Мағжан Жұмабайұлы

Жоспар
Кіріспе
1.1 Өмірбаяны,шығармашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Мағжантану ғылымы Мағжан поэзиясы,поэмалары ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3 Мағжан Жұмабайұлының мемориалдық мұражайы,ескерткіші ... ... ...9
Қортынды
Пйдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Мағжан – қазақ поэзиясының шолпан жұлдыздарының бірі әрі бірегейі.Ол артына өшпес рухани мол мұра,өзіне өлмес мәңгілік ескерткіш қалдырып кеткен.
Жарты ғасырдан аса оның есімін де,шығармаларын да атай алмай келген халқы көп жылдардан кейін ғана ұлы ақынымен сағына қауышқан. Мағжан төрт жасында мектеп есігін ашады, хат таниды, Шығыс әдебиетімен алғаш осы мектепте танысады. Қолына түскен қисса-дастандарды оқи бастайды. Ақын Шығыс әдебиеті даналары Фирдоуси, Сағди, Ғафиз,Омар Хаям дастандарын түпнұсқадан оқып-үйренеді. Оқуға зерек, білімге, білмекке ынталы Мағжанды әкесі Қызылжардағы медресеге оқуға түсіреді.Мұнда ол шығыс тілдерін үйренеді, сол тілдердегі әдебиеттерге ден қояды.Тап осы кездерде ақындық талантының бүрі де ашылады.
Мағжан сол кездерде Абайдың 1909 жылы Петербургте жарық көрген өлеңдерін оқып, сонан сусындайды. Ақын мұнан әрі білімін Уфадағы «Ғалия» медресесінде жалғастырады. Медреседе дәріс оқушылар ішінде татардың классик жазушысы Ғалымжан Ибрагимов бар еді.Бұл медреседе сол жылдары бірталай қазақ жастары да оқыған, солардың арасында халқымыздың біртуар жазушысы Бейімбет Майлин де болған. Мағжан өлеңдерінің тұңғыш рет Қазанда Кәрімовтар баспаханасынан басылып шығуына қол ұшын берген – ұстазы Ғалымжан Ибрагимов. Шәкіртінің алғырлығын да, зеректігін де таныған ол Мағжанның білімін әрі қарай жалғастыруына да ақыл-кеңес береді.Мағжан орыс һәм Еуропа мәдениетінен сусындамақ болып, Омбыдағы оқытушылар семинариясына оқуға түседі. Осы оқу орнында ол Сәкен Сейфуллинмен алғаш танысады.Мағжан семинарияны алтын медальмен бітіреді. Мағжан ана тілінің мол байлығын бойына барынша сіңірген, орыс тілін де жетік білген.Соның арқасында ол Пушкин, Лермонтов, Горкий, Байрон, Гете тағы да басқа орыс, Батыс ақын-жазушыларының шығармаларымен танысып, олардың таңдаулы туындыларын ана тілімізге аударып, халқымыздың игілігіне айналдырған. Мағжанның барлық өмірі – поэзиясында. Ақын ел ішіндегі әлеуметтік, қоғамдық өмірге белсене араласады. Соларға ақындық үн қосып отырады. Мағжан өлеңдері негізінен халқының, ел – жұртының тағдырына бағышталған.Мағжан – лирик ақын, сыршыл ақын.
Пйдаланған әдебиеттер тізімі
1. Әбілдина С.Қ., Коркина В.И. Педагогика тарихы бойынша атлас: Оқу құралы.- Қарағанды: Ақ –Нұр, 2012.- 384 б.
2. Әбиев Ж.Ә., Бабаев С.Б., Құдиярова А.М. Педагогика: Оқу құралы. А.: Дарын,-2004.- 448 б.
3. Қазақтың тәлімдік ойлар антологиясы /Құраст. С. Қалиев, К. Аюбай.- А., 2009.- Т.6-Ұлттық тәлім-тәрбиелік ғылымдардың дамып, қалыптасу тарихынан (1920-2000).
4. Жеті ғасыр жырлайды. Екі томдық.- А: Жазушы, 2004.-2-том.- 528 б.
5. Жұмабаев М. Педагогика.- А.: Ана тілі, 1992.- 160 б. (Халық қазынасы)
        
        Жоспар
Кіріспе
1.1
Өмірбаяны,шығармашылығы...................................................
..............6
1.2 ... ... ... ... Жұмабайұлының мемориалдық мұражайы,ескерткіші...........9
Қортынды
Пйдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Мағжан – қазақ поэзиясының шолпан жұлдыздарының бірі әрі ... ... ... мол ... өлмес мәңгілік ескерткіш ... ... аса оның ... ... да атай ... келген халқы
көп жылдардан кейін ғана ұлы ақынымен ... ... ... ... ... есігін ашады, хат таниды, Шығыс әдебиетімен алғаш осы
мектепте танысады. ... ... ... оқи ... Ақын
Шығыс әдебиеті даналары Фирдоуси, ... ... Хаям ... ... ... ... ... білмекке ынталы Мағжанды
әкесі Қызылжардағы медресеге оқуға түсіреді.Мұнда ол шығыс тілдерін
үйренеді, сол тілдердегі әдебиеттерге ден ... осы ... ... бүрі де ... сол ... ... 1909 жылы ... жарық көрген өлеңдерін
оқып, сонан сусындайды. Ақын мұнан әрі білімін ... ... ... ... ... оқушылар ішінде татардың
классик жазушысы Ғалымжан Ибрагимов бар еді.Бұл ... сол ... ... ... да оқыған, солардың арасында халқымыздың ... ... ... де болған. Мағжан өлеңдерінің тұңғыш рет Қазанда
Кәрімовтар баспаханасынан ... ... қол ұшын ...... ... ... ... да, зеректігін де таныған ол
Мағжанның білімін әрі қарай жалғастыруына да ақыл-кеңес береді.Мағжан
орыс һәм ... ... ... ... Омбыдағы оқытушылар
семинариясына оқуға түседі. Осы оқу орнында ол Сәкен Сейфуллинмен ... ... ... ... ... ... ана тілінің
мол байлығын бойына барынша сіңірген, орыс тілін де жетік ... ол ... ... ... ... Гете тағы да басқа орыс,
Батыс ақын-жазушыларының шығармаларымен танысып, олардың ... ана ... ... ... ... ... ... өмірі – поэзиясында. Ақын ел ішіндегі әлеуметтік,
қоғамдық өмірге белсене араласады. ... ... үн ... отырады.
Мағжан өлеңдері ... ... ел – ... тағдырына
бағышталған.Мағжан – лирик ақын, сыршыл ақын.
1. Өмірбаяны,шығармашылығы.
Атасы – Жұмабай қажы. Әкесі ... ... ... ... ... Анасының есімі – Гүлсім. Мағжан ауыл молдасынан сауатын ашып,
1905 – 1910 ... ... ... №1 мешіт жанында белгілі
татар зиялысы, мұсылман халықтарының ... ... ... ұйымдастыруымен ашылған медреседе оқыды. Медреседе
Бегишевтен Шығыс ... ... ... ... ... ... ... Сағди, Хафиз, Омар Һайям, Низами, Науаи секілді
шығыс ақындарының дастандарын оқып үйренді. Баспадан 1909 жылы шыққан
Абай өлеңдерін оқып, “Атақты ... сөзі ... ... ... ... ... 1910 – 1913 жылдары Уфа қаласындағы “Ғалия” ... ... Онда ... ... ... дәріс алып, белгілі қайраткер
С.Жантөринмен тығыз қарым-қатынас орнатады, болашақ көрнекті жазушы
Б.Майлинмен танысады. Ибрагимовтің ... 1912 жылы ... ... баспасында “Шолпан” атты тұңғыш өлеңдер жинағы
басылып шығады. “Садақ” ... ... ... оған ... жариялайды. 1913 – 1916 ... Омбы ... ... ... ... белсене араласып,
“Балапан” қолжазба журналын ... ... ... ... секілді алаш қайраткерлерімен байланыс
орнатып, Қазақ ... өз ... ... 1917 жылы ... ... қалыптасқан саяси жағдайға сай қоғамдық өмірге
белсене араласып, Ақмола ... ... ... өткізуді
ұйымдастырушылардың қатарында болды. Осы жылы сәуірде Ақмола ... ... ... ... ... ... өткен Бүкілресейлік
мұсылман съезіне қатысты. Бірінші жалпықазақ съезінің ... ... ... ... ... ... ... партиясының Ақмола облысының комитетінің мүшесі болды.
“Үш жүз” партиясы өкілдерінің жалған айыптауымен бір айға жуық абақтыға
отырып шықты. Екінші жалпықазақ съезіне ... ... ... онда
оқу мәселесі бойынша құрылған комиссияға төрағалық етті. 1918 – ... ... ... ... ... қызмет етті. 1919 – 1923
жылдары Ақмола губерниялық “Бостандық туы” газетінде, ... ... ... ... қызмет істеп жүріп, халық ағарту
жұмысына белсене араласады. Сол кезеңде қалың қауымға таныс ... ... ... ... ... 1923 – 1927 ... ... әдебиет-көркемөнер институтында оқиды. Онда орыс әдебиетін,
Батыс Еуропа әдебиетін терең зерттеп, орыс ... ... ... ... ... қарым-қатынаста болады. Мәскеуде оқып
жүргенде оның шығармалары орынсыз сынға ұшырады. 1924 жылы 24 қарашада
Мәскеу қаласындағы Шығыс еңбекшілері коммунистік университетінде ... ... ... ... ... олар ... ... қазанда, 1923 жылы Ташкентте басылып шыққан жыр жинақтарын ... Онда ақын ... ... ... қаулы қабылданды. Бұл
қаулы “Еңбекші қазақ” газетінің 1925 жылы 14 ақпандағы санында басылды.
Орынсыз сыннан көңілі жабыққан ақын ... ... ... өлең жазды. Ол
“Тілші” газетінде жарияланды. “Еңбекші қазақ” газетінің 1924 жылы ... ... ... ... хат жазған азамат Мағжан
Жұмабайұлына” деген ескертпемен “Сәлемге сәлем” деген ... ... Жаңа ... жаңа ... ... нақтылы өлең жазбаса да,
“уралап айқайламадың” деген кінәмен, тап күресіне белсене ... ... ... деген айыппен Жұмабайұлы қатаң сынға алынды.
Жұмабайұлы 1927 – 1929 жылы ... одан соң ... ... ... 1929 жылы ... ... атты жасырын ұйым
құрғаны үшін деген айыптаулармен Мәскеудегі Бутырка түрмесіне қамалып,
10 жыл айдауға ... 1936 жылы ... мен ... ... ... ... ... Петропавл қаласыннда
мектепте орыс тілі мен әдебиетінен сабақ ... ... ... жұмыс
істейді. Көп ұзамай қалалық оқу ісінің меңгерушісі оны саяси себептерге
байланысты деген айыппен ... ... ... 1937 ... ... ... ... Аударма ісімен айналысады. 1938
жылы қайтадан қамауға алынып, ату жазасына кесілді.
Мағжан шығармашылығы
Ақын тұңғыш өлеңінен ... ... ... ден ... ... демократияшыл бағытты ұстанды. Абай
поэзиясының өшпес маңызын бірден ... оны ... деп ... ұлы
ақынның “мың жыл жұтса дәмі кетпес” ... жаңа ... ... ... пен ... рухани қазынасын сабақтастыру ... ... ... түр мен ... ... байытты. Жұмабайұлы ел
ішіндегі әлеуметтік мәселелерді көтерді ... ... ... ... ... ... қайда?”, “Жазғы таң”, “Өнер-білім қайтсе
табылар”, “Балалық шақ”, “Қазағым”, “Қарағым”, “Осы күнгі күй”, ... ... ... ... ... (“Жас келін,
“Зарлы сұлу”, “Сүйгеніме”, “Алданған ... Өз ... ... бастап ақтық демі біткенге дейін Жұмабайұлы ұлт азаттық
тақырыбын үзбей толғанды, оны өз ... ... ... ... ... ... жіктемей, Қазақ елін әлемдік мәдени жетістіктерге ... ... күш ... деген сауал қойып, оған басты ... ... ... шешімге келді. Бастапқы кезде бұл тақырып туған жердің
табиғатын тамашалаудан барып қайран жердің ендігі күні не ... ... ... ... ... кіндік қаны тамған нулы, сулы өлкені
жаулап жатқан қара ... ... ... ... оты ... ... жерім – Сасықкөл”). Ақын халқымен бірге ... ... ... ... ... жорық идеясы туды (“Жарыма”,
“Есімде... тек таң атсын”, “Жаралы жан”, “Мен ... ... ... ... ... сарын, әсіресе, ... ... ... ... ... ... Ақын ... пердесін ашатын жаңа мифология туғызды, келешек суретін ... ... ... қолында деген сенімге айналды (“От”,
“Пайғамбар”, “Күншығыс”, “Жаралы жан”, “Айға”, т.б.). Ақын ... соны ... ... ... ... байыта түсті (“Шолпы”).
Жұмабайұлы поэзиясындағы құнарлы арнаның бірі – түркі ... ... ... ... ... ... әуелден
қалыптасқан алтын арқауы ... Ақын ... ... ... оқуы көп ... ... Ол жас өрен жүрегіне түрікке
деген бауырмалдық сезім туғызды. “Шолпан” жинағындағы “Орал тауы”
өлеңінде:““Қосылып ... ... ... ... жолын кесіп тізгінге
орал”
– деп жазды. Ерекше атап өтетін бір жәйт – Жұмабайұлының түрік халқының
шет ел басқыншыларына ... ... ... үн ... ... ... ... бір-бірімен астасып, бірге өріліп
отырады. Түрік тақырыбы қазақ ... ... ... ... ... күреске алып келді (“Орал тауы”, ... ... ... ... ... ... барам!”, “Түркістан”,
“Орал”). Сондай-ақ, Жұмабайұлы “Пайғамбар” өлеңінде “Ғұн – түріктің
арғы атасы” десе, “Түркістан” атты өлеңінде ... – ер ... ... деп ... рухпен жырлады.Түрікшілдік сезімі 1919 – ... ... ... ... ... ... ... азаттық соғысына
арналған “Алыстағы бауырыма” атты өлеңінде айрықша байқалады. Оның ... ... ... “Яш Түркістан” журналында (1930, №1) жариялай
отырып, оны ... ... үшін ең ... және ең ... ... ... ... ғылымы Мағжан поэзиясы,поэмалары
Жұмабайұлы – философ ... ... ... ... ... ... пен ... әділдік пен әділетсіздік тәрізді
қарама-қайшылықты философиялық ұғымдарды шебер ... ... Ол ... ... ... ретінде алып, адамды сол ұлы
табиғат, жаратылыстың бір туындысы, ... ... ... ... адам жоқ. Ал ... ... да күн ... Бірақ сана оған бағынбайды, дене бағынса да сезім ... ол ... ... ... ... ... (“От”).
Құбылыстың мәнін кең көлемде, жалпыға бірдей қалыпта тани білуде ақын,
ең алдымен, ненің ... да ... ... ... ... тән ... бой ... табиғаттың өз заңына ғана бағынатын
құбылыстардың ішкі құпия астарын ұғынғысы келеді. Жұмабайұлының ойынша
ақын деген болжап білмес ... ... ... пір, кейде жын, кейде бала,
сол сапарда ол қиындықты қайыспай көтеретін, не дүниені тәрк ... ... жан ... құлы мен бір ... Ақын ... философиядағы мәңгілік тақырып – өмір мен өлім ... пен ... ... ... ... Ажал – хақ, ... ... жібінің түйінінде өлімді болмай қоймайтын өмір ақиқаты ретінде
қабылдау қажет деп санайды ол.
Жұмабайұлы қазақ ... ... ... ... ... тіл ... ... Бұл қасиет оның, әсіресе, махаббат
лирикасына тән (“Сүй, жан сәулем”, т.б.). Жұмабайұлы – әлемдік поэзияда
экологиялық ... ... ... бірі ... ... “Шойын жол”). Ол техикалық прогреске қарсы болған жоқ, оның
ұлттық-мәдени, рухани дәстүрлерді бұзуына ... еді. ... ... ... ... туған жердің әсем табиғатынан
айырылып қалмауға үндеді. Жұмабайұлы ... ... ... стилін,
шешендік мәнерін өзгерту қажет екендігін алғаш ... бірі ... ... ... ... ... Адам ... психология
әлемінің құпия сырларын, иірімдерін, даму диалектикасын шеберлікпен
кестелеп ... ... ... ... ... ... ... кең құлаштылық бірдей тән. Жеке адам мен ұлт тағдырын драм.
сюжетте үйлестіріп, көркемдік зор қуатпен жырлай білді ... ... ... ... қобызы”, “Өтірік ертегі”, “Шын
ертегі”). Ақын шығармашылығының үлкен бір ...... ... ... ... ... оқушыларына, мұғалімдерге арнап “Педагогика”
(1922, 1923), “Бастауыш мектепте ана тілін оқыту ... ... ... Ақан ... Базар жырау, Әбубәкір Диваев туралы
зерттеу еңбектер жазып, ауыз әдебиеті ... ... ... ... ... ... мән берді. И.Гете, Г.Гейне, Әбу
Фирас, А.В. Кольцов, М.Ю. Лермонтов, А.А. Фет, И.И. ... ... А.А. Блок ... А.М. ... В.В. ... Д.Н. Мамин-
Сибиряк, т.б. әңгімелерін қазақ тіліне аударды. ... ... ... қоса ... ... күнәсі” әңгімесі арқылы
қазақ әдебиетіне психологиялық талдау, сана ағымы әдістерін енгізді.
1.3 Мағжан Жұмабайұлының мемориалдық мұражайы,ескерткіші
Кеңестік жүйенің қуғын-сүргінінің құрбаны ... ... ... ісі 1958 жылы ... ... Осы жылы ... комиссия құрылып,
ақынның таңдамалы лирикаларын жариялау жөнінде ұйғарым ... ... ... ... ... ... ... қала берді. 1960
жылы ... ... окр. ... ... ... шешімімен
Жұмабайұлы толығымен, біржола ақталды. Жұмабайұлы есімі ақталса да ол
жөнінде Қазақстан Жазушылар ... мен ... ... ... Қазақстан халқы ұзақ уақыт бойы Жұмабайұлы шығармаларымен
жете таныса алмай келді. Түркияда ақын ... ... ... ... оқырмандары қолына тимеді. 1969 жылы Жұмабайұлымен қызметтес,
таныс болған ... ... ... шығармаларын жариялау керектігі
жөнінде Қазақстан басшыларына хат та жолдаған болатын. ... ... 1989 жылы ғана ... ... ... жылдан М.Базарбаев, С.Қирабаев, Х.Абдуллин, Ш.Елеукенов,
Б.Дәрімбет, Шөмішбай ... ... ... тобы ... ... шығармаларын шығаруды қолға алды. ... ... ... ... ... ... бергі кезеңде ғана
нақтылы жолға қойылды. Жұмабайұлы есімін мәңгі есте қалдыру бағытында
да біршама жұмыстар ... ... және ... ... ... ... ... есімі берілді. Петропавл қаласында және ақынның
туған ауылында ескерткіш ... ... ... ... Булаев ауданы Мағжан Жұмабайұлы ауданы болып аталды (2000).
Ақынның 100 жылдық мерейтойына арналып 1993 жылы ... Ол ... ... өзінің туып-өскен Сарытомар ауылында орналасқан.
Мұражай бұрынғы Мағжан Жұмабайұлы атындағы кеңшардың мектебінде. Ондағы
жиналған қорлар мен материалдар ақынның шығармашылық ... ... ... ... ... Омбы ... және кейбір
аудандарда сақталған. Мұражайдың жалпы аумағы 60м2. Мағжан Жұмабайұлы
және ... ... ... ... ... ... ... туған көрнектi қазақ ақыны Мағжан Жұмабайұлының
ескерткiшi орнатылған. Оның ...... ... ... ... ... лауреаты және дипломанты,
Суретшiлер одағының ... ... ... Ескерткiш Мағжанның граниттен
жасалған отырған бейнедегi үшметрлiк мүсiнiн ұсынады. Ақынның иығында
ұшқыр ойдың нышаны — қаршыға. Ақын ой үстiнде отыр, оның ойы ... ... ... ... ... ... ... Мүсiнмен
жұмыс iстегенде авторға Мағжанды көрген және жадында ұстаған ақынның
жалғыз туысы — Ғадылша Қаһарманов көмек ... Оның ... өте ... ... 1993 жылы ... ... ашылған.
Қортынды
Қорта келе Мағжан Жұмабаев поэзия әлеміндегі жарық жұлдыз, қайталанбас
құбылыс. Оның қуатты, бойға жігер, жүрекке от ... ... ... мен жаңашылдығы қазақ әдебиетін ХХ ғасырдың басында-ақ
Еуропа, орыс әдебиетінің биік ... ... ... ... ... ... ... сөзге жан бітірген, жаңа
өлшеулер шығарған» Мағжанның ... ... ішкі ... ... ... байқаған әрі аса жоғары бағалаған Мұхтар
Әуезов: «Мағжан ... зор ... ... ... ... ... ... бұл бір заманның тегінен ... ... ... ... ... шыққандай… Сондықтан бүгінгі күннің
бар жазушысының ішінен келешекке бой ұрып, артқы күнге анық ... сөз – ... ... Одан басқамыздың бәріміздікі күмәнді,
өте сенімсіз деп білемін» деп ... ... өне ... ... ... көңіл күйін, іс-әрекетін, мінез-
табиғатын Мағжан айрықша шабытпен жырлайды. Кейіпкер бойындағы бірбет
қайсарлықты, асаулықты, сондай-ақ ниетінің ... ... ... ... ... ақын ... ішкі ... шарықтау шегіне
жеткізеді. Оқиғаны баяндау барысында тау мен ... күн мен ... ... ... ... күйімен, қалмақ кызының
сұлулығымен астастыра отырып, поэмадағы әр түрлі характерлер кақтығысын
ширата бейнелейді. ... ... ... шеберлігі, өлең өрімі, сөз
көркемдігі, образды суреттеу, романтикалық асқақтық тәрізді қасиеттер
де поэмада кеңінен көрінед.
Пйдаланған ... ... ... С.Қ., ... В.И. ... тарихы бойынша атлас: Оқу
құралы.- Қарағанды: Ақ –Нұр, 2012.- 384 б.
2. Әбиев Ж.Ә., Бабаев С.Б., Құдиярова А.М. ... Оқу ... ... 448 ... ... ... ойлар антологиясы /Құраст. С. Қалиев, К. ... 2009.- ... ... ғылымдардың дамып, қалыптасу
тарихынан (1920-2000).
4. Жеті ... ... Екі ... А: Жазушы, 2004.-2-том.- 528 б.
5. Жұмабаев М. Педагогика.- А.: Ана тілі, 1992.- 160 б. ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мағжан Жұмабаев шығармалары36 бет
Терминтанудың тарихы тереңде9 бет
Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931жж), Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев11 бет
Жұмабаев Мағжанның тілдік тұлғасы26 бет
Мағжан Жұмабаев9 бет
Мағжан Жұмабаев (1893-1938)4 бет
Мағжан Жұмабаев жайлы ақпарат5 бет
Мағжан Жұмабаев жайлы мәлімет11 бет
Мағжан Жұмабаев шығармаларындағы тарихи шындық және көркемдік шешім58 бет
Мағжан Жұмабаев өмірі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь