы-қаражыт, 1996;
4. М. С. Ержанов. Теория и практика аудита, Алматы: Ғылым, 1994;
5. П.И. Камышанов- Практическое пособие по Аудиту, Москва: Инфра-М, 1996
6. А.А. Терехов. Аудит: перспективы развития.-Москва: Финансы и статистика, 2001
7. Бухгалтерлік есеп және аудит.- Ғылыми-пркатикалық журнал, 2000(6), 2001(4)
        
        Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
...........................................2
1 Бөлім. Аудиттің түрлері, сипаттамасы
1.1. Аудиттің түрлері мен оларға
сипаттама..................................................3
1.2. Ішкі аудит пен сыртқы аудиттің
айырмашылығы...............................4-5
2 Бөлім. Ішкі және сыртқы аудит
2.1. Ішкі ... және ... Ішкі ... ... ... ... және оның
ерекшелігі................................................13-16
Қорытынды...................................................................
............................17-19
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
......20
Кіріспе
Аудиттің пайда болуы ең алдымен кәсіпорынның басқаруымен тікелей
айналысатындар (әкімшілік, менеджерлер) мен оның қызмет етуін
қаржыландыратын ... ... ... ... ... ... ... бөлініп кетуімен байланысты. Соңғылары кәсіпорынның
басқарушылары мен оған бағынышты бухгалтерлері ұсынған қаржылық
ақпараттарға сене алмады да сенгісі келмеді. Кәсіпорындардың банкротқа
ұшырауы, әкімшіліктер ... ... ... жиі ... ... тәуекелінің ұлғаюына әкелді. Акционерлер әкімшілік ұсынған
есеп беру кәсіпорынның қаржы жағдайын анық көрсететіндігіне, оларды
алдамағандығына сенімді болғысы келеді. Қаржы жөніндегі ақпараттарының
дұрыстығын тексеру және ... есеп ... ... үшін акционерлердің
пікірінше сенуге болатын адамдар шақырылды.
Аудиторға қойылатын басты талап- оның мінсіз адалдығы мен тәуелсіздігі
болды.
1929-1933 жж. әлемдік экономикалық дағдарыс ... ... ... ... Бұл ... аудиторлық тексерудің
сапасы мен міндеттілігіне қойылатын талаптар тез арада қатая түсті және бұл
сияқты қызметтерге нарықтық сұраныс өсті. Дағдарыстың аяқталысымен дерлік
барлық елдер ... есеп ... ... ... және бұл есеп
берулердің басылып шығуы мен аудиторлардың қорытындыларына міндетті шарттар
енгізе бастады. Аудит алаяқтыққа қарсы күшті құрал ... ... ... түрлері, сипаттамасы. Сыртқы аудит
1.1. Аудитттің түрлері мен оларға сипаттама
Аудиттің түрлерін зерттеудің зор әдістемелік маңызы бар. ... ... ... ... және ... ... ... тигізетін
әсерлерін анықтау қажет. Осыған орай аудит төмендегідей түрлерге жіктеледі:
1. Субъектілер бойынша – ішкі және ... ... ... ... және ... ... ... жұмыспен қамту бойынша толық және ішінара
Ерікті (инициативалық) аудит кәсіпорын ... өз ... Бұл ... ... ... ... және қойылатын талапты
кәсіпорын өзі шешеді.
Міндетті аудит мемлекет құрылымының арнайы анықтаған шешімі бойынша
жүргізіледі. Көбінесе бұл жағдайда заң ... ... ... ... талап етеді.
Жыл сайынғы міндетті аудитті жүргізуге келесідей объектілер міндетті:
1. банктер;
2. несие серіктестігі;
3. банктік операциялардың жеке түрлерін жүргізуші ұйымдар және ... ... ... ететін ұйымдар;
4. сақтандыру компаниялары, зейнетақы жинақтау қорлары, зейнет активтерін
басқару компаниялары, инвестициялық қорлар;
5. табиғи ... ... ... ... бар кәсіпорындар;
7. ААҚ
Шаруашылық жүргізуші субъектілерінің кәсіпкершілігіннің
көрсеткіштерін тексеруді заң орындары анықтайды. ... ... ... ... заң орны ... Нарықтық қатынастың даму кезеңінде жалпы
аудитттің атқаратын ролі өте үлкен. Сондықтан да аудиттің өр түрінің
атқаратын қызметі де, тапсырыс берушілер талабына ... ... ... барысында алатын орны да ерекше.
1.2. Ішкі аудит пен сыртқы аудиттің ... ... өз ... ... ішкі ... тобы бар кәсіпорынға
аудит қызметін көрсететін болса, олар ішкі аудит жұмысына үлкен сеніммен
қарайды да, өзінің тексеруі барысында ішкі аудит материалын ... ... және ішкі ... ... ... әдістері бірдей
болғанмен олардың мазмұны мен мақсат, міндеттерінде айырмашылық бар екені
анық. Сол үшін арнайы кесте келтірілген:
|Элементтері ... ... ... ... |
|1 |2 |3 ... ... анықтайды. |Сыртқы аудит статусы |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... табыстылығын |тексеру, оның |
| ... ету ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... аудиті. |
|Біліктілік ... ... ... ... өте |
| ... ... анықталады. |қатал талап қолады, оны |
| ... ... ... комиссиясы |
| ... ... ... |
| | ... |
|Әдістері |Ішкі және ... ... ... және ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... мен ... ... аудит |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |Заң талабына сәйкес аудит |
| ... ... ... |принциптерімен анықталады.|
| ... | ... ... ... ... |
| ... | ... кестеден ішкі аудиттің сыртқы аудиттен айырмашылығы, ол
кәсіпорын құрылымына жататындығы, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... басқаруында болады. Ішкі аудит кәсіпорынның
бөлімдерін тәуелсіз түрде тексереді, бірақ фирма, ... ... ... ... да ... ішкі аудиттің кәсіпорын үшін беделі,
атқаратын ролі өте жоғары. Себебі, олар оперативтік бақылау, тексеру
жүргізуде көп қызмет көрсетеді.
Ішкі аудиторлық тексерудің ... ... ... ... процесі
және компьютер жүйесі. Себебі, шаруашылық субъектілерінің негізгі шығыны
осы көрсетілген шаруашылыққа тиісті. Оның ішінде өндіріс ... ... ... ... ... қызметкерлеріне еңбек ақы шығыны, табиғи
және өндірістік қосалқы шығын, ішкі ... ... ... тағы ... ... және ... басшысы үшін арнайы тексеру немесе ішкі
бақылау барысын ... ішкі ... ... ... ... ... ішкі ... жан-жақты көптеген бақылау және тексеру қызметін
атқаруға міндетті. Ішкі аудит тексеру жасаумен қатар барлық бухгалтерлік
құжаттардың дұрыс жазылуын, ... ... ... ... ... және ... ... шығарылған бұйрықтың орындалуын
қадағалап тексеріп отыруға міндетті. Онымен қоса түгелдеу порцесін жүргізу
және оның нәтижесін шығарып басқарушылық мәліметін талдау арқылы жалпы
шаруашылықтың даму ... ... ... ... ... ... процесінде
ішкі аудит жұмысының сомасына баға береді. Қаншалықты ... ... ... оның ... ... ролін анықтайды. Ондағы
негізгі мақсат ішкі аудит қаншалықты аудит күдігін жіберетінін, аудит
стандартын қандай дәрежеде ... ... ... Ішкі және ... ... Ішкі ... және оның ... аудит бұрын қалыптасқан ішкі бақылау жұмысының жүйесіне ... ... ... ... ішкі ... арқылы тәуелсіздігі
сияқты өте қажет жұмыс тәртібі. Сырттан қарағанда ішкі аудиттің тәуелсіздік
сақтауы мүмкін емес сияқты. Соған қарамастан ішкі аудит өзінің ... ... ... ... дербестігін сақтайды.
Аудит қызметі қалыптасқан елдерде ішкі аудит, үлкен және ... ... ... Оның ... ... Шаруашылық субъектілернің басшылары, әкімшіліктері ішкі аудит қажет деп
тапқанжағдайда өзіне, ішкі тобын құруға шешім ... ... бар ... ... ... ... мен ... басшылары келісім-шарт жасасып:
а( аудитор тобының атқаратын қызметін нақты анықтайды;
б( жұмыс атқару тәртібі, жұмыс орны, аудитордың және тапсырушының
міндеті нақты ... ... ... ... анықталып, еңбек ақы төлем сомасы
анықталады.
Бұл келісім-шарттың заңдылық құқысы бар, осы ... ... ... тобы келісім-шартта көрсетілген еңбек ақысы туралы тапсырушыға
тәуелді емес. Яғни, қаржылану, төлем мәселесі аудит қызметіне ешқандай
әсерін тигізбейді.
Сондықтан да, ішкі ... тобы өз ... ... ... ... мәлімет жинауды кәсіпорын басшыларынан ешқандай қысым немесе
тергеушілік кездестірмейді. Тағы да ішкі аудит тобының тәуесіздігі жоғарғы
сатыдағы аудит фирмаларының бақылауы арқылы іске ... ... ішкі ... өз ... ... ... ... сатыдағы аудит құрылымына,
директорлар қоғамының комитетіне ақпарат тапсырып отырады. Сондықтан да
ішкі адит тобына тапсырушылар ... ... ... құрылымы ешқандай
қысымшылық немесе өздерінің тарапынан ешқандай талап, міндет қоя алмайды.
Ішкі аудиттің ең негізгі мақсаты- ол, кәсіпорын шаруашылығы туралы
құралған мәліметтің дұрыстығына, ... ... ... ... ... қолданылатын мәліметтің шындығын, дұрыстығын қамтамасыз ету.
Ішкі аудиттің мақсаты ... ... ... ... ... қазіргі кезде біздің елімізде есеп саясатының
орындалуына немесе өзгеріс болса, оның себебін орынды немесе орынсыз
екеніне аудиторлық анықтама жасау. Ішкі аудит тобы осы ... ізгі ... ... үшін ... түрде бухгалтерлік есеп жұмысына, ішкі бақылау
жұмысына үздіксіз тексеру жүргізіп отырады.
Ішкі аудит қызметі қалыптасқан елдерде аудит қызметі қаржы ақпаратын,
информация құрылымын, бухгалтерлік есеп ... ғана ... ... да ... ... ... ... Олар шаруашылық
субъектілерінің кәсіпкершілік көрсеткіштеріне экономикалық талдау жасап,
оның экономикалық даму жолына болжам жасау, қаржы ... ... ... жүргізу, басқару жұмысына түсініктеме беру тағы басқа
сол ... ... ... ішкі ... тобы тапсырушылар талабына сәйкес
жан-жақты қызмет көрсетеді. Сонымен ... ішкі ... тобы сол ... бір ... ... саналады. Кәсіпорын шаруашылығында аудит тобы
ішкі бақылаушы болып қана ... ол есеп ... ... ... ... ... ... рөлін атқарады.
Ішкі аудит ережесін дайындауға шаруашылық субъектілернің жауапты
қызметкерлері қатысуы қажет. Біріншіден, экономика және қаржы директоры,
бас бухгалтер, тексеру комиссиясының бастығы, ... бұл ... ... ... ... ... немесе жалпы жиналыста бекітілгені
жөн. Сонда ол ішкі аудит тобының тәуелсіздігі көп көмегін тигізеді. Ішкі
аудит тобының тәуелсіздігі тексеру комиссиясының және ... ... билк ... оның құқы мен ... ... ... кепілдік
алады.
Ішкі аудиторлық тексерудің объектісі, қаржы ақпараты, өндіріс ... ... ... ... ... ... ... шығыны
осы көрсетілген шаруашылыққа тиісті.Ішкі аудит жалпы бақылау жоспарын
жасайды, оның ішінде шаруашылық іс-әрекеттеріне оперативтік, жедел бақылау
–тексеруді жетілдіру, әсіресе сату барысы , ... ... таза ... ... ... ... енгізу, қаржыландыру, көзін қарастыру
мәселелерімен айналысады.
Аудитордың негізгі қызметі өндіріс бөлімдерін, сектордың жұмысын
тексеріп, ондағы өндіріс ... ... ... ... ... немесе
жетістіктерін қарастырып оның қорытындысын кәсіпорын басшыларына уақтылы
хабарлап отыру. Негізінде аудиттің мақсаты мен міндеті, оның құрылымы және
ішкі аудит ... ... ... ... ... ... Ішкі аудит құрылымы келесі бірнеше топтан құралады:
a) инвестицияның дұрыс және тиімді падалануы, кәсіпорын мүлкінің,
материалының түгелдігін, еңбек және ... ... ... дұрыс
пайдалану, салық саясатын және салық сомасын дұрыс есептеуді
бақылау тобы болып, арнайы қаржы ... ... ... және ... тобы ... ... ... қызметі
барысында бұл ішкі аудит топтары, тапсырушыныңқойған міндетіне,
талабына сәйкес жұмыс жасай береді. Әрине, ... ... олар ... ... ... ... кейін аудит қызметінің сапасы да, жоғары орындалуы да
жедел болады.
Арнайы топтарға түсініктеме және онда қызмет мамандарға ... ... ... ... ... мамандардың түрі:
1. аудит стандартының мамандары. Ішкі аудит қызметінің құрамында
өздерінің арнайы аудит стандарты мен ... ... ... ... ... ... есеп саясатының орындалу
барысында аудит стандартының дұрыс қолданылуын, оның тек түрі ғана
сақталмай, негізгі талаптарының орындалуын қадағалап, бақылау және
тексеру жүргізеді. Анықталған ... ... оны тек қана ... ... ... ішкі аудит тобының қызметкерлерінің біліктілігіне жауапты адам.
Дербес, жеке біліктілігін көтеру бірнеше вариантта жүргізіледі:
сырттан мамандар ... ... ... ... ... ... арқылы мамандар біліктілігін көтеру; мамандар
біліктілігін арттыру үшін бухгалтерлік ... ... ... немесе мамандар алмастыру.
Әрине, бұл жоғарыда келтірілген әрбір тәсілдің өзіндік ерекшеліктері
бар, ... ... ... жағы да, кемшілігі де бар. Ішкі аудит
тобының басшысы өзі ... жолы ... ... мәлімет жиынтығына (банкте( жауапкер: ішкі аудит қызметінде
нормативтік құжаттар қоры (заң, ереже-нұсқау, ... ... ... ... ... ... өзгерістерді,
жетістік көрсеткіштерінзерттеп, басшыларға қажет кезінде тиісті
мәлімет беріп отыратын маман;
b. бухгалтер, эксперт-сараптаушы;
c. заң ... ... ... заңдылығына, кәсіпорынның
құқын қорғаушы.
Ішкі аудит тобы шаруашылық субъектілерінің және филиалдарының
қаржылық ақпаратын нақты, жүйелі тексеріп ... ... сол ... және ... ... сол жерден алып отырғандықтан, өзінің қызметі
мен кәсіпорын сенімін ақтауға міндетті. Ішкі ... ... оның ... ... ... ... ... кәсіпкерлігінің
тұрақтылығын, тиянақтылығын қамтамасыз етеді.
Ішкі аудит өз қызметін талапқа сай орындап, оның ролін көтеру үшін ол
тек қана ... ... ... сай ... ... ... да шет елдерде, мысалы, неміс елінің кәсіпорындарында ішкі аудит
құрылымының бастығы сол кәсіпорынның жоғарғы басқару ... ... ... дербестігін қамтамасыз етеді.
2.2. Ішкі аудитті ұйымдастыру принциптері
Тексеру жүргізу барысында ішкі аудитор тәуелсіз аудитордың дәл ... ... алуы ... ... есептіліктің аудитін реттейтін
жалпы принциптер мен мақсаттың деген қазақстандық аудит стандартында
келесідей негізгі принциптер көрсетілген: тәуелсіздік, адалдық, ... ... пен ... ... құпиялық, кәсіби жүріс-тұрыс,
техникалық стандарттарды ұстану. Дегенмен, ішкі аудиторлардың іс-әрекетінің
спецификасы аталып кеткен ... ... ... да ... ... тек ішкі аудиторларға тән принциптерді
ажыратады. Олар: жекеленушілік, ішкі аудит бағдарламасының құпиялылығы,
ақпаратпен жабдықталу мен регламент принциптері. Кәсіпорын басшылығына
бағыну ... ... ... ... толық қаржылық тәуелділігі
тәуелсіздік принципі қиынға түседі. Сол себепті ішкі аудит бөлімінің жеке
басты статусы ішкі бақылау (аудит ) туралы ереже-тәртіпте ескеріліп ... ... ... ету үшін ішкі аудитор кәсіпорынның атқарушы
басшылыққа емес, сыртқы ұйымдастырушыларға (мәселен, директорлар кеңесі)
бағыну керек. Қаржылық тәуелсіздікті осы ... ... үшін ... мөлшері
кім анықтайды мен ішкі аудит қызметінің жұмысшыларының еңбек ақысының
қайдан алынатыны ... ... ала ... ... Бұл ... еңбекақы
көлемін анықтау болашақта тексерілуге тиісті бөлімшелердің қызметінің
нәтижелеріне ... ... ... ... бірге, ішкі аудитормен
анықталған қателерді (бұрмалаулар) жөндеу және жауапкершілікті өзіне
алмауы тиіс. Ішкі ... ... құру ... ... ... әдетте,
келесі мақсаттарды алдына қояды: субъектке тиімді басшылық ету үшін сенімді
ақпаратпен қамту және тиімді басқару шешімдерін қабылдау; ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ету;
өндіірстік шығындарды айналып шығу жолымен субъекттің тиімді қаржылық-
өндірістік қызметін қамтамасыз ету, сонымен қатар қаржылық және өндірістік
ресурстарды тиімсіз пайдалануды ... алу; ... ... ... ... ... ... сәйкестігін қамтамасыз ету.
Аталған аудиторлық мақсаттар негізінде аудиторлар отандық кәсіпорындарда
қолдануға болатын ішкі аудит қызметінің негізгі ... ... ... ... ... ... ... жүйелерінен принципиалды айырмашылығы
бар тексерулердің жаңа бағыты - ... ... ... ... ... тек ... есеппен ғана шектеліп қоймай, операционды
аудит ұйымдық құрылымды, ... ... ... ... пен ... да ... қамтиды. Операционды аудит аудитордың жеке
білімі мен тәжірибесін толықтай негізделетініне байланысты аудиттің басқа
түрлеріне қарағанда субъективтік мінезі көбірек ... және ... ... әдебиеттерінде « операционды
аудитң терминінің орнына «басқарушылық аудиттң ... ... ... деген ұғымдары жиі қолданылады. Сонымен операционды
аудит ішкі аудиттің міндетті функциясы болып есептеледі. Егер де
операционды аудит тәуелсіз аудиторлармен жүргізілсе, онда ол ... ... деп ... Ішкі ... ... ... ... туралы заңның талабына сай және аудит стандарттарын
қолдану негізінде құрылуы қажет. Ішкі бақылауды ұйымдастыру ... ... ішкі ... жүргізу әзірлемелерін дайындаудан бастау қажет деген
халықаралық тәжірибеге сүйенуден бастау керектігі белгілі. Соған
байланысты ішкі аудит қызметін құратын ірі ... ... ... ... ... есептіліктерді, басқа да материалдарды
дайындау; кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметінің жеке учаскелеріне
аудитті жүргізу әзірлемелері және т.б. жөнінде ішкі аудит ... өз ... ... уақыты келіп қалғанда немесе жоспардан тыс тексеруді жүргізу
қажет болған жағдайда кәсіпорын басшылығы аудиторлық тексеружі жүргізу
туралы ... ... ... ... ... ... ішкі ... пен іс-
әрекеті тексерілетін бөлімше субъектінің басшылығы танысуы керек.
Аудиторлық тексеруді тікелей жоспарлау кезінде бірнеші ... ... ... ... мен ... нәтижелері, жұмыс істеушілер
қызметін өзгерту, жаңа жүйелер енгізу немесе барын модернизациялау. Ішкі
аудит тобының басшысы немесе кадрлар бойынша кәсіптенген маман тексеруге
жіберілетін топтың ... ... мен ... жылдық жоспар мен қолдағы
ресурстар негізінде негізінде анықтайды, ... мен ... ... ... ... ... ... кезінде жыл
сайынғы жоспарлы тексерулер жүргізгенде ыңғайлы және үнемді келетін
стандартты бағдарламаларды қолдануға болады. Бөлімнің ішкі ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылады. Ішкі аудиторлар аудитті жүргізуді аяқтағанда
өткізілген аудиторлық тексеру жөнінде барлық берілгендер, әртүрлі
бақылаулар, ... ... ... ... ... ... ... Қорытынды жасауға аудиторлар көп көңіл бөлуі тиіс.
Себебі, оның объективтілігінен, кеңестердің уақтылы әрі ... ... ... ... ... ресурстарды жоғалтуды азайтуға
болады. Берілген қорытынды бөлім басшылығымен ... Бұл тек ... ғана ... ... бірге кәсіпорынның бақылау жүйесінің сапасын
көтеру жөніндегі бағдарламаны бірігіп ... ... ... ... ... ішкі аудиторлар тапқан кемшіліктер мен
қателерді жоюдың мерзімі белгіленуі қажет. Ішкі аудит процесін жүргізілген
тексеру жөнінде қорытынды беру және бөлім ... ... ... ... есеп беруді тексерудің нәтижелері бойынша сәйкес басқару
шешімдерін қабылдайтын жоғарғы басшылыққа береді.
2.3. Сыртқы аудит және оның ... ... ... оның ... ... аудит туралы осыған дейін
көптеген түсініктер қарастырылды.
Сыртқы аудиттің объектісі- ол, ... ... ... ... ... ... ... сәйкес анықталады.
Тапсырушылар- кәсіпорын, мемлекеттік құрылым және қаржы, мүлік иелері.
Мемлекеттік құрылымның тапсыруымен аудит тексеруі жүргізілген жағдайда
әлеуметтік-экономикалық мәселелер көтеріледі де, аудитор кәсіпорынның
немесе ... ... ... ... жүргізілуіне
қатты көңіл бөлінеді. Оған себеп, олар шаруашылығын пайда табуға тиімді
жолмен жүргізсе, мемлекетке салық төлемі көбейеді, әрине ол өз ... ... ... ... ... өз ... ... жүргізуші субъектілеріне аудит тексеруін жүргізгенде, оның
негізгі мақсаты бухгалтерлік есеп жұмысының жүргізілу жағдайы, оның
көрсеткіштерінің нақты дұрыстығын анықтау, ... ... ... ... өз ойын айту және ... ... мүддесін қорғау.
Сыртқы аудит қызметін атқарушылар – жеке аудиторлар және ... ... өз ... ең ... ... меншік иесінің
мүддесні қорғау, яғни, акционердің кәсіпкерлік үшін арнаған қаржы қандай
жағдайда іске асырылуда?- деген сұрақ ерекше орын ... ... ... осы тұрғыдан қарстыратын болсақ, онда оның өзіндік ерекшеліктері
бар. Біріншіден, кәсіпорын басшылары өзінің және кәсіпорын жұмысын, оның
қаржылық жағдайын тек қана жақсы ... ... ... өсіріп
көрсетуге тырысады. Ал акционер, меншік иесі өз тарапынан тек шындықты,
нақты шаруашылық жағдайын білуге құштар. Нарықтық қарым-қатынас жағдайында
ешқандай фирма, кәсіпорынның нақты ... ... ... ... ... ... аудиттің мазмұнын кеңірек түсіндіру үшін төмендегі
схеманы келтіреміз.
|Қаржы ақпараты-ның, | |Қаржылық, шаруа-шылық | ... ... ... есеп | ... сараптау | |сараптау; ... ... | ... ... | ... айырысу және несие|
|тексеру | |енгізу: | ... ... ... |
| | | | ... баға ... |
| | ... туралы; | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | ... ... өз ... сол ... ... ... қабылданған аудит
стандартына, бухгалтерлік есеп принциптеріне сәйкес жүргізеді. Фирмалардың,
кәсіпорындардың балансы басылымға, тек қана аудитор өз ... ... және ... мөрін басқаннан кейін ғана шығады. Әрине,
аудитор қорытындысы кәсіпорын ақпаратының дұрыстығын, қаржы
көрсеткіштерінің дұрыс анықталғандығын растап қана қорытынды бергеннен
кейін ғана ... ... ... ... Ал осы ... ... үлкен мағынасы бар. ... ... ... ... ... дербес шаруашылық субъектісі екеніне кепілдік алып, одан
әрі кәсіпкерлігімен айналысуға ерікті болғанын дәлелдейді. Олай дейтін
себебіміз, аудит қорытындысы сол кәсіпорынның өткен ... ... ... ... ... көрсетілген, салық сомасы ақпаратта дұрыс
есептелінген деп анықтама жасайды. Яғни, шаруашылық субъектісі мемлекет
алдында заң тұрғысынан салық төлеу процесін дұрыс ... ... ... ... ... мәліметі бойынша сыбайлас кәсіпкерлер
күдіесіз қарым-қатынасқа келеді. Себебі, басылымға шыққан материалдарды
сыбайластар зерттеп, талдап, сыбайластыққа ... екен ... ... Осы орайда, аудит қорытындысы өзінің негізгі функциясының бірі,
пайдалануға дайындалған ... ... ... ... ... аудит қорытындысымен шаруашылық жүргізуге кепілдік алған
кәсіпорындар сол елдің экономикасының бірқалыпты дамуына негіз болады.
Тұрақты халықты жұмыс орнымен қаматамсыз етеді. Қалыптасқан ... ... ... экономика құрылымы болған елде тиянақты
нарықтық қатынас заңдылығы қалыптасып, сол заңдылыққа сәйкес ол елде
тауарға нарықтық қатынас бағасы тұрақты бір жүйеге ... ... сол ... экономикасы, әлеуметтік жағдайы тұрақты даму жолына
түседі. Яғни, аудиторлық тексеру кәсіпорынның тиянақты ксәпкерлік жасап,
даму барысын қамтамасыз ететін механизм. Дамыған елдердің экономикасының
тұрақты ... ... етіп ... ол ... бір ... механизм
аудитор қызметі. Сондықтан да оған шет елдерде өте үлкен мағына беріледі.
Аудиторлық тексеру ... ... ... ... яғни ... ... ... түседі. Біріншіден,
мемлекет алдында өзінің шаруашылық субъектісі ретінде құқысын қорғай
алмайды. Екіншіден, сыбайлас кәсіпорындар қарым-қатынас жасамайды,
үшіншіден банкілер ... ... ... ... тоқтатып, жалпы есеп
айырысу процесін тежей бастайды.
Сыртқы аудит өзінің жұмыс процесінде ішкі аудит ... ... ... ... ... ... ... сенімділігін,
оның аудит барысындағы ролін анықтайды. Ондағы негізгі мақсат ішкі аудит
қаншалықты аудит күдігін жіберетінін, аудит стандартын қандай дәрежеде
дұрыс қолданатынын анықтау. Ішкі ... ... ... ... ... ... жетістіктерін және кемшіліктерін, жетіспеушіліктерін жазбаша
түрде анықтап басшыларына тапсырады.
Сыртқы ... ... ... тек қана ... ... ... қана
қоймай, кәсіпорын шаруашылығына экономикалық талдау жасап, оның жұмысының
табыстылық және экономикаылқ тиімділігін анықтайды. Сыртқы аудитті ... ... ... деп ... Себебі, ол тапсырушы алдында тәуелсіз, тек
қана сыртқы мәлімет пен пайдаланушылар алдында ғана жауапкенршілікте.
Жоғарыда келтірілген сыртқы аудит туралы берілген ... ... ... ... ... оның ... ... бабаында толық
іске асырылуда. Қазір Қазақстан Республикасында аудит қызметі жаңадан ғана
дамып, қалыптасып келе ... Осы ... ең ... ... ... ... түрде таратылған жағдайда еліміздегі жүргізіліп жатқан
реформаның әлдеқайда сәтті ... ... ... ... ... тез ... ... көптен-көп көмегі тиетіні
сөзсіз. Мысалы, аудит міндетті түрде барлық шаруашылық субъектілеріне
жүргізілсе, салық төлеу, өндіру ... ... ... еді. ... мамандар дайындау, моральдық, этикалық аудит принциптерін
бірден іске асыру өте ауыр жұмыс. Мысалы, бір ғана ... ... ... ... ... ақша төлеп тексерушіні шақыру
деген ол тек қана ауру немесе есі түзу емес ... ісі деп ... ... ... ... ... ... таратылуы
қажет, бірақ біздің елдің өзіндік экономикалық, әлеуметтік, тарихи даму
ерекшеліктеріне сәйкес аудит принциптерін лайықты түрде қарастыру қажет.
Әрине, оның ... ... ... туралы көптеген өзгерістер енгізу
қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Аудит бізге осы уақытқа дейін белгісіз болды деп айтуға ... ... ... ерте ... дамыған. Бухгалтерлік есеп жүргізуде,
экономикалық талдау жасауды, басшылық жүргізуде үлкен орын алады. Себебі,
кәсіпорында басшылық ... ... ... ... оған ... негіз болатын, бухгалтерлік ессп және аудит қызметі екеніне үлкен көңіл
бөлген. Сондықтан да, шет елдерде ерте ... ... ... ... аудитор дайындау өте қажет жұмыс деп табылған. Аудит мамандарын
шет елдерде әртүрлі атайды. Мысалы, АҚШ-та олар қоғам бухгалтері, Англияда-
ревизор, Германияда- шаруашылық ... және т.б. деп те ... ... ... ... ... бір ғана мақсатпен
жұмыс істейді. Шаруашылық қызмет жасаушы субъектілердің бухгалтерлік
қорытынды ... ... оның ... ... ... тексеріп анықтау
ерекше орын алады. Аудиторлардың ең негізгі мақсаты сол тексеру нәтижесін
тұжырым жасау ... ... ... ... ... ерте кезден бастап аудит жұмысын шаруашылық
субъектілеріне қазмет көрсету деп- атап кеткен. Оған себеп, кәсіпкер өз
субъектісі туралы аудиторлық қорытынды алу үшін ... ... ... ... ал өз кезегінде келісім-шарт талабына сәйкес тексеру жасап,
аудиторлық қорытынды береді.
Аудит жұмысының тағы бір ... ол – ... ... барысына байланысты, өнімді сату барысына, маркетинг мәселелеріне
қатысты түсініктемелер, кеңес берумен шұғылдануда. Олай дейтініміз, ірі
аудит фирмалары үлкен информатика орталығын қолданып, ... ... ... ... ... құнды қағаз қаржысымен кәсіпкерлік
жасайтындардың яғни, қаржы компанияларының, банкілердің, биржалардың, акция
иелерінің қорытынды бухгалетрлік есеп көрсеткіштерін, ақпарат ... ... ... ... қортытындысын жасауы. Өз кезегінде
осы аудитор қортытндысы ақша, құнды қағаз айналу операцияларын жүргізетін,
делдал кәсіпкерлерге өзара немесе ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған аудитор ерекшеліктерін іс жүзінде қолдану үшін
экономикасы жоғары дамыған елдерде, кәсіпорындардың мерзімдік
қорытындылары, бухгалтерлік отчеты тек қана аудитор қорытындысы болған
жағдайда ғана ... ... ... ... ... көшу ... ... бақылау, тексеру ерекше орын алатыны шет ел үлгісінен белгілі.
Себебі, нарықтық қатынас принципімен дамуды қамтамсыз ету үшін ол елде –
бәсекелестік шешуші рөл ... ... ... ету үшін ... ... ... қажет. Соның нәтижесінде ғана нарықтық қатынас
жолымен дамудың тиімділігі іске асырылады. Сондықтан да аудит ... ... ... ... ... біріншіден, кәсіпкерлер
өз шаруашылығының тиянақтылығын қамтамасыз ету үшін, екіншіден, өз жұмысын
өзі сенімді түрде басқару, жүргізу үшін, үшіншіден, кәсіпкерлер ... ... ... ... ... үшін және өзінің капиталының тиімділігіне
сенімді болу үшін.
Сыртқы ... ... ... ... жеке аудиторлармен шарт
бойынша субъектінің қаржы есептілігінің дұрыстығын және қаржы
мүмкіншіліктерін тәуелсіз түрде бағалау үшін жүргізіледі. Енді сол ... ... ... Біріншіден, сыртқы аудит аудиторлық
фирмалары немесе жеке аудиторлар мен ... ... ... шарт
жасау арқылы жүргізіледі. Оның негізгі мақсаты бухгалтерлік қаржы ақпаратын
тексеріп және оның табыстылық көрсеткіштердің ... ... ... оның ... жағдайына түсініктеме беру. Осындай
тиянақты тексеру жүргізілгеннен кейін аудиторлар шаруашылық жүргізуші
субъектілеріне, олардың қаржылық жағдайына экономикалық талдау жасап
олардың ... даму ... ... оның қаржылық жағдайын нығайту
жолдарын айтып, қаржы қолданудың тиімді, пайдалы қолдануына түсініктеме
береді. Осы орайда аудитор сол кәсіпорынның қаржы жағдайының және ... ... ... ... ... ... бар екеніне толық
түсініктеме береді.
Қорыта келгенде, ішкі аудит кәсіпорын саласында басқарушылық жұмысын
жүргізуге өте қажет қызмет. ... ... ... анықталған “Ереже” талабына
сәйкес жүргізіледі. Ішкі аудит ережесінде оның құрылымы, аудитордың
қызметкерлік ережесі, аудит стандарты, нормативтік құжаттары, әдістемелік
ереже-нұсқаулары ... Ішкі ... ... ... және ... сол ішкі ... ... сапасына, онда қарастырылған
талаптардың құндылығына, кәсіпорынның экономикалық саясатына байланысты
болады. Ішкі ... ... өз ... ... ... ... Себебі, онда ішкі аудит тобының құқысы, міндеті бір жағынан,
екінші жағынан кәсіпорын басшыларының құқы мен міндеті анықталған. Осы ішкі
аудит жағдайында оның ... ... ... ... ішкі ... анықталған экономикалық қылмыстарға жауапкершілігі белгіленген.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. А.А. Сәтмырзаев, Б.Е. Укашев. Аудит теориясы, Алматы-2000
2. Т. Ә. Әбдіқалықов. Аудит және бухгалтерлік есеп /оқу ... ... ... ... С.Х. ... ... ... Алматы: «Қаржы-қаражыт, 1996;
4. М. С. Ержанов. Теория и ... ... ... ... ... П.И. ... ... пособие по Аудиту, Москва: Инфра-М, 1996
6. А.А. Терехов. Аудит: перспективы развития.-Москва: Финансы и статистика,
2001
7. Бухгалтерлік есеп және аудит.- Ғылыми-пркатикалық журнал, ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудит стандарттары және аудитордың кәсіби этикасы25 бет
Аудиттің түрлері және оның сипаттамасы5 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
"Бухгалтерлік есеп."31 бет
«Metrocom Service» ЖШС40 бет
«TASTOBE RESOURCES» ЖШС42 бет
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
«Мәдени Мұра» және «Асыл Мұра» бағдарламалары: аудиовизуалды құжаттар мәселелері37 бет
«ОЙЛСТРОЙСЕРВИС» ЖШС-ДЕГІ іс-тәжірибе бойынша есеп беру92 бет
«РПК Бектау» ЖШС-нің шаруашылық - қаржылық қызметі65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь