Құқық нормасын талқылау


Жоспар
Кіріспе
1тарау. Құқықты талқылау және оның сипаттамасы
1. 1. Талқылау түсінігі және мәні
1. 2. Талқылаудың философиялық аспектілері
2тарау. Талқылау әдістері
2. 1. Талқылаудың тілдік және логикалық әдістері
2. 2. Талқылаудың жүйелік және тарихи әдістері
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Құқықты талдау заң ғылымдарының дәстүрлі мәселелерінің бірі болып табылады. Нормаларды талқылау қажеттігі көптеген жағдайлармен байланысты соның ішінде құқық нормаларының сыртқы сипаты безендіру, олардың тілдік - логикалық ойлау жүйесімен, нормалардың жүйелі құрастыруы және оларды ерекше қасиеттеріне, қызметіне байланысты сәйкестендіру.
Құқықтық мемлекетті қалыптастыру жолында, әсіресе меншікті заңдық базамызды күрделенуде біздің Қазақстан еліміз үшін ерекше маңызды. Бұл мәселе мемлекетіміз үшін ерекше, себебі: ол өзінің заңдық негіздерін құру және құқықтық мемлекет құру жолына түсті. Құқықтық мемлекеттің басты белгілерінің бірі заңның жоғарылығы қағидасы екендігі мәлім, яғни заңның «ведомстволық нормалардан» жоғары тұруын көрсетеді. Бұл толық түрде құқықты талқылау мәселесіне жатады.
Заңдық әдебиеттерде осы тақырыпқа байланысты көптеген жұмыстар қарастырылып, қорғалғанымен құқық нормасын талқылау теориясын талдау, дайындау, қазіргі кездегі заңдық тәжірибеде толық қанды қажеттіліктерін қанағаттандырмайды. Құқық нормасын талқылау барысындағы көптеген мәселелер әлі де болса даулы, ал кейбір сұрақтар тіпті әлі зерттелмеген.
Мұндай мәселелердің қатарына ресми талқылау актілерінің құқық қолданушы органдар үшін маңызды екенін айта кетуге болады. Заң әдебиеттерінде ресми талқылауға байланысты екі түрлі ой қалыптасады. Бірінші, мұндай талқылаулар нормалардың қолданылуын жеңілдетеді, ондағы қарама-қайшылықтар мен түсініспеушіліктерді реттейді. Екіншіден, ресми талқылаулар норманы ауыстырады, сонымен қатар оның мазмұнын өзгертеді. Әкімшілік- басқарушылық жүйеде министерстволар мен ведомстволардың талқылау және түсіндіру тәжірибесі заңдардың, үкімет қаулыларының мағынасы мен мәнін жоққа шығарды, себебі бұл актілер аппарат құрылымдарының мүдделеріне сай жасалған акті ретінде есептеді.
Қазіргі кезде талқылау, түсіндіру тәжірибесі қысқартуды талап етеді, оның ішінде талқылау формасының тиімді түрі аутентикалық талқылау болуы керек. Төменгі тұрған органдардың нормативтік-құқықтық актілерге талқылау жасауы көбейген сайын, сапасы жоғарылай түседі. Осыған сай, төменгі заңдық күші бар актілер жоғарғы заңдық күшке ие.
Негізінен талқылау теориясы көптеген әдебиеттерде енді талдауда, себебі бұл тақырыпта құқық нормасының жалпы түсінігі, оның түрлері, әдістері меннысандары ғана қарастырылған.
Кеңес одағы кезінде де құқық актілерін ресми талқылау оның заңдық табиғатын зерттеуден басталды, құқықтық актілердің нақты түрлері, олардың қызметі, құқық нормаларының түсінігі, мәні мемлекет және құқық теориясымен қатар басқа салалық заң ғылымдарда да құқық нормасының мәнін талқылау, түсіндіру, анықтау өз кезегінде қызмет нәтижесін объективтендіруде көрініс табады.
Сонымен, құқық нормаларын талқылау- мемлекеттің құзыретті органдарының қызметі және қоғамдық ұйымдардың, жекелеген азаматтардың шын мәнісіндегі құқық нормаларының мазмұнын түсінуге арналған. Талқылау үрдісінде норма әрекеттерінің жағдайы, құқықтық қатынастың мүшелерінің заңды құқықтары және міндеттері белгіленеді, сонымен бірге құқық нормаларының ұйғарымын бұзғаны үшін заңды жауапкершілік мөлшері көрсетіледі.
Талқылау құқық нормаларының іске асырылуын толық және жан-жақты жүргізу, атқару органдарының қызметінде, сот және прокуратура органдарында, азаматтардың және ұйымдардың өздерінің, заңды құқықтарымен міндеттерін орындау кезінде қамтамасыз етілу қажет болады. Соған байланысты, талқылау құқық нормаларының барлық әрекет ететін аумағында бір жақты түсінуге және қолдануға ықпал жасайды, әр түрлі қоғамдық өмір аясындағы заңдылықты және біркелкі құқықтық тәртіпті қамтамасыз етеді.
Құқық нормаларының мәнін анықтау, оның талабын дұрыс түсінуге қажетті алғы шарт. Құқық нормаларын түсіндіру тек сол кезде яғни, түсіну процесінде оның мазмұнында түсінбеушілік кездессе. Ондай жағдайда, құқық нормаларының мәнін шын мәнісінде қосымша түсіндіру қажет болады. Барлық құқық нормалары анықталады, ал сөйлеу жөніндегі дәлдік туралы, не болмаса құқық нормаларын күнделікті істе пайдалану туралы келіспеушіліктер болса, қосымша түсіндіру қажеттігі туады. Сонымен, құқық нормаларын анықтау, барлық жағдайда оның мазмұнын түсіндіру емес. Талқылау зияткерлік (интеллектуалды) қызметке жатады, ол процесс кезінде ғылыми тұрғыдан құқықтың тереңірек қасиеті білінеді, объективті және жетімдегі тұрғыдан құқық нормаларындағы ұйғарым баяндалады. Талқылаудың тиімділігі, талқылаушының құқықтық санасының деңгейіне байланысты болады. Құқықтық сана деңгейі жоғары адам, түсінсе, құқық нормаларының мазмұнын түсіндірсе, соған сай құқық бұзушылар аз болады, жеке адамның құқығымен бостандығы толығырақ қанағаттандырылады
Бұл жұмыста автор талқылауды жүзеге асыратын мемлекеттік және қоғамдық органдар мен ұйымдардың құзыретіне байланысты болжамдар, тұжырымдар мен көзқарасын айтады.
Автор жұмысының негізгі мақсаттарының бірі ретінде, ресми талқылау актілерінің құқықтық табиғатын және олардың қоғамдық қатынастарды реттеуде құқық қолданушы органдар үшін маңыздылығын ашып көрсетуді алға алып отыр. Заң ғылымының бұл бөлігін теориялық жағынан жан-жақты қарастыру құқықтың дұрыс қолданылуын, құқықтық тәртіп пен заңдылықтың орнатылуына әкеледі.
1-Тарау. Құқықты талқылау және оның сипаттамасы
1. 1 Талқылау түсінігі және мәні
Құқық нормаларын талқылау-құқық актілерінде орын алатын құқық нормаларының мазмұнын ұғыну және түсіндіру. Талқылау барысында нормативті нұсқаудың мазмұны, олардың әлеуметтік бағытталғандығы, құқықтық реттеу жүйесіндегі ролі мәселелері шешіледі. Талқылау заңдық нормалардың реттеу жүйесіндегі абстрактілігіне, арнаулы терминологияға, құқық шығармашылық әрекеттің ақаулығына байланысты қажет. Құқықтық нормаларды талқылау әрекетінің мақсаты заңдық нұсқауларды біртектес дұрыс түсінуді және оларды қолдануды қамтамасыз ету болып табылады.
Талқылаудың екі жағы танылған: мазмұнын субъектінің өзінің ұғынуы; өзгелерге түсіндіру Ішкі интеллектуалды процесс ретіндегі норма талаптарын ұғыну мен құқық мазмұны туралы өзіндік тұжырымдарын құқықтық актіні қалай түсіну қажеттігін көрсету мақсатында сыртқа шығару құқықты талқылау ұғымына бірігеді.
Құқықты талқылау мәселелері құқық қолдану мен құқықты жүзеге асыру көлемінен асып кетуде. Себебі, ол мемлекеттік-құқықтық өмірді ғылыми және кәдуілгі тану процесінде дербес мағынаға ие. Сондай-ақ, қолданыстағы құқықтың мазмұны туралы нақты түсініктің болуы құқықшығармашылық әрекетінің барысында да аса қажет. Онсыз жаңа құқықтық акт қабылдау немесе бар актілерді жүйелендіру мүмкіндігі болмай қалады. Талқылау объектісі болып заңдар және заңға бағынышты актілер саналады. Оларда бекітілген нормалар ғана емес, актілердің преамбуласы да, өзге де бекітілген ережелері маңызды болып табылады.
Талқылау пәні заңда көрініс тапқан заң шығарушының тарихи еркі танылады. Заңды қолдану уақытындағы заң шығарушының да еркі ескеріледі, себебі талқыланған актілерден кейінгі шығарылған құжаттарда алдыңғы актінің мазмұны тікелей немесе жанама түрде бұзылуы мүмкін. Әрине, бұндай жағдай заңдылықтың қатаң режимі сақталған және құқықтық тәртіп орнатылған жағдайда орын алуы тіпті де мүмкін емес.
Талқылау белгілі бір табиғи немесе қоғамдық құбылыстарды тануға бағытталған үрдіс. Талқылау деп тар мағынасында берілген формулаларды, белгілерді, ережелерді, т. б., яғни заңның табиғи және жасанды тілді түсіндіруді айтамыз. Осыған орай талқылауды екі түрлі тұрғыда қарастырамыз:
- Талқылау - ол белгі жүйесін түсіндіруге бағытталған ойлау үрдісі.
- Алдында көрсетіліп кеткен ойлау үрдісінің нәтижесі, яғни белгі жүйесіне белгілі бір мағына беруі.
Заң ғылымдарында және тәжірибеде «құқықты талқылау (немесе заңды) » термині қолданылады. Мұнда да анықталған ойлау үрдісі нормалардың мазмұнын ашуға бағыттала отырып, ондағы терминдердің, анықтамалардың негізгі мағынасы мен түсінігін береді, яғни нәтижеге жетеді.
Талқылау - танымды жүйелеу. Құқық нормалары - бұл адамның көру, есту, ұстап білу сияқты сезімдері арқылы қабылданбайтын обьект болып табылады. Құқық нормасын зерттеуге, белгілі бір құралдарға қойып өлшеуге, микроскоп астына қойып қарауға келмейді. Құқық нормасы жалпылау мен абстракциялаудың нәтижесі бола тұра, ойлаудың, яғни оның ұғым, пікір, ой қорытындысы сияқты формаларының обьектісі болады.
Құқық нормаларын талқылау ойлаудың бір түрі ретінде қарастырылады. Оның нәтижесінде жалпы ойдан басқа, яғни құқық нормаларының мазмұны жөніндегі ойлар туындайды. Талқылау тілмен байланысты жүйелік танымның формасы ретінде қарастырылса, онда қандай білімдердің жүйеленуі негізінде құқық нормасының мазмұнына тереңірек үңілуге болады, қандай жаңа ойларды қорытуға болады, құқық нормаларының нақты мазұнын қалай ашуға болады деген сұрақтар туады. Әрине, мұндай білімдердің қатарына өмірдің жоғарғы формалары туралы білімдер жатады, яғни олар - құқық нормаларымен жүйеленетін және сезімдік қабылдауға жататын білімдер болуы керек. Өмір жөніндегі құқық нормалары әр түрлі формаларда жүйеленеді және басқа құбылыстармен жан- жақты байланыста болады. Интерпретатор талқылау үрдісінде, нақты өмір сүру формаларындағы құқық нормасының қолданылуын ескере отырып, құқық формаларының нақты мазмұнын бекітеді. Нақты құқық формаларының сыртқы байланысы мен оның қолданылу формаларын анықтау, талқылау үрдісі мен әдістерінің ерекшеліктерін көрсетеді. Алдымен, олардың ішіне тілдік форманы жатқызамыз, екіншіден, құқық нормалары анықталған жүйенің ішінде өмір сүреді, құқық жүйесінің бір бөлігі болып табылады, әрбір жекелеген құқық нормасы басқа құқық нормаларымен байланыста болады. Бұл байланыстар жеке нормалардың мазмұнына әсер етеді және талқылау кезінде олар ескерілуі тиіс. үшіншіден, құқық нормаларының өзінің генезисі, яғни генетикалық байланысы болады. Нормалардың арасындағы генетикалық байланыс, нақты байланыс болып табылады. Құқық нормаларының бұл генетикалық байланыстары жөнінде білу, олардың пайда болуын түсіндіреді және құқық нормаларын тану үрдісі кезінде қолданылады. Келесі айтылатын, ол іс-әрекет нәтижесінде, белгілі бір анықталған әлеуметтік ортадағы адамдардың тәртібі нәтижесінде құқық нормаларының пайда болуы.
Сәйкесінше, құқық нормасының «өмір сүруінің» бірден бір формасы. Ол осы нормалармен реттелетін адамдардың іс-әрекеті, тәртібі. А. М. Яковлев «құқық нормалары өздерінің мазмұны нақты іс-әрекеттер мен нақты анықталған адамдардың актілерінде ашады» деген. Оның ойынша құқық нормалары (басқа да әлеуметтік нормалар) «жасанды түрде» де, яғни формальды норма түрінде, сонымен қатар нақты анықталған тұлғалардың іс-әрекеттерінде де, яғни нақты нормаларда да көрініс табады1.
Талқылау барысында, интерпретатор келесі ұғымдарды пайдалана отырып, құқық нормалардың нақты мазмұнына жетеді. Олар:
- құқық нормасы құрылған тілді білу;
- интерпретацияланған нормалардың басқа нормалармен байланысын, яғни құқық жүйесін білу;
- құқық нормаларының генетикалық байланысы жөнінде білу;
- құқық нормаларының жүзеге асуының міндеттемелері, басқа әлеуметтік құбылыстармен қызметтік байланысы жөнінде және олардың негізгі шарттары туралы білу;
Құқық нормаларының бір белгісі ретінде олардың жалпы және абстрактілі (нормативті) мағынада болуын, яғни олардың субьектілер мен оқиғаларға кең ауқымда әсер етуін айтамыз. Құқық нормалары нақты субьектілердің іс-әрекеттерінде жүзеге асады және нақты оқиғаларға қолданылады. Сондықтан құқық нормаларын жүзеге асыру кезінде олардың мазмұнындағы элементтерді нақты көрсету керек, сондай әрекеттерден кейін құқық нормасының мазмұны нақты оқиғаларға жақынырақ болады.
Талқылау барысында жалпы және абстрактілі нормалар түсінікті, нақты анықтамалар беретін тілге ауыстырылады. Бұл талқыланып жатқан норманың заңдық тұрғыда шешуді талап ететін оқиғаға байланыстылығын көрсетеді. Әрбір құқық нормасы қоғамдық қатынастардың анықталған түрін реттейді. Құқық нормасымен реттелетін нақты қатынастар сан алуан, олар берілген қатынастарға тән белгілерді сақтай отырып жеке өздерінің ерекше қасиеттері болады. Құқық нормаларын жеке қатынастарға қолдану құқық нормаларының мазмұнына байланысты көптеген сұрақтар туғызады. Бұл сұрақтарға жауапты тек талқылау арқылы ғана алуға болады.
Заң қабылданған кезде жаңадан пайда болып келе жатқан немесе мүлдем болмаған қатынастар мен оқиғалар болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда заңшығарушы оларды абстрактілі түрде құқық нормаларымен реттейді. Жалпы нормалар мен жаңадан пайда болған қатынастарды реттеудің өзі әртүрлі сұрақтар туғызады. Бұл сұрақтарға талқылау актілерінің көмегімен жауап беруге болады. Алдында айтылып кеткен қатынастар қазіргі кезге тән. Себебі, өмірде бұрын құқық нормаларымен реттелмеген жаңа экономикалық, саяси, әлеуметтік, ұлттық қатынастар пайда болуда.
Жаңадан қабылданып жатқан заңдарда көптеген жетімсіздіктер мен ақаулықтар бар2. Бұл ақаулықтарды тек бұрын қолданылған нормаларды дұрыс талқылау арқылы ғана түзетуге болады. Заңдағы көптеген жетімсіздіктердің пайда бола бастауы, заңшығарушыны жаңа «заңмен тиым салмағанның барлығына рұхсат» деген қағиданы енгізуіне әкелді. 3
Құқық нормаларын талқылаудың ерекшелігі, олардың тілдік-логикалық, «заңдық» сипаты болып табылады. Сондықтан құқық нормаларын талқылау кез-келген тілді талқылау қажеттілігі сияқты маңызды болады4.
Құқық нормасы, құқық субьектілерінің туындауы мүмкін мінез-құлқы жөніндегі заңшығарушының ойын білдіреді.
Материалдық негізсіз қандай да болмасын ой өмір сүре алмайды. Ол бір адамнан басқа бір адамға сөз немесе кез келген іс-әрекет арқылы беріледі, соның нәтижесінде ол құрылады. Тіл арқылы ой материалды, сезімдік қабылдау формасына келеді, сол арқылы жазып, естіп, көріп, оқып отырған адамға нақты ой береді.
Құқық нормаларын құрған кезде заңшығарушы әртүрлі сөздерді, терминдерді, күрделі сөйлемдерді қолданады. Сөйлемдер мен құқық нормалары тығыз байланыста бола тұра, сөз бен ұғым сияқты әртүрлі түсініктерді береді.
Құқық нормасы (нақты немесе пайда болуы мүмкін мінез-құлық жөніндегі ой) тілдік форманың астында жасырын болады, яғни кез келген сөйлемнің формасында бола алады. 5 Нормативтік анықтамалар сырттай нормативтік мәнге ие емес сөйлемдердің астарында болуы мүмкін. Құрамында құқық нормасы бар сөйлемдерді құру тағы да талқылауды қажет ететін мәселелердің қатарына кіреді.
Құқық нормалары қоғамдық қатынастарды бір-бірінен оқшауланған түрде емес, анықталған жиынтықта, байланыста реттейді, яғни олар қатынастарды реттеуде өздеріне берілген қызметтерді бөліп алады. Құқық нормасының негізгі мәні, мазмұны, басқа онымен логикалық байланыстағы нормаларға бағынады. Басқа нормалар, талқыланып жатқан нормамен байланысты нормалар, оның мағынасын тарылтады немесе кеңсітеді. Нормалардың арасындағы байланысқа мән бермеу, талқыланып жатқан норманың мағынасын дұрыс түсінбеуге әкеледі. Ал нормалардың арасында пайда болатын байланыстар сан алуан болуы мүмкін.
Құқық нормаларын талқылау- мемлекеттің құзыретті органдарының қызметі және қоғамдық ұйымдардың, жекелеген азаматтардың шын мәнісіндегі құқық нормаларының мазмұнын түсінуге арналған. Талқылау процсінде норма әрекеттерінің жағдайы, құқықтық қатынастың мүшелерінің заңды құқықтары және міндеттері белгіленеді, сонымен бірге құқық нормаларының ұйғарымын бұзғаны үшін заңды жауапкершілік мөлшері көрсетіледі.
Талқылау құқық нормаларының іске асырылуын толық және жан-жақты жүргізу, атқару органдарының қызметінде, сот және прокуратура органдарында, азаматтардың және ұйымдардың өздерінің, заңды құқықтарымен міндеттерін орындау кезінде қамтамасыз етілу қажет болады. Соған байланысты, талқылау құқық нормаларының барлық әрекет ететін аумағында бір жақты түсінуге және қолдануға ықпал жасайды, әр түрлі қоғамдық өмір аясындағы заңдылықты және біркелкі құқықтық тәртіпті қамтамасыз етеді.
Құқық нормаларын талқылаудың, екі түрі бар: анықтау (өз түсінігі) және түсіндіру (басқаға түсіндіру) . Құқық нормаларының мәнін анықтау, оның талабын дұрыс түсінуге қажетті алғы шарт. Құқық нормаларын түсіндіру тек сол кезде яғни, түсіну процесінде оның мазмұнында түсінбеушілік кездессе. Ондай жағдайда, құқық нормаларының мәнін шын мәнісінде қосымша түсіндіру қажет болады. Барлық құқық нормалары анықталады, ал сөйлеу жөніндегі дәлдік туралы, не болмаса құқық нормаларын күнделікті істе пайдалану туралы келіспеушіліктер болса, қосымша түсіндіру қажеттігі туады. Сонымен, құқық нормаларын анықтау, барлық жағдайда оның мазмұнын түсіндіру емес. Талқылау зияткерлік (интеллектуалды) қызметке жатады, ол процесс кезінде ғылыми тұрғыдан құқықтың тереңірек қасиеті білінеді, объективті және жетімдегі тұрғыдан құқық нормаларындағы ұйғарым баяндалады. Талқылаудың тиімділігі, талқылаушының құқықтық санасының деңгейіне байланысты болады. Құқықтық сана деңгейі жоғары адам, түсінсе, құқық нормаларының мазмұнын түсіндірсе, соған сай құқық бұзушылар аз болады, жеке адамның құқығымен бостандығы толығырақ қанағаттандырылады.
Талқылауда ерекше рольді арнайы заңгерлік дайындығы бар, заң ғылымдарының жетістіктерін терең меңгерген жоғары заңдылық мәдениеті бар адамдарға беріледі. Заңгерлердің кәсіби дайындықтарының деңгейінен көп жағдайда құқықтытүсіндіру жұмысының сапасы көрінеді, тұрғындар шын мәнісінде құқық нормаларының мәнін, олардың ұйғакрымдарының дәл іске асырылуыныңқажет екендігін түсінеді.
Талқылаудың негізгі тәсілдері - құқық нормаларының мазмұнын анықтауға арналған. Грамматикалық талқылау - құқық нормаларының мәнін грамматикалық тәсілде қолданып, оның мәтінін (түпнұсқасын) талдап түсіну. Мұндайталқылаудағы қажеттілік, қандай сөздерде, сөйлемдерде құқық нормаларының гипотезасы (болжал), диспозициясы және санкциясы құрылгандығын білуіміз керек. Ол үшін, жекелеген сөздердің маңызы белгіленеді, олардың грамматикалықнысаны түсіндіріледі, бір-бірінің арасындағы байланыстар белгіленеді, содан кейін, норманы құрайтын сөйлемнің грамматикалық және мәндік құрамы түсіндіріледі. Құқық нормасын грамматикалық талқылауда, жекелеген атаулардың маңызын білуге арнайы тоқтау қажет. Дегенмен, заңда кейбіреулеріне ерекше мән беріледі (мысалы, лауазымды адам, кінәсіз жәбірленуші, дәлелдемелер т. б. ) Ондай атауларды түсіндіру, көп жағдайда, заңдардың өзінде және басқа нормативтік-құқықтық актілерде түсіндіріледі. Құқық нормаларын қолдану кезде, әр түрлі маңыздағы көп пайдаланылатын атаулардың тікелей құқықтық-шығармашылық органның өзімен белгіленген шын мәнін білу қажет. Онсыз заңда істерді теріс шешуге әкеліп соғуы мүмкін. Нормативтік-құқықтық актілерде арнайы атаулар кең пайдаланылады, олар әр түрлі техника, ғылым, өнер салаларынан болады. Оларды дұрыс түсіну үшін, сөздіктерге және мамандардың көмегіне сүйену қажет.
Жүйелі талқылау дегеніміз құқық нормаларының мазмұнын басқа нормалармен салыстыру арқылы түсіндіру және оның солармен байланысын анықтау. Әрбір құқық нормалары, құқық жүйесінің бір бөлігі және басқа нормалармен бірігіп әрекет етеді. Сондықтан, белгілі құқық нормалармен мазмұнын түсіну үшін, оның басқа нормалармен логикалық байланысын түсіну қажет. Ең алдымен, мазмұны жағынан талқылайтын нормалармен байланысты талдау белгіленеді. Ойға адатын нәрсе, қандай нормативтік-құқықтық актіде, ол қандай орын алады. Егер, ол норма қосымша заң актілерінде болса, оның заңға не болмаса басқа, үлкен заңдылық күші бар актіге сай екендігіне көз жеткізу қажет. Әр түрлі құқық салаларының нормаларымен салыстырылуы мүмкін.
Құқық нормаларын қолданатын органдар үшін, жүйеліталқылаудың үлкен маңызы бар. Ол заңды істерді дұрыс бөлуге қажетті жағдай жасайды. Мысалы, арнайы әскери машинаны жүргізу тәртібін бұзғандықтан, қылмыстық жауапқа тарататын норманы қодану үшін, қандай тәртіп бұзылғанын белгілеу (анықтау) қажет. Ол үшін, басқа нормативтік актілерге қараймыз, себебі оның сонда көрсетілген. Жалпы алғанда, жүйелік талқылау қарым-қатынаспен бір-біріне тәуелді, құқық нормаларымен реттелген, қоғамдық қатынастармен қамтамасыз етілген.
Тарихи- саяси талдау - құқық нормаларының мақсатын міндетін, сол өздері қабылдаған кезеңдегі, тарихи жағдайларды зеттеу арқылы түсіндіру. Тарихи-саяси түсінуде қажетті нәрсе, оның тереңге кететін әлеуметтік бағытын және құқық нормаларының мақсатын зерттеу керек, оның нақты қабылданған жағдайын білу қажет. Мұндай жағдай, нормаолардың әлеуметтік - саяси мәнін ашып көрсетуге мүмкіндік береді, оның негізін адамгершілік мазмұнын көрсетеді. Тарихи-саяси талдау, құқық нормаларын дәл және дұрыс іске асыруға көмектеседі, қолдану кезіндегі заңдылық бұзылуына тежеу болады. Құқық нормаларын түсінуде барлық көрсетілген тәсілдерді пайдалану қажет. Оларды біріктіріп қолдану, талқылайтын құқық нормаларының мәні дәл және дұрыс түсінуге жағдай жасайды.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz