Қазіргі қазақ менталитетінің ерекшелігі

1.Қазіргі қазақ менталитетінің ерекшелігі.

2.Ғалымдардың ой.пікірі.

3. Төзімділік мәселесі.

4. Қорытынды.
Бүгінгі Қазақстан қоғамында экономикалық, саяси, әлеуметтік және рухани мәселелер жеткілікті. Солардың бірі, біздіңше ұлт менталитеті. Қоғамның даму бағыты, экономикалық және саяси реформалардың пәрменділігі көп жағдайда ұлт менталитетінің икемділігі мен қабілеттілігіне, жаңа құндылықтарды қабылдау мен таңдау деңгейіне тікелей байланысты болып отыр. Сонымен катар, қоғамдық қатынастар жүйесіндегі жүріп жатқан түбегейлі өзгерістерде өз кезегінде қазақ менталитетінің болмыс бітімі мен даму табиғатына да өз әсерін тигізуде. Осы жағдайда қазақ менталитетін жан-жақты зерттеу өзекті мәселелердің біріне айналуда. Қазақстандық ғалымдар бұл мәселені 90 жылдардың аяғына таман көтере бастады.
1. “Қазақ ашық энциклопедиясы.”
2. “Қазақ халқының философиялық мұрасы.”
        
        Жоспар:
1.Қазіргі қазақ менталитетінің ерекшелігі.
2.Ғалымдардың ой-пікірі.
3. Төзімділік мәселесі.
4. Қорытынды.
ҚАЗІРГІ ҚАЗАҚ МЕНТАЛИТЕТІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Бүгінгі Қазақстан қоғамында ... ... ... және рухани мәселелер жеткілікті. Солардың бірі, біздіңше ұлт менталитеті. Қоғамның даму бағыты, экономикалық және ... ... ... көп ... ұлт ... ... мен ... жаңа құндылықтарды қабылдау мен таңдау деңгейіне тікелей байланысты болып отыр. Сонымен катар, қоғамдық қатынастар жүйесіндегі жүріп жатқан ... ... өз ... ... ... ... бітімі мен даму табиғатына да өз әсерін тигізуде. Осы жағдайда қазақ менталитетін жан-жақты зерттеу өзекті ... ... ... Қазақстандық ғалымдар бұл мәселені 90 жылдардың аяғына таман көтере бастады. Соның нәтижесінде монографиялық еңбектер мен көптеген ... ... ... ... Онда ... ... батыстық үлгіде қалыптасқан қағидалар мен тұғырнамалар арқылы зерттеу сыңаржақты деген тұрақты түсінік қалыптасты. Мәселен, Д.Кішібеков "Қазақ жері ... кең ... оның ... де ... мол, ... ... өте бай. Оны ... қалыпқа салып қарауға болмайды.
Оның өркениеті де, өлшемдік түсінігі де басқа" - ... Өз ... ... ... ... ... менталитетін, оның ішкі құрылымдық жүйелерін басқаша қарауға өз септігін тигізді. ... ... ... ... ... ... ұғымын "діл" деп қарастырудың қажеттігін, олардың баламасы жағынан тең ... ... ... философтар, олардың өзара арасалмағын ажыратудың қажеттігін айтуда. Мәселен, А. Қасабек діл ұғымының менталитетке қарағанда логикалық шеңбері кең ... оны тек ... мен ... ... ... айта ... - "ұлттық ділді объективтік жағдай қалыптастырады. Халықтың ділі - әдет-ғұрып, діни сенімдер, ырымдар мен ... жыл ... мен мал ... ... ... ... мал анатомиясының ерекшеліктерін білгірлігі, сәндік ою, өрнек өнеріндегі көшпелі тұрмыс бейнелері және күрделі ... ... ... осы ... ... - ... пікірді айтады. Ал С.Ақатай болса: "менталитет миымыздың түйсігі, ақыл-ойының бейнесі, ... ... ал діл ... ... ... - ... ... пікір айтса,М.Тәтімов: "менталитет деген саяси ұғымды мен қазақша "діл" деп аударып жүрмін. Оны көпшілік әлі қабылдап үлгермеді. ... де, бұл ... ... бар "діл" деген ұғым сөздік қорымызда өзіне ұқсас "дін", "тіл", "мәдениет", "әдебиет" деген сөздер сияқты өзінің кең мағыналы, әрі ... ... ауыр ... ... ... - деп ... Біздің ойымызша, менталитет ұғымы тіл, дін, мәдениет, әдебиет ... ... ... ... ... ... оны еш ... жоғарыда аталған ұғымдармен шатастыруға, немесе оларға негіздеуге әсте болмайды. Өйткені, олар ... ... ... әр ... ... ... Мәселен, мәдениет ұғымының менталитетке қарағанда ауқымы кең, ол ... ... ... орта деп ... та ... ... айтқанда, менталитетте мәдениет қалыптастырған құндылықтар, стереотиптерге айналған мінез-құлық көріністері өз бейнесін тауып жатады. Менталитет феноменінің ауқымы кең. Оны тек ... ... ... не ... тек бір ... ... негіздеуге болмайды. Онда ұжымдық және жеке сананың өзара байланысы, адамдардың ойлау түрлері, дүниені қабылдау әдістері, ... мен ... ... ... ... бар. Олай болса, менталитетке тон қасиет тұтастық, синкреттілік. Ол интегралдық ұғым. Басқаша айтқанда, менталитет ішкі руханилықтың тұтас ... Ол ... ... ... өмір салтында, дүниеге қатынасында, өмір сүру тәсілінде, дүние түсінігі мен дүниетанымында өзінің ... ... ... ... ... ... мен сипаттамалар отандық философтар мен мәдениеттанушылар еңбектерінде көптеп кездеседі. Десек те, ... ... оған ... ... немесе оны қазақшалаумен шектелмесе керек. Менталитет ұғымын қазақшалап "діл" деп ... ... өте зор. ... бұндағы басты талап бұл ұғымдардың мәндік және рухани құбылысты бейнелеу деңгейі тұрғысынан өзара сәйкестігі. Әзірге "діл" ... ... ... бұрын, оны көп жағдайда дайын
күйінде, немесе ақпараттық деңгейде пайдалану ... Бұл - ... ... ... ... ... ұғымдарды қазақшалай беру аса құптарлық жай еместігін де естен шығармауымыз ... ... ... ... ... ... ... орыс, венгер т.б. елдер тілдерінде бір мағынада пайдаланылады. Үшіншіден, философиялық сөздіктерде менталитет категория есебінде қабылданылған, ғылыми орта
мойындаған, ... ... ... және ... ... ... зерделенген, әлеуметтік түрлері жағынан жіктелген ұғым. Қазіргі гуманитарлық білім жүйесінде менталитетті аграрлық, экономикалық, саяси; демографиялық ... ... ... ... бала ... ... ... батыстық, шығыстық, еуразиялық қоғамның әлеуметтік саяси-экономикалық құрылымдарына байланысты тоталитарлық, кеңестік, нарықтық этникалық ... ... ... орыс, француз, неміс, жапон менталитеттері деп жіктелген. ... ... ... ... ... ... саясаттану, мәдениеттану, этнология, демография және философия тұрғысынан зерттеулер жүргізілуде. Тіпті, "менталитет" пен "менталдық" ұғымдарын ажыратуда колға алынуда . Бір ... ... ... ғылым өкілдері менталитет феноменін жүйелі және жан-
жақты зерттеуге нық бағып ұстанған. Ал, "діл" мәселесіне келер болсақ, олай деп айта ... Оны ... ... ... ішкі ... мен ... болмысын анықтау әзірге болашақтың ісі күйінде қалуда. Бұл салада философтардан бұрын лингвисттер, тіл мамандарының арнайы зерттеулер жүргізуі қажет екенін өмір ... ... ... ... ... ... тіл мамандарымыз "діл" ұғымының семантикалық құрылысын,
символдық және бейнелік сипатын ашуға әзірге асығар емес.
Қазақ менталитетінің табиғатын, даму ... ... ... омы ... ... тұғырнамасын, танымдық әдістер жүйесін анықтап алудың да маңызы зор. Осы тұрғыдан келгенде, қазақ менталитетін ұлттың ... мен ... ... мен ... ... саяси өмір салтынан бөліп қарау мүмкін емес. Олай болса, қазақ менталитетін тану тұтастық қағидасына негізделген
танымдық әдістер ... ... асуы ... ... ... ... ... әдістерінің озық үлгілерін, біз Абай және Шәкәрім дүниетанымдарынан, жалпы қазақ философиясының қалыптасу және даму жолдарынан көре аламыз. Ондағы ақыл, қайрат, ... ... Адам мен ... өзара байланысы, тұтастығы холистикалық
дүниетанымның негізін құрайды. Шәкәрімнің "арлы ... ... да осы ... ... ... ... ... түрлерінің, (дін, философия, ғылым, өнер) синкреттілігі ұлт менталитетін тану мен ... ... ... Ол ... А. ... ... ... дүниені жан-жақты танып-білу, оның заңдылықтарын, таным үрдісін, ... ... ... ... ойлау түрлерінің
жүйесін анықтау негізінен алғанда кейінгі ғасырлардың үлесіне тиеді" дей келе, "халықтың ақындық мұраларында, фольклорында, эпостық ... ... ... ... мақалдар мен мәтелдерінде, халық даналығында дүниеге біртүтас көзқарастың үлгілер негізі бар" - деп, ой түйеді. Басқаша ... ... ... даму ... оның ішкі ... ... тек қазақ философиясы арқылы ғана түсіне аламыз. Қазақ философиясы ұлт менталитетінің рухани ... ... қана ... ... ... ол ұлт ... тану мені ... методологиялық құралғаайналадыӨйткені, қазақ философиясында ұлттың рухани болмысы, сезімдік үлгілері, ойлау мен мінез-құлық жүйелері, адамдардың дүниеге, бір-біріне қатынасы, рухани құндылықтарды кабылдау ... ... ... ... ... онда ... ... моральдық, этикалық мәселелерде катар көтеріледі. Олай болса, қазақ менталитетін зерделеу мен пайымдауда ұлттық философияның атқарар рөлі зор. Қазақ менталитетін тұтастық ... ... ... ... пен ... ... мәселелерін методологиялық тұрғыдан тағы бір сараптауды қажет етеді. ... ... ... ... келгенде ұлт менталитетінің табиғатын, даму ерекшеліктерін, құндылықтарды таңдауы мен қалауын айқындайтын негізгі ... ... ... ... ... әдебиеттерде дүниеге көзқарастың бірнеше анықтамалары бар. Солардың бірінде, дүниеге көзқарас - адамдардың шындыққа деген қатынасын
айқындайтын ... ... ... ... мен нық ... ... ... берілген. Осы анықтамаға сәйкес дүниеге көзқарастың төрт ... ... ... ... ... ... ... көзқарастың көрсетілген астарларының тоғысар жері, яғни, негізгі тақырыбы "Адам-Әлем" жүйесі. Оның ... ... - ... нық ... ...
көңіл күй, талпыныс, үміт, құндылықтар, қалып, идеал т.б. Дегенмен де, көрсетілген анықтамада дүниеге көзқарастың басты мақсаты сыртқы дүниені, қоршаған ортаны ... ... қала ... Ал, дүниені өзгерту, табиғатты билеу, оған адамның үстемдігін орнату қашанда білім ... ... ... ... ... ... тарихынан белгілі. Бұндай парадигмалық негіздегі дүниеге көзқарас XX ғасырда қазақ халқы менталитетінің ішкі дамуына да ... ... ... Оның рационалдық астарын күшейтті, ұлт болмысында ғылым мен білімнің ролін асқақтатты. Қазақ халқы әлемдегі білімді ... ... ... ... мен ... ... Батыс өркениетінің материалдық және рухани қазыналарына ие болуға қол жеткізілді. Ғасырлық деңгейдегі үлкен өзгерістердің қашанда көлеңкелі, ... ... ... ... белгілі. Осы тұрғыдан қазіргі Қазақ менталитетінің даму ахуалына көз ... оның баға ... асыл ... заман ағымының тигізген жағымсыз әсерлерін байқаймыз. Нәтижесінде, рухани тұтастықтың логикасы бұзылып, адамгершілік, ізгілік, имандылық тәубешілдік ... ... ... ... ... сипатын айқындайтын құндылықтар жүйесінде орны толмас кемшіліктер пайда болды.
Рухани тұтастыққа түскен сызаттар, әсіресе тарихтың ... ... ... ... ... қорғау мен нығайту жолдарында қатты байқалды. Бұл аталған ... ... ... ... ... ғылыми таным жолдарынан, рационалистік негізге сүйенген дүние танымдық үлгілер мен ... қала ... ... ... ... даму ... іздеген дұрыс қой деп ойлаймыз. Нақтырақ айтар болсақ олар өз бастауларын, сонау Жаңа дәуір ... ... ... ... - күш" деп ... әлемге жар салуы, Гегельдің философияны ғылым деп ... ... тек ... жүйе деп ... дәстүрінің күні бүгінге дейін жетуі рационалистік философияның негізін қалап қойған жоқ, ... ... ... ... мен ... ... осы ... қараудың да негізін қалады. Шынтуайтында, мұндай методологияның сыңар ... ... өзі ... ... Енді отандық философтар рухани тәуелсіздіктің
философиялық мәнін адамның дүниеге көзқарас жүйесінен іздеу қажеттігін алға ... ... ... ... сонау ежелгі Қытай философы Конфуцийден, орта ғасырдағы әл-Фарабиден, ... Абай мен ... ... нор алады. Олардың негізгі ойлары антропоцентризм философиясының: ... ... адам ... ... ... болды. "Өзіңді таны және өзгерт" - бұл ... ... ... ... өзекті мәселесі" - деп жазады А.Қасабек..
Бұл ойға біздің де өз қосарымыз бар. Қазақ менталитетін танудағы методологиялық ұстаным дүниеге көзқараспен ... ... ... де ... ... Дүние түсінік, жалпы адамды, табиғатты, болмысты, өзің өмір сүріп отырған коғамды танумен бірге түсінуге ... ... ... ... ... ... ... бағыттайды. Оның басты қағидасы "озгерту" емес, керісінше, табиғатқа қиянат жасамау. Зиян келтірмей, ... ... ... ... ... ... ... қағидалары Қазақ қоғамының рухани, мәдени саласында да көрінеді. Қазақстан әлемдік үш дін (ислам, ... ... мен ... ( ... ... орыс және қазақ) тоғысқан жері. Олай болса, қазіргі философияның басты мақсаты мен зерттеу объектісі де осы ... ... ... тиіс. Қазақ халқының рухани болмысына тарихи тұрғыдан көз жіберер болсақ сонау ықылым заманнан бастап, күні бүгінге дейінгі аралықта біртұтас ... ұлт ... ... жатқанын байқаймыз. Оның іздері фольклорда, ұлттың философиялық ... ... ... ... сөздері мен мақал-мәтелдерінде, поэзиясы мен өнерінде, діни сенімдері мен салт-дәстүрлерінде көптеп кездеседі. ... ... ... ... ... оның ... жан дүниесі, моральдық этикалық, адамгершілік қасиеттері. Оның ел алдындағы жауапкершілігі, ары мен ... ізгі ... ... мен талабы, жалпы рухани тұтастығы, сегіз қырлы, бір сырлылығы қашанда ... ... ... мәселесі болғанын көреміз. Осындай рухани тұтастық тек дүниеге көзқарас пен түсінік ... ... ... Олай болса, қазақ менталитетінің даму ерекшелігі де осы дүние түсінікке тікелей ... ... ... ... ... оның ... гуманистік сипаты осы дүние түсінік арқылы ашыла түседі. Бірақ, кейбір зерттеушілердің пікірінше, менталитет ұғымын зерттеуде қалыптасқан тұрақты методология жоқ. Бар ... ... де олар ... Десек те, шашыраңқы методология зерттеушіге жаңа мүмкіндіктер ашуы мүмкін деген пікірдің де бар ... айта ... жөн'. ... мұндай оймен келісуге болмайды. Өйткені, тұтастыққа негізделген методология тұрғысынан менталитетті тануға болатынын ашық айтқымыз келеді. Мұндай ойдың астарында Абай мен ... ... ... жатқанын да жасырмаймыз. Қазақ менталитетін зерттеудің өзекті мәселелерінің қатарына, оның этномәдени архетиптерін ... ... ... ... архетипте - ұлттың бет-бейнесі, қадір-қасиеті, басқалардан өзіндік ерекшелігі, жалпы ұлттың рухани болмысының көріністері барОндай архетиптер ұлт ... ... ... ... Олар ... ... ... өзінің тұрақтылық пішінін сақтауға ұмтылады. Олар сақтаудың негізгі жолдары салт-дәстүр, әдет ғүрып, тіл, мәдениет, өнер болып табылады. Соның нәтижесінде, олардың ... ... ... ие ... ... мінез- құлқы мен іс-қимылдарында, дүниетанымында ерекше орынға ие болады. Ал, кейбір этномәдени архетиптер ... ... ... өмір ... Олар ... ... ... жаңғыру үстінде болады. Қоғамдық қатынастардың өзгеру бағыты мен ... ... ... мен ... жаңаша нәр беріп, сипатын өзгертуі мүмкін. Оны "перифериялық" деп атаса да болады. Қазақ менталитетінің базистік архетиптеріне мыналарды жатқызуға ... ... ақ ... ... ешқашанда тарылмау, бөгдені жатсынбау, кеңдік, аруақты құрметтеу, тәубешілдік, рақымшылдық сөзге тоқтау, сөздің қадірін түсіну, ақын жандылық үлкенді, ата-ананы сыйлау, бірлік, ... ... ... ұстау, ұжымдық мүддені жеке мүддеден қашанда жоғары қою т.б. жатқызуға болады. Бұл аталған базистік этномәдени архетиптер қазақ менталитетінің өзегі болып ... ... жүйе ... ... ... қатынастар орнату барысында аталған базистік этномәдени архетиптердің біразына сызат түскені, тіпті ... ... төл ... ... ... да жасырын емес. Олардың орнын батыстық сипаттағы құндылықтар басып, ұлттық ерекшеліктен жұрдай маргиналдық топтар пайда болды. Олардың ... ... ... ұлттық кұндылықтар төңірегінде қарама-қарсы көзқарасты қалыптастырды. Мәселен, шектен шыққан батысшыл топ, қазақ менталитеті өркениет ... ... ... кедергі деп мәлімдеді. Ішкі даму мүмкіндіктерін сарыққан ұлттық рухани құндылықтар жүйесі ... ... ... мен ... ... негіз бола алмайды, сондықтан оны түбегейлі батысшылдық бағытында өзгерту саясаттың басыңқы бағыттарының бірі болу керек деп мәлімдеді. ... ... ... жоқ бәрі ... Бірақ, ұлттың этникалық санасын қалыптастыратын негізгі құндылықтарға "шабуыл жасау" қазақ коғамының жалпы психологиялық ... ... ... ... Жеке ... ... эгоизм, ақша культі құндылықтары қазақ үшін әзірге жат құндылықтар күйінде ... ... ... ауруға" әзірге ұшыраған ат төбеліндей ғана қазақтар болып отыр. Олай болса, өркениетке тек өз үнімізбен, өз тіліміз бен діліміз арқылы ғана үн ... ... ... Бір сөзбен айтқанда, ұлт менталитетіндегі этномәдени архетиптердің басты кызметі түсінік ... ... ... ... ... ... ... ұрпаққа жеткізу, рухани сабақтастық пен біртұтастықты қамтамасыз ету. Сондықтан, қазақ менталитетіндегі этномәдени архетиптерді саралау ... ... ... бірі ... ... ... төзімділік мәселесі Қазақ менталитетінің негізгі рухани кұндылықтарының бірі ретінде төзімділік мәселесін алып ... ... Оның ... ... ... ... ... мен салт- дәстүрінен, дүние түсінігі мен философиясынан, жалпы рухани болмысынан көруімізге ... ... ... ... ... ерекшелігін құрайды және оның ішкі бітімін айқындайды. Төзімділік -- қазақ үшін өмір сүру тәсілі, ... ... ... ... ... бір ... ... қазақ менталитетіндегі төзімділік мәселесін методологиялық тұрғыдан зерттеудің маңызы зор. Өкінішке орай, төзімділік мәселесін ұлттық болмыс аясында зерделеу, оны философиялық мәселе ... күн ... қою әлі ... ... ... келеді
Қорытындылай айтқанда, қазақ менталитетіндегі төзімділік мәселесін философиялық зерттеудің нысанасына айналдырудың маңызы зор. ... ... ... ... ... ... жаңа философиялық методологияны, жаңа тұғырға негізделген дүниетанымдық қағидаларды талап ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1. "Қазақ ашық энциклопедиясы."
2. "Қазақ халқының философиялық мұрасы."

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Әлеуметтік философиядағы қазақ ұлттық менталитетке көзқарасы72 бет
"еттердің микроорганизмдермен экзогенді және эндогенді жолдармен былғануы"16 бет
«Кеңістік» концептісіндегі жер-су атауларының вербалдануы3 бет
Абай публицистикасындағы философиялық сарындар106 бет
Аумалы-төкпелі кезеңдегі қоғам, тұлға және дін50 бет
Білім беру жүйесінің басты сипаты11 бет
Ежелгі түркілердің наным-сенімдері10 бет
Елдік өркендеу және инновациялық даму9 бет
Елдің технологиялық және инновациялық алмасуы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь