Мұхтар Әуезов – абайтанушы

Мазмұны:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
I тарау. Мұхтар Әуезов өмірі мен шығармашылығы.
1.1. Мұхтар Әуезов өмірінің жарқын кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. «Абай жолы» роман.эпопеясы . Мұхтар талантының өлмес туындысы ... .6
II тарау. Абайтану ғылымын дүниеге әкелген тұлға.
2.1. М.Әуезов . абайтануды асқақтатушы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.2. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы абайтану тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі. Мұхтар Әуезов өмірі мен шығармашылығын зерттей отырып, оның абайтану ғылымын дүниеге әкелуін және сол ғылымды асқақтата түсуін көрсету.

Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Абайтану ғылымы өзіне ерекше назар аудартатын саланың бірі. Ұлы Абайдың өмірі мен шығармашылық жолын, әдеби мұраларының мәні мен маңызын тану, тағылым алу бүгінгі күннің көкейкесті мәселелері деуге болады. Сол себепті абайтану ғылымы да жалпы әдебиеттанудың бір көрнекті саласы болып дамып, өркендеп келеді. Міне, осы аталған жайттардың бәрін ескере келіп зерттеу жұмысымыздың алдына бірнеше мақсат пен міндеттер қойдық:
- Абайтану ғылымының өзіне тән ерекшелігін, өміршеңдігін және келешегінің де мол екенін таныту;
- Абайтанушы ғалымдардың шығармашылығына талдаулар жасау, салыстырулар жүргізу көзделді;
- Сонымен қатар абайтанудың тарихын да тереңнен қозғап, жан-жақты сөз ету көзделді;
- Абайтану тарихында із қалдырған тұлғалардың еңбектеріне бүгінгі күн тұрғысынан баға беруді жүзеге асыру;
- Абайтанудың ғылыми бағыт ретінде қалыптасып, дамып, жетіліп отырғанын дәлелдеу, саралау мәселелері жайында мақсат пен міндеттер көзделді.

Курстық жұмыстың нысаны ­ Мұхтар Әуезов – абайтанушы

Курстық жұмыстың ғылымилығы. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы
абайтану ғылымының қалыптасу жолдары, абайтану тарихының тың дерек
көздерінің бәрі сарапқа салынып, ой елегінен өткізілді. Абай мұрасын
таныту, баға беру, ұлы ақынның өмірі мен шығармашылығы жайында
жазылғандардың бәрінің бір арнаға түсіп, абайтану ғылымына айналу
процесін көрсету жүзеге асырылды. Абайтану ғылымының қалыптасуы мен
тарихының сан-салалы жолдары көрсетілді, сонымен қатар кешегі мен
бүгінгі тарихы салыстырыла отырып талдау объектісіне айналды.

Курстық жұмыстың құрылымы. Жұмыс кіріспе мен қорытындадан бөлек екі тараудан, әр тарауда екі тараушадан, сонымен қатар жұмыс соңында әдебиеттер тізімі берілді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақ әдебиеті. Энциклопедия. А., Білік, 1999, - 750.
2. Әдебиеттану терминдер сөздігі. /құраст. З.Ахметов, Т.Шаңбаев. А.,
Ана тілі, 1998,-384.
3. Абай. Энциклопедия. Бас редактор Р.Нұрғалиев. А., Атамұра, -720.
4. Әуезов М. Абайтану дәрістерінің дерек көздері./құраст. Л.Әуезова,
М.Мырзахметұлы. А., Санат, 1997, -448.
5. Мырзахметұлы М. Абайтанудың бірегей зерттеушісі. // Әуезов М.
Абайды білмек парыз ойлы жасқа. А., Санат, 1997, -416.
6. Әуезов М. Абайды білмек парыз ойлы жасқа. А., Санат, 1997, -416.
7. Ахметов З. Кемел ақын, кемеңгер ойшыл. // Абай шығармаларының
екі томдық толық жинағы. 1 том. А., Жазушы, 1995, -336.
8. Мұхаметханұлы Қ. Абайдың ақын шәкірттері. А., Дәуір, 1995, -320.
9. Мұқанов С. Халық мұрасы. А., Жазушы, 2002, -304.
10. Бердібай Р. Жұлдыздар жарығы. А., Білім, 2000, -248.
11. Н.Қирабаев С. Ұлт тәуелсіздігі және әдебиет. А., Ғылым, 2001, -448.
12. Нұрқатов А. Жалғасқан дәстүр. А.-, Жазушы, 1980, -312.
13. Абай және қазіргі заман. А., Ғылым, 1994, -336.
14. Омаров Д. Абайтану. А., Мектед, 2002, -216.
15. Мырзахметов М. Абайтану тарихы. А., Ана тілі, 1994, -192.54
16. http://turkiya.kz/?p=758
17. http://kk.wikipedia.org/wiki/Мұхтар_Омарханұлы_Әуезов
        
        Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты
Қазақ және орыс филологиясы факультеті
Қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасы
Есбатыров Мереке ... ... - ...
Курстық жұмыс
Ғылыми жетекші: Сейсембай Г. А.,
аға оқытушы
Мазмұны:
Кіріспе..........................................................................................................................3
I тарау. Мұхтар Әуезов өмірі мен шығармашылығы.
+ Мұхтар ... ... ... кезеңдері....................................................4
+ роман-эпопеясы - Мұхтар талантының өлмес туындысы.....6
II тарау. Абайтану ғылымын дүниеге әкелген тұлға.
2.1. М.Әуезов - абайтануды асқақтатушы.................................................................9
2.2. ... ... ... ... тарихы.......................................22
Қорытынды..............................................................................................................27
Пайдаланылған әдебиеттер...................................................................................29
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Мұхтар Әуезов өмірі мен шығармашылығын зерттей отырып, оның абайтану ғылымын дүниеге әкелуін және сол ... ... ... ... ... ... мен ... Абайтану ғылымы өзіне ерекше назар аудартатын саланың бірі. Ұлы Абайдың өмірі мен шығармашылық жолын, әдеби мұраларының мәні мен маңызын тану, ... алу ... ... ... мәселелері деуге болады. Сол себепті абайтану ғылымы да жалпы әдебиеттанудың бір көрнекті саласы болып ... ... ... ... осы ... ... бәрін ескере келіп зерттеу жұмысымыздың алдына бірнеше мақсат пен міндеттер қойдық:
- Абайтану ғылымының өзіне тән ерекшелігін, өміршеңдігін және келешегінің де мол ... ... ... ... ... ... жасау, салыстырулар жүргізу көзделді;
- Сонымен қатар абайтанудың тарихын да тереңнен ... ... сөз ету ... Абайтану тарихында із қалдырған тұлғалардың еңбектеріне бүгінгі күн тұрғысынан баға ... ... ... ... ғылыми бағыт ретінде қалыптасып, дамып, жетіліп отырғанын ... ... ... ... мақсат пен міндеттер көзделді.
Курстық жұмыстың нысаны ­ Мұхтар Әуезов - абайтанушы
Курстық жұмыстың ғылымилығы. ... ... ... ... ... ... абайтану тарихының тың дерек
көздерінің бәрі сарапқа салынып, ой елегінен өткізілді. Абай ... баға ... ұлы ... ... мен ... ... бәрінің бір арнаға түсіп, абайтану ғылымына айналу
процесін көрсету жүзеге асырылды. Абайтану ғылымының қалыптасуы мен
тарихының сан-салалы жолдары көрсетілді, сонымен қатар кешегі ... ... ... отырып талдау объектісіне айналды.
Курстық жұмыстың құрылымы. Жұмыс кіріспе мен қорытындадан бөлек екі тараудан, әр тарауда екі тараушадан, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... ӨМІРІ МЕН ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ
+ Мұхтар Әуезов өмірінің жарқын кезеңдері
Мұхтар Әуезов 1897 жылы 28 ... ... ... Қазақстан облысының (бұрынғы Семей облысы) Шыңғыстау бөктеріндегі Қасқабұлақ деген елді мекенде дүниеге келді. Мұхтар туылғанда, Абай елу екі ... ... елге ... ... атақты ақын еді. М.Әуезов Абайды өз көзімен көреді. Жастайынан Абай өлеңдерін жаттап, ауылдағы ескі құлақ қариялардан аңыз-ертегілерді, жыр-дастандарды жалықпай ... Абай ... ... ... ... ұлы Абай ... асыл қасиеттері жас Мұхтардың жүрек түкпіріне сөз өнерінің ұрығын терең сеуіп, келешекте ... атып ... ... ... ... Семей қаласындағы медреседе, бес кластық орыс мектебінде, оқытушылар семинариясында (1914-1919) білім алады. Бұл кез ... ... ... ... рүхани-саяси орталықтардың біріне айнала бастаған уақыты болатын. Осындағы ... ... ... ... ұлт азаттығын мақсат тұтқан алашордашылармен қоян-қолтық араласудың барысында семинарист Мұхтардың ұлттық сана-сезімі жетіліп, ... ... ... ... түседі. М. Әуезов осы жылдарда қалыптасқан ұлттық-халықтық бағыттағы азаматтық бет-бағдары үшін өмір бойы ... ... ... ... ... тарапынан қуғынға ұшырап, әупірім-тәңіріммен аман қалып отырды.
М. Әуезов оқуын бітірісімен ... ... ... ... өмірге белсене араласып кетеді: Семей губерниялық атқару комитетінде председательдің орынбасары, соңынан төрағасы болып, Орынборда КАЗЦИК-тің ... ... ... ... ... ... ... факультетінің тіл-әдебиет бөлімін (1923-1928), Ташкенттегі Орта Азия ... ... ... ... ... бітірген. Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогика институтында (1932-1933), С. М. ... ... ... мемлекеттік университетінде (1934-1955), М. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінде (1954) оқытушылық, КСРО Ғылым Академиясы Қазақ филиалының Тіл-әдебиет және тарих ... ... ... аға ... ... (1943-1945), Қазақ әдебиеті секторының меңгерушісі (1946-1956), Қазақ КСР ҒА Тіл және ... ... ... ... ... ... ... қызметтерін атқарады.
Жазушының мәдениет, әдебиет мәселелеріне араласып, баспасөз ... ... жаза ... ... ... - ... төңкерісіне тұспа-тұс келді. Бұл алдыңғы қатарлы қазақ ... ... ... ... ... ертеңі ойландыра бастаған уақыт болатын. Қазақ халқының болашақ даму жолдары қай ... ... не ... ... ... қызу ... ... жүріп жатты.
Міне, осындай отаршыл саясатқа Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов бастаған ұлтшыл азаматтар қарсы ... ... ... оның ... ... Осы ... ... қозғалысы құрылып, қазақ зиялыларының көпшілігін маңына топтастырды. М.Дулатов, С.Торайғыров, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов сынды қазақтың аса дарынды ... ... ... те осы ... ... Оның ... ... жазған алғашқы мақалаларында өнер-білімге, ғылымға, кәсіпке ұмтылмай, ... ... ... ... ... ... ... оятып, жақсылыққа жетелейтін дұрыс жол іздеушілік байқалады. Кейін келе жазушы публицистикасы әдебиет мәселелеріне қарай ойысты.
Заманының ... ... ... ... иесі Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің шығармашылық мұрасы аса бай. Ол көркем әдебиеттің барлық саласында дерлік қалам тербеп, көркемдігі ... ... ... ... үлгісіндегі дәстүрлі қазақ әдебиеті ХХ ғасырда М. Әуезовтің кең құлашты роман-эпопеясы ... ... ... ақ ... шығып, дүние жүзіне танылды.
Мұхтар Әуезов - ең алдымен, жазушы. Жазушылық қызметінің алғашқы жылдарында жазылған "Еңлік-Кебек" драмасы мен "Қорғансыздың ... ... ... ... "Қыр ... "Қыр суреттері", "Жетім", "Қараш-қараш", "Қаралы сұлу" т.б. сияқты қазақ даласының ұлттық тұрмыс - тіршілігін шынайы бейнелеген әңгімелері арқылы-ақ ол ... ... ... зор ... иесі ... ... Қазақ әңгімесінің деңгейін әлемдік биік дәрежеге көтерді.
Сан-алуан тақырыпқа жазылып, өмірдің көкейкесті мәселелерін қозғаған көптеген әңгімелері мен ... ... ... қойғанның өзінде, ол - жиырмадан астам пьесаның, "Қилы заман", "Абай", "Абай жолы", ... ... ... романдардың авторы. М.Әуезовтің профессионалды қазақ әдебиетінің туып қалыптасуында, дамуында атқарған ролі айрықша.
Мұхтар Әуезовтің есімі қазақ халқының соңғы ... ... ... ... тікелей байланысты. 1926 жылы қазақтың тұңғыш театры өзінің сахнасын "Еңлік-Кебек" пьесасымен ... Оның ... ... ... ... "Қаракөз", "Түнгі сарын", "Айман-Шолпан", "Қарақыпшақ Қобыланды", "Абай" т.б. көптеген драмалық туындылары ұзақ уақыттар бойы қазақ ... ... ... ... ... ... ... пьесаларының көпшілігі қазақ театр өнерінің классикалық туындыларына айналды.
Жазушы ... ... ... ... ... ғана ... жоқ, ... бірге әлемдік әдебиеттің асылдарынан тамаша аудармалар да жасады. Ол ... ... ... мен ... ... ... ... К.Треновтің "Любовь Яроваясы", Н.Погодиннің "Ақсүйектері" - бір тілден екінші тілге тәржімалаудың ... ... ... ... ... орын алатын шығармалардың бірі - "Қилы заман". Ромен 1916 жылы Жетісу ... ... ... ... ... қарсы бағытталған халықтық бас көтеру оқиғаларына арналған. М.Әуезов өзінің бұл туындысында эпикалық баяндау ... ... кең ... суреткер екендігін көрсете білді. "Қилы заман" - өз елін, ... ... сүйе ... ... ... ... 1916 жыл трагедиясын жан-тәнімен сезініп, терең ойға орап, сезімтал жүректің қанымен жазылған кемел көркем шығарма. Бұл кітап елінің елдігі, ... ... үшін ... ... сол ... ... болғандарға арнап орнатқан еңсесі биік көркем ескерткіш іспеттес.
+ роман-эпопеясы - Мұхтар талантының өлмес ... ... ... барынша жарқырай бар қырымен, сыр-сымбатымен көрінген шығармасы - ... ... ... ... ... ... ... ұлы ақыны Абай Құнанбаевтың өмірінен жазылған төрт томдық эпопея жазушы шығармашылығының бас кітабына айналды.
М.Әуезов "Абай жолына" үлкен дайындықпен келді. ... ... он бес ... жуық уақытта жазды. Абайдың шығармашылық өмір жолын тереңдеп зерттеген көптеген ғылыми мақалалар мен монография жариялады. 1936 жылы Леонид ... ... ... ... трагедиясы (1939) қазақ драматургиясының үздік туындыларының біріне айналды.
"Абай жолы" ... ... ... ... жылдардың аяғында-ақ әдебиет журналында жариялана бастады. Пушкиннің 100 жылдығына орай ... ... ... ... роман-эпопеясына бір тарау болып енді. Төрт ... ... ... 1942 ... ... 1947 жылы, үшіншісі 1950 жылы, соңғысы 1949 жылы СССР Мемлекеттік сыйлығына ие болды. 1959 жылы төрт ... ... ... ... үшін Мұхтар Әуезовке "Лениндік сыйлықтың лауреаты" атағы берілді. Ұлы жазушының өлмес еңбегіне, заңғар талантына көрсетілген бұл баға сол кездегі ... пен ... ... ең ... ең ... атақ ... ... қазақ халқының да әлемдік өркениетте өзіне лайықты құрметті орны бар екенін "Абай жолы" роман-эпопеясын жазу ... ... ... ... ... бейнелеу құралдарының мүмкіндіктерін кеңінен пайдаланып, өмірді көркемдік тұрғыдан бейнелеп көрсетудің асқан үлгісін ... ... ... ... ... ... ... қанды бейнесін жасады; қазақ әдебиетіне жан-дүниесі, өмірлік бағыты айқын бейнеленіп сом ... тың ... ... ... ғасырдағы қазақ даласының тұрмыс-тіршілігін барлық тынысымен суреттей білді; қазақ даласының көркем келбеті шын ... ... рет осы ... ... ... суретімен көрінді; қазақ прозасына терең психологизм әкелді. Ең соңында, қазақ әдебиетін әлемге паш етіп, ... өзі ... ... ... ... берік орын алды; ал "Абай жолы" эпопеясы болса, аса жоғары бағаланды да дүние жүзілік әдебиеттің классикалық шығармасы ... ... ... ... алтын қазынасына қосылды.
1956 жылы атақты "Абай жолы" эпопеясын аяқтаған соң, Мұхтар Әуезов бүгінгі күн тақырыбынан жаңа шығармалар ... ... ... ... (1962) - ... ... ... да болса бұл кітаптың басты ерекшеліктері ретінде коммунизм құрылысшыларының еңбегін марапаттау, социалистік құрылыстың көшбасшылары совет коммунистерінің ... ... ... ... ... да айта ... жөн.
Әдебиетті шын сүйген әрбір қаламгер күнделікті әдеби өмірдің өзекті мәселелеріне үн қосып, пікір айтудан қалыс қала ... ... те өз ... ... ... ... өңірлеріне батыл барып, белсене араласып отырған. Қазақ кеңес әдебиетінің тарихында Мұхаң араласпаған әдеби оқиға, пікір білдірмеген ... жоқ ... ... Ол ... ... ... ... Ғ.Мүсірепов, Ғ.Мұстафин, Т.Жароков, К.Әбдіқадыров, Ә.Тәжібаев т.б. көптеген ақын-жазушылардың өзіндік ... жеке ... ... жылы ... ... КСРО ... ... Шығыс әдебиеттерін жетік білген жазушы әлемдік әдебиеттің көрнекті өкілдері хақында да бірсыпыра ... ... ... тек қана ... суреткер, дарынды драматург немесе тамаша аудармашы, белсенді сыншы ғана емес, диапазоны кең ғұлама ғалым да. Жазушының дарын қырлары ғалым-зерттеуші ... де ... ... Ол ... ... ... негізін салушылардың бірі болды. "Әдебиет тарихында" (1927) қазақ ауыз ... ... рет ... ... жүйелеу ұсынылды. "Абай Құнанбайұлы" атты көлемді монография М.Әуезовтің ақын шығармашылығын зерттеген ұзақ жылдарғы еңбегінің нәтижесі секілді. Мүнда Абай өмір ... ... ... ... мәселелері, Абайдың өмірбаяны, жастық шағындағы шығармалары, лирикасы, поэмалары, аудармалары, қара сөздері жеке-жеке тарауларда кеңінен зерттелінеді. ... ақын ... ... мен ... ... ... да айта кетуді жөн көрген. М.Әуезов қазақ әдебиетінің тарихынан оқулық ретінде жазылған "ХІХ ғасыр мен ХХ ... ... ... ... оқу ... (1933), "Әдебиет хрестоматиясы" (1937) кітаптарын да шығарды.
Қазақтың даңқты жазушысы, ғұлама ғалымы, әдебиет ... ... ... ... Әуезов белгілі қоғам қайраткері де болатын. Ол әсіресе, Азия, Африка ... ... ... ... ұйымдастыруда көп еңбек сіңірді. Қазақ ССР Жоғарғы Советінің депутаты, Қазақ ССР ... ... ... мүшесі, КСРО және Қазақстан Жазушылар Одағы басқармаларының, Лениндік сыйлықтар беру жөніндегі комитет пен Дүниежүзілік Бейбітшілік сақтау комитетінің, көптеген ... ... ... ... ... ... ... ұлан-ғайыр қызметтер атқарды.
Халық құрметіне бөленген ол Ленин ((1957), Еңбек ... Ту (1945), (1956) ... ... - ... ... әлемге әйгілі роман-эпопеясы. - қазақтың көркем прозасын классикалық деңгейіне көтеріп, әлем әдебиетіне көркемдік қуат әкелген ... ... ... өзінің роман-эпопеясында қазақ халқын, оның ұлттық дәстүрін барлық ... ... ... ... ашып ... ... ... үш-төрт жыл оқыған Абайдың сабаққа зеректігі байқалған
соң, әкесі Семей қаласындағы мұсылман имамы Ахмет Ризаның ... ... ... Ол - ... ... ... ... математика, философия, дүниелік білім
салаларына қоса оқытуды қажет тапқан ағымның өкілі болады. ... төрт жыл ... Абай ... ... ... иран
және Орта Азия әдебиеті классиктерінің шығармаларымен танысып, соларға
еліктеп қысқаша өлеңдер жаза бастайды.
Сонымен, С.Мұқанов сынды ... ... да ... ғылымына мол
үлес қосты, еңбек жазды. Абайтану ғылымы жыл өткен сайын ... ... ... ... жол - ұзақ жол. Ол ешқашан таусылмайды. Заман
өзгерген ... ... ... ... ... ... ... сайын ұлы ақынның өлмес мұрасы да жаңа бір қырларынан
ашылып, жарқырай түспек. ... өз ... жаңа бір ... ... ... теруге ұмтылу Абайға қарай сапар шеккен әрбір зерттеушінің
абыройлы борышы болса керек.
Абай - ... ... ... Абай ... ... бәрі ақын емес, ақынның бәрі данышпан емес. Ал Абайда
осының екеуі де бар, - деген екен. Мен осыған қосымша ... ... Абай - ... данышпан емес, түпсіз тереңнен толғайтын, талай замандардың ақыл-
ойын бір ... ... ... ... кемеңгер данышпан. Сол
даналықтың әрбір қырын терең зерттеп, жарқырата ашу - ... ... ... ... абыройлы іс, келелі міндет. Абайтану
мәселелері мен абайтану тарихына үлес қосып, оқулық жазып жүрген
зерттеушілер де аз ... ... ... бірі, жалпы білім беретін
мектептің 10-11 сыныптарына арналған Абайтану атты оқу ... да ... ... ... сынды зерттеушінің бұл кітабы ІҮ бөлімнен,
әлденеше тараушадан тұрады екен. Әрине кітаптың барлық мазмұнына
тоқталып шығу мүмкін емес, алайда абайтану ... ... ... тоқтала кеткен дұрыс деп ойладық. Автор өзінің деп аталатын тараушасында былай деп ой түйеді:

[14.14].
Абайдың рухани мұрасының зерттелу барысы ... ... ... ... 4 ... ... ... Абайдың өзі қайтыс болған уақытынан бастап жиырма
шақты жылға созылды деуге болады. Бұл ... ... ... ... зор ... ... ... ең айшықты
кезең еді.
Екінші кезең жиырмасыншы жылдардың орта тұсынан отызыншы
жылдардың ... ... ... Бұл Абай ... ... ... ... салған ең ауыр да шешуші кезең еді. Себебі абайтану
тағдыры дәл осы уақытта күрт ... ... ... ... ахуал себеп болды.
Үшінші кезең өткен кезеңнің салған сара жолынан көп ауытқымай,
отызыншы ... ... ... жылдардың басынан бастап
еліміздің тәуелсіздік алуына дейін, яғни 1991 жылға дейін созылды. Ол ... ... не ... ... ... толқымалы болды.
Абайға деген жалпы көзқарас сол қалпында сақталып, абайтану
саласында оның ойшылдығы шет қағылып, барлық назар ақындық
құндылығына ауысты. Кеңес дәуірінде, 1985 ... ... ... ... төрт докторлық және кандидаттық диссертация қорғалған
екен. Бұлар, ... ... ... сөз ... зерттеген
филологиялық бағыттағы жұмыстар. Әрине, Абайдың ойшылдығына көңіл
аударған Қ.Бейсенбиев, ... ... ... Т.Тәжібаев тәрізді зерттеушілердің ірілі-кішілі бірсыпыра
жұмыстары болды. Бірақ оларға заманның тар арнасы ойшылдың рухани
дүниесін толық ... ... ... ... ... ... жат ... әр қилы қарсылықтары
сияқты қиыншылықтар да қосылады. Осы себептен де сол дәуірдегі әр түрлі
әдебиет мәселесі ... ... ... асыра сілтеу,
шамадан тыс солақай зиынды пікірлердің орын алуына таңдануға ... ... ... ... ... таптық
көзқарастың кеңінен етек жаюы жайында ғалым Мырзахметұлы былай деп
түсінік береді: [15.86].
Абайтану тарихының келесі бір кезеңін ... ... ... ... ашып ... Бұл ... деп аталады. Ғалым ең алдымен ... ... ... бөледі.
Абайтану тарихын жасауда дерек, мағлұматтарды жинастырудың да
маңызы зор деп айтуға болады. Бұл ... ... ... бай ... көздерін келтіреді, былай деп баяндайды.
Ұлы Абай мұрасын тануда, танытуда, дәлірек айтқанда абайтану
тарихын жасауда ерекше роль ... ... бірі ... ... қателесе қоймаймыз. М.Мырзахметұлы өзінің бұл
мәселелерге арнаған еңбегін деп атапты. Демек ... Абай ... ... зерттеудің
нәтижелері уақыт өте келе үлкен, көлемді іргелі зерттеуге ұласқан тарихын
атап көрсетеді.
Абайтану тарихын сөз етіп отырғанда ұлы Абайдың әдеби мектебі
жайында айтпай кету ... ... Сол ... профессор Мырзахметұлы
бұл мәселелерге де ерекше көңіл бөліп, зерттеу нысанасы етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Әдебиеттану ғылымының көрнекті бір саласы ... ... ... ... ... келе жатқан бұл ғылымның ауқымы да күннен-күнге
кеңейіп, қанатын жайып келеді. Жалпы алғанда қазақ әдебиетіне өлшеусіз
үлес қосқан ұлы ... ... ... ... ... жазу үрдісі
де кеңінен қалыптасып қалды, соның нәтижесінде бір ғана ... ... ... мағжантану, мұхтартану т.б. ғылымдардың
өркендеп келе жатқаны қуантады. Әрине кемеңгерлігі, ойшылдығы,
даналығы, ең ... ... ... тым ... ... ... өмірі
мен шығармашылығын зерттеу, тану, насихаттау, тағылым алу кезек
күттірмейтін келелі мәселелердің бірі деуге болады. Осы жағдайлардың бәрін
ескере ... ... ... ... ... болуы заңды
құбылыс. Сонымен қазақ әдебиеттану ғылымындағы абайтану мәселелерінің
тарихы және ... ... оның ... ерекшелігін, дәстүр мен
жаңашылдығын, тарихилығын және даралық стилін зерттей келгенде келесі
бір қорытындылар жасауға болады.
Абайтану - әдебиеттану ғылымы мен ... ... ... бір
саласы болып әбден қалыптасты. Абайтану дербес ғылым саласы ретінде
қалыптасуына XX ғасырдың алғашқы жартысында өмір ... ұлы ... ... ... І.Жансүгіров, Қ.Жұбанов,
Ғ.Тоғжанов т.б. хал-қадірінше үлес қосты, алайда XX ғасырдың ұлы
жазушысы, кемеңгер Әуезовтің бұл саладағы еңбегі ұшан-теңіз. Біз өз
зерттеуімізде осы ... ... ... ... ... ... ... өмірінің соңына дейін ұлы Абай шығармашылығымен
жан-жақты айналысқанын, Абайдың ғылыми өмірбаянынан бастап
шығармашылық ... ... ... ... ... қойып, өз кезегінде қажетті деген материалдарды тиісті
жерінде пайдаланып отырдық. Әрине ұзақ жылғы зерттеулер нәтижесінде тек
қана өмірбаян ғана емес басқа да ... ... ... ... ... ... ақын шәкірттеріне дейінгі мәселелер де қамтылды. Сол
себепті М.Әуезовтің абайтану ғылымындағы өшпес ізі, мызғымас беріктігі
жайында өз зерттеуімізде дәлелдеуге күш ... Ұлы ... ... де бұл ... ... ... тұрғыдан араласқан ғалымдар аз
емес. Солардың қатарында С.Мұқанов, Қ.Жұмалиев, Қ.Мұхамедханов,
З.Ахметов, М.Мырзахметов, Ғ.Есімов, ... т.б. ... ... ... ... Біз өз ... осы және ... Абай мұраларын танымдық, көркемдік, тәрбиелік қырларынан
қараған еңбектеріне ... ... ... Сонымен қатар біз өзіміздің
көптеген зерттеулерімізді Абай шығармашылығына деген жаңа ... ... ... ... ... ... ... ғана тар шеңберге салып қарастырған мұраларды бүгінгі ... ... ... ... ... көзқарасымен бағалауға ұмтылдық. Абай
мұраларының өміршеңдігіне, мәңгілігіне көзіміз жетті. Абайтану
ғылымының ... ... ... ... ... ... болдық,
себебі ұлы ақын шығармашылығының рухани күш-қуаты мол, қайнар көзі
мөлдір ... ... бұл ... да ... болуы заңды.
Сонымен қатар біз өзіміздің зерттеуімізде абайтану тарихына да ... ... ... өзі дүниеге келген аз ғана уақыттың ішінде-ақ ... бай ... бер ... ... ... ... ғылымдарының
докторы, профессор, Қазақстан Республикасы мемлекеттік сыйлығының
лауреаты М.Мырзахметұлының ... ... ... ... ... ... ... де дәлелдей түсіп, өз ойымызды ғалым ойымен
ұштастыра түстік. Зерттеу жүргізу кезеңінде абайтану ... да ... ... ... ... көзі тірісінде-ақ басталғанына көзіміз жетті
және абайтану тарихы да бірде қатты, бірде баяулап, алайда тура жолдан
айнымай ілгері жылжып келе жатқанын байқадық. ... ... ... ... ... бөліп
қарастырудың бәрі де қай жағынан болса да күшті дәлелді екенін көрсетіп
отырдық. Әрине абайтану тарихына үлес ... ... бір ... емес ... түсінікті жағдай. Сондай-ақ бұл мәселелер
бойынша ерекше еңбек еткен З.Ахметов, ... ... ... ... жайында да тоқталып отырдық.
Қорыта келгенде абайтану ғылымының мәні мен маңызы, қазақ
әдебиеттану ғылымынан алар орны ерекше ... ... ... ... ұлы Абай ... ... танытуға, әсіресе ғылыми сипатта
дамытуға ерекше септігін тигізетіндігіне де баса назар аударып отырдық.
Ұлы ... ... ... бұл ... ... ... ... сынды көрнекті ғалымдардың әрқайсы-ақ
өздерінің көптеген зерттеулері, монографиялары арқылы үлес ... ... ... ... тағылымы, тәрбиелік мәні зор екені ешқандай талас
тудырмайды. Ұлы Абайды тануға абайтану ғылымы үлес қоса ... ... ... Қазақ әдебиеті. Энциклопедия. А., Білік, 1999, - 750.
2. Әдебиеттану ... ... ... З.Ахметов, Т.Шаңбаев. А.,
Ана тілі, 1998,-384.
3. Абай. Энциклопедия. Бас редактор ... А., ... ... ... М. ... дәрістерінің дерек көздері./құраст. Л.Әуезова,
М.Мырзахметұлы. А., Санат, 1997, -448.
5. Мырзахметұлы М. Абайтанудың бірегей зерттеушісі. // Әуезов М.
Абайды ... ... ойлы ... А., ... 1997, -416.
6. Әуезов М. Абайды білмек парыз ойлы жасқа. А., Санат, 1997, ... ... З. ... ақын, кемеңгер ойшыл. // Абай шығармаларының
екі томдық толық жинағы. 1 том. А., ... 1995, ... ... Қ. ... ақын ... А., Дәуір, 1995, -320.
9. Мұқанов С. Халық ... А., ... 2002, ... ... Р. ... ... А., Білім, 2000, -248.
11. Н.Қирабаев С. Ұлт тәуелсіздігі және әдебиет. А., Ғылым, 2001, -448.
12. Нұрқатов А. Жалғасқан дәстүр. А.-, Жазушы, 1980, ... Абай және ... ... А., ... 1994, -336.
14. Омаров Д. Абайтану. А., Мектед, 2002, -216.
15. Мырзахметов М. Абайтану тарихы. А., Ана тілі, 1994, -192.54
16. ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың әдеби ортасы және ақындық мектебі34 бет
Абайтану ғылымы туралы75 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет
Мұхтар Әуезов және Абай жолы21 бет
«Абай жолы» романындағы тарихи шындық эволюциясы7 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
Абай жолы романы12 бет
Абай шығармаларындағы назирагөйлік дәстүрдің зерттелу жайы8 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Абайдың ақындық кітапханасы20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь