Алихан Бөкейханов өмірбаяны

Жоспар
Кіріспе
1.1 Өмірбаяны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Қоғамдық.саяси әрекеттері,тарихи деректер ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3 Алаш Орда партиясындағы орны, ғылыми еңбектері ... ... ... ... ... .9
Қортынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ғұлама ғалым, ұлт азаттық қозғалысының теориялық негізін салушы әрі көсемі, қазақтың тұңғыш саяси партиясын ұйымдастырушы және Алашорда үкіметінің төрағасы. Ата тегі Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошыдан тарайтын төре тұқымы. Арғы атасы атақты Көкжал Барақ. Қазақтың соңғы хандарының бірі Бөкей хан осы Көкжал Барақтың баласы. Бөкейден Батыр, одан Мырзатай, одан Әлиханның әкесі Нұрмұхамед, Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы .
Тоғыз жасында Қарқаралыға апарып, жергілікті молданың қолында оқыған. Жиырма жасында Дала генерал губернатор кеңсесінің ұсыныс хаты мен қазақ қауымдастығының 200 сом стипендиясын алып, Ресейдің астанасы Санкт Петербургке барып, Орман шаруашылығы иснтитутын бітірген. Ол мұнда жүріп күнделікті сабақтарына қоса студенттердің саяси, әдеби, экономикалық және тағы басқа үйірмелердің жұмысына қызу араласып, студенттік толқуларға қатысады. Жас Әлихан ды екі ғасырға жуық Ресей империясының қол астында отырған халқының ауыр тағдыры қатты толғандыра бастайды. Қараңғылық пен надандықтың шырмауында отырған халқына білім мен мәдениет керек екенін ұғады, елдің тұрмысын, мәдениетін, білімін көтеруді өзінің алдына мақсат етіп қояды. Оқуын бітіріп, Омбыға оарлғанда Ә.Бөкейханов Ресей империясының қазақ даласына жүргізген отаршылдық саясатына деген өзіндік көзқарасы қалыптасқан, марксизмнің капиталистік қоғамның қанау тетіктерін ашып берген экономикалық қағидаларымен қаруланған, саяси астыртын күрестің түрлері мен әдістерін үйреніп, білген, күрес тартыстан біршама тәжірибесі бар саяси күрескер болатын. Ол Омбыға келісімен қаланың саяси әлеуметтік, қоғамдық жұмысына белсене араласады. «Халық бостандығы» партиясының қатарына өтіп, өзі қазақ зиялылары мен саяси белсенділерінің арасында осы партияның шағын тобын ұйымдастырады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Қозыбаев М.Қ. Тарих зердесі. Арыстар тұғыры. (Екінші кітап)./ М.Қ.Қозыбаев.- Алматы: Ғылым, 1998.- 280 бет.
2. Бөкейхан Әлихан. Таңдамалы / Ә.Бөкейхан.- Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1995.- 472 бет.
3. Бөкейхан Әлихан. Шығармалар / Ә.Бөкейхан.-Алматы: Қазақстан, 1994.-384 бет.
4. Тынышпаев М. Қазақтар және азаттық қозғалыс / М.Тынышпаев // Ақиқат - 1992. - №5.- 22-27 бет.
5. Қозыбаев М.Қ. История и современность / М.Қ.Қозыбаев.- Алматы: Ғылым, 1991.- 294 бет.
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Өмірбаяны…………………………………………………………………4
2. Қоғамдық-саяси әрекеттері,тарихи деректер…………………………..6
3. Алаш Орда партиясындағы орны, ғылыми еңбектері…………………9
Қортынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ... ... ... қозғалысының теориялық негізін салушы әрі көсемі, қазақтың
тұңғыш саяси партиясын ... және ... ... Ата тегі ... ... ... ұлы Жошыдан тарайтын төре
тұқымы. Арғы атасы атақты ... ... ... ... ... Бөкей хан осы Көкжал Барақтың баласы. Бөкейден Батыр, одан
Мырзатай, одан Әлиханның ... ... ... ... .
Тоғыз жасында Қарқаралыға апарып, жергілікті молданың қолында оқыған.
Жиырма жасында Дала генерал губернатор кеңсесінің ұсыныс хаты мен
қазақ ... 200 сом ... ... ... астанасы
Санкт Петербургке барып, Орман шаруашылығы иснтитутын бітірген. Ол
мұнда жүріп күнделікті ... қоса ... ... ... және тағы ... ... ... қызу араласып,
студенттік толқуларға қатысады. Жас Әлихан ды екі ... ... ... қол ... отырған халқының ауыр тағдыры қатты
толғандыра бастайды. Қараңғылық пен ... ... ... ... мен мәдениет керек екенін ұғады, елдің ... ... ... ... алдына мақсат етіп қояды. Оқуын
бітіріп, Омбыға оарлғанда ... ... ... қазақ
даласына жүргізген отаршылдық саясатына деген өзіндік ... ... ... ... ... ... ашып
берген экономикалық қағидаларымен қаруланған, саяси астыртын күрестің
түрлері мен ... ... ... ... тартыстан біршама
тәжірибесі бар саяси күрескер ... Ол ... ... қаланың
саяси әлеуметтік, қоғамдық жұмысына белсене араласады. «Халық
бостандығы» ... ... ... өзі ... зиялылары мен саяси
белсенділерінің арасында осы партияның шағын тобын ұйымдастырады.
1.1Өмірбаяны
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан (1866—1937) — XIX ғ. соңы мен XX ... ... ... ... және мемлекет қайраткерлері
қатарындағы аса ... ... ... қоғам және мемлекет
қайраткері, ұлт-азаттық және Алаш қозғалысының ... ... ... ... ... ... аудармашы. 1870ж.
наурыздың 5 бұрынғы Семей облысы, Қарқаралы уезі, Тоқырауын ... ... ... Бұл ... Қарағанды облысының ... ... ... ... жеріне қарасты, 1992 жылы
Ақтоғай аудандық кеңестің шешімімен Ә.Н. Бөкейханов есімі берілді.
Әлихан Орта жүз ханы Бөкейдің ұрпағы. Ата ... ... - ... ... - ... - Әлихан. Жасынан зерек, алғыр өскен Әлиханды
әкесі Қарқаралыға алып барып, жергілікті молданың ... ... ... ол ... ... ... канағат тұтпай, қаладағы үш
сыныпты бастауыш мектепке ауысады. Оны бітіргеннен кейін ... ... ... ... ... ... мектепте
оқиды. 1886-1890 жылдар аралығында Омбыдағы ... ... оны ... ... ... бітіріп шықты. 1890-1894 жылдар
аралығында Санкт-Петербургтегі Орман ... ... ... ... ... ол ... ... қатысып, XX ғасырдың босағасын аттағалы ... ... ... ... ... ... туралы қайшылықты
пікірлер қақтығысына куә болды, өз ойын да шыңдай түсті. Ата ... ... ... ұлы ... ... төре ... Арғы атасы
атақты Сұлтан Барақ. Қазақтың соңғы хандарының бірі Бөкей осы
Сұлтан Барақтың баласы. Бөкейден Батыр, одан ... одан ... ... ... ... ... ... Қарқаралыға апарып,
жергілікті молданың қолына оқуға береді. Бірақ зерделі бала молдадан
оқығандардан гөрі осындағы мектепте оқып ... ... ... үш ... бастауыш мектепке өз еркімен ауысып
алады.
Бұдан кейін ол Қарқаралы қаласының үш ... ... ... ... «өте ... ... бағамен бітіріп шығады. Осыдан кейін он алты
жасар Әлихан 1888 жылы Омбы ... ... ... Төрт
жыл бойы үздік оқыған алғыр шәкіртіне риза болған мүмкіндік ... ол ... ... Дала ... ... ... ... мен қазақ қауымдастығының 200 сом стипендиясын алып, 1894 жылы
Ресей империясының елордасы ... ... ... институтының экономика факультетіне түседі. Ол мұнда
жүріп күнделікті сабақтарына қоса студенттердің ... ... және тағы ... ... ... қызу араласып,
студенттік толқуларға қатысады. Оны екі ... жуық ... қол ... отырған халқының ауыр тағдыры қатты
толғандыра ... ... пен ... ... ... ... мен ... керек екенін ұғады, елдің тұрмысын,
мәдениетін, білімін көтеруді өзінің алдына мақсат етіп қояды.
1.2 ... ... ... бітіріп, Омбыға оралғанда Ә. Бөкейхан Ресей империясының қазақ
даласына жүргізген отаршылдық ... ... ... ... ... экономикалық қағидаларымен қаруланған, саяси
астыртын күрестің түрлері мен әдістерін ... ... ... ... ... бар ... ... болатын. Ол Омбыға
келісімен қаланың саяси әлеуметтік, қоғамдық жұмысына ... ... ... ... ... ... өзі қазақ зиялылары мен саяси белсенділерінің арасында ... ... ... ... ... саяси көзқарасының
пісіп, жетілуіне, кейін белгілі саяси, қоғам, мемлекет қайраткері әрі
қазақ ұлт азаттық қозғалысының ұйымдастырушысы және ... ... ... күрескер ретінде шыңдалуына Омбыдағы күндері ерекше
ықпал етеді. 1905 жылдан бастап ... ... ... ... оның ... ... құру мақсатында
Оралда, Семейде жиындар өткізген. Қарқаралыда патша өкіметінің
отаршылдық саясатына қарсы ... ... ... 14 500 адам қол
қойған Қарқаралы петициясын ұйымдастырушылардың бірі болған. 1905
жылы Әлихан ... ... ... ... ... ... ... депутат болып сайланды. Бірақ ол 1-ші Мемлекеттік
дума жұмысына қатыса ... ... Ә.Н. ... өз жұмысын
бастаған кезде Дала ... ... ... ... ... 3 ай ... абақтысында отырды. Ал
абақтыдан шығып Санкт-Петербургға жеткенде, Дума патшаның үкімімен
таратылып, оның ... ... ... актісін қабылдау үшін сол
кездегі Финляндияның Выборг қаласына жүріп кеткен еді. Ә.Н. Бөкейхан
да ... ... ... ... ... қол ... Сол ... тартылып, Санкт-Петербург сот палатасының төтенше мәжілісінің
шешімімен 3 айға Семей түрмесіне жабылды. 1906 жылы Омбыдан ... ... ... ... және ... ... 1908 жылы
Санкт-Петербургда жарық көрген ... ... ... ... ... ... ... атқарды. 1909-17 жж.
«Дон егіншілік банкі» бөлімшесінде жұмыс істеді. 1911-14 «Қазақ»
газетін ұйымдастыруда және оның ... ... ... көтерілуіне зор
еңбек сіңірді. 20 ғасырдың ... ... ... екі ... ... Бірі ... мен ... өлкесіне бет бұрған
дәстүршіл, панисламшыл ағым, екіншісі негізінен Батыс өркениетін ... ... ... ... Осы ... ... ... Әлихан
бастаған орыс мектептерінен тәлім тәрбие ... озық ойлы ... ... Бұл топ ... ... ... Ресей империясына
қарсы ашық күреске шығудың әлі ерте екенін анық түсінеді. Сондықтан
олар, ең алдымен, халықтың сана ... ... ... ... ... білді. Бар күш қуаттарын осы мақсатқа жұмылдырады. Бірақ ... ... ... ... басқармасының жансыздары
мүмкіндік бермейді. Солардың ... ... ... ... Бұдан студент кезінде-ақ сенімсіздердің қара тізіміне
ілігіп, бақылауда жүрген Әлихан да тыс ... жоқ, ... ... ... ... Самар қаласына жер аударылып, онда тек
ғылыми-шығармашылық қызметпен айналысуға ғана мәжбүр болды. 1916 ... ... ... ... ... ... ... Әлихан бірден
қаланың қоғамдық, саяси өміріне ... ... ... ... атынан қалалық думаға сайланады. Бүкіл мағыналы ... ... ... ... ел ... арнаған аяулы азаматтың соңғы
демі біткенше сол мақсат жолында жасаған ... сан ... Ол ... және қалалық қоғам қайраткерлері съезінің делегаты,
Ресейдің I Мемлекеттік думасының және ... ... ... IV ... ... ... фракциясының Бюро мүшесі
болды.
Тарихи дерек Бір дерек -Ленин қайтыс бола ... бар ... ... ... ... бас ... ... беделі күшейе
түскен кез еді, бұл. ... ... ... күштілігі сондай, 1924
жылы 12 мамырдағы БКП(б) Орталық Ко¬митетінің пленумында жариялануға
тиісті Н. ... өз ... ... түрде табыс еткен Лениннің хаты
оқылмады. Сталин өз қарсыластарының көзін біртіндеп құрта ... ... ... ... өршіді. 1927 жылы Мәскеуде өткен БКП(б)-ның XY
сьезінде Лениннің “Сталин слишком груб и этот недостаток, ... в ... и в ... между нами, коммунистами, ста¬новится
нетерпимым в должности ... деп ... ... ... хаты ... ... ... Керісінше осы сьезде Троцкий, Зиновьев секілді
оппозиция көсем¬дері партиядан қуылды. Бәлкім, сол себепті алдын ала
қауіпсіздік шараларын сақтау үшін ... ... ... ... ... ... Ә.Бөкейханов пен
Ә.Ермековтің есімдері әдейі жазылмай қалды ма екен?
1927 жылдың 1 қазанынан бастап Әлихан ... ... ... ... ... тұруға тиіс болды. Содан Мәскеуде
қызмет ету мүмкін болмағандықтан Қазақстанға қайтып ... ... ... ... ... ал Ә.Ер¬меков ҚазПИ-де сабақ
береді. 1929 жылы 2 маусымда 43 Алаш қозғалысының қайрат¬керлерімен
бірге ол ... ... ... осы ... ... қарай
Мәскеудегі Бутырка абақтысына жөнелтіледі (Қараңыз, Қазақстан Ұлттық
Энциклопедиясы. Том-2. ... 1999. ... ... ... қой. 1920 ... соңына қарай Троцкийдің өзі
қазақ елінің сол кездегі астанасы Алматыға саяси жер аударылып келді.
Оның осы “қазақ ... ... ... де ... сыр бар ... ... Орта Азия республикалары ішінде қазақ ұлттық саяси
элитасының ... өте зор еді. ... ... ... іске ... ... ... Қазақстанда, атап айтқанда
алашордашылар деп ... ... ... ... ... ... асырғысы келді ме, кім білсін... Бірақ
олардың іс-әрекеттері әрдайым қатаң бақылауда болды.
Алаш көсемі Әлихан ... 1929 жылы ... ... ... ... тергеуге түскенде, КСРО Халық
ко¬мис¬сарлар кеңесі жанындағы ОГПУ ... оған “1921 ... ... ұйым ... ... пантүрік¬шіл
ұйымның басшысы Валидовпен байла¬ныста болды. 1927 жылы қазақ
даласында қарулы ... ... ... ... деп айып тағып,
РСФСР Қылмыстық Кодек¬сінің 58-бабының 2,4 және 11-тармақтары бойынша
ату жазасына кесілуі тегін емес еді. ... ОГПУ ... ... ... ... Ә.Бөкейхановтай үлкен тұлғаны құртып жіберуге
қорықты. Оған берілген өлім жазасы абақтыда өтеуіне ... ол ОГПУ ... ұлт ... ... білдіруіне
байланысты түрмеден босатылды. Өкінішке қарай, оның сонау бір жылдары
Семейде “Алаш” партиясының ... ... ... үкіметін
бірге құрысып, қызметтес болған сенімді ... ... ... ... және т.б. ... ... ... ... ... кете барды.
1.3 Алаш Орда партиясындағы орны, ғылыми еңбектері
Ол Ақпан төңкерісінен үлкен үміт ... ... ол ... ... ... оның ... өзі мүшесі болып жүрген кадет партиясының
көсемдері қазаққа автономия беруге қарсы болады. Оның ... ... ... ... де ымыраға келе алмайды да, ол бұл партиядан
шығып, қазақтан сайланған тоғыз өкілді бастап барып, Томск ... ... ... ... ... ... Сібір
республикасының құрамында Қазақ автономиясы құрылмақ ... ... ... ... тарихындағы тұңғыш саяси ұйым
Алаш партиясын ұйымдастыруға кіріседі. Артынша, 1917 ж. желтоқсанында
бүкіл қазақтардың ... Алаш ... ... ... сол ... ... республикасының тұңғыш төрағасы
(президенті) болып сайланады. Ә. Бөкейханның қуғын-сүргін кезеңінен 2
жыл алдындағы мен ату ... ... жылы ... ... ... ... ... кейін Ә. Бөкейхан қалған өмірін ғылыми зерттеушілікке
арнады. Бірақ, ұлттық намыстан жұрдай, ... ... ... ... ол 1926 жылы екі рет ... азабын тартты. Әлихан Бөкейхан Мәскеуге жер ... ... ... ... ... оны Қазақстанға жолатпады.
Онда он жыл үй қамауында отырған Әлиханды 1937 жылы тамызында қайыра
тұтқындап, бір ... ... ... ... 67 ... ... ... кеседі. 1989 жылы мамырдың 14 КСРО Жоғарғы сотының қаулысы
бойынша әрекетінде ... ... жоқ ... ... ... ғалым, Ә.Бөкейхан XX ғасырдың алғашқы жартысында қазақ эпосы
мен фольклорын ғылыми тұрғыдан зерттеген ... бірі ... ... ... ... ... тарихилығы, қазақ
фольклорының түрлері, шығу ... ... мен оның ... ... ... ... ... бейнелер, олардың атқарған
идеялық қызметі, үлгінің көркемдік ерекшеліктері т.с.с.- әлі де қазақ
фольклортану ғылымында өз маңызын ... жоқ, және сол ... ... ... ... XIX ғасырдың соңында Омбы орман
шаруашылығы училищесінде ... ... ... ... ... Ол 1896 ж. ... ғалымдардың
кепілдемесімен Орыс ... ... ... ... ... ... сайланды. Әлихан «Ресей. Жалпы географиялық
сипаттама» атты көп томдық еңбектің ... ... ... 18 ... ... қатынасқан. Ол ғылыми жұмыспен ... ... ... ... де белсене араласа бастайды.
1904 жылы қазақ даласына қоныс ... ... ... ... ... ... ... болды. 1911-14 жж. Әлихан Бөкейхан
«Жаңа энциклопедиялық сөздіктің» 4-21 томдарына ... ... ...... ... ормантанушы, экономист, мал
шаруашылығын зерттеуді ғылыми жолға ... ... ... ... әрі ... ретінде қазақ халқының саяси
әлеуметтік, мәдени рухани ... ... із ... ... ... тұрғысынан жазылған еңбектері
ғалым Д.Қамзабекұлы тарапынан жан-жақты қарастырылады. Бұл зерттеуде
Ә.Бөкейханұлының ... ... бірі ... ... в
киргизкой былине Кобланды» атты мақаласы сарапталған. «Туркестанские
ведомости» газетінің бірнеше ... ... ... ... ... әйел ... деп аталған мақаласы
белгілі ғалым С.Қасқабасов тарапынан жан-жақты талданып, сол кездегі
қазақ фольклористикасы үшін аса ... ... ... ... ... айтылып: «Бұлар эпостың тарихилығы, «Қобыланды»
жырының шығу ... ... ... ... ... және оның
шеберлігі, қоғамдық ой-санасының жырда көрініс табуы, «Қобыланды»
жырындағы әйелдер бейнесі, олардың атқарып ... ... ... ... мәнді проблемаларды автор сол кездегі ... ... ... қарастырған»,- делінген.
Қортынды
Әлихан Бөкейхан қазақтың аса көрнекті ... еді, ... ... ... қалаушы, бірқатар фундаменталды ғылыми
еңбектің, очерктің және Қазақстан тарихы, антропология, жер ... ... ... және ... да білім салалары бойынша ондаған
мақалалар мен жазбалардың авторы.Әлихан Бөкейхан – XX ... ... ... ... ... қанат жайған ұлт-азаттық «Алаш»
қозғалысының ... ... және ... ... ұлттық
аутономиясы Халық кеңесінің төрағасы ... ... ... ... мен ... қазақтың қазіргі заманғы тарихында
алғаш рет, 1920 жылдары осылай баға берілді. ... ... ... «Қазақ тарихынан» деп аталатын тарихи очеркінде:
«Үкiметтiң қара қуғын жасаған күндерiнде айдауына да, ... ... ел үшiн ... ... қылған ат төбелiндей ғана азамат тобы
болды. Бұл топты баулыған – ... – деп ... ХХ ... ... ... бірі, тарихшы, журналист, жазушы ... ... ... бұл ... 1922 жылы ... ... Мәскеудегі СССР халықтарының орталық баспасынан шығарды. ... ... ... ... ... ... соңғы 15
жылын осы Мәскеуде өткізіп, Кремльдің жіті бақылауында ... ... ... ... ... ғасырлар бойғы
қалыптасқан көшпенділердің ... ... ... де, оны ... ... да ... бастаған, көшпенділердің
байырғы құндылықтары шеттетіліп, жаңасы қалыптаса ... ... еді. ... ... ... «Қыр ... ... жайып
жатқан һәм өздері ғылым-білімге көңіл бөлген себебінен кешікпей-ақ
жақсылықты біліп, еңсесін көтеруге аяқ ... ... ... ... ... ... – деп ... әдебиеттер тізімі
1. Қозыбаев М.Қ. Тарих зердесі. ... ... ... ... Алматы: Ғылым, 1998.- 280 бет.
2. Бөкейхан ... ... / ... ... ... 1995.- 472 ... ... Әлихан. Шығармалар / Ә.Бөкейхан.-Алматы: Қазақстан, 1994.-
384 бет.
4. ... М. ... және ... ... / ... //
Ақиқат - 1992. - №5.- 22-27 бет.
5. ... М.Қ. ... и ... / М.Қ.Қозыбаев.- Алматы:
Ғылым, 1991.- 294 бет.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет
1917 жылғы саяси партиялар мен ағымдар7 бет
«Алаш» либералдық-демократиялық қозғалысы идеологиясының маңыздылығы47 бет
«Алаш» партиясы (1917—1920)6 бет
«Қанды ғасырдың» қыран ұлы Ә.бөкейханов15 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Алаш зиялыларының оқу-тәрбие үрдісіне қосқан тәрбиелік үлесі15 бет
Алаш мүддесі3 бет
Алаш» идеясы және халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь