Көмекші мектептегі бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорының ерекшеліктері


Мазмұны.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.тарау. Балаларның сөйлеу тілінің дамуының ғылыми теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1. Қалыпты жағдайда дамыған балалардың сөйлеу тілінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Зияты бұзылған балалардың сөйлеу тілінің даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3. Сөздік қорды дамытуда халық ауыз әдебиеті үлгілерін пайдаланудың маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.тарау. Көмекші мектептегі бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорының ерекшеліктері ...
2.1. Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Зерттеу қорытындысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе.
Еліміз егеменді, тәуелсіз мемлекет болғаннан кейін ауқымды өзгерістер жүріп жатыр.
Саяси-экономикалық тағы басқа дами бастаған сайын, елімізде барлық жағынан елеулі өзгерістер енуде. Қазақстан Республикасы өзін бүкіл әлемге демократиялық, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде танытты. Осы 15 жыл ішінде Қазақстан Республикасы табанды түрде күресіп, саяси-экономиқалық білім жүйесінің өзгеруіне алып келді.
Қазіргі жастар ертеңгі ел басындағы халық тағдырын шешетін азамат болады. Сондықтанда, мемлекеттің алдында тұрған міндеті-қоғамда өз орнын табатын жеке тұлғаны қалыптастыру болып табылады.
Адамды-адам қылған, ары қарай дамытып жетілуіне итермелеген, әр қашан жетелеу үстінде тұрған құбылыс ретінде ең алдымен-тілді алуға болады.
Тіл адам ойын жетілдіруші, халық мәдениетін таныстырушы, әлемді-қоғамды таныстырушы.
Тіл арқылы - әр адам өз ойын, өз пікірін жеткізе алады, қоршаған ортамен қарым - қатнасқа түсе алады. Тілді тиімді әрі дұрыс пайдалану алдымен сөздік қорына және орынды қолдануына байланысты. Сөз байлығы мол баланың ойы ұшқыр, шешен, әсерлі етіп сөйлейді.
Біздің қарастыратынымыз көмекші мектептегі бастауыш сынып оқушыларының сөздік қоры.
Зерттеудің көкейтестілігі. Қазіргі таңдағы өмірдегі әр түрлі өзгерістерге өз бетінше өмір сүруге дайындау, осыған байланысты әр түрлі мәселе туындап отыр, бұның негізгі мәселесі - тіл мәселесі.
Біздің көз қарасымыз бойынша бұл жоспарда көңіл бөлетін жайт психофизиологиялық дамуында ауытқушылығы бар балалардың жағдайы.
Тіл -өте күрделі құбылыс. Оны есте сақтау үшін тілдің құрлысы мен жүйесін меңгеріп, оның заңдылықтарын саналы түрде ұғыну қажет. Әр бір адам басқа адамдармен тікелей қарым - қатынас жасауының нәтижесінде ол халық тілі қаззынасын бірте - бірте меңгере береді. Ендеше кішкентайынан тілін дұрыс жетілдіріп жақсы тәрбие алған болса өз даму дәрежесіне сәйкес тіл заңдылықтарының элементтерін меңгеріп өседі.
Жалпы тіл мәселесі - жалпы және арнайы психологияда ең негізгі мәселе болып табылады. Себебі тіл адам өмірінде негізгі рөл атқарады. Олай болса баланың тілін дамыту жұмысы от басынан, балабақшадан бастап жүйелі түрде жүргізілуі тиіс. Жалпы қазіргі таңда көмекші мектеп оқушыларының тілін зерттеу жалпы мәселенің негізгі аспектісі болып табылады.
Көмекші мектеп окушыларының ең қолайлысы - сөйлеу тіліндегі сөздік қоры болып табыдады. Қалыпты дамыған балалардың сөздік қоры еш оқытусыз, қоршаған ортамен қарым - қатынас жасау процесінде дамиды.
Ал зияты бұзылған балалардың сөздік қоры жұтаң, кедей болады, ол көп оқытудың барысында ғана дамиды. Сөздік қордың молайуы, дамуы көмекші мектептегі оқушылардың ақыл - ойының дамуының негізгі компоненті болып табылады. Сөздік қорына байланысты әр түрлі кемістіктерді жою және түзету көмекші мектептегі түзету – тәрбиелеу жұмысының негізгі міндеті болып табылады. Көмекші мектеп оқушыларының сөздік қор ерекшелігімен дамуына байланысты көптеген авторлардың еңбектері бар. Олар мына авторлар: В.Г.Петрова, Г.М.Дульнев, Г.Н.Данилкина, М.Ф.Гнезделов, Н.В.Тарасенко, А.Г.Аксенова, З.Н.Смирнова.т.б. педогогтар мен психологтар шұғылданған. Бұл зерттеудің барлығы орыс тілінде оқитын балаларға арналған.
Ал біздің елімізде көмекші мектеп оқушыларының сөздік қорын дамытуы жайлы осы кезеңге дейін зерттелмей келеді.
Зерттеу жұмысының мақсаты ретінде көмекші мектеп оқушыларының сөздік қор ерекшеліктерін анықтау және дамыту жолдарының әдіс – тәсілдерінің мазмұнын толықтыру болып есептелінеді.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Мазмұны.
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1-тарау. Балаларның сөйлеу тілінің дамуының ғылыми теориялық
негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1. Қалыпты жағдайда дамыған балалардың сөйлеу тілінің
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ...
1.2. Зияты бұзылған балалардың сөйлеу тілінің даму
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Сөздік қорды дамытуда халық ауыз әдебиеті үлгілерін пайдаланудың
маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... .
2-тарау. Көмекші мектептегі бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорының
ерекшеліктері ...
Зерттеу
әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... ... ...
Зерттеу
қорытындысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ...

Кіріспе.
Еліміз егеменді, тәуелсіз мемлекет болғаннан кейін ауқымды өзгерістер
жүріп жатыр.
Саяси-экономикалық тағы басқа дами бастаған сайын, елімізде барлық
жағынан елеулі өзгерістер енуде. Қазақстан Республикасы өзін бүкіл әлемге
демократиялық, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде танытты. Осы 15
жыл ішінде Қазақстан Республикасы табанды түрде күресіп, саяси-экономиқалық
білім жүйесінің өзгеруіне алып келді.
Қазіргі жастар ертеңгі ел басындағы халық тағдырын шешетін азамат
болады. Сондықтанда, мемлекеттің алдында тұрған міндеті-қоғамда өз орнын
табатын жеке тұлғаны қалыптастыру болып табылады.
Адамды-адам қылған, ары қарай дамытып жетілуіне итермелеген, әр қашан
жетелеу үстінде тұрған құбылыс ретінде ең алдымен-тілді алуға болады.
Тіл адам ойын жетілдіруші, халық мәдениетін таныстырушы, әлемді-
қоғамды таныстырушы.
Тіл арқылы - әр адам өз ойын, өз пікірін жеткізе алады, қоршаған
ортамен қарым - қатнасқа түсе алады. Тілді тиімді әрі дұрыс пайдалану
алдымен сөздік қорына және орынды қолдануына байланысты. Сөз байлығы мол
баланың ойы ұшқыр, шешен, әсерлі етіп сөйлейді.
Біздің қарастыратынымыз көмекші мектептегі бастауыш сынып оқушыларының
сөздік қоры.
Зерттеудің көкейтестілігі. Қазіргі таңдағы өмірдегі әр түрлі
өзгерістерге өз бетінше өмір сүруге дайындау, осыған байланысты әр түрлі
мәселе туындап отыр, бұның негізгі мәселесі - тіл мәселесі.
Біздің көз қарасымыз бойынша бұл жоспарда көңіл бөлетін жайт
психофизиологиялық дамуында ауытқушылығы бар балалардың жағдайы.
Тіл -өте күрделі құбылыс. Оны есте сақтау үшін тілдің құрлысы мен
жүйесін меңгеріп, оның заңдылықтарын саналы түрде ұғыну қажет. Әр бір адам
басқа адамдармен тікелей қарым - қатынас жасауының нәтижесінде ол халық
тілі қаззынасын бірте - бірте меңгере береді. Ендеше кішкентайынан тілін
дұрыс жетілдіріп жақсы тәрбие алған болса өз даму дәрежесіне сәйкес тіл
заңдылықтарының элементтерін меңгеріп өседі.
Жалпы тіл мәселесі - жалпы және арнайы психологияда ең негізгі мәселе
болып табылады. Себебі тіл адам өмірінде негізгі рөл атқарады. Олай болса
баланың тілін дамыту жұмысы от басынан, балабақшадан бастап жүйелі түрде
жүргізілуі тиіс. Жалпы қазіргі таңда көмекші мектеп оқушыларының тілін
зерттеу жалпы мәселенің негізгі аспектісі болып табылады.
Көмекші мектеп окушыларының ең қолайлысы - сөйлеу тіліндегі сөздік
қоры болып табыдады. Қалыпты дамыған балалардың сөздік қоры еш оқытусыз,
қоршаған ортамен қарым - қатынас жасау процесінде дамиды.
Ал зияты бұзылған балалардың сөздік қоры жұтаң, кедей болады, ол көп
оқытудың барысында ғана дамиды. Сөздік қордың молайуы, дамуы көмекші
мектептегі оқушылардың ақыл - ойының дамуының негізгі компоненті болып
табылады. Сөздік қорына байланысты әр түрлі кемістіктерді жою және түзету
көмекші мектептегі түзету – тәрбиелеу жұмысының негізгі міндеті болып
табылады. Көмекші мектеп оқушыларының сөздік қор ерекшелігімен дамуына
байланысты көптеген авторлардың еңбектері бар. Олар мына авторлар:
В.Г.Петрова, Г.М.Дульнев, Г.Н.Данилкина, М.Ф.Гнезделов, Н.В.Тарасенко,
А.Г.Аксенова, З.Н.Смирнова.т.б. педогогтар мен психологтар шұғылданған. Бұл
зерттеудің барлығы орыс тілінде оқитын балаларға арналған.
Ал біздің елімізде көмекші мектеп оқушыларының сөздік қорын
дамытуы жайлы осы кезеңге дейін зерттелмей келеді.
Зерттеу жұмысының мақсаты ретінде көмекші мектеп оқушыларының сөздік
қор ерекшеліктерін анықтау және дамыту жолдарының әдіс – тәсілдерінің
мазмұнын толықтыру болып есептелінеді.

Зерттеу жұмысының міндетгері
1. Арнайы әдебиеттерде берілген көмекші мектеп оқушыларының сөздік қор
ерекшелігі туралы мәселелерге шолу жасау.
2. Көмекші мектеп оқушыларының сөздік қор ерекшеліктерін анықтау.

3.Сөздік қорын молайту бағытында іЦэнеШлік әдебиетін пайдаланудың тиімді
жолдарын анықтау
Зерттеу пәні. Көмекші мектептегі оқыту процессі.
Зерттеу объектісі : көмекші мектеп оқушысының сөздік қорларын
дамыту жолдары.
Зертхананың ғылыми жаңалығы: жүргізілген зерттеу нәтижесінде
көмекші мектептің бастауыш сыныптағы оқушысының сөздік қор ерекшеліктері
туралы алғаш рет мағлұмат алынды.
Заттың теориялық мәнділігі:
- интеллектісі бұзылған бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорының
қалыптасу ерекшелігі, мүмкіндіктері жайлы алынған жаңа мағлұматтар;
- интеллектісі бұзылған бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорын молайту
сабақ барысында және сабақтан тыс уақытта әр түрлі тәсілдер арқылы
теориялық мағлұматтарын кеңейтіп, қалыптастыру
Заттың практикалық мәнділігі: Зерттеу нәтижесінде алынған сөздік қор
ерекшеліктерін көмекші мектеп оқушысымен жұмыс жүргізу барысьшда ескере
отырып, түзету - дамыту жұмыстарын ұйымдастыруға болады. Сонымен қатар
халық ауыз әдебиеті үлгілерін ана тілі сабағында басшылыққа ала отырып
оқушының сөздік қорын дамытуға болады.
Зерттеудің апробациялық нәтижелері: Студенттік ғылыми конференцияда
2007 жылы желтоқсанда осы мәселе жайлы айтылды. Көмекші мектеп
оқушыларының сөз қорын тексеру әдістемесі атты мақала №1 (10) Қаз ¥ПУ
хабаршы журналында 2007 жылы жарияланды.
Зерттеу базасы: Алматы қаласындағы №3 көмекші мектеп оқушылары
зерттеуге алынды.
Зерттеудің ғылыми болжамдылығы: Егер көмекші мектептің ана тілі
сабағыңда мақсатты түрде және жүйелі түрде халық ауыз әдебиеті үлгілерінен
(ертегі, мақал-мәтел, жұмбақ, тағы басқа ) енгізіп пайдаланса, онда бұл
балалардың сөздік қоры дамытып, молайтуға болады, өйткені фольклорлық
материалдар бала қабілетіне лайықтылығымен, логикалық жүйелілігімен,
тәрбиелік маңызымен эстетикалық талғамдылығымен бағалы.

в. Геометриялық фигуралар: төртбұрыш, үш бұрыш, бесжұлдыз, сопақ
шеңбер, көп бұрыш.
3. Заттың іс-қимылдарын білдіретін сөздерге байланысты 3 тапсырма
алынды.
а. Окуға байланысты іс-қимылдар: жазу жазып отыр, кітап оқып жатыр,
сурет салып тұр, сабақ түсіндіріп тұр, сызып отыр, мектепке бара жатыр.
ә. Спортқа байланысты іс—қимылдар: жүгіріп барады, секіргіштен секіріп
жүр, алаңда күресіп жүр, семсермен сайысып жүр, доппен футбол ойнап жүр,
турникке тартынып тұр, суда жүзіп жүр, нысананы дәлдеп тұр.
б. Асқа байланысты: шай қайнатып отыр, үстел әзірлеп жүр, ыдыс жуып
тұр, тамақ араластырып тұр, ас ішіп отыр, пияз турап тұр, картоп аршып
отыр.
Көрсетілген дидактикалық материалдар оқушылардың жас ерекшеліктеріне
бағытталған, әрі анық, ашық, түрлі - түсті бояулармен боялған суреттер
картонкасы лайдаланылды.
4.1 Мағынасы қарама-қарсы сөздердің байланысты тапсырмалар:
а. Кір- лас, түзу-қисық, ашық-жабық, ыстық-суық, жұқа-қалың;
ә. келді - кетті, жүрді - жүгірді, алды - салды, ашты - жапты, әкелді
-әкетті, т.б.
4.2 Мағынасы ұқсас сөздерге байланысты тапсырмалар:
а. Сұлу - әдемі, мықты - күшті, кір - лас , еріншек - жалқау, дәу
-үлкен.т.б.
ә.Салды - қойды, жылдам жүгірді - тез жүгірді, ақырын жүрді - асықпай
жүрді, өкінді - ренжіді.т.б.
Экспериментке қатысқан оқушылар саны 2 сыныптан 15 оқушы және 3-
сыныптан 15 оқушы, 4 сыныптан 10 оқушы қатысты. Барлық қатысқан оқушы саны
40 адамды құрады.
Эксперименті өткізу кезінде анықтау протоколы дайындалды. Ол анықтама
протоколына оқушылардың тапсырмаға байланысты берілген жауаптары түсірілді.
Яғни тапсырманы өздігінен орындағаны және көмек еткен оқушылар жауаптары
енгізілді. Көмек сұраған оқушыларға қарапайым суреттер берілді. Зерттеу
сабақтан тыс және сабақ барысында жүргізілді.

2.1. Зерттеу эдістері.

Жалпы біздің зерттеу жұмысының мақсаты бойынша белгілі бір анықтама
алу үшін көмекші мектеп оқушыларының сөздік қор ерекшеліктерін анықтау үшін
арнайы эксперемент жүргізілді.
Эксперемент Бегалин атындағы №3 жетім балаларға арналған көмекші
мектеп интернатында өткізілді. Эксперементке 40 оқушы қатысты. Барлық
окушылардың жауаптары қағазға түсіріліп отырды.
Тәжірбиенің негізгі мақсаты: Көмекші мектептің бастауыш сынып
оқушыларының сөздік қорының деңгейін анықтау.
Тәжірбиенің негізгі міндеті. Көмекші мектептегі бастауыш сынып
оқушыларының белсенді және енжар сөздік қорын тексеруге арналған зертгеу
методикасын өңдеу. Тәжірбие жасау кезінде оқушылардың сөздік қорының
деңгейін анықтау.
Зияты бұзылған балалардың сөздік қор ерекшеліктерін анықтау үшін
пайдаланады.
1. Бастауыш сынып оқушыларына ұсынылған суреттер бойынша 5 тақырыпқа
байланысты тапсырмалар берілді.
а.Үй жануарлары: жылқы, қой, сиыр, түйе, ешкі, есек, шошқа, мысық, ит,
ешкі.
ә. Жемістер: алма, алмұрт, анар, өрік, банан, апельсин, мандарин,
алша, ананас, шабдалы.
б. Көкөністер: сәбіз, қияр, қызанақ, пияз, сарымсақ, картоп, қызылша,
орамжапырақ, асқабақ, бұрыш.
в. Ыдыс-аяқтар: таба, кесе, қасық, шанышқы, шәугім, тәрелке, пышақ,
қазан, ожау, кепсер.
г. Киім-кешектер: тон, малақай, жемпір, көйлек, жейде, шалбар, ішік,
қолғап, орын орағыш.берілді.
2. Заттың сынына байланысты алынған суреттер бойынша 4 тапсырма
берілді.
а. Заттың көлеміне байланысты: үлкен доп, кіші доп, биік үй, аласа үй,
ұзын ағаш, қысқа ағаш, жалпақ белбеу, жіңішке белбеу, тар жол, кең жол, көп
алма, аз алма.
ә. Заттың қасиеті: жұмсақ мақта, қатты тас, ащы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Көмекші мектептегі бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорын молайту
Көмекші мектеп бастауыш сынып оқушыларының оқу дағдысының ерекшеліктері
Бастауыш сынып оқушыларының психологиялық ерекшеліктері
Бастауыш сынып оқушыларының темперамент ерекшеліктері
Бастауыш сынып окушыларының психологиялық ерекшеліктері туралы
Бастауыш сынып оқушыларының үлгермеушілігі
Бастауыш сынып оқушыларының әдебиеттік оқу сабағында сөздік қорларын дамыту
Бастауыш сынып оқушыларының қабілеттерін диагностикалау ерекшеліктері
Бастауыш сынып оқушыларының ойлау қабілетін дамыту ерекшеліктері
Бастауыш сынып оқушыларының зейінін бағалау ерекшеліктері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь