Орта ғасыр философиясы

Орта ғасыр философиясы
1. Орта гасырлық христиан философиясының даму кезеңдері және негізгі ерекшеліктері.
2. Августин Аврелий және Томас Аквинаттың діни философиясы.
3. Орта гасырдағы мұсылман философиясының қалыптасу жаг.дайлары, негізгі багыттары.
4. Әл Кинди және әл Ғазали философиясы.
5. «Таза агайындардың » әлеуметтік көзқарастары.
Теологияның негізгі қағидалары: 1) әлеуметтік статусының қандай еке-ніне қарамастан, кез-келген адам Жаратушының жердегі көрінісі; 2) адам-заттың түбі бір; 3) адам жердегі күйбең тіршіліктен бас тартып, Иисус Христостан үлгі ала отырып, Жаратушыға махаббат жолымен өзін-өзі жетілдіруге ұмтылуы тиіс. Бұл қағидалар ең әуелі Орта ғасыр философи-ясының мазмұнынан, оның негізгі өкілдері Августин Аврелий мен Томас Аквинаттың ілімдерінен айқын көрінеді. Августин Аврелий (Блажен¬ный) –
354 ж. Тагаст қаласында дүниеге келген. Еңбектері ете көп, негізгілері: «Құдайы қала туралы», «Жан сыры» (Тәубе, Исповедь). Оның өмірін екі кезеңге болуге болады: дінге дейінгі және дінді қабылдап, Құдайға деген Сенім оның жүрегі мен жанында берік орын алған кезең. Құдайға деген Сенім оның өмірін түгел өзгертті, Сенім оның өмірі мен ойының, философиялық пайымдауының субстанциясына айналды. Августин өзінің философияға деген бұрынғы сүйіспеншілігін тым артық деп бағалады, нағыз рахат философияда емес, Құдайға деген махаббатта, бірақ бұл рахат — болашақта болатын рахат, оған жеткізетін жалғыз жол — Христос жолы. Осылайша философияның құндылығы төмендетіліп, оның орнын теологиялық ойлау басты. Сонымен қатар, Августин Ақылдың рөлін де жоққа шығармайды: «Адам Құдайды іздегісі келуі үшін ақылды болуы қажет. Құдай өзін түсініп іздегендерді ғана қалайды». Ең басты мәселе — космос емес, жеке адам мәселесі. Өзіңді сырттан іздеме, өзіңе орал, ақиқат адам жанының тұңғиығында. Адамның жанында Құдай бейнеленеді, жанымыздың қатпарларына үңіле отырып, біз Құдайды табамыз. Өзінді өзің танып-біл дегеніміз — өзіңді Құдайдың бейнесі ретінде тану, біздің ойымыз — Құдайды еске алу, біздің танымымыз — Құдайдың ақыл-ойы, парасаты, бір адамнан екінші адамға көшіп отыратын махаббат -Құдайдың махаббаты.,) Құдай концепциясын түсіндіру процесінде ол Платонның «Идеясына» жүгінеді. Идея заттардың өзгермейтін, тұрақты негіздері, фундаментальді формалары, пайда болатын және олетін нәрселердің бәрі Идеядан бастап қалыптасады, Бірақ Августин Платонның теориясын екі жерден өзгертеді:
1) Идея Құдайдың ойлары;
2) Құдай таза Болмыс ретінде басқа
заттардың болмысына қатысты, оларды жасайды. Ақиқат ретінде ол бәріне өзінің сәулесін түсіреді, махаббат ретінде өзіне тартады және адамның жанына тыныштық орнатады.
Августин Идеяны тану жанның ең жоғарғы бөліктеріне ғана, яғни, ақыл-парасатқа ғана тән деп пайымдайды. Себебі, Ақиқатқа жету үшін жан тап-таза, ашық, айқын болуы тиіс.
Августин Құдай болмысының үш дәлелін келтіреді:
1) Гректердің өзі дүниені жаратушының бар екені туралы идеяны айтқан. Дүниенің сантүрлілігі мен
        
        Орта ғасыр философиясы
Орта ғасыр философиясы1. Орта гасырлық христиан философиясының даму кезеңдері және ... ... ... ... және Томас Аквинаттың діни философиясы.3. Орта гасырдағы мұсылман философиясының қалыптасу жаг-дайлары, ... ... Әл ... және әл ... ... ... ... негізгі қағидалары: 1) әлеуметтік статусының қандай еке-ніне қарамастан, кез-келген адам Жаратушының ... ... 2) ... түбі бір; 3) адам ... ... ... бас тартып, Иисус Христостан үлгі ала отырып, Жаратушыға махаббат ... ... ... ... ... Бұл ... ең ... Орта ғасыр философи-ясының мазмұнынан, оның негізгі өкілдері Августин Аврелий мен Томас Аквинаттың ... ... ... ... ... ... - 354 ж. Тагаст қаласында дүниеге келген. Еңбектері ете көп, негізгілері: , (Тәубе, Исповедь). Оның ... екі ... ... ... ... дейінгі және дінді қабылдап, Құдайға деген Сенім оның ... мен ... ... орын алған кезең. Құдайға деген Сенім оның ... ... ... ... оның өмірі мен ойының, философиялық пайымдауының субстанциясына айналды. ... ... ... деген бұрынғы сүйіспеншілігін тым артық деп бағалады, нағыз рахат философияда емес, Құдайға деген махаббатта, бірақ бұл рахат -- ... ... ... оған жеткізетін жалғыз жол -- Христос жолы. Осылайша философияның құндылығы төмендетіліп, оның ... ... ... басты. Сонымен қатар, Августин Ақылдың рөлін де жоққа шығармайды: . Ең ... ... -- ... ... жеке адам ... Өзіңді сырттан іздеме, өзіңе орал, ақиқат адам жанының тұңғиығында. Адамның жанында Құдай бейнеленеді, жанымыздың қатпарларына үңіле отырып, біз Құдайды табамыз. ... өзің ... ... -- ... ... ... ... тану, біздің ойымыз -- Құдайды еске алу, біздің танымымыз -- ... ... ... бір ... ... адамға көшіп отыратын махаббат -Құдайдың махаббаты.,) Құдай концепциясын түсіндіру процесінде ол Платонның ... Идея ... ... ... ... ... ... пайда болатын және олетін нәрселердің бәрі Идеядан бастап қалыптасады, Бірақ Августин ... ... екі ... ... Идея ... ойлары;2) Құдай таза Болмыс ретінде басқазаттардың болмысына қатысты, оларды жасайды. ... ... ол ... өзінің сәулесін түсіреді, махаббат ретінде өзіне тартады және ... ... ... ... ... тану ... ең жоғарғы бөліктеріне ғана, яғни, ақыл-парасатқа ғана тән деп пайымдайды. Себебі, Ақиқатқа жету үшін жан ... ... ... ... ... ... болмысының үш дәлелін келтіреді:1) Гректердің өзі дүниені жаратушының бар екені туралы идеяны айт-қан. Дүниенің сантүрлілігі мен өзгермелілігі, оның объектілерінің ... оны ұлы да ... ... ... және ... ... жаратқанын дәлелдейді.2) Екінші дәлел -сопsепsus gепtіиm (адамзаттың ауызбіршілігі). Та-биғаты түгелімен бұзылған адамдардан басқа адамзат ұрпағы Құдайдүниені Жаратушы де п ... Ең ... ... бұл ... ... о ... Оған ... сүйе алған адам ғана жетеді.Құдай Дүниені Жаратушы. Неден жаратты? , онымен бірге Құдай уақытты да ... ... ... сезімдік дүниенің соңғы ретінде жаратқан, оның жаны өлмейді, мәңгілік, ол ... ... ... та ... мәселесі. Құдайдан шығатын нәрсенің бәрі ізгілік, жақсылық болса, зұлымдық қайдан шығады? Августин зұлымдықты үш түрге бөледі:1) ... -- ... ... ... ... өзі ... ... оптика деңгейінде жоғалып кетеді. Зұлымдық туралы пікіріміз кебіне субъективті. Әрбір нәрсенің болмыстық мәні бар, яғни жағымды бірдеңеге ие.2) ... ... -- ... Күнә ... ... тәуелді. Құдайға берілгендікті өзгерту де моральдық зұлымдық.3) физикалық зұлымдық -- ауру, қайғы, күйзеліс және өлім -- ... ... ... -- ... ... ... ... -- Құдайға махаббат. Әуелі өзіне деген ... ... жек көру ... Жер ... Құдайды ақыл-есінен айрылғанша сүю -- Кек, Аспан қаласын туындатады. Екі қаланың да аспанда періштелері бар. Бірінші патшалықтың адамы жер ... ... ... ... ал көк ... ... кезбе ретінде көрінеді. Бірақ біріншісі қарғысқа ұшырайды, ал екіншісі - мәңгілік құтқаруға ие болады.Нағыз ... ... ... сүйе ... және ... ... адам. Бұл махаббат Құдайға, өзін қоршаған алыс және жақын адамдарға, Құдай-дың ... -- ... ... болуы керек. Адамның, тұлғаның өлшемі -- сүйе білу деңгейі. Философиялық ойлау осы принципке, Құдайға Сенімге негізделген болуы ... ... ... ... . ... (Фома) Аквинат (1225-1274) -- Сенім мен Ақылдың гармониясын негіздейтін ілім ... Оның ... ... ... мен ... ... жүзеге асырылатын таным процесінің тәсіл-әдістерінің ортақ жақтары кеп. Сенім де, Ақыл да бір затты -- ... және ол ... ... танып-біледі;2) Екі тәсіл де бірін-бірі жоққа шығармайды, толықтырып отырады. Адам Құдайға ... ... оның ... ... ... бар. ... философияны, Сенім Ақылды терістей алмайды, ақиқат көзі -- осы ... Екі ... де ... ... ... өмір сүру ... ... Бірақ екі тәсілдің ерекшеліктері де бар:1) Сенім Құдай-жаратушы туралы ... ... ... ... сүйене отырып қабылдайды.2) Ақыл ақиқат туралы үнемі күмәнданады, тіпті Құдай Болмысы ту-ралы ақиқаттың да ... ... ... ... Сенім Ақылдан жоғары. Ол Қүдай-дың жаратылыстан тыс ... ... ... ... да осы ... ... Ақыл -- адамның қабілеті, құралы, табиғи нұры, ол философияның ақиқаттарында көрініс тапқан. Ақыл болу үшін жаратылған. Яғни, ... дін мен ... ... компромисс идеясын негіздеді.Аквинат Құдайдың бар екендігінің бес дәлелін келтіреді:1) Дүние дегеніміз ... ... зат ... бастауы бар, бұл қағида сезімдеріміз арқылы дәлелденеді. Осы қозғалысқа алғашқы күш беретін -- Құдай.2) Екінші дәлел ұғымынан ... ... ... пен ... ... Әр ... себебі бар. Алғашқы себеп -- Құдай.3) Үшінші себеп кездейсоқтық пен қажеттілік ұғымдарына ... ... ... ... көп, бірақ қажеттілік, заңдылықтың бар екендігі күмәнсіз. Мысалы, планеталар қозғалысы, адамдардың өмірі. Осы қажеттілік-заңдылықтарды туғызатын ... ... ... ... әр ... Бір зат толық жетілген, екіншісі шамалы жетілген. Абсолютті, ең жоғары жетілген -- тек Құдай ғана.5) ... жоқ ... да ... бір ... ретке бағынып, табиғатта өмір сүреді. Олардың бәріне мақсат сілтеп ... -- ... ... ... философиясының тарихи-мәдени рөлі туралы айтсақ, еркін ой тежелген, шіркеу догматтары үстемдік құрған ... ... бұл ... адамзат тарихы мен мәдениетінің дамуына өзіндік үлес қосты.1) Христиан дінінің идеологиясы Европа мемлекеттерінің рухани ны-ғаюына ... ... ... ... тұрақтылығына әсерін тигізді.2) Грек философиясының мұраларын дамытуға үлес қосты.3) Рухани өмірдің сәулет өнері, бейнелеу өнері, музыка, әдебиет сияқты салаларының дамуына игі ... ... ... ... ... ... сенім, ақыл, абстрақтылық және нақтылық.5) Құдайдың алдында адамдардың бәрі бірдей идеясы қоғамды адам-гершілік тұрғысынан нығайтты, ... пен ... ... ... ... ... жалпы мәдениеттің даму тарихы ұзақ жылдар бойы біржақты, европоцентристік тұрғыдан қарастырылып келгені белгілі. Осы көзқарастың салқыны сал-дарынан Орта ... ... тек ... ... ... ғана қарастырылды. Шындығында, сонау антика заманы мен оның бер жағын байланыстырып тұрған, жай байланыстырып қана қоймай, дүниежүзілік мәдениеттің, өркениеттің ... ... әсер ... ... ... ... еді. Оны ... объективті зерттеу мүмкіндігі енді ғана туып отыр. Бұл ... ... ... өте көп, ... аз ғана ... ... жүргізілген ізденістердін өзі мұсылман мәдениеті мен философиясының Батыс философиясынан мүлдем өзгеше ... ... ... ... араб және ... ... ... бөлінеді. Араб тілді философияның қалыптасуына әсер еткен ислам ... ... ... ... ... Араб ... ... дейін мәдениеттің ірі ошағы болды, ал ғалымдар халифат Рим империясынан да мықты болған деген пікір ... Бұл ... ... де ... себебі осыншама ұзақ өмір сүруге кез-келген империяның әлі келмес еді. Араб ... ... ... күшті болуы оның фи-лософиясының да айқындаушы факторы болды.Ислам діні негізгі діні, араб тілі Құран тілі ... Араб ... ... ... өзінен VI ғасыр бұрын дүниеге келген христиан дінімен күрес нәтижесінде қалыптасты. Өзінің ... ... ... кіші ... ... ... ... ошақтарымен бетпе-бет келіп отырды. Қазіргі заманғы белгілі қазақ философы Ғ. ... ... ... ... ғана емес, философия мен ғылымды тарату арқылы да билеуге болатынын ұғынған халифтер грек және үнді ... ... ... ... ... ... ... оның тағдыры мәселесін түсіндіруде, оған рухани басшылық жасауға моральдық ... ... олар ... ... категориалдық аппаратына жүгінді. Сондықтан да философияның практикалық қажеттілігінен грек философтарының еңбектері әуелі сирия, кейін араб тіліне аударылды. Тіпті Византиямен соғыста олар ... ... ... алып ... Осы араб ... ... ... кейін Европаға жетті. Яғни, Европа өркениеті үшін анти ка философиясың сақтап қалған араб ойшыл-дары деуге ... ... ... ... басты өкілдері: әл Кинди, әл Фараби, ибн Сина, әл ... ... ... ибн ... ибн Араби, ибн Туфейль, ибн Рушд (батыстық перипатетизм) және тағы басқалар.Орта ғасырлық мұсылман философиясының ерекшеліктері:* ... ... ... ... ... мен ... ... үйлесімді толықтыруының жақсы мысалы.* көпұлттылық -- араб, парсы, түркі және т.б. ұлт ... ... ... тіл -- ... Араб ... философия деп аталды.* Басты мәселелер -- адам және оның тағдыры, адам және ... адам және ... ... мәселелері.Ортағасырлық мұсылман философиясының негізгі бағыттарыҚалам (сөз, тіл) -- спекулятивтік теология. Спекуляция -тәжірибеден тыс жатқан заттар туралы ... ... ... қол ... дегенді білдіреді. Қалам -- мұсылман қоғамының даму ... ... ... ... Әр ... секталар мен топтар Мұхаммед пайғамбар дүниеден өткеннен ... ... діни ... ... қызу талқылау нәтижесінде пікірталас объектілерін анықтап, дұрыс шешім ... ... ... Иран ... ... ... қаламға деген анықтама береді.Қаламды жалғастырушылар мутакаллимдер -- құр ... ... қана ... ... да ... діни және ... білімдердің басын ашып отырды, Құдай, ерік еркіндігі, құдайы әділеттілік, Құранның ... ... және тағы ... ... ... ... беделді мектептерінің бірі -- мутазилизмде -- (оқшаулану-шылар, бөлектенушілер) -- ... ... ... байқалады. Діни мәселелерді талқылаумен шектелмей, табиғат, қоғам, антрософия, фи-лософия мәселелерін де зерттеуге ұмтылған мутазилиттер фалсафаны ... ... -- ... ... ... ... -- ислам дініні рухы, мәні, ... ... жан ... ... оянуының, рухани жетілудің белгісі, арлы, адал болу, алланы сүю, адамды сүю.Юсуф ибн Исхак әл Кинди (800-870) -- араб ... ... ... ... тарихта қалуына бірден-бір себепкер. Ұмыт бола бастаған грек мәдениетін қалпына келтіріп, жарыққа шығарған осы ойшыл деуге әбден ... Ол ... ... саласы жоқ, логика, математика, этика, музыка салаларынан 240-қа жуық еңбек жазған. Ең бастылары -- ... ... ... ... ірі ... араб ... аударған әл Кинди оның философиясын аса құрметтеп, философияны танып-білгісі келген адам әуелі Афистотельді зерттеуді қолға алғаны жөн дейді: . Оның ... жеке ... ол ... қабілетті болған күннің өзінде де ақиқаттың тұңғиығына жете алмайды, сондықтан бұрынғы заманда өмір ... ... ... қол ... ... ... ... игеру қажет. Даналыққа ие болатын адам -өзіне дейін өмір сүрген адамдардың интеллектуальдік жетістіктерін игерген адам ... .Әл ... ... ... ... секілді теологияға кегендемейді, керісінше, жаратылыстану ғылымдарымен тығыз байла-ныстырады, философияны энциклопедиялық ғылыми білімді ... және оның ... деп ... Оның ... ... ... үшін ... жақсы білу керек. Математиканы ол төрт саладан тұрады деп қарастырады:1) сан туралы ғылым -- арифметика және гармония;2) ... ... ... ... ... ... ... -- геометрия;3) жұлдыздар туралы ғылымдар -- ... және ... ... -- осы үш саланы біріктіретін ғылым. Гармония барлық нәрселерге тән, ол дыбыстарда, әлемде және ... ... ... ... осы төрт ... ... - ең біріншісі -- сандар туралы ғылым деп есептейді: . Әл Кинди білімді екі түрге бөледі: сезімдік және ... ... ... ... да, ... да тән. Екіншісі -- адамта ғана, ол математикалық білім, ол нанымға емес, дәлелдерге негізделген. Әл ... ... ... ... ... ... бірақ оның шыңы -- құдайылыққа жету дейді: .Әл Киндидің онтологиялыц пайымдаулары да құнды: ол болмысты бес нәрсе сипаттайды ... ... ... ... кеністік және уақыт. Дүниені алла жаратты дей отырып, әл Кинди мате-рияны ... ... мән ... ... . Әл ... ... дегеніміз мүмкіндік деп түсінеді, материяда ішкі мүмкіндік бар, материядан әр түрлі заттар пайда болады, осы заттар ... ... -- ... ... ... пен құрғақтықта -- материя болса, екеуі біріккенде материя отқа -- формаға айналады. Қозғалысты әл ... алты ... ... ... болу, жойылу, өзгеру, ұлғаю, бір орыннан екінші орынға ауысу. Ал орын -- дененің ... ... ... ... -- ... ... сан, ... мен болашақты байланыстырып тұрған ойдағы .Әл Кинди философиясының маңызды бір бөлігі -- оның өмір ... ... ... ... теориясы немесе ортагасырлық психотерапевтік кеңестері:...жағымды және жағымсыз заттар табиғатынан солай емес, әрекеттер мен күйлерді жиі қайталап әдеттенгендіктен солай.1) Қайғы бір ... не ... не ... ... ... Ол бізге байланысты болса, онда өзімізге қайғы әкелетін нәрсені жасамауға тырысуымыз керек. ... ... ... ... ... кедергі жасау-ымыз керек. Ештеңе жасай алмайтын болсақ та, күні бұрын қайғыланудың керегі жоқ: біздің араласуымызсыз-ақ та кедергі жасалынуы ... ... ғой. Ал ... ... әкелетін әрекет іс жүзінде жасалған жағдайда қайғы-мызды азайтатын қадамдар жөнінде ойланған жөн. Ол үшін:2) ... ... және ... басына түскен қайғылы жағдайларды еске алу керек. Олардың бәрі ұмытылды ғой.3) Қайғылы болмаған адам жоқ, бірақ адамдардың бөрі де қуанып, ... ... ... ... күйі ... ол туа ... тұрақты нәрсе емес.4) Қайғы-мұңсыз өмір сүргісі келген адам -- өмір ... ... ... Себебі, қайғы-мұң өмірдің ажырамас жағы.5) Басқа адам біздегі нәрседен молырақ нәрсеге ие болса, көре алма-ушылық, іштарлық көрсетіп, өз ... ... ... ... Біздің жанымыздың рухани байлығы біздің, тек қана біздің меншігіміз.6) Біздің үлесімізді Жаратушымыз кез-келген уақытта алып, басқаға беруі мүмкін, оған ... ... жоқ. ... және ... ... бөлініп отыратын байлықтан алған қарызымызды қайтарғанға қайғылануға ... біз ... ғана ... ал оның ұлы сыйы -жанымызды сақтап қаламыз.7) Нағыз қайғыланатын болсақ, бұл қайғы абсолютті -- ... және ... ... керек. Бірақ біз қайғыланып керегі жоқ деп шешіп едікой Адам өзіне қажет емес, өмір сүруін ауырлатып, кедерп ... ... ... ... Біз заттардың ақиқат мәнін айыруымыз қажет, нағыз жаман нәрсені гана жек керу керек. Мысалы, өлім. Одан жаман нәрсе жоқ, ... ол адам ... ... жағы және адам ... соң ... пен азап жоқ интеллигибелді дүниеге кешеді.9) Бірдеңені жоғалтқанда адам өзінде қалған материалдық және рухани байлықты есінде сақтаса, осылайша ... ... Бір ... ... ... ... ... санын азайтады. Әл Киндидің бұл шығармасында антикалық идеялар көп кездеседі, сондықтан кейбір ойшылдар бұл еңбекті Фемистийдің араб ... ... деп ... Әл ... адам ... мақсаты -- бақытқа жету және оны ... ... ... ... ... ... деп ... (Алям аль Акль, аль Алям аль Акли -- Әлем әл Ақыл, әл Әлем Ақыл).Әл Ғазали (1059-1111) -- ... ... ... ... ... ... кейінгі екінші мұсылман деген атаққа ие болған ойшыл. Мұсылмандық Шығыс жұртының әлеуметтік-тарихи дамуы Ибн Сина ... соң ... ... ... ... оқу орындары көбейді. Солардың бірінде, селжүк сұлтаны Мелик ... ... ... әл ... ... ... теологиялық академияда әл Ғазали ұстаздық және басшылық етті. Ол үнемі ізденіс-күдік ... ... ... ақиқатқа Августин Аврелий секілді қиын жолмен жетті, фикх -- мұсылмандық құқықтан дәріс бергенімен, өмірінің соңында таза ... ... ... Әл ... мен ибн ... кеп ... әл ... өзінің пікірлерін еңбегінде баяндады.Әл Ғазалиді ғылым мен ... ... ... шығарушы деп санауға болмайды. Мысалы, ол математика, физика, медицина, логиканың практикалық пайдасын мойындайды, бірақ белгілі бір ... ... ... ... тұжырымдарды теологиялық сұрақтарды шешу үшін пайдалану дұрыс емес, себебі философтардың бәріне сенбеу және құдайсыздық тән дейді. Әл Ғазали ... үш ... ... ... -- ... Анаксагор, Демокрит және тағы басқа ежелгі философтар. Олар жаратушыны мойындамайды, дүниені мәңгілік деп есептейді;2) жаратылыстанушылар -- ... ... ... арқылы түсіндіреді, о дүниені жоққа шығарады;3) метафизиктер -- Сократ, Платон, әл Фараби, ибн Сина -- .Әл ... ... ... үш ... бар: 1) ... мәңгілік деп есептейді; 2) олар алла тек универсалды нәрсені ғана біледі жеке нәрсені білмейді деп ... ... шек ... 3) таза рух ... ... тірілту, жазалауды жоққа шығарады.Әл Ғазали себептіліктің объективті сипатын мойындамайды, затта дың арасын байланыстыратын алла деп есептейді. Адам алла ... ... ... әл Ғазали таза өмір сүремін деген адам сопылық жолы ... ... деп ... және ... ... жету ... ... баяндайды: (Әл-Ғазали. А судан арылдырушы. /Ғарифолла Есім. Фалсафа тарихы. Алматы, 20 132-133 б.)Осылайша пайымдаған әл ... ... ... ... -- у, ... зиян ... Алланы білу -- уға қарсы ем, жүрекке дәрі. Адам пайғамбалардың айтқанымен жүруі керек, олар ... ... ... көмегімен емес, алланың нұры арқылы жеткен. Ақыл-ой ... тан, ... ... әлсіз деп қорытқан Ғазали дінді философия жоғары қояды.Таза ағайындар (Ихван ас-сафа) туралы нақты мәліметтер жоқ. Ол ... ... ... шиит ... (исмаилит, кармат, фатмид бірі деген болжамдар бар. ... ... -- ... да ... ... философия діни-саяси қозғалыстардың идеоло-гиясына әсерін тигізе бастады, сондықтан бұл трактатты кейбір ғалымдар ... ... ... ... үшін жазылған деуге болмайды, керісінше, дін өкілдері бұл еңбекте философиялық тұжырымдарға ұмтылды. ... ... ... ғалымы, ортағасырлық мұсылман философиясын кеңестік дәуірдің өзінде-ақ жан-жақты зерттеп, батыл пікірлер айтқан В.Игнатенко бұл пікірден олардың жеке секта емес ... ... деп ... оған біз де қосыламыз. Фалсафа тарихын қазақ жүртына алғаш таныстырған академик Ғарифолла Есім бірлестігі Бағдат халифатында Х-ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... әл Киндидің ізімен қалыптасты және 51 томдық энциклопедиялық жүйе дайындады, негізгі мақсаттары -- исламға еніп ... ... ... ... ... ... дұрыс пікір айтады. Не десек те, діни және философиялық білімдері өте мықты, жан-жақты дамыған ойшылдардың бірлестігі болғаны айқын. ... -- әр ... ... ағымдар негізінде болмыстың синкретикалық концепциясын жасау. Олардың еңбектерінде Платонның, Аристотельдің, Пифагордың идеялары көп ... ... Қала (әл ... ар ... ... ... ... Бұл еңбекте Платон, Аристотельдің туралы ілімдерін дамытуға талпынысты көреміз, бұл мәселе әл ... ... де ... ... ... ... ... адамдардың бірлігі қажет. Жал-ғыз адам бақытсыз өмір кешуге жаралған. ... өмір үшін көп ... ... ал оның ... бір адам ... ... себебі өмір қысқа. Сондықтан да әрбір қала мен ауылда адамдар бір-біріне көмектесу үшін ... ... ... ... -- ... енді ... -- ... айналысады. Тек осы жол арқылы ғана олар нашар өмірден құтыла алады. Адамдар бірігу үшін ағайындардың, ақылшылар мен ... ... ... олар ... мәніне бойлаған, заттардың ақиқатын біледі, сондық-тан басқа өмірге ... ... ... ... ... ... адам ... денелері бөлек болғанымен. жандарының бір екенін біледі. Рухани Қала курделі, онда рухани бірлік пен жер бетіндегі адамдардың ... ... бар. ... Қала ... ол ... бола ... ... қалалардың тұрғындарының адамгершілігі бұзылады; суда бола алмайды, себебі құйындар мен ... оны ... ... ... ауада емес, себебі оған бұзылған қалалардың ауасы көтерілмеуі керек. Рухани Қала жақсылық, адалдық, рухани ... ... ... ... ... ... тұратын адамдардың құрылымы:1) қолөнершілер -- ақыл мен сезім күші бар адамдар, бұл сатыға ад 15 жасында ... ... -- ... ... қам жеп, ... мен ... көрсетушілер (30 жастан кейін жетуге болады);3) билікке ие билеушілер. Олардың міндеттері -- тиым салу арқылы, жұмсақтық ... ... ... ... ... ... алу (40-тан асқанда);4) періште күшіне ие болу -- бұл саты жанның денеден ... ... ... оған ... асқанда жетуге болады. Осы сатыға жет- кендер ақиқатты көре ... ... ... ... кездесе алады Рухани Қаланы космостың ажырамас бөлігі, жо- гарыдан төмен қарай өсетін рухани агаш және адамдар ... ... ... дейді. Олардың пікірінше, басқарудың екі турі бар: ақылды; ойын жеткізе білуші; ғылымды ... одан ... ... өз ... адал және мейірімді; жаны жомарт және ізгілікті байлыққа ... ... ... және әділетсіздікті жек көрушы; қойған мақсатына жетуден талмайтын;Рухани Қала басшысының бойында ... тиіс бұл ... әл Фа- ... ... ... ... айырмашылығы -- ілімінің діни мазмұны күштірек. Мысалы, олар заңды ... ... бар ... ... ... ... ... бірінші басшысы өз тұрғындарының бойына төрт қасиетті ... ... 1) ... ... ... нәрсе мен әсем нәрсені айыра білетін ақылға ие болуы керек; 2) олар занды тағайындаушы бірінші басшыға ұсауға ұмтылуы ... ... де, ... де; 3 ... әрбіреуінде заңды тағайындаушының өсиеті болып, оны үне зерттеуі қажет; 4) қаладағы әрбір топтың өз басшысы ... ... ... ... үлгісі деп есептеді, олардың жолын қуушылардың көбеюі рухани әлемді құруға жеткізеді деп ... ... ... мүше ... ... мұқият тексеруден өткізуді, әсіресе, адамгершілік келбетіне басты назар аударуды талап етті. жастарға көбірек назар аударады, себебі жастардың жандары ... таза ... ал ... ... ... тек шаршатады, қарттардың ескі түсініктерін өзгерту қиын. ... ... ... ... бай ... ... ... ал білімді адамнаданға білімін үйретеді. астрологиялық ілімі қазіргі заманғы адамдар үшін қызықты деуге ... ... олар ... әр ... себептерін атайды: денелерінің құрамы -- жер, су, ауа, от; табиғи жағдайлар; ұстаз тәрбиесі және жұлдыздардың ... Олар осы ... ... ... ... -- ... әсер деп ... ал қалғандары -- бұтақтар. Адам өмірі - ... ... ... Адамның екі өмірі бар: жердегі өмір -- дүния ... -- Г.Н). о ... ... -- Г.Н). ... ең ... -- жан туралы ғылым (ильм ан-нафс), адам ең әуелі өз жанын түсінуге, танып-білуге ұмтылуы тиіс.Орта ... ... ... ... көзқа-растан тәуелсіз, объективті тұргыдан багалайтын болсақ, адам, табигат және қогам мәселелерін құдай мәселесімен тыгыз байланысты қара-стырган, бірақ көне ... ... ... жеткізуде маңызды рөл атқарган, оның негізгі идеяларына тусіндірме-комментарий беріп қана қоймай, толықтырып-жетілдірген, әлемдік философияның дамуында маңызды рөл ... ... ... деуге болады.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
17 ғасырдың жаңа дәуір философиясы және ғылым15 бет
XІХ-ХХ – ғасырдағы батыс философиясы3 бет
Жаңа заман философиясы(xvii-xix ғасырлар)14 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Орта ғасырлар философиясы15 бет
ХІХ - ХХ ҒАСЫРЛАРДАҒЫ КЛАССИКАЛЫҚ ЕМЕС ЕУРОПА ФИЛОСОФИЯСЫ. Оқу-әдістемелік құралы барлық мамандықтын студенттеріне арналған50 бет
ХІХ ғасырдағы неміс философиясының даму кезеңдері11 бет
XIX ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық педагогикалық қозғалыс49 бет
Неміс классикалық философиясы5 бет
Философия пәні мен қызметі173 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь